QNTM, Δεν υπάρχει υποδιεύθυνση αντιμιμιδίων (μετάφραση: Δέσποινα Κανελλοπούλου), εκδόσεις ΔΩΜΑ 2026
Ως ένα καλοκαιρινό δώρο από τον Δημοσθένη Παπαμάρκο, που είναι ο υπεύθυνος της σειράς του ΔΩΜΑτος και ένας από τους δυο επιμελητές της έκδοσης (ο άλλος είναι ο Θάνος Σαμαρτζής), έφτασε στα χέρια μου ένα μυθιστόρημα έκπληξη. Το Δεν υπάρχει υποδιεύθυνση αντιμιμιδίων είναι ένα βιβλίο που τα έχει όλα: sci-fi, ατμόσφαιρα τρόμου, αστυνομικό μυστήριο, λίγο «άντρες με τα μαύρα», πολιτικό και αφηγηματικό ενδιαφέρον.
Εννοείται χρειαζόμαστε λεξικό: τι΄ναι τα μιμίδια και τι τα αντιμιμίδια; Κι αυτή η υποδιεύθυνση σε ποιον οργανισμό ανήκει; Η ανάγκη να κατανοήσουμε είναι τέτοια που και λεξικό συνοδεύει το κείμενο, και σελίδες υπηρεσιακού χαρακτήρα και ύφους, που επεξηγούν και πληροφορούν για διάφορα ζητήματα.
Εν πάση περιπτώσει: η ανθρωπότητα κινδυνεύει και η υποδιεύθυνση, με ξεχωριστά ικανά μέλη υπό την ηγεσία της διευθύντριάς της, Μαρί Κουίν, αναλαμβάνει να μας προστατέψει. Το εξαιρετικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει είναι ότι τα αντιμιμίδια έχουν την καταστροφική για την ανθρωπότητα ικανότητα, μόλις κάποιος έρχεται αντιμέτωπος μ’ αυτά, να απαλείφουν τη μνήμη του. Και τι είναι νοημοσύνη, κι ακόμα περισσότερο συνείδηση, χωρίς μνήμη; Αυτό που έχει να αντιπαλέψει η υποδιεύθυνση των αντιμιμιδίων, λοιπόν, και η ικανότατη διευθύντριά της, είναι κάτι που αποτελεί έναν κόμπο που δεν λύνεται: για να οργανώσει την άμυνά της, η υποδιεύθυνση πρέπει να θυμάται, αλλά μόλις θυμάται, η μνήμη της αρχίζει να διαγράφεται. Η τυπογραφική/εικαστική απεικόνιση της διαγραφής, με μαυρισμένες λέξεις, φράσεις, προτάσεις κι ολόκληρες σελίδες, είναι σκοτεινά εφιαλτική και τρομώδης – η λέξη και με τις δύο σημασίες της.
Η μέγιστη, υπαρξιακή στην ουσία της, απειλή, λαβακραφτικού χαρακτήρα και διαστάσεων, είναι το αντιμιμίδιο Α-3125, του οποίου η ικανότητα να απορροφά μνήμη είναι ασύλληπτη, η δε όρεξή του ακόρεστη. «Το Α-3125 έχει τιτάνια δομή και μια τοπολογία που καταστρέφει το νου. Προέρχεται από μια άλλη περιοχή του ιδεοχώρου όπου η κλίμακα των ιδεών υπερβαίνει κατά πολύ τις ανθρώπινες». Παρότι τα αντιμιμίδια, λοιπόν, έχουν μια ορατότητα και υλικότητα, στην πραγματικότητα είναι ιδέες. «Θεωρητικά τα δύο σύμπαντα είναι διακριτά, δεν επικαλύπτονται. Από τη μια το εννοιακό και από την άλλη το χειροπιαστό». Θεωρητικά, γιατί στην πραγματικότητα γίνεται χαμός!
Με τι μπορεί να πολεμηθεί κάτι που αποτελεί ιδέα και δεν έχει βασικά υλικότητα, παρά μόνον όταν το επιθυμεί, προκειμένου να καταστρέψει; Μα με καλύτερες ιδέες (σελ.164)! Η βοήθεια προέρχεται από τη φαρμακολογία και την μηχανική, που υποστηρίζουν το θανάσιμο αυτόν αγώνα, η μεν με την παρασκευή φαρμάκων που υποβαστάζουν την μνήμη, η δε με την κατασκευή όπλων που μπορούν να καταστρέψουν αυτή την απειλή. Αλλά φυσικά αυτοί που υλοποιούν το πρόγραμμα της καταστροφής του εχθρού είναι η ευφυΐα της ανθρωπότητας. «Γιατί είμαι πιο έξυπνη», λέει η ηρωίδα. Και παρότι δεν φαίνεται να έχει και την καλύτερη γνώμη για τον ανθρώπινο πολιτισμό και την ανθρωπότητα, τα υπερασπίζεται και τα δυο μέχρις τελευταίας ρανίδας αίματος: «Ο ανθρώπινος πολιτισμός θα απαλειφθεί εξ ολοκλήρου ως αφηρημένη έννοια, και θα αντικατασταθεί από κάτι αφάνταστα χειρότερο». Κίνητρο, όμως, που αποτελεί κατευθυντήρια ιδέα για τους χαρακτήρες και την ηρωίδα, είναι η θέση ότι «Οι άνθρωποι δε θά ’πρεπε να φοβούνται […] Δε θά ’πρεπε να φοβούνται τίποτα», θέση με ηθικό βάρος, και άρα με δυνατότητα υποστήριξης οποιουδήποτε αντεπιχειρήματος. Πρόκειται για ανθρωποκεντρισμό, βεβαίως. Αλλά ανθρωποκεντρισμό απολύτως απαραίτητο.
Ο συγγραφέας των Αντιμιμιδίων, ο QNTM (διαβάζεται Κβάντουμ) είναι ο Σαμ Χιουζ (Sam Hughes), Βρετανός προγραμματιστής. Έγραψε το μυθιστόρημά του με μυθιστορηματικό, για μας τους boomer, τρόπο: γράφει στο σύμπαν ICP, σύμπαν που αναδύεται στο διαδικτυακό φόρουμ 4chan, μετέπειτα SCP Wiki (που αποτελεί την ψηφιακή εκδοχή του συλλογικού Λούθερ Μπλίσετ), και όπου η ύπαρξη παραφυσικών φαινομένων είναι επιστημονικώς αποδεδειγμένη. Αυτή η συνεργατική με πλήθος αναγνώστες συγγραφή αναγνωρίζεται από τον συγγραφέα ως ευγνωμοσύνη απέναντί τους. Περισσότερες πληροφορίες, όμως, στο εξαιρετικό σημείωμα που θα βρείτε αναρτημένο στο σάιτ των εκδόσεων ΔΩΜΑ.
Το κείμενο είναι γρήγορο, απρόβλεπτο, γεμάτο με το είδος του χιούμορ που συναντά κανείς στον Ντάγκλας Άνταμς. Είναι βαθιά πολιτικό: και ως προς τις αξίες στις οποίες θεμελιώνεται, και ως προς το αποτύπωμά του στον αναγνώστη, με τον χαρακτήρα του πολιτικού που ο Μαρκ Φίσερ μας εξηγεί στο Αλλόκοτο και το Απόκοσμο του. Για να υπηρετηθεί δε αυτό το μυθιστορηματικό περιβάλλον, χρειάζονται καινούριες λέξεις που ο συγγραφέας δεν διστάζει να δημιουργήσει: μεγαδιάπλαση, γνωσιοτοξίνη, μορφοκλασματικό, Cryptomorfum gigas – και η μετάφραση της Δέσποινας Κανελλοπούλου σε απόλυτη στοίχιση. Ο QNTM αντλεί από τη μεγάλη παράδοση της ευρωπαϊκής και αμερικανικής λογοτεχνικής παραγωγής: πλάθει χαρακτήρες πλήρεις και ολοκληρωμένους, σμιλεύει έναν βαθύ ανθρωπισμό, χρησιμοποιεί το σωστό λεκτικό ανάλογα με την εστίαση, περιγράφει έναν κόσμο τον οποίο ο Λάβκραφτ μας αποκάλυψε. Τέλος, το κείμενο αποδίδει με άλλα υλικά την ατμόσφαιρα του κυβερνοπάνκ, όπου η μονάδα είναι ανήμπορη, αλλά η ομάδα, ο ιδιοφυής εναλλακτικός πολλαπλός σχεδιασμός και η εκτέλεσή του, η πλατφόρμα της αντίστασης. Κι ακόμα, υπάρχει στις σελίδες του η προβληματική της σύγχρονης θεωρητικής φυσικής για τα πολλαπλά σύμπαντα και το θεώρημα της μη πληρότητας του Γκαίντελ, που δίνει τη θεωρητική εξήγηση της ύπαρξης και παρουσίας στον κόσμο μας των μιμιδίων και αντιμιμιδίων. Νομίζω παράγει κάτι καινούργιο.
Διαβάστε το. Πρέπει.
