Στις 28–29 Απριλίου 2026, στη Σάντα Μάρτα της Κολομβίας, οι κυβερνήσεις της Κολομβίας και της Ολλανδίας συνδιοργανώνουν την Πρώτη Διεθνή Διάσκεψη για τη Σταδιακή Κατάργηση των Ορυκτών Καυσίμων, με περισσότερες από 60 χώρες να έχουν προσκληθεί να συμμετάσχουν. Η διάσκεψη φιλοδοξεί να ανοίξει μια συγκεκριμένη πολιτική διαδικασία, μέσα από την οποία οι κυβερνήσεις, περιφερειακοί, τοπικοί και κοινωνικοί φορείς θα συζητήσουν τα διαφορετικά μονοπάτια εφαρμογής της σταδιακής απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα και τη μετάβαση σε πιο βιώσιμα μοντέλα παραγωγής. Σε αυτή τη συζήτηση συμμετέχουν, πέρα από τις κυβερνήσεις, πανεπιστήμια, ιθαγενικές κοινότητες, ομοσπονδίες αγροτών, σωματεία, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και εκπρόσωποι εταιριών και βιομηχανιών, δηλαδή οι ίδιοι οι άνθρωποι και οι δομές που ήδη βιώνουν, και σε διαφορετικό βαθμό υλοποιούν, την ίδια τη μετάβαση.
Η διάσκεψη αυτή έρχεται ως άμεση απάντηση στο αδιέξοδο της Διάσκεψης για το Κλίμα COP30 στο Μπελέμ, όπου, παρά τις πιέσεις δεκάδων χωρών, δεν υπήρξε καμία σαφής αναφορά στη σταδιακή κατάργηση των ορυκτών καυσίμων. Πρόκειται, ουσιαστικά, για μια προσπάθεια δημιουργίας ενός «συνασπισμού των πρόθυμων», που θα προχωρήσουν πιο γρήγορα από τον αργό, συμβιβαστικό ρυθμό των διεθνών διαπραγματεύσεων.
Στη Σάντα Μάρτα, μια πόλη-σύμβολο, καθώς αποτελεί σημαντικό λιμάνι εξαγωγής άνθρακα, θα συναντηθούν λοιπόν όλοι εκείνοι οι φορείς που αναγνωρίζουν ότι η μετάβαση δεν μπορεί να παραμείνει θεωρητική. Το ενδιαφέρον είναι ότι στη διαδικασία συμμετέχουν και χώρες με ισχυρή εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, γεγονός που αποτυπώνει τις αντιφάσεις της συγκυρίας. Από τη μία, η αναγνώριση της κλιματικής κρίσης, από την άλλη, η αδυναμία ρήξης με τα μοντέλα ανάπτυξης που τη γεννούν.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το πολιτικό βάθος της πρωτοβουλίας. Σε μια περίοδο όπου ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, οι κρίσεις στη Λατινική Αμερική και η ωμή διεκδίκηση ενεργειακών πόρων, με ένα παγκόσμιο νταή να δηλώνει ανοιχτά ότι θα πάρει το πετρέλαιο του Ιράν, επαναφέρουν διαρκώς το ενεργειακό ζήτημα στο προσκήνιο, η μετάβαση γίνεται ταυτόχρονα πιο αναγκαία αλλά πιο δύσκολη. Οι ίδιες κυβερνήσεις που μιλούν για πράσινη ενέργεια συνεχίζουν να στηρίζουν εξορύξεις, αγωγούς και νέες επενδύσεις σε ορυκτά καύσιμα. Μια ακόμα ενεργειακή κρίση που δείχνει, για ακόμη μία φορά, πόσο ευάλωτες καθιστούν τις κοινωνίες μας τα ορυκτά καύσιμα.
Η διάσκεψη της Σάντα Μάρτα ίσως αποτελέσει ένα πρώτο τεστ για το αν υπάρχει πραγματική πολιτική βούληση να σπάσει αυτός ο κύκλος. Ή αν, τελικά, θα προστεθεί σε μια μακρά λίστα «χαμένων ευκαιριών», όπου η διεθνής κοινότητα αναγνωρίζει το πρόβλημα αλλά αδυνατεί να το αντιμετωπίσει. Αν κάτι αναδεικνύεται μέσα από αυτή τη συγκυρία, είναι ότι η ενεργειακή εξάρτηση είναι ένα βαθιά γεωπολιτικό και κοινωνικό ζήτημα. Και όσο αυτό δεν αντιμετωπίζεται στη ρίζα του, οι διασκέψεις θα πολλαπλασιάζονται, οι δεσμεύσεις θα αδυνατίζουν και η πραγματικότητα θα επιστρέφει κάθε φορά πιο βίαιη. Το ερώτημα δεν είναι αν θα υπάρξει «επόμενη φορά», αλλά πόσο πιο ακριβό, σε ζωές, σε πόρους, σε χρόνο, θα είναι να συνεχίσουμε να αποτυγχάνουμε.
