Σαν Κριστόμπαλ ντε Λας Κάσας, Τσιάπας. Κάτω από την επίμονη βροχή της νύχτας, μητέρες που αναζητούν τους αγνοούμενους, συγγενείς αγνοουμένων και οργανώσεις που τις υποστηρίζουν πραγματοποίησαν μια συγκέντρωση στο κέντρο του Σαν Κριστόμπαλ ντε Λας Κάσας, για να συμμετάσχουν στις κινητοποιήσεις σε όλη την χώρα για την 10η Μαΐου. Παρά τις κακές καιρικές συνθήκες, μέλη της συλλογικότητας Junax k’otantik και των Μητέρων που αναζητούν τους αγνοούμενους στα υψίπεδα της Τσιάπας συγκεντρώθηκαν για να κολλήσουν αφίσες αναζήτησης, να στήσουν έναν βωμό και να υπενθυμίσουν ότι για πολλές η «Ημέρα της Μητέρας» δεν είναι μια ημέρα γιορτής, αλλά απαίτησης και μνήμης.
Η δράση πραγματοποιήθηκε εν μέσω μιας περιόδου που οι εξαφανίσεις εντείνονται και ενάντια στην αδιαφορία των τοπικών και ομοσπονδιακών αρχών. Ενώ στο Μεξικό προωθείται η εορταστική ατμόσφαιρα του Παγκοσμίου Κυπέλλου της FIFA, οι μητέρες που αναζητούν τα παιδιά τους κατήγγειλαν ότι κανένα θέαμα δεν μπορεί να κρύψει την απουσία, τον πόνο ή το χρέος αλήθειας και δικαιοσύνης που έχει το κράτος απέναντι σε χιλιάδες οικογένειες.
«Ζωντανοί ή νεκροί, αλλά θα τους βρούμε», ήταν μία από τις φράσεις που αντηχούσε κατά τη διάρκεια της βραδιάς. Ακούστηκε επίσης ένα άλλο σύνθημα που συνόψιζε το νόημα της διαμαρτυρίας: «Δεν θέλουμε Παγκόσμιο Κύπελλο, θέλουμε τα παιδιά μας πίσω στο σπίτι». Μπροστά στα κεριά, τις φωτογραφίες και τις αφίσες με τους αγνοούμενους που είχαν βραχεί από τη βροχή, οι οικογένειες επέμειναν ότι η εξαφάνιση δεν συνιστά ένα μεμονωμένο ζήτημα, αλλά μια συλλογική πληγή που διαπερνά ολόκληρες κοινότητες.
Στην πρώτη μαρτυρία, η κυρία Βερόνικα μίλησε για την ενότητα μεταξύ των μητέρων που αναζητούν τα παιδιά τους και επέκρινε σφόδρα την κυβέρνηση για την υποστήριξη του Παγκοσμίου Κυπέλλου, ενώ η χώρα εξακολουθεί να σημαδεύεται από την εξαφάνιση χιλιάδων ανθρώπων. Η φωνή της έθεσε τον τόνο της βραδιάς: ένα μείγμα πόνου, οργής και αξιοπρέπειας, αλλά και συλλογικής δύναμης. Διότι αν κάτι έγινε σαφές κατά τη διάρκεια της βραδιάς είναι ότι η αναζήτηση δεν είναι ένας ατομικός αγώνας, αλλά ένα πλέγμα αμοιβαίας υποστήριξης μεταξύ γυναικών και οικογενειών που στέκονται δίπλα δίπλα για να αντισταθούν στην θεσμική εγκατάλειψη.
«Βραδιά αγάπης, έτσι πρέπει να γιορτάσουμε για να αντλήσουμε κουράγιο», είπαν μερικές από τις παρευρισκόμενες. Η φράση, που ειπώθηκε την παραμονή της 10ης Μαΐου, συνόψισε το νόημα μιας βραδιάς που διαπέρασε η απουσία. Ενώ σε άλλους χώρους ετοιμάζονται εορτασμοί, πολλές από αυτές τις μητέρες δεν έχουν τίποτα να γιορτάσουν παρά μόνο τη δυνατότητα να πουν ξανά τα ονόματα των παιδιών τους, να δείξουν τα πρόσωπά τους και να απαιτήσουν να επιστρέψουν στο σπίτι.
Με πλακάτ και φυλλάδια στα χέρια, οι μητέρες κάλεσαν την κοινωνία να αντιμετωπίσει κατά πρόσωπο το μέγεθος του προβλήματος. «Σας προσκαλούμε να έρθετε να δείτε τις αφίσες της αναζήτησης, να δείτε το μέγεθος αυτού του προβλήματος», δήλωσαν κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης. Η έκκληση δεν ήταν μόνο να παρατηρήσουν, αλλά να αναγνωρίσουν ότι κανείς δεν αποκλείεται από το ενδεχόμενο να βιώσει μια εξαφάνιση στην οικογένειά του ή στην κοινότητά του.
Στη συνέχεια, μητέρες που αναζητούν τους αγνοούμενους από τα υψίπεδα της Τσιάπας μοιράστηκαν τις μαρτυρίες τους και μίλησαν για τις δικές τους υποθέσεις, δίνοντας έμφαση στην Τίλα της Τσιάπας ως μία από τις περιοχές που μαστίζονται από τη βία και την ατιμωρησία. Τα λόγια τους έφεραν στο προσκήνιο τη συγκεκριμένη διάσταση της κρίσης: οι εξαφανίσεις δεν είναι ένας αφηρημένος αριθμός, αλλά μια πραγματικότητα με ονόματα, ιστορίες και συγκεκριμένες τοποθεσίες.
Κατά τη διάρκεια της βραδιάς, οι οικογένειες έστησαν ένα βωμό για τους αγνοούμενους στη Τσιάπας. Κεριά, λουλούδια, φωτογραφίες και αφίσες αναζήτησης σχημάτισαν έναν χώρο μνήμης που δημιουργήθηκε εν μέσω βροχής, ως μια χειρονομία αγάπης και καταγγελίας. Κάθε εικόνα που κολλήθηκε και κάθε όνομα που εκφωνήθηκε υπενθύμιζε ότι η απουσία δεν αδειάζει μόνο ένα σπίτι, αλλά διαλύει τη ζωή της κοινότητας και αφήνει μια κενή καρέκλα που συνεχίζει να περιμένει.
«Πολλές από εμάς έχουμε μια κενή καρέκλα στο σπίτι», είπαν. Αυτή η απουσία, εξήγησαν, είναι μια θλίψη που κουβαλούν κάθε μέρα, μια πληγή που δεν θεραπεύεται ούτε με επίσημες ομιλίες ούτε με κυβερνητικές εκστρατείες. Γι’ αυτό επέμειναν ότι η κοινωνία πρέπει να καταλάβει ότι η εξαφάνιση ατόμων δεν είναι μια μακρινή κρίση, αλλά μια πραγματική απειλή που μπορεί να αγγίξει κάθε σπίτι.
Εθνικές και διεθνείς οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα στήριξαν την εκδήλωση με την παρουσία τους και κατέδειξαν ότι οι οικογένειες που αναζητούν δεν είναι μόνες. Στο Σαν Κριστόμπαλ ντε Λας Κάσας, η παρουσία τους αποτέλεσε και μια μορφή προστασίας και αναγνώρισης ενόψει του κινδύνου που συνεπάγεται η αναζήτηση σε μια χώρα όπου ακόμη και μητέρες που αναζητούν τους αγνοούμενους έχουν δολοφονηθεί ή εξαφανιστεί ενώ ζητούσαν δικαιοσύνη.
Μια από τις κεντρικές στιγμές της βραδιάς ήταν η ανάγνωση μιας δήλωσης σχετικά με το ποδόσφαιρο και τις εξαφανίσεις. Σε αυτήν, οι οικογένειες κατήγγειλαν την αντίφαση μεταξύ της ώθησης που δίνει το κράτος στη διοργάνωση του Παγκοσμίου Κυπέλλου και της έλλειψης πραγματικής προσοχής στην ανθρωπιστική κρίση στη Τσιάπας και σε ολόκληρη τη χώρα. Το μήνυμα ήταν σαφές: δεν μπορεί να γίνεται γιορτή ενώ χιλιάδες άνθρωποι παραμένουν αγνοούμενοι και οι οικογένειές τους συνεχίζουν να τους αναζητούν με δικά τους μέσα.
Η κριτική δεν αφορούσε μόνο το αθλητικό γεγονός, αλλά και αυτό που αντιπροσωπεύει: μια επένδυση στην προπαγάνδα, τη διεθνή εικόνα και τις μεγάλες επιχειρήσεις, ενώ από κάτω συνεχίζουν να επικρατούν ο πόνος, η ατιμωρησία και η αμέλεια. Για τις μητέρες, το πρόβλημα δεν είναι το ποδόσφαιρο καθεαυτό, αλλά η πολιτική απόφαση να δοθεί προτεραιότητα σε ένα παγκόσμιο θέαμα έναντι της αλήθειας και της δικαιοσύνης.
«Δεν θέλουμε το Παγκόσμιο Κύπελλο, θέλουμε τα παιδιά μας πίσω στο σπίτι», επανέλαβαν. Το σύνθημα συνέδεσε την τοπική καταγγελία με μια ευρύτερη δυσαρέσκεια απέναντι σε μια χώρα που προσποιείται ότι είναι έτοιμη να υποδεχτεί τον κόσμο, αλλά δεν έχει καταφέρει να ανταποκριθεί στις οικογένειες που αναζητούν τους αγνοούμενους συγγενείς τους. Σε αυτή τη φράση συμπυκνώθηκε το κεντρικό αίτημα της βραδιάς: αντί για γεμάτα γήπεδα, θέλουν ολόκληρες οικογένειες.
Υπήρξε επίσης ένα αίτημα για δικαιοσύνη για τις μητέρες που αναζητούν τα παιδιά τους και που δολοφονήθηκαν ή εξαφανίστηκαν εν μέσω του αγώνα τους. Η μνήμη τους ήταν ουσιαστικό μέρος της εκδήλωσης, γιατί η απουσία τους δείχνει το επίπεδο κινδύνου που αντιμετωπίζουν όσοι, μπροστά στην αδράνεια των αρχών, μετατρέπουν την αναζήτηση σε συλλογική προσπάθεια. Στη Τσιάπας και στο Μεξικό, η αναζήτηση μπορεί επίσης να κοστίσει τη ζωή.
Προς το τέλος της βραδιάς, μια μητέρα πήρε το λόγο για να ευχαριστήσει όσους συμμετείχαν στην εκδήλωση. Το μήνυμά της ήταν απλό, αλλά βαθιά πολιτικό: σε ένα κλίμα εγκατάλειψης, η αλληλεγγύη στηρίζει επίσης την αναζήτηση. Κάθε παρουσία, κάθε χέρι που βοήθησε να κολληθεί μια αφίσα, κάθε βλέμμα που σταμάτησε μπροστά στον βωμό, επιβεβαίωσαν ότι η μνήμη μπορεί να ανοίξει δρόμο ακόμη και μέσα στη βροχή και τον φόβο.
Η βραδιά της 9ης Μαΐου στο Σαν Κριστόμπαλ ντε Λας Κάσας δεν ήταν μια γιορτή, αλλά μια πράξη καταγγελίας και αντίστασης. Ήταν μια βραδιά αγάπης, όπως είπαν οι μητέρες, αλλά και μια άμεση έκκληση προς την κοινωνία και τις κυβερνήσεις. Διότι όσο υπάρχει ένας αγνοούμενος και μια μητέρα που τον αναζητά, δεν θα υπάρξει κανονικότητα.
Την παραμονή της Ημέρας της Μητέρας, οι οικογένειες υπενθύμισαν για άλλη μια φορά ότι για πολλές από αυτές το ημερολόγιο σημαδεύεται από την απουσία. Το αίτημά τους παραμένει αμετάβλητο: αλήθεια, δικαιοσύνη και επιστροφή. Με βροχή ή χωρίς βροχή, με φόβο ή με κούραση, οι μητέρες που αναζητούν τους αγνοούμενους στην Τσιάπας κατέστησαν σαφές ότι δεν πρόκειται να σταματήσουν.
Πηγή: fueradelugar.desinformemonos.org
