Σε ένα μικροσκοπικό, σχεδόν παρθένο νησάκι στη Σιθωνία μόλις 3,2 τ.χλμ. με ελάχιστα κτίσματα, καλυμμένο κυρίως από πευκοδάσος και σε ένα τοπίο σπάνιας ομορφιάς, επιχειρείται να κατασκευαστεί ένα αυτοαποκαλούμενο «πράσινο» σίγουρα, όμως, πολυτελές τουριστικό θέρετρο.
Το σχέδιο προβλέπει 76 δωμάτια (βίλες & bungalows), κεντρικό συγκρότημα με πισίνες, εμπορική στοά, εστιατόρια, spa, yachting club, αθλητικές εγκαταστάσεις, ακόμα και ναό, ενώ στη διευρυμένη εκδοχή του αναφέρονται 180 κλίνες, 26 κτίρια φιλοξενίας και λιμενικές εγκαταστάσεις για τη σύνδεση με την υπόλοιπη Χαλκιδική. Πρόκειται για το Diaporos Green Retreat, ένα ολόκληρο τουριστικό «ησυχαστήριο» που θα κατασκευαστεί από την εταιρεία ΣΤΑΝΤΑ Μ.Α.Ε. – (συμφερόντων Στ. Ανδρεάδη), σε εκτός σχεδίου περιοχή στη θέση «ΚΟΡΑΚΙΕΣ» και πρόκειται να καταλάβει περίπου 97 στρέμματα σε ιδιόκτητη έκταση.
Η υπόθεση αυτή δεν αφορά μόνο το συγκεκριμένο σχέδιο αλλά συνολικά το ζήτημα των περιβαλλοντικών και άλλων επιπτώσεων τέτοιων μεγάλων τουριστικών εγκαταστάσεων σε μικρούς εναπομείναντες «παραδείσους», προσβάσιμους ωστόσο από το κοινό, που έχουν προς το παρόν γλιτώσει από τη μαζική τουριστική ανάπτυξη σε μια ευρύτερα κορεσμένη από εγκαταστάσεις περιοχή (Σιθωνία). Μάλιστα, τέτοια σχέδια παρουσιάζονται με φράσεις όπως «πράσινη», «ήπια», «βιώσιμη», «αειφόρος» ακόμη και «εμβληματική» ανάπτυξη που, όταν υλοποιηθούν, είναι σχεδόν σίγουρο ότι τα οικοσυστήματα στα οποία θα αναπτυχθούν θα χάσουν όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που τα καθιστούσαν ξεχωριστά ακόμη και προσβάσιμα για το ευρύ κοινό. Και αυτό γιατί, όπως θα δούμε και παρακάτω, δεν πρόκειται για το μοναδικό σχέδιο τουριστικής εκμετάλλευσης στο συγκεκριμένο νησί.
Το τουριστικό σύμπλεγμα «Diaporos Green Retreat» εκτός από τα κτίρια προβλέπει πλήθος υποστηρικτικών υποδομών, όπως λιμενικά έργα, ελικοδρόμιο και εσωτερικά δίκτυα εξυπηρέτησης. Παράλληλα, σχεδιάζεται η εγκατάσταση αυτόνομων συστημάτων για την κάλυψη βασικών λειτουργικών αναγκών, όπως ύδρευση μέσω μονάδας αφαλάτωσης, διαχείριση αποβλήτων και ενεργειακή τροφοδοσία με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεδομένου ότι στο νησί δεν υπάρχει καμία υποδομή. Επιπλέον, στο νησί δεν υπάρχουν δρόμοι παρά μόνο λίγα μονοπάτια που έχουν διανοιχτεί μέσα στα χρόνια, έτσι ώστε οι επισκέπτες και οι λιγοστοί κάτοικοι να μπορούν να το διασχίζουν ενώ η πρόσβαση σε αυτό γίνεται μόνον με βάρκες και μικρά ταχύπλοα.
Στην πρώτη του εκδοχή το σχέδιο της εταιρείας αφορούσε την «Κατασκευή Ξενοδοχείου 5 Αστέρων με Κολυμβητικές Δεξαμενές» και προέβλεπε 99 κλίνες. Μάλιστα, είχε εκδοθεί οικοδομική άδεια από την Υπηρεσία Δόμησης του Δήμου Σιθωνίας εναντίον της οποίας είχαν προσφύγει το 2024 στο Διοικητικό Εφετείο ο Σύλλογος Φίλων του Διαπόρου, καθώς και η Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ). Η εταιρεία στη συνέχεια αιτήθηκε την έγκριση στρατηγικής επένδυσης, κάτι που πέτυχε. Το σχέδιο της πλέον προωθείται στο πλαίσιο Ειδικού Σχεδίου Χωρικής Ανάπτυξης Στρατηγικής Επένδυσης (ΕΣΧΑΣΕ), εργαλείο χωροταξικού σχεδιασμού που προσελκύει μεγάλα κεφάλαια και τους επιτρέπει την ταχεία πολεοδόμηση. Τα ΕΣΧΑΣΕ έχουν επικριθεί ότι παρακάμπτουν τα τοπικά πολεοδομικά σχέδια, υποβαθμίζουν τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις επιτρέποντας την κατασκευή μεγάλης κλίμακας τουριστικών εγκαταστάσεων σε εκτάσεις εκτός σχεδίου με πολύ περιορισμένο δημόσιο έλεγχο και διαβούλευση από τις τοπικές κοινωνίες.
Το σχέδιο είναι προϋπολογισμού 41,7 εκατ. Ευρώ, θα χρηματοδοτηθεί κατά 23,7% από ίδια κεφάλαια, κατά 47,7% από δάνειο μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και κατά 28,6% από πρόσθετο εμπορικό δάνειο.
Κινητοποιήσεις για να σωθεί η Διάπορος
Εδώ και μήνες οι αντιδράσεις εναντίον αυτού του σχεδίου μεγαλώνουν όχι μόνο μέσω συλλογής υπογραφών (έχουν συλλεχθεί πάνω από 1100) αλλά και πρόσφατα σε λαϊκή συνέλευση που κάλεσαν τοπικοί σύλλογοι στον Άγιο Νικόλαο (χωριό απέναντι από τη Διάπορο), παρεμβάσεις στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας κ.ά.
Συγκεκριμένα, ο Οικολογικός Περιβαλλοντικός Σύλλογος Σιθωνίας, ο Σύλλογος Κατοίκων της Διαπόρου, περιφερειακές αυτοδιοικητικές παρατάξεις αλλά και περιβαλλοντικές οργανώσεις, όπως η ΕΛΛΕΤ και η Κίνηση Προστασίας των Μικρών Νησίδων, καθώς και βουλευτές, αναδεικνύουν τις περιβαλλοντικές και κοινωνικές διαστάσεις του ζητήματος, επισημαίνοντας ότι μια τόσο μεγάλη μονάδα, όπως αυτή που επιχειρείται στη Διάπορο, θα μεταβάλλει ριζικά τον χαρακτήρα του νησιού, δημιουργώντας ένα ιδιωτικό χωριό για πλούσιους, εντελώς ξένο προς το τοπίο.
Πρόκειται εξάλλου, όπως φαίνεται και στις φωτογραφίες, για έναν μοναδικό φυσικό χώρο της Σιθωνίας που ακόμη δεν έχει καταπατηθεί από την άναρχη τουριστική λεηλασία που παρατηρείται στην ευρύτερη περιοχή. Επιπλέον, εντάσσεται στο αναγνωρισμένο Τοπίο Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους Βουρβουρούς, ενώ στον όρμο Κρυφτού έχει καταγραφεί μικρός νησιωτικός υγρότοπος, γεγονός που αναδεικνύει τόσο την αισθητική αξία του όσο και τη μεγάλη περιβαλλοντική αξία και ευαισθησία της περιοχής.
Στις 28 Μαρτίου το δημοτικό συμβούλιο Σιθωνίας ενέκρινε με ισχνή πλειοψηφία (από τους 18 παρόντες, μόλις 10 ψήφισαν υπέρ, 2 κατά και 6 ψήφισαν λευκό) την ξενοδοχειακή εγκατάσταση ενώ μετά από μικρό διάστημα δημόσιας διαβούλευσης (μόλις 20 ημερών), η Επιτροπή Ανάπτυξης, Καινοτομίας και Αγροτικής Οικονομίας της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας (και όχι το Περιφερειακό Συμβούλιο) έδωσε θετική γνωμοδότηση στη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) παρά τις επιφυλάξεις που επεσήμανε. Το θέμα ήρθε την περασμένη Πέμπτη σε ειδική συνεδρίαση για τη λογοδοσία της Περιφερειακής Αρχής μετά από ερώτηση του Γιάννη Μυλόπουλου και με το αίτημα να συζητηθεί από την Ολομέλεια του Περιφερειακού Συμβουλίου.
Περιοχή ιδιαίτερης οικολογικής αξίας
Ενδιαφέρον έχουν τα στοιχεία γύρω από τα χαρακτηριστικά του φυσικού οικοσυστήματος όπου επιχειρείται να εγκριθεί η μαζική τουριστική εκμετάλλευση και τα οποία γίνονται αντιληπτά και από την εισήγηση της Διεύθυνσης Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος της ΠΚΜ προς την Επιτροπή Ανάπτυξης. Η τελευταία, παρά τις πολλές επιφυλάξεις της, έδωσε έγκριση όσον αφορά στη ΣΜΠΕ του σχεδίου. Σημειώνεται ότι οι Στρατηγικές Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) δεν εκπονούνται από κάποια ανεξάρτητη δημοτική, περιφερειακή ή κρατική αρχή αλλά από μελετητές τους οποίους επιλέγει ο επενδυτής για να αποδείξουν τις μηδενικές ή ελάχιστες και αναστρέψιμες περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις που θα φέρει η επιχειρηματική δραστηριότητα που σχεδιάζουν.
Στην ίδια τη ΣΜΠΕ, ωστόσο, αναφέρεται η εγγύτητα του χώρου όπου θα οικοδομηθεί το τουριστικό «χωριό» προς περιοχές NATURA 2000, αλλά χωρίς ουσιαστική αξιολόγηση των επιπτώσεων της σχεδιαζόμενης δραστηριότητας/επένδυσης σε αυτές.
Συγκεκριμένα, το νησί γειτνιάζει με την ΕΖΔ GR1270002 «Όρος Ίταμος – Σιθωνία» σε απόσταση περίπου 500 μ., προς τη ΖΕΠ GR1270014 «Χερσόνησος Σιθωνίας» σε απόσταση περίπου 3,3 χλμ. και προς τη Σημαντική Περιοχή για τα Πουλιά GR036 «Όρος Ίταμος» σε απόσταση περίπου 3,5 χλμ.
Επίσης, η Διεύθυνση Ανάπτυξης της ΠΚΜ τονίζει στον σχολιασμό της ότι η Προκαταρτική Μελέτη Οικολογικής Αξιολόγησης δεν πρέπει να εξαντλείται στην απόσταση από τον τόπο Natura, αλλά πρέπει να συνεκτιμά οικοτόπους, είδη, στόχους διατήρησης και σωρευτικές επιπτώσεις, ακόμη και όταν οι επιδράσεις είναι έμμεσες ή αφορούν τη συνδεσιμότητα του τοπίου. Επιπλέον, γίνεται ειδική αναφορά σε θαλάσσιους οικοτόπους, περιλαμβανομένου του οικοτόπου προτεραιότητας με λιβάδια Ποσειδωνίας.
«Κατά συνέπεια, η διαπίστωση ότι το γήπεδο βρίσκεται εκτός ορίων Natura 2000 δεν αρκεί για τον αποκλεισμό πιθανών σημαντικών επιπτώσεων, κατά την έννοια του άρθρου 6 παρ. 3 της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ. Ως εκ τούτου, απαιτείται αυστηρότερη τεκμηρίωση ότι αποκλείονται ουσιώδεις έμμεσες ή σωρευτικές επιπτώσεις από λιμενικά έργα, υποθαλάσσιους αγωγούς, θαλάσσιες μεταφορές, φωτισμό και διάθεση αλμόλοιπου» αναφέρει συγκεκριμένα.
Η Διάπορος συνιστά δημόσιο δάσος κατά 75% σύμφωνα με την αποτύπωση των δασικών εκτάσεων του 1945 (πρόκειται για αεροφωτογραφίες που είναι απαραίτητες για τον έλεγχο δασικών ή μη εκτάσεων από την επιτροπή αντιρρήσεων επί των δασικών χαρτών). Η ίδια η ΣΜΠΕ, σύμφωνα με την εισήγηση της Διεύθυνσης Ανάπτυξης της Περιφέρειας, «καταγράφει μεγάλο ποσοστό ημιφυσικών και φυσικών λιβαδιών ή φυσικά και ημι-φυσικά κωνοφόρα δάση, γεγονός που καταδεικνύει ότι η περιοχή δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως ουδέτερο υπόβαθρο χωροθέτησης».
Πόσο πράσινη είναι η τεχνητή παραγωγή νερού;
Απουσία οποιωνδήποτε υποδομών (ύδρευσης-αποχέτευσης), η τουριστική επιχείρηση παρουσιάζει στη ΣΜΠΕ με ποιον τρόπο θα καλυφθούν οι ανάγκες σε νερό, ρεύμα, επεξεργασία λυμάτων και πρόσβαση.
Όσον αφορά το νερό, όπως αναφέρει και η Διεύθυνση Ανάπτυξης της Περιφέρειας σχετικά με τη ΣΜΠΕ, υπολογίζει για την ύδρευση μέγιστες ημερήσιες ανάγκες 102 m³/ημέρα, σχεδιασμό αφαλάτωσης 120 m³/ημέρα και Εγκατάσταση Επεξεργασίας Λυμάτων δυναμικότητας 100 m³/ημέρα. Η υδροδότηση βασίζεται σε γεώτρηση που αναμένεται να συναντήσει υφάλμυρη υδροφορία, ενώ έχει ήδη εκδοθεί σχετική άδεια εκτέλεσης υδρευτικής γεώτρησης. Παράλληλα, η υδρογεωλογική μελέτη καταγράφει εννέα υδροσημεία, από τα οποία δύο βρέθηκαν ξερά, ενώ σε σημεία κοντά στην ακτή παρατηρούνται αυξημένες τιμές αγωγιμότητας και χλωριόντων, ενδεικτικές υφαλμύρινσης.
«Τα δεδομένα αυτά δημιουργούν σοβαρή επιφύλαξη ως προς τη μακροχρόνια φέρουσα ικανότητα της λύσης, ιδίως λόγω της εγγύτητας στην ακτογραμμή, του μικρού νησιωτικού συστήματος και της πλήρους εξάρτησης από αφαλάτωση» αναφέρεται στον σχολιασμό της ΣΜΠΕ από τη Διεύθυνση Ανάπτυξης της Περιφέρειας.
Όσον αφορά την κατασκευή μονάδας αφαλάτωσης, ο ομότιμος καθηγητής Παράκτιας Τεχνικής και Ωκεανογραφίας του ΑΠΘ Γιάννης Κρεστενίτης εμβαθύνει περισσότερο στο ζήτημα αυτό.
«Η μονάδα αφαλάτωσης θα παράγει 8.5 m3/ώρα πόσιμου νερού (που σημαίνει 120 m3 σε ημερήσια βάση, αφού το σύστημα θα λειτουργεί, όπως αναφέρεται στη μελέτη για 14 ώρες κάθε μέρα. Που σημαίνει ότι όταν οι «ανάγκες» αυξηθούν και η παραγωγή νερού θα αυξηθεί αλλά και οι απορροές προς το θαλάσσιο περιβάλλον θα αυξηθούν). Προβλέπεται ότι το σύστημα αφαλάτωσης θα αντλεί 21 m3/ώρα θαλασσινό νερό (συνολικά 294 m3 την ημέρα για την 14ωρη λειτουργία) και θα απορρίπτει στο θαλάσσιο περιβάλλον 12.2 m3/ώρα αλμόλοιπου, δηλαδή 170.8 m3 για την 14ωρη ημερήσια λειτουργία.
Από τα υπάρχοντα σχέδια της ξενοδοχειακής μονάδας δεν προκύπτει η θέση χωροθέτησης της μονάδας αφαλάτωσης, αλλά ούτε και η θέση και η διαδικασία απόρριψης του αλμόλοιπου στη θαλάσσια περιοχή. Η μόνη σχετική αναφορά είναι: “Η διάθεση θα γίνεται σε βάθη και με τρόπο που δεν θα αλλοιώνει την ποιότητα του θαλάσσιου περιβάλλοντος”. Το αλμόλοιπο μιας εγκατάστασης αφαλάτωσης έχει αλατότητα περίπου 2πλάσια (60 – 80 g/L) αυτής του θαλασσινού νερού (~ 35 g/L), επομένως είναι σημαντικά πυκνότερο του θαλασσινού νερού, τείνοντας να καταλάβει το πυθμενικό στρώμα στη θαλάσσια περιοχή που θα απορριφθεί, επιβαρύνοντας το θαλάσσιο οικοσύστημα. Επιβάρυνση η οποία αυξάνεται αφού οι απορροές από τα συστήματα αφαλάτωσης περιλαμβάνουν ουσίες που έχουν προστεθεί για την προστασία των συστημάτων αυτών, όπως είναι βιοκτόνες και αντισκωριακές ενώσεις αλλά και υπολείμματα καθαριστικών μεμβρανών».
Είναι γεγονός ότι τα περισσότερα resorts σε άνυδρες περιοχές (νησιά, παράκτια οικοσυστήματα) χρησιμοποιούν την αφαλάτωση ως «βιώσιμη λύση». Ωστόσο, επιστημονικές έρευνες1 αναφέρουν ότι τέτοιες λύσεις μεταθέτουν το πρόβλημα από την έλλειψη νερού στην ενέργεια που χρειάζεται για να λειτουργήσουν μονάδες αφαλάτωσης και στη ρύπανση των θαλάσσιων υδάτων που προκαλείται από το αλμόλοιπο και τις διαλυμένες σε αυτό ενώσεις (που αναφέρθηκαν προηγούμενα).
Το μεγαλύτερο, όμως, ερώτημα είναι πόσο βιώσιμος και πράσινος είναι ένας τουρισμός όταν απαιτεί τεχνητή παραγωγή νερού σε μια περιοχή που τα καλοκαίρια και λόγω του τουρισμού υποφέρει από λειψυδρία.
Λιμενικά έργα σε μικρό όρμο
Για τη σύνδεση με την υπόλοιπη περιοχή και την μετακίνηση τόσο στη φάση κατασκευής όσο και της λειτουργίας, που θα γίνεται δια θαλάσσης, προβλέπεται η κατασκευή λιμενικών έργων.
Η ΣΜΠΕ προβλέπει την κατασκευή στην βορειοδυτική ακτή της έκτασης, σε μια περιοχή σχετικά αβαθή και ιδιαίτερα προστατευμένη από τους θαλάσσιους κυματισμούς, ενός προβλήτα για χρήση από πλοίο ακτοπλοΐας (ανοικτό ferry-boat, με χαρακτηριστικές διαστάσεις: μήκος 39.90 m, μέγιστο πλάτος 11.40 m, βύθισμα 1.70 m) και ενός δεύτερου προβλήτα για σκάφος εξυπηρέτησης των επιβατών (ταχύπλοο, με χαρακτηριστικές διαστάσεις: μήκος έως 10.00 m, βύθισμα έως 1.20 m).
Ο προβλήτας Α θα χρησιμοποιηθεί από σκάφος για την μεταφορά των υλικών που απαιτούνται στη φάση κατασκευής, αλλά και την μεταφορά προσωπικού, εφοδίων και απορριμμάτων στη φάση λειτουργίας, ενώ ο προβλήτας Β από σκάφος μεταφοράς των επισκεπτών/πελατών της ξενοδοχειακής μονάδας. Στα σχετικά σχέδια των λιμενικών έργων αποτυπώνονται δύο ταχύπλοα σκάφη να χρησιμοποιούν τον προβλήτα Β.
«Τόσο στο τεύχος των λιμενικών έργων όσο και στη ΣΜΠΕ αποφεύγεται η αναφορά σε πιθανή προσέλκυση ιδιωτικών τουριστικών σκαφών στη γειτονική θαλάσσια περιοχή, οι ιδιοκτήτες των οποίων θα ήθελαν να κάνουν χρήση των υπηρεσιών της τουριστικής μονάδας (υπηρεσίες διαμονής, εστίασης, ψυχαγωγίας κλπ.), ενώ θεωρείται μάλλον σίγουρο ότι η λειτουργία της ξενοδοχειακής μονάδας και των συνοδών εγκαταστάσεών της θα προσελκύσει επιπλέον τουριστικά σκάφη στην περιοχή, δημιουργώντας επιπλέον περιβαλλοντική επιβάρυνση στο θαλάσσιο περιβάλλον (και όχι μόνον)» αναφέρει ο Γ. Κρεστενίτης.
Αξίζει, σύμφωνα με τον ίδιο, να σημειωθεί ότι «η κατασκευή των λιμενικών έργων (εξυπηρέτησης της ξενοδοχιακής μονάδας – μόνον;) και ο καθορισμός της θαλάσσιας ζώνης λιμένα των έργων αυτών, δημιουργεί εμπόδιο προσέγγισης στις παράκτιες περιοχές (του συγκεκριμένου μικρού όρμου) που βρίσκονται νοτιότερα της περιοχής». Παράλληλα, ο καθηγητής επισημαίνει ότι παρά το γεγονός πως τόσο η μονάδα αφαλάτωσης (κυρίως ως προς την απόρριψη του αλμόλοιπου) όσο και τα λιμενικά έργα και η επιπλέον «φόρτιση» λόγω της αύξησης μετακίνησης σκαφών από και προς την ξενοδοχειακή μονάδα θα έχουν επιπτώσεις στο θαλάσσιο οικοσύστημα – βιοποικιλότητα, αλλά και στην ποιότητα των θαλασσίων υδάτων, στη ΣΜΠΕ αναφέρεται και για τις δύο παραμέτρους ότι «δεν υπάρχει συσχέτιση».
Ανοιχτό είναι, επίσης, το ενδεχόμενο μιας «άτυπης» ιδιωτικοποίησης της παραλίας, όπως έχει συμβεί σε πολλές αντίστοιχες περιπτώσεις μεγάλων τουριστικών εγκαταστάσεων, όπου πρόσβαση τελικά βρίσκουν οι πελάτες ενώ περιορίζεται αυτή των περιηγητών και άλλων που δε θα συνιστούν πελάτες των εγκαταστάσεων.
Αειφόρος ανάπτυξη: Όταν οι λέξεις χάνουν το νόημά τους
Αξίζει να σημειωθεί ότι το τουριστικό σύμπλεγμα ανήκει στη ζώνη ΑΠ: Περιοχές Αξιόλογων Παραλιακών Περιοχών Ήπιας Τουριστικής Ανάπτυξης. Τι συνιστά όμως ήπια τουριστική ανάπτυξη; Η Μαρία Λιλιμπάκη, Δρ Αρχιτέκτων Μηχανικός – Αρχαιολόγος και πρόεδρος του παραρτήματος Θεσσαλονίκης της ΕΛΛΕΤ, αναφέρθηκε ακριβώς σε αυτό το ζήτημα στη διαδικασία της λογοδοσίας στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας την περασμένη Πέμπτη.
«Μια στρατηγική επένδυση του μεγέθους της προωθούμενης, συμπεριλαμβανομένων των συμπληρωματικών κτισμάτων και προσφερόμενων υπηρεσιών, κάθε άλλο παρά ήπια τουριστική ανάπτυξη μπορεί να θεωρηθεί, αν την εξετάσουμε συγκριτικά αφενός με το μέγεθος του νησιού και αφετέρου με τα άλλα κτίσματα, που υφίστανται σε αυτό. Μόνος ο μειωμένος Συντελεστής Δόμησης δεν αρκεί για να θεωρηθεί μια επένδυση ήπια, όπως δεν αρκεί και η όλη προσπάθεια, βάσει δηλώσεων της επενδύτριας, για τον περιορισμό του περιβαλλοντικού αποτυπώματος της μονάδας και των συμπληρωμάτων της» σημείωσε συγκεκριμένα η Μαρία Λιλιμπάκη.
Επιπλέον, η ίδια επέκρινε τον χαρακτηρισμό «αειφορικό και εμβληματικό» για μια τόσο μεγάλη εγκατάσταση σε ένα τόσο μικρό νησί. «Δεν μπορούμε να μιλάμε ούτε για βέλτιστη χρήση περιβαλλοντικών πόρων (τοπίου, νερού κλπ) ούτε για μη υπονόμευση των αναγκών των μελλοντικών γενεών» σημείωσε μεταξύ άλλων καταλήγοντας: «Είναι δύσκολο να κατανοήσει κανείς πώς ένα μεγάλο συγκρότημα σε ένα μικρό νησί μπορεί να θεωρηθεί εμβληματικό, εκτός εάν χαρακτηρίζει την καταστροφή που επιφέρουν οι μεγάλες επενδύσεις, εκτός κλίμακας των ελληνικών νησιών».
«Άνοιξε η όρεξη» και για άλλες τουριστικές μονάδες
Πρόσφατα η Περιφερειακή Παράταξη «Αλλαγή στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας» ενημερώθηκε ότι εκτός από το Diaporos Green Retreat, μεγάλες τουριστικές μονάδες θέλουν να κατασκευάσουν και οι Ergon House (5* ξενοδοχείο 99 κλινών με κολυμβητικές δεξαμενές σε έκταση 14.309,58 τ.μ.) και η Σύμμετρον Τουριστική ΑΕ σε έκταση 57.976,36 τ.μ. Η τελευταία, μάλιστα, έλαβε προέγκριση οικοδομικής άδειας από τον Δήμο Σιθωνίας τον προηγούμενο Ιούλιο.
«Γιατί δώσατε έγκριση για 180 κλίνες και όχι για 80; Ή γιατί δώσατε για 180 και όχι για 360; » διερωτήθηκε ο περιφερειακός σύμβουλος Γιάννης Μυλόπουλος σχετικά με την έγκριση της ΣΜΠΕ του Diaporos Green Retreat από την Επιτροπή Ανάπτυξης της ΠΚΜ θέτοντας παράλληλα το ζήτημα της φέρουσας ικανότητας του νησιού σε ξενοδοχειακή ανάπτυξη.
«Έχει γίνει ποτέ ένας υπολογισμός, μια ανάλογη εκτίμηση; Όχι. Και όταν αύριο θα έρθει η δεύτερη επένδυση που έχει πάρει ήδη άδεια από την πολεοδομία του Δήμου και θα ζητήσει άλλα 80 με 90 κρεβάτια που θα προστεθούν στα υπάρχοντα και θα ζητήσει καινούργιους δρόμους ιδιωτικούς και καινούργια λιμανάκια ιδιωτικά και καινούργια μονάδα αφαλάτωσης για να λύσει το πρόβλημα της λειψυδρίας και καινούργια φωτοβολταϊκά πάρκα που θα καλύψουν άλλη μια πλαγιά του νησιού, εμείς θα το δεχτούμε και θα το εγκρίνουμε και αυτό; Τα ερωτήματα όπως καταλαβαίνετε είναι σοβαρά και αφορούν στην ανάπτυξη της Χαλκιδικής και αφορούν στη νομιμότητα, στην περιβαλλοντική και κοινωνική νομιμότητα των επενδύσεων τις οποίες η Περιφέρεια εγκρίνει» πρόσθεσε ακόμη.
Ενδιαφέρον, όμως, είχε και η τοποθέτηση του Σωτήρη Ληστή, κατοίκου της περιοχής και προέδρου του Οικολογικού Περιβαλλοντικού Συλλόγου Σιθωνίας. Σύμφωνα με τον ίδιο, τόσο με την τουριστική αυτή εγκατάσταση όσο και με αυτές που «καιροφυλακτούν» θα αυξηθούν κατακόρυφα οι επισκέπτες, οι εργαζόμενοι και οι πελάτες των εγκαταστάσεων (ο ίδιος έκανε λόγο για «χωριό» χιλίων ατόμων) σε ένα νησί που χρήζει ειδικής περιβαλλοντικής προστασίας. Πρόσθεσε δε ότι και οι ιδιοκτησίες που υπάρχουν στο νησί και οι οποίες δεν λειτουργούν επί το πλείστον ως τουριστικές εκμεταλλεύσεις θα οδηγηθούν στο να το κάνουν, πράγμα που, όπως είπε, θα επιβαρύνει κατάφωρα το περιβάλλον. «Ήδη η περιοχή βρίσκεται σε επίπεδα κορεσμού. Η διαχείριση των σκουπιδιών, τα οδικά δίκτυα και το νερό είναι ζητούμενο κάθε καλοκαίρι» επεσήμανε, ενώ διερωτήθηκε πως θα αντιμετωπιστεί ο κίνδυνος πυρκαγιάς δεδομένου ότι η Διάπορος δεν διαθέτει ούτε δίκτυο ύδρευσης, ούτε εκτεταμένα πυροσβεστικά μέτρα.
Διαβούλευση ή ειλημμένη απόφαση;
Στα φλέγοντα αυτά ζητήματα η Αντιπεριφερειάρχης ΠΕ Χαλκιδικής Κατερίνα Ζωγράφου, περιορίστηκε στο να αναγνωρίσει την οικολογική αξία της νήσου, τονίζοντας ότι η κρίση της Επιτροπής της Περιφέρειας αφορά στο στάδιο εξέτασης της Στρατηγικής Μελέτης χωροταξικού σχεδιασμού ενώ τα ζητήματα που έθεσαν κάτοικοι, περιφερειακοί σύμβουλοι και φορείς, από τη φέρουσα ικανότητα μέχρι τις υποδομές, το νερό κ.ά θα εξεταστούν στην επόμενη φάση κατά την περιβαλλοντική αδειοδότηση μέσω της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων του κάθε έργου.
Απορία, ωστόσο, ως προς την εξέλιξη των μετέπειτα κρίσεων προκαλεί η φράση της: «Το ζητούμενο, λοιπόν, δεν είναι αν θα υπάρξει ή όχι η δραστηριότητα, αλλά με ποιον τρόπο αυτή θα είναι συμβατή με τα χαρακτηριστικά του τόπου».
Σε μια ήδη «σαλαμοποιημένη» διαδικασία εγκρίσεων και αδειοδοτήσεων από υπηρεσίες και επιτροπές, όπως προβλέπεται για τα επιχειρηματικά σχέδια που εντάσσονται στις Στρατηγικές Επενδύσεις (ΕΣΧΑΣΕ), εκλείπει μια συνολική δημόσια διαβούλευση με φορείς, επιστημονικούς συλλόγους και κατοίκους πάνω στο Diaporos Green Retreat, στα υπόλοιπα που αφορούν το νησί αλλά και συνολικά στην τουριστική εκμετάλλευση στη Χαλκιδική.
Είναι λοιπόν στην ευθύνη της διοίκησης της Περιφέρειας -μετά την αρχική της άρνηση- αν τελικά θα δεχτεί το αίτημα του Γ. Μυλόπουλου να συζητηθεί το θέμα στο Περιφερειακό Συμβούλιο, έτσι ώστε όπως λέει και ο ίδιος, να «μην θυσιαστούν στο υπερκέρδος των λίγων οι τελευταίοι παράδεισοι που έχουν γλιτώσει από τη λαίλαπα του υπερτουρισμού».
- Ενδεικτικά δύο από τις πολλές που έχουν δημοσιευθεί https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2468584425001023?, https://www.mdpi.com/2073-4441/2/1/75? [↩]
