Η Ελληνικός Χρυσός έγινε πράσινη! Η γνωστή εξορυκτική εταιρεία που τα (πολλά πλέον) τελευταία χρόνια δραστηριοποιείται στις Σκουριές της Χαλκιδικής μάς ενημερώνει πως πλέον είναι μια εταιρεία που κύριο, αν όχι αποκλειστικό, μέλημά της είναι η προστασία του περιβάλλοντος! Το λογότυπο άλλαξε και από χρυσό έγινε πράσινο και το website της εταιρείας γέμισε με εικόνες που καμία σχέση δεν έχουν με τον τόπο εξόρυξης: καλλυντικά, ηλεκτρικά αυτοκίνητα, κινητά τηλέφωνα, δορυφόροι και υπολογιστές. Μα κυρίως γέμισε με εικόνες δασών και πράσινων τοπίων. Το μότο της βιομηχανίας είναι πλέον «Το έργο μας μπροστά» και προσπαθεί να μας πείσει ότι στις Σκουριές πραγματοποιείται ένα έργο κοινωνικής και οικονομικής ανάπτυξης, θέσεων εργασίας και περιβαλλοντικής προστασίας.
Αναρωτιέμαι αν οι διαφημιστές που δημιούργησαν τη συγκεκριμένη καμπάνια επισκέφτηκαν καθόλου την περιοχή της Χαλκιδικής. Αν, πέρα από εικόνες σχεδιασμένες στον υπολογιστή και με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης, φωτογράφησαν το δάσος των Σκουριών και το μεταλλείο εντός του. Αν συνομίλησαν με κάποια κάτοικο της περιοχής και τη ρώτησαν τη γνώμη της για τα μεταλλεία.
Πιστεύω πως δεν το έκαναν. Γιατί αν το έκαναν, θα εντυπωσιάζονταν και οι ίδιοι από την αναντιστοιχία της ψηφιακής με τη φυσική πραγματικότητα. Το έντονο πράσινο θα έδινε τη θέση του στο πραγματικό χρώμα της εταιρείας και του τόπου μετά τις παρεμβάσεις της, το γκρίζο. Ένα γκρίζο που πλέον κυριαρχεί στο περιβαλλοντικό, κοινωνικό και οικονομικό τοπίο της περιοχής.
Η Ελληνικός Χρυσός, θυγατρική της καναδικής Eldorado Gold, επιβεβαιώνει τον κανόνα των βιομηχανιών εξόρυξης παγκοσμίως: παρουσιάζουν μια εικόνα πράσινων και κοινωνικά επωφελών επενδύσεων στους χάρτες τους, στις ψηφιακές εικόνες και στο επικοινωνιακό τους υλικό τη στιγμή που ο τόπος της εξόρυξης, η ΒΑ Χαλκιδική στη συγκεκριμένη περίπτωση, βιώνει μια περιβαλλοντική, κοινωνική και οικονομική καταστροφή.
Η περιβαλλοντική καταστροφή είναι εμφανής σε όποιον επισκεφτεί τις Σκουριές σήμερα. Η εταιρεία έχει περιφράξει μια τεράστια έκταση στην οποία, προφανώς, απαγορεύεται η πρόσβαση. Από τα κιγκλιδώματα όμως μπορεί ο καθένας να δει την πραγματικότητα: το δασικό τοπίο έχει αντικατασταθεί από το βιομηχανικό. Το βουνό έχει σκαφτεί στο βάθος του, η τεράστια τρύπα του ανοικτού ορύγματος, αν και πλέον καλυμμένη με μεταλλικές κατασκευές είναι παρούσα και στη θέση των δέντρων έχουν χτιστεί δεκάδες βιομηχανικά κτίρια. Οι παλιοί δασικοί χωματόδρομοι έχουν δώσει τη θέση τους σε ασφαλτοστρωμένους αυτοκινητόδρομους από όπου περνάνε καθημερινά δεκάδες φορτηγά. Αν σταθείς στην Ιερισσό και κοιτάξεις απέναντι στο βουνό εκεί που κάποτε έβλεπες ένα καταπράσινο δάσος πλέον βλέπεις ένα γκρίζο βιομηχανικό τοπίο. Όπως χαρακτηριστικά λένε οι κάτοικοι «κάθε βράδυ βλέπουμε το δεύτερο φεγγάρι: τα φώτα και τους προβολείς του εργοστασίου που ξεπροβάλλει σε ένα σεληνιακό τοπίο».
Για την οικονομική καταστροφή αρκεί κανείς να ανατρέξει στην καταστροφική και (αναθεωρημένη προς το χειρότερο πλέον) σύμβαση παραχώρησης. Η αποικιοκρατικής φύσης σύμβαση είναι κομμένη και ραμμένη στα μέτρα της εταιρείας. Με μια σειρά από δεσμευτικά άρθρα το Ελληνικό Δημόσιο παραιτείται από κάθε αξίωση ενάντια στην εταιρεία, θεσμοθετείται η διαιώνιση του μονοδιάστατου εξορυκτικού μοντέλου ως το μόνο αναπτυξιακό όραμα για την περιοχή, το ελληνικό κράτος δεν έχει κανένα δικαίωμα στα μεταλλεύματα μετά την εξόρυξή τους από τη γη, παύει η ποσόστωση 90/10 υπέρ της εντοπιότητας των απασχολούμενων και τέλος, το Ελληνικό Δημόσιο επί της ουσίας δεν δικαιούται να επιβάλλει πρόστιμα στην Εταιρεία καθώς κάτι τέτοιο μπορεί να θεωρηθεί «ουσιώδης οικονομική επιβάρυνση» εναντίον της [1]. Με λίγα λόγια, η εταιρεία εκ προοιμίου δεν ελέγχεται και οι εργαζόμενοί της (πολύ λιγότεροι από τα νούμερα στις διαφημίσεις της εταιρείας) είναι κατά κύριο λόγο μη ντόπιοι ενοικιαζόμενοι εργάτες [2].
Η κοινωνική καταστροφή είναι δυστυχώς εμφανής από την πρώτη βόλτα στα χωριά του δήμου Αριστοτέλη της ΒΑ Χαλκιδικής. Η εταιρεία πλέον έχει τον απόλυτο λόγο σε κάθε κοινωνική και οικονομική πτυχή. Ορίζει ποιος δουλεύει και ποιος δεν δουλεύει στα έργα, είναι παρούσα σε κάθε κοινωνική εκδήλωση, πραγματοποιεί επουσιώδεις μικροδωρέες που διαφημίζονται με τεράστιες ταμπέλες, απαγορεύει εκείνα τα επαγγέλματα και εκείνες τις δραστηριότητες που δεν συνάδουν με τη «μεταλλευτική ιστορία του τόπου». Οι αγροτικές καλλιέργειες έχουν καταστραφεί λόγω της αποστράγγισης του βουνού, οι μελισσοκόμοι και οι δασεργάτες έχουν περιοριστεί χωρίς γη για τις δουλειές τους και οι μικρές λιανικές επιχειρήσεις χάνονται[3]. Αυτό που επικρατεί είναι μια αίσθηση χωροκοινωνικής αδικίας: «η εταιρεία κλέβει τον τόπο και το μέλλον μας» όπως λένε κάποιοι ακόμη κάτοικοι των γύρω χωριών.
Η Ρέιτσελ Κάρσον στο εμβληματικό της βιβλίο «Σιωπηλή Άνοιξη»[4] μάς μιλάει για την άνοιξη που χάνει τους ήχους της στα παλιά αγροτικά τοπία των ΗΠΑ λόγω των ζιζανιοκτόνων και τις βιομηχανικές καλλιέργειες μεγάλης κλίμακας. Αντιθέτως και ειρωνικά, το τοπίο της Χαλκιδικής πλάι στις Σκουριές δεν είναι πλέον ήσυχο αλλά θορυβώδες: οι ήχοι του δάσους έχουν χαθεί και έχουν αντικατασταθεί από τη βουή των εκσκαφέων και των τρυπανιών. Και αυτή η βουή είναι καταστροφική. Γι΄αυτό το τοπίο είναι υπεύθυνη η Ελληνικός Χρυσός, γι΄αυτό αξίζει να την μνημονεύουμε και να την «ευχαριστούμε».
Φωτο:
www.hellas-gold.com
Σημειώσεις:
- Περισσότερα για τις καταστροφικές πτυχές της σύμβασης παραχώρησης: https://www.efsyn.gr/stiles/apopseis/287084_na-mia-epizimia-gia-dimosio-symferon-symbasi/
- Για μια ανάλυση σε σχέση με τους εργαζόμενους στην Ελληνικός Χρυσός βλ. και Κεφάλαιο 9 στο: https://www.didaktorika.gr/eadd/handle/10442/43832
- Ο.π. Κεφάλαιο 14
- https://en.wikipedia.org/wiki/Silent_Spring
Πηγή: epohi.gr
