Τις τελευταίες εβδομάδες, ακούσαμε για άλλη μια φορά πομπώδεις και μεγαλομανείς ισχυρισμούς σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) -και τις υποτιθέμενες δυνατότητές της- από τις μεγαλύτερες εταιρείες που την αναπτύσσουν. Ισχυρισμοί που αφορούν την ικανότητά της να λύνει τα μαθηματικά αινίγματα του αιώνα έως τη δυνατότητά της να εξαλείψει την ανθρωπότητα μέχρι το 2030, και πολλά άλλα. Όπως εξηγεί η Timnit Gebru, διευθύντρια του Distributed AI Research Institute, αυτό είναι απλώς ένα ακόμη προπέτασμα καπνού για να αποσπάσει την προσοχή από τα πραγματικά, σοβαρά προβλήματα που ήδη προκαλεί η ΤΝ, όπως η χρήση αυτόνομων οπλικών συστημάτων, οι πολεμικές μηχανές που αναπτύσσονται σε συγκρούσεις και γενοκτονίες, και ο ρόλος της ΤΝ και αυτών των εταιρειών στην επιδείνωση της κλιματικής κρίσης.
Το αξιοπερίεργο είναι, ότι η τεχνητή νοημοσύνη – η οποία, σύμφωνα με κάποιους, πρόκειται να ξεπεράσει την ανθρώπινη νοημοσύνη – δεν είναι ακόμα σε θέση να λύσει ένα Sudoku. Ή μάλλον, μπορεί να το λύσει μόνο μέχρι ενός ορισμένου σημείου και, το πιο σημαντικό, δεν μπορεί να εξηγήσει πώς και γιατί κατάφερε να το κάνει. Και επειδή δεν γνωρίζει την απάντηση, την επινοεί, όπως συμβαίνει συχνά σε άλλες περιπτώσεις.
Επιστήμονες του Πανεπιστημίου του Colorado Boulder ζήτησαν από διάφορα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης να λύσουν τα Sudoku και να εξηγήσουν πώς κατάφεραν να το κάνουν. Οι απαντήσεις ήταν ανεπαρκείς ή λανθασμένες, επειδή τα συστήματα της γενετικής τεχνητής νοημοσύνης στερούνται λογικής (και ηθικής και συναισθήματος). Είναι γλωσσικά συστήματα που λειτουργούν με βάση τις στατιστικές πιθανότητες και την πρόβλεψη.
Τα γλωσσικά μοντέλα μεγάλης κλίμακας (LLM) αποτελούν τη βάση όλων των εικονικών βοηθών που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη, όπως το ChatGPT, το Gemini, το Grok και άλλα παρόμοια συστήματα. Αν οι απαντήσεις που παρέχουν στους χρήστες φαίνονται συνεκτικές, αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι συγκρίνουν δισεκατομμύρια πιθανές απαντήσεις και προσαρμόζουν το μήνυμα στο άτομο που θέτει την ερώτηση, αλλά δεν σκέφτονται. Είναι, όπως ισχυρίζονται οι Timnit Gebru και Emily Bender, «στοχαστικοί παπαγάλοι», που επαναλαμβάνουν και επιλέγουν φράσεις και κείμενα τα οποία δεν κατανοούν και τα οποία, ως επί το πλείστον, έχουν ληφθεί χωρίς άδεια ή αναφορά πηγής (ΤΝ, στοχαστικοί παπαγάλοι και αυτοματοποίηση του ρατσισμού).
Αυτή η αδυναμία της Τεχνητής Νοημοσύνης να εξηγήσει το «γιατί» μιας συγκεκριμένης επιλογής είναι ιδιαίτερα σοβαρή όταν τα αυτοματοποιημένα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης χρησιμοποιούνται στην ιατρική περίθαλψη ή τη διάγνωση, για δικαστικές και νομικές αποφάσεις, για να προσδιοριστεί εάν ένα άτομο ή μια μικρή επιχείρηση μπορεί να δανειοδοτηθεί, για να αξιολογηθούν ακαδημαϊκά προγράμματα ή, γενικότερα, για κυβερνητικές διαδικασίες. Αυτό είναι σοβαρό επειδή, αφενός, η εκπαίδευση αυτών των συστημάτων βασίζεται σε δεδομένα που έχουν ήδη επηρεαστεί σε μεγάλο βαθμό από το φύλο, τη φυλή και την κοινωνική τάξη και, αφετέρου, επειδή δεν είναι σε θέση να λάβουν υπόψη παράγοντες και συμφραζόμενα που εμπίπτουν στο πλαίσιο της προγνωστικής επιλογής τους.
Με τον πολλαπλασιασμό των αυτοματοποιημένων και κακόβουλων bots, ακόμη και ο «στατιστικός» παράγοντας είναι εξαιρετικά αμφισβητήσιμος.
Οι πρόσφατες αποκαλυπτικές δηλώσεις των πλουσιότερων ανθρώπων του κόσμου ή εκείνων που φιλοδοξούν να γίνουν, όπως ο Elon Musk, ο Sam Altman της OpenAI και ο Dario Amodei, ο Διευθύνων Σύμβουλος της Anthropic (που παρουσιάζεται ως η φωνή της λογικής), διαδραματίζουν επί του παρόντος βασικό ρόλο στη διασφάλιση της συνέχειας των επιχειρήσεων και των κερδών τους.
Όπως έχω ήδη αναφέρει, καταρχάς μας αποσπά την προσοχή από τις πραγματικές επιπτώσεις που παρατηρούνται, όπως το γεγονός ότι η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης συνεχίζει να αυξάνει την παράλογη ενεργειακή της κατανάλωση, η οποία διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην επιδείνωση της κλιματικής αλλαγής, και ότι τα κέντρα δεδομένων της ανταγωνίζονται τις τοπικές κοινότητες για το νερό, τη γη και την υγεία (Νερό για τους ανθρώπους ή για τις πολυεθνικές της τεχνολογίας;).
Θέλουν επίσης να ξεχάσουμε τον αρνητικό αντίκτυπο στην εκπαίδευση, τις καταστροφικές συνέπειες της χρήσης «bot farms» και τις μαζικές εκστρατείες παρέμβασης στις εκλογικές διαδικασίες ή ότι το πρόγραμμα Claude, που επινόησε ο σοφός Amodei, ευθύνεται για τη δολοφονία των 168 κοριτσιών σε ένα σχολείο στο Ιράν από το Πεντάγωνο και ότι οι εταιρείες Τεχνητής Νοημοσύνης έχουν αυτοματοποιήσει τη δολοφονία δεκάδων χιλιάδων παιδιών, γυναικών και ανδρών στην Παλαιστίνη.
Στην πραγματικότητα, το πρώτο ερώτημα στο οποίο θα έπρεπε να απαντήσουν είναι γιατί οι εταιρείες τους αναπτύσσουν αυτά τα συστήματα αν επιφέρουν τόσους πολλούς κινδύνους και αυτό το πρόβλημα δεν βρίσκεται στο τραπέζι για καμία από αυτές. Αυτό που προτείνουν είναι ένα μορατόριουμ (το οποίο κανείς δεν μπορεί να επαληθεύσει ότι τηρείται) και μια αυτορρύθμιση, που ελέγχεται από αυτές τις ίδιες. Ως έσχατη λύση, προτείνουν να καθίσουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με τις κυβερνήσεις, στο πλαίσιο ενός συστήματος multi-stakeholder, όπου θα μπορούσαν ούτως ή άλλως να ασκήσουν τεράστιο έλεγχο επάνω τους, δεδομένου ότι πολλές κυβερνήσεις έχουν αναθέσει μεγάλο μέρος της διαχείρισής τους στις ίδιες αυτές εταιρίες. Έχουν τηρηθεί οι υποσχέσεις για «πρόοδο» που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη; Οι συγγραφείς Emily Bender και Alex Hanna εξηγούν ότι αυτό είναι σε μεγάλο βαθμό μια ψευδαίσθηση. Στο βιβλίο τους, «La estafa de la IA» (Η απάτη της ΤΝ, που εκδόθηκε από τις εκδόσεις Paidós), περιγράφουν λεπτομερώς πώς, πέρα από την εταιρική προπαγάνδα, τα υποτιθέμενα οφέλη που θα είχε αποφέρει η τεχνητή νοημοσύνη στην κοινωνία είναι ελάχιστα ή ανύπαρκτα, παρά τα πρωτοφανή κέρδη για τους ιδιοκτήτες της.
Αυτό που είναι πραγματικό και ευρέως τεκμηριωμένο σε όλες τις κοινωνίες είναι οι ζημίες που έχει προκαλέσει: απώλεια θέσεων εργασίας, περιβαλλοντικές, κοινωνικές και εκπαιδευτικές επιπτώσεις, καθώς και ζημίες στη δημοκρατία και την οικονομία, κυρίως στις χώρες που παρέχουν τους υλικούς πόρους για τη στήριξη αυτού του τομέα. Έφτασε η ώρα να καταρριφθεί ο μύθος ότι η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί το κλειδί της προόδου για όλους. Αντίθετα, αποτελεί ένα αποτελεσματικό μέσο για τον τεχνοστρατιωτικό καπιταλισμό να διαιωνίζει την ανισότητα, με ανανεωμένες μεθόδους επιτήρησης, καταστολής και πολέμου.
