Την συνέντευξη πήρε η Νετζμά Μπραχίμ για το Mediapart.fr, Μετάφραση: Δημήτρης Γκιβίσης
Πέντε χρόνια μετά την πτώση της Καμπούλ και την κατάληψη της εξουσίας από τους Ταλιμπάν, η Φερέστα Αμπάσι σκιαγραφεί μια πολύ ζοφερή εικόνα της καθημερινής ζωής του πληθυσμού, η οποία χαρακτηρίζεται από παραβιάσεις θεμελιωδών δικαιωμάτων, αυθαίρετες συλλήψεις, βασανιστήρια και αναγκαστικές εξαφανίσεις.
–Πέντε χρόνια αφότου οι Ταλιμπάν ανέλαβαν την εξουσία, ποια είναι σήμερα η κατάσταση στο Αφγανιστάν;
–Το Αφγανιστάν παραμένει η μόνη χώρα στον κόσμο όπου οι γυναίκες και τα κορίτσια δεν έχουν πρόσβαση στη δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια εκπαίδευση, και όπου οι γυναίκες αντιμετωπίζουν σοβαρούς περιορισμούς στην πρόσβαση στην απασχόληση και στην άσκηση της ελευθερίας κυκλοφορίας, του συνέρχεσθαι και του συνεταιρίζεσθαι. Το Αφγανιστάν έχει γίνει το θέατρο μιας από τις χειρότερες κρίσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στον κόσμο, και υφίσταται τη χειρότερη κρίση στον τομέα των δικαιωμάτων των γυναικών. Τα τελευταία πέντε χρόνια, οι δυνάμεις των Ταλιμπάν έχουν επιδείξει ακραία επιθετικότητα στην περιοχή. Έχουν πραγματοποιήσει αυθαίρετες συλλήψεις, βασανιστήρια και αναγκαστικές εξαφανίσεις εναντίον υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δημοσιογράφων και πρώην κυβερνητικών υπαλλήλων, ιδίως πρώην μελών των δυνάμεων ασφαλείας. Είναι σαφές ότι υπάρχουν περιορισμοί που επηρεάζουν τα δικαιώματα των πολιτών γενικά. Συνεπώς, και οι άνδρες είναι θύματα κακοποίησης στο Αφγανιστάν. Ταυτόχρονα, η ανθρωπιστική κρίση συνεχίζεται. Σύμφωνα με τα τελευταία στατιστικά στοιχεία του ΟΗΕ, περισσότεροι από 17.000.000 Αφγανοί, περίπου το 40% του πληθυσμού της χώρας, υποφέρουν από επισιτιστική ανασφάλεια. Δυστυχώς, οι περιορισμοί που επιβάλλουν οι Ταλιμπάν μόνο επιδεινώνουν την κατάσταση.
–Φαίνεται ότι λιγότερες φωνές, εκτός από διεθνείς ΜΚΟ και υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καταγγέλλουν πλέον την κατάσταση στο Αφγανιστάν. Πως το εξηγείς αυτό;
–Οι Ταλιμπάν ελέγχουν ενεργά τη ροή πληροφοριών στη χώρα. Η ελευθερία της έκφρασης περιορίζεται και δεν υπάρχουν πλέον ανεξάρτητα τοπικά μέσα ενημέρωσης. Όποιος θεωρείται επικριτικός προς αυτούς κινδυνεύει να συλληφθεί και να βασανιστεί. Για αυτό το λόγο οι άνθρωποι δεν μπορούν να εκφραστούν, και για αυτό δεν ακούμε τις φωνές τους: οι Ταλιμπάν κάνουν ότι μπορούν για να τους φιμώσουν. Όσο για τη Δύση, για πολλά κράτη που είχαν εμπλακεί βαθιά τα τελευταία είκοσι χρόνια, το Αφγανιστάν δεν αποτελεί πλέον προτεραιότητα. Έχει γίνει πολύ δύσκολο να επιστήσουμε την προσοχή στην κατάσταση στο Αφγανιστάν. Δεν το έχουμε καταφέρει παρά το γεγονός ότι εκφράσαμε σαφώς τις ανησυχίες μας. Δεν τους ακούμε να υψώνουν τη φωνή τους για τα ανθρώπινα δικαιώματα ή την κατάσταση των δικαιωμάτων των γυναικών. Αντ’ αυτού, βλέπουμε πρωτοβουλίες που στοχεύουν στην επίτευξη συμφωνιών με τους Ταλιμπάν, όπως για παράδειγμα τη συμφωνία για τη μετανάστευση.
–Θα έλεγες ότι οι Ταλιμπάν έχουν επιτύχει τον στόχο τους να μαλακώσουν την εικόνα τους και να ομαλοποιήσουν τις σχέσεις τους με τις δυτικές χώρες;
–Αυτός είναι φυσικά ο στόχος τους. Είναι μέρος της στρατηγικής τους και έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο. Αλλά είναι πολύ δύσκολο να δικαιολογήσει κανείς τις ενέργειές τους. Για αυτό πιστεύω ότι η διεθνής κοινότητα έχει κάνει λάθη που έχουν οδηγήσει σε νίκες για τους Ταλιμπάν τα τελευταία πέντε χρόνια, και ένα τέτοιο λάθος ήταν η πρόσκληση που τους έκανε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όταν στις 23 Ιουνίου οι Ταλιμπάν έγιναν δεκτοί στις Βρυξέλλες για να συζητήσουν τον επαναπατρισμό των Αφγανών εξόριστων που η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θέλει πλέον στο έδαφός της. Οι Ταλιμπάν έχουν κερδίσει περισσότερα από αυτήν την επίσκεψη από ότι η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση. Μάλιστα, την παρουσίασαν ως την πρώτη τους επίσκεψη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Για αυτό είναι σημαντικό οι ευρωπαϊκές χώρες να απέχουν από οποιαδήποτε ενέργεια που θα μπορούσε να προσδώσει οποιοδήποτε είδος νομιμότητας στους Ταλιμπάν.
–Το γεγονός ότι ορισμένοι ευρωπαϊκοί θεσμοί ή κράτη εξετάζουν το ενδεχόμενο επαναπατρισμού Αφγανών εξόριστων στο Αφγανιστάν είναι ένδειξη μεσοπρόθεσμης νίκης των Ταλιμπάν;
–Ναι, και είναι εξαιρετικά ανησυχητικό. Προειδοποιούμε για τους Ταλιμπάν εδώ και πέντε χρόνια, έχουμε παροτρύνει τις ευρωπαϊκές χώρες να επικεντρωθούν σε αυτό το σημείο. Αν θέλουν να ξεκινήσουν διάλογο με τους Ταλιμπάν, αυτός ο διάλογος πρέπει να επικεντρωθεί στην κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δικαιωμάτων των γυναικών στο Αφγανιστάν. Το να φέρουν την αντιπροσωπεία τους στις Βρυξέλλες μόνο και μόνο για να μιλήσουν για τη μετανάστευση είναι λάθος. Δεν μπορείς να μιλήσεις για το Αφγανιστάν χωρίς να αναφέρεις την άθλια κατάσταση που επικρατεί εκεί. Το Human Rights Watch έχει καταγράψει περιπτώσεις ανθρώπων που αναγκάστηκαν να επιστρέψουν στο Αφγανιστάν, οι οποίοι συνελήφθησαν κατά την άφιξή τους από τις δυνάμεις των Ταλιμπάν και βασανίστηκαν. Πριν από την επίσκεψη των Ταλιμπάν στις Βρυξέλλες, πήγα και μίλησα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για να υπερασπιστώ τα ανθρώπινα δικαιώματα. Τους προειδοποιήσαμε ότι το Αφγανιστάν δεν είναι μια ασφαλής χώρα στην οποία μπορεί να επιστραφεί οποιοσδήποτε.
–Φαίνεται ότι η αμυντική στάση δεν είναι πλέον αρκετή.
-Ναι, και αυτό είναι σίγουρα ένα ζήτημα που θα πρέπει να αντιμετωπιστεί από τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για να καθοριστεί ο τρόπος με τον οποίο σκοπεύουν να προχωρήσουν. Στο πλαίσιο του έργου μας, τους έχουμε επανειλημμένα υπενθυμίσει ότι το Αφγανιστάν δεν είναι ασφαλής χώρα. Τα στοιχεία είναι συντριπτικά. Υπάρχουν επίσης διεθνείς υποχρεώσεις: εναπόκειται στην Ευρωπαϊκή Ένωση να αποφασίσει εάν επιθυμεί ή όχι να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της. Ωστόσο, διατηρούμε την αρχή μας ότι κανείς δεν πρέπει να αναγκαστεί να επιστρέψει στο Αφγανιστάν αυτή τη στιγμή.
–Τι μπορεί να γίνει για να βοηθηθούν οι Αφγανοί εξόριστοι, αλλά και οι άνθρωποι που βρίσκονται ακόμα στο Αφγανιστάν;
–Νομίζω ότι μία από τις κύριες προκλήσεις είναι η συζήτηση για την κατάσταση στο Αφγανιστάν. Έχουμε πολύ λίγες πληροφορίες για αυτή τη χώρα. Κανείς δεν ξέρει πραγματικά τι συμβαίνει εκεί. Δεδομένου ότι η κρίση των δικαιωμάτων των γυναικών στο Αφγανιστάν είναι η πιο σοβαρή στον κόσμο, είναι ζωτικής σημασίας να συνεχίσουμε να εστιάζουμε σε αυτήν και να κρούουμε τον κώδωνα του κινδύνου.
Πηγή: https://www.mediapart.fr
