[Συνέντευξη alterthess] Ο σκηνοθέτης Αλέξανδρος Κοέν μιλά για το έργο “Η επίσκεψη της Γηραίας Κυρίας”

Ο σκηνοθέτης Αλέξανδρος Κοέν μιλά στο alterthess για τη μαύρη κωμωδία του Φρήντριχ Ντύρρενματ “Η επίσκεψη της Γηραίας Κυρίας” . Μία παραγαγωγή της Εταιρείας Θεάτρους Υπερίων από χθες και στο Θέατρο Εγνατία στη Θεσσαλονίκη.

Συνέντευξη στην Κατερίνα Μπακιρτζή

Παρότι νέος σκηνοθέτης σας συναντούμε πάλι να καταπιάνεστε με ένα κλασικό έργο, μια μαύρη κωμωδία για το πώς ο πλούτος επιδρά και αλλοτριώνει τους ανθρώπους. Γιατί σας ελκύουν τα κλασσικά έργα;

Γιατί τα έχουν πει όλα. Δεν υπάρχει κάτι που ν’ απασχολεί τον άνθρωπο κάθε εποχής και να μην εμπεριέχεται στην αρχαία ελληνική τραγωδία και στα έργα του Σαίξπηρ. Από εκεί και πέρα όλα τα σπουδαία κείμενα είχαν τη διορατικότητα να εισχωρήσουν με λεπτότητα στην ανθρώπινη ψυχοσύνθεση, και ν’ αναλάβουν να μιλήσουν εξ ονόματός μας για ό,τι μας απασχολεί όλους. Αγαπάω τα κλασικά κείμενα γιατί είναι σαν να εκπροσωπούν όλο το ανθρώπινο γένος.

Επιχειρείτε σκηνοθετικά να «μεταφέρετε» στο σήμερα αυτές τις ιστορίες; Να συμπεριλάβετε στοιχεία που θα διευκολύνουν την αλληλεπίδραση με τον σύγχρονο άνθρωπο;

Η μεταφορά στο σήμερα δεν είναι αυτοσκοπός. Την έχω επιχειρήσει αρκετές φορές – άλλοτε λειτούργησε, άλλοτε όχι. Και βέβαια, ποτέ η αλλοίωση του κειμένου με αυτοσχέδιες προσθήκες. Προτιμώ να μένω πιστός στο κείμενο – τις περισσότερες φορές απλώς συντομεύοντάς το ή κάνοντας μεταθέσεις. Με τον καιρό κατάλαβα πως αυτό που γερνάει σ’ ένα κείμενο δεν είναι ούτε η σύλληψη των χαρακτήρων ούτε καν η θεματολογία τους. Αυτό που καθιστά σύγχρονο ένα έργο είναι η φόρμα του κειμένου και βασικά της υποκριτικής.

Πιστεύετε ότι η σύγχρονη παραγωγή έχει μέλλον; Η κρίση πώς έχει επιδράσει στο χώρο του θεάτρου;

Με την κρίση αυτό που θίχτηκε βαθύτερα είναι το θέμα της παραγωγής. Οι παραστάσεις χρειάζονται χρήματα για να γίνουν. Εδώ και κάποιες δεκαετίες η τεχνολογία παίζει κομβικό ρόλο στις περισσότερες παραγωγές, και η τεχνολογία κοστίζει. Ακόμη και ο… μινιμαλισμός στον οποίο καταφεύγουμε κάποιες φορές –μάλλον από ανάγκη– είναι πάρα πολύ ακριβός. Ωστόσο είμαι πεπεισμένος πως το θέατρο έχει μέλλον. Με την κρίση οι παραστάσεις αυξήθηκαν. Και, επειδή είναι πλέον άπειρες, μέσα σε αυτές θα βρεις και πολλές που αποτυπώνουν τέλεια το σύγχρονο προβληματισμό και πολλές άλλες που ανιχνεύουν κάτι καινούργιο. Μόνο αισιόδοξος είμαι για το θέατρο.

Η «Γηραιά Κυρία» επιστρέφει στη γενέτειρά της με «μακάβριες» απαιτήσεις και στόχο την εκδίκηση. Όμως, σε αυτή την ιστορία πρόκειται για τον θύτη, το θύμα ή μήπως οι δύο ρόλοι ταυτίζονται;

Η εκδίκηση είναι απλώς το σημείο εκκίνησης του έργου. Ο Ντύρρενματ δεν έγραψε μόνο μια σύγχρονη Μήδεια. Η Γηραιά Κυρία είναι το θύμα που μετατρέπεται σε θύτη. Ο εραστής των νεανικών της χρόνων την πρόδωσε, και εκείνη επί σαράντα χρόνια προετοιμάζει με ακρίβεια την εκδίκησή της. Αγοράζει όλες τις επιχειρήσεις της πατρίδας της, τις οδηγεί στη χρεοκοπία, ώστε να οδηγήσει τους πολίτες στην ανάγκη. Κι έτσι οι άνθρωποι υπό την απειλή της χρεοκοπίας είναι πρόθυμοι να συμμαχήσουν με την εκδικητική Γηραιά Κυρία προκειμένου να ευνοηθούν. Να, λοιπόν, που ο θύτης στη συνέχεια θα μετατραπεί σε σωτήρα. Είναι τόσο προφητικός ο Ντύρρενματ πενήντα χρόνια πίσω: ό,τι βιώνει σήμερα η Ελλάδα με την Ευρώπη. Είναι παγωτική η αναλογία.

Με ποιες σκηνοθετικές επιλογές αποτυπώνετε ένα τόσο πολυεπίπεδο χαρακτήρα όπως της Κλαιρ Ζαχανασσιάν μια πάμπλουτη γυναίκα με την ανάγκη για εκδίκηση να κυριαρχεί αλλά και με ένα δύσκολο παρελθόν.

Είναι πολύ γοητευτική ηρωίδα. Κι αυτό γιατί ακροβατεί ανάμεσα στο Καλό και στο Κακό, στο Σκοτάδι και στο Φως, στο Δράμα και στην Κωμωδία. Το λεξιλόγιο του γκροτέσκ κρίναμε πως καταφέρνει να «αγκαλιάσει» όλες αυτές τις ποιότητες. Η υπερβολή στην όψη, το χιούμορ που ελλοχεύει κίνδυνο και η καταστροφική παντοδυναμία που, όμως, προέρχεται από μια πληγωμένη γυναίκα. Είμαι τόσο ευγνώμων που αυτή η ηρωίδα στην παράστασή μας είναι η Μίρκα Παπακωνσταντίνου. Τη θεωρώ ιδανική διανομή: τόσα χρόνια έχει καταφέρει να συνδυάζει τέλεια αυτές τις ποιότητες.

Με τι συναισθήματα και σκέψεις πιστεύετε πως θα φύγει ένας θεατής στο τέλος της παράστασης;

Σαν να έχει φάει ένα χαστούκι – τόσο ισχυρό όσο το χαστούκι που δεχτήκαμε όλοι Έλληνες από το 2010 κι ύστερα. Η Δασκάλα της κωμόπολης λέει κάπου «Θα έρθει η στιγμή που θα επισκεφτεί κι εμάς μια Γηραιά Κυρία». Δηλαδή, πάντα μετά από μια αλόγιστη ζωή έρχεται η αναγκαστική περισυλλογή. Όμως, όλα αυτά μέσα από ένα πολύ σαρκαστικό και μαύρο χιούμορ που δεν αφήνει τίποτε ασχολίαστο.

ΙNFO

ΦΡΗΝΤΡΙΧ ΝΤΥΡΡΕΝΜΑΤ

Η ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΤΗΣ ΓΗΡΑΙΑΣ ΚΥΡΙΑΣ

Der Besuch der alten Dame, 1955

 

Από 25 Δεκεμβρίου 2015 έως και 3 Ιανουαρίου 2016

μετάφραση-σκηνοθεσία: Αλέξανδρος Κοέν

σκηνικά: Χριστίνα Κωστέα

κοστούμια: Celebrity Skin

μουσική: Δημήτρης Μαραμής

στίχοι: Γεράσιμος Ευαγγελάτος

φωτισμοί: Κατερίνα Μαραγκουδάκη

κινησιολογία: Φρόσω Κορρού

video: Άλκης Σδούγκος

δραματολόγος: Κατερίνα Διακουμοπούλου

βοηθός σκηνοθέτη: Αλίκη Μπομποτά

διεύθυνση παραγωγής: Λευτέρης Κώτσης

 

Παίζουν οι ηθοποιοί:

Μίρκα Παπακωνσταντίνου – Δημήτρης Πιατάς

Υβόννη Μαλτέζου

και η Αιμιλία Υψηλάντη

Τζούλη Σούμα, Άλεξ Κάβδας, Ιωάννα Αγγελίδη, Πέτρος Γούτης, Κυριάκος Μαρκάτος, Ρωμανός Μαρούδης, Εύη Νταλούκα, Δημήτρης Καστανιάς, Χαρά Αδαμίδου, Νίκος Ψημίτης, Μάριος Σακκάς.

Παραστάσεις

Σάββατο 26/12 (ώρα 18.00 & 21.00),

Κυριακή 27/12 (ώρα 19.00),

Δευτέρα 28/12 (ώρα 21.00), 

Τρίτη 29/12 (ώρα 21.00), 

Τετάρτη 30/12 (ώρα 21.00), 

Παρασκευή 1/1 (ώρα 21.00), 

Σάββατο 2/1 (ώρα 18.00 & 21.00), 

Κυριακή 3/1 (ώρα 19.00)

Τιμές εισιτηρίων: € 20 (Σάββατο βράδυ),   € 18 (κανονικό)  € 14 (φοιτητικό), € 12 (ανέργων)

Διάρκεια παράστασης: 100 λεπτά