Σοβαρή περιβαλλοντική βλάβη, αλλά και καθεστώς αδιαφάνειας, αναδεικνύει η υπόθεση εκτεταμένης παράνομης αποψίλωσης ενός από τα πιο αξιόλογα και πολύτιμα δασικά οικοσυστήματα του νομού Δράμας στις περιοχές της Ζώνης Ασφάλειας Προκάλυψης (ΖΑΠ), στη μεθοριακή ζώνη των ελληνοβουλγαρικών συνόρων, με εμπλοκή του στρατού και εργολαβικών εταιρειών.
Το ζήτημα των παράνομων υλοτομιών βρίσκεται ήδη στον Εισαγγελέα, μετά από αναφορά της Δασικής υπηρεσίας. Σε αυτήν επισημαίνεται το έντονο ενδεχόμενο παραβάσεων της περιβαλλοντικής νομοθεσίας αλλά και η απουσία ελέγχων ως προς τη διαχείριση της παραγόμενης ξυλείας. Για το θέμα έχουν κατατεθεί πρόσφατα δύο ερωτήσεις στη Βουλή από τον βουλευτή Δράμας του ΣΥΡΙΖΑ, Θεόφιλο Ξανθόπουλο, που συνυπογράφουν 14 βουλευτές του κόμματος. Οι βουλευτές ζητούν ενημέρωση για τη νομιμότητα των εργασιών, τους ελέγχους που έχουν πραγματοποιηθεί και την επάρκεια της περιβαλλοντικής προστασίας. Την περασμένη Πέμπτη για το θέμα πραγματοποιήθηκε συνάντηση εργασίας στο ΓΕΕΘΑ /ΓΕΣ με τη συμμετοχή στελεχών του ΥΠ.ΕΝ. και τους επικεφαλής των Διευθύνσεων Δασών και Δασαρχείων Σερρών, Δράμας και Νευροκοπίου.
Από τη συντήρηση της μεθορίου στις αναθέσεις σε ιδιωτικές εταιρείες
Η περιοχή της ΖΑΠ στον Νομό Δράμας περιλαμβάνει ορισμένες από τις σημαντικότερες προστατευόμενες περιοχές της Ελλάδας, ενταγμένες στο δίκτυο Natura 2000 και στο Εθνικό Πάρκο Οροσειράς Ροδόπης. Μεταξύ αυτών είναι το Δάσος Φρακτού, η Ροδόπη – Σημύδα, η Ελατιά – Πυραμίς Κούτρα, οι Κορυφές Όρους Ορβήλου και το Όρος Χαϊντού – Κούλα με τις γύρω κορυφές.
Η Ζώνη Ασφαλείας Προκάλυψης (ΖΑΠ), πλάτους έως 500 μέτρων από τη συνοριακή γραμμή, θεσπίστηκε με τον Αναγκαστικό Νόμο 376/1936 και μεταγενέστερες διατάξεις, οι οποίες ανέθεσαν στον Στρατό την ευθύνη για την ασφάλεια και τον έλεγχο της περιοχής.
-Το 1968, με την υπ’ αριθ. 2214 απόφασή του, το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε ότι, παρά τη στρατιωτική διαχείριση της Απαγορευμένης Ζώνης (ΑΖ), η διαχείριση των δασών πρέπει να γίνεται σύμφωνα με τους κανόνες της δασοπονίας από τις Δασικές Υπηρεσίες.
-Με Προεδρικό Διάταγμα του 1983 καθορίστηκε η ΖΑΠ πλάτους 500 μέτρων, ενώ με Κοινές Υπουργικές Αποφάσεις του 1989 και του 2000 ανατέθηκε στις Δασικές Υπηρεσίες η διαχείριση των δασών εντός ΑΖ. Οι αποφάσεις αυτές έπαψαν να ισχύουν το 2010, χωρίς να εκδοθεί νέο πλαίσιο που να ρυθμίζει τη διαχείριση των δασών εντός ΑΖ/ΖΑΠ.
-Το 2019, ο Στρατός γνωστοποίησε ότι εξετάζει την ανάθεση της συντήρησης της μεθοριακής ζώνης 5-10 μ., που ίσχυε βάσει ελληνοβουλγαρικής συμφωνίας του 1957, σε ιδιώτες λόγω οικονομικών περιορισμών. Μέχρι το 2021, πάντως, οι εργασίες εκτελούνταν από Δασικούς Συνεταιρισμούς Εργασίας (ΔΑΣΕ) υπό την εποπτεία της Στρατιωτικής Υπηρεσίας.
-Τον Οκτώβριο του 2022, η 29η Μ/Π Ταξιαρχία γνωστοποίησε με έγγραφο ότι πρόκειται να αναθέσει σε ιδιωτικές εταιρείες το έργο αποψίλωσης της μεθοριακής ζώνης, αποκλειστικά σε πλάτος 20 μέτρων επί της συνοριακής γραμμής.
-Τον Ιούνιο του 2023, με έγγραφο του, το 10ο Σύνταγμα Πεζικού γνωστοποιούσε ότι η ανάθεση του έργου σε ιδιωτικές εταιρείες εγκρίθηκε και ότι μέρος των προϊόντων που θα προκύψουν από τις εργασίες θα μεταφερθεί στο στρατόπεδο «ΦΩΣΤΗΡΙΔΗ» στην πόλη της Δράμας και μέρος σε πιστοποιημένες αποθήκες των εταιρειών.
Την ίδια περίοδο, η Διεύθυνση Δασών Δράμας με δικό της έγγραφο έθεσε όρους για την οριοθέτηση της ζώνης, την καταγραφή και σήμανση της ξυλείας, τη χρήση δελτίων μεταφοράς, την έκδοση φυτοϋγειονομικών διαβατηρίων, καθώς και για τις απαιτούμενες μελέτες διάνοιξης δασικών οδών. Επισημάνθηκαν, επίσης, οι απαγορεύσεις υλοτομίας στο Παρθένο Δάσος Φρακτού και στη Ζώνη Γ4 του ποταμού Νέστου.
Οι αυτοψίες αποκάλυψαν αποψιλώσεις έως και 150 μέτρων
Ωστόσο, τον Απρίλιο του 2024, στην πρώτη αυτοψία από το Δασαρχείο Δράμας διαπιστώθηκε ότι έχουν γίνει αποψιλώσεις, όχι μόνο στα 5-10 μέτρα, αλλά έχουν προχωρήσει και στα 50, στα 100 και στα 150. Στο έγγραφο του Δασαρχείου αναφέρεται ότι οι ιδιωτικές εταιρείες στις οποίες είχε ανατεθεί από τον στρατό η υλοτόμηση είναι οι ΙΣΑΑΚΙΔΗΣ Α.Β.Ε.Ε. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΞΥΛΟΥ και η TRANSWOOD ΜΟΝ ΙΚΕ . Και οι δύο εταιρείες δραστηριοποιούνται στην περιοχή του Δασαρχείου Δράμας.
Όπως μεταφέρει συγκεκριμένα δασικός υπάλληλος από τη δασική υπηρεσία του νομού Δράμας μιλώντας στο alterthess, σε αυτήν και σε μετέπειτα αυτοψίες διαπιστώθηκε ότι το πλάτος της ζώνης διάνοιξης των 20 μέτρων είχε επεκταθεί σε ορισμένα Δασικά Τμήματα έως και τα 50 μέτρα, είχαν υλοτομηθεί άτομα Ερυθρελάτης και Δασικής Πεύκης σε αποστάσεις πέραν των 80 μέτρων από τη μεθόριο, ενώ σε τμήματα της περιοχής παρατηρήθηκε ολική αποψίλωση του δάσους σε βάθος 100 έως 150 μέτρων.
Στο έγγραφο του Δασαρχείου Δράμας αναφερόταν ακόμη ότι στις αυτοψίες παρατηρήθηκε πως εγκαταλείπεται και συγκεντρώνεται μεγάλη ποσότητα υπολειμμάτων υλοτομίας εντός της αποψιλωθείσας έκτασης. Οι κίνδυνοι για τους οποίους ενημέρωνε το Δασαρχείο ήταν ότι η συσσώρευση και η ξήρανση των υπολειμμάτων ευνοούν την πιθανή εμφάνιση φλοιοφάγων εντόμων με επιπτώσεις στην υγεία των παρακείμενων ιστάμενων δένδρων. Επιπλέον, ανέφερε ότι «η συσσώρευση μεγάλου όγκου καύσιμης ύλης εγκυμονεί κινδύνους για εμφάνιση και εξάπλωση πυρκαγιάς σε δασικού χαρακτήρα εκτάσεις που διαχειριζόμαστε».
Το σημαντικότερο φυσικά είναι ότι οι Δασικές υπηρεσίες δεν γνώριζαν τίποτα καθώς δεν τους είχαν κοινοποιηθεί ούτε οι συμβάσεις μεταξύ Στρατού και ιδιωτικών εταιρειών για τις υλοτομίες εντός ΖΑΠ, ούτε οι υλοτομίες πέραν των νόμιμων ορίων, ούτε οι μη αδειοδοτημένες διανοίξεις δρόμων.
Οι αντιφάσεις στις απαντήσεις του Στρατού
Ο Στρατός έκανε σαν να μη συμβαίνει τίποτα. Συγκεκριμένα, σε έγγραφά του τον Σεπτέμβριο του 2024 απαντούσε ότι οι εργασίες υλοτομίας έχουν διακοπεί από τον Απρίλιο του 2024, ότι δεν έχει εκδοθεί καμία σύμβαση ή σχετικό έγγραφο, ότι δεν υφίστανται νέες υλοτομίες και ότι στην περιοχή υπάρχουν μόνο υπολείμματα ξυλείας, για τα οποία συνεχίζεται η προσπάθεια αποκομιδής.
Το πρόβλημα, όμως, δεν σταμάτησε το 2024. Τον Μάιο και τον Ιούνιο του 2026 κλιμάκια της Διεύθυνσης Δασών Δράμας και του Δασαρχείου Δράμας κατάσχεσαν τέσσερα φορτηγά ιδιωτικής εταιρείας με ξυλεία πολύ πρόσφατα υλοτομημένη (Απρίλιο, Μάιο 2026), η οποία έφερε σήμανση του Στρατού (πορτοκαλί βούλα – κόκκινα ταμπελάκια). Όπως αναφέρεται στην αναφορά των δασικών υπαλλήλων, κατά δήλωση των εμπλεκόμενων οδηγών και του προέδρου της εταιρείας, η ξυλεία προερχόταν από τη ΖΑΠ. Σύμφωνα με προφορικές μαρτυρίες και καταγγελίες δασεργατών μελών των Δασικών Συνεταιρισμών, τα γεγονότα αυτά δεν είναι μεμονωμένα.
Τον Σεπτέμβριο του 2026, η ίδια η Περιφερειακή Πυροσβεστική Διοίκηση Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης διαπίστωνε σε έγγραφό της ότι στην ΖΑΠ υπάρχει μεγάλος συσσωρευμένος όγκος υπολειμμάτων ξυλείας από παλιές και νέες υλοτομίες.
Ερωτήματα για τη διαχείριση της ΖΑΠ και την προστασία των περιοχών Natura
Το πρόβλημα που προκύπτει και πρέπει να διερευνηθεί είναι μεγάλο. Από το 2023 μέχρι και σήμερα φαίνεται ότι γίνονται εργασίες αποψίλωσης συστηματικά από ιδιωτικές εταιρείες εντός της μεθοριακής ζώνης χωρίς να τηρούνται τα επιτρεπόμενα όρια, χωρίς να καταγράφονται τα παραγόμενα δασικά προϊόντα και χωρίς να προκύπτει από τα διαθέσιμα έγγραφα πλήρης καταγραφή της παραγόμενης ξυλείας και της τελικής διακίνησής της.
Έτσι, σύμφωνα με τις καταγγελίες, σοβαρό είναι το ενδεχόμενο παράνομης εκμετάλλευσης δασικών προϊόντων για μεγάλο χρονικό διάστημα, καθώς και παράνομης μεταφοράς και κατοχής ξυλείας που ανήκει στο Δημόσιο.
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς πρόκειται για μια περιοχή που, σύμφωνα με ευρωπαϊκές διατάξεις, επιβάλλεται η απόλυτη υποχρέωση αποφυγής κάθε μορφής υποβάθμισης των φυσικών οικοτόπων εντός των περιοχών Natura 2000, ενώ καθίσταται υποχρεωτική η διενέργεια προηγούμενης εκτίμησης επιπτώσεων για κάθε έργο ή δραστηριότητα που δύναται να βλάψει την οικολογική ακεραιότητα τους.
Όπως αναφέρουν δασικοί υπάλληλοι, εκτός από την περιβαλλοντική διάσταση προκύπτει και κοινωνικό ζήτημα, καθώς η ανάθεση υλοτομικών εργασιών σε υλοτομικές εταιρείες στερεί αντικείμενο εργασίας από τους Δασικούς Συνεταιρισμούς Εργασίας (ΔΑ.Σ.Ε.). Στον Νομό Δράμας υπάρχουν 25 ΔΑ.Σ.Ε., στους οποίους είναι εγγεγραμμένοι περίπου 940 δασεργάτες. Σύμφωνα με το Π.Δ. 126/1986, η διαχείριση των ξυλοπαραγωγικών δασών και η εκτέλεση των δασοκομικών εργασιών πραγματοποιούνται από τις Δασικές Υπηρεσίες και υλοποιούνται από τους ΔΑΣΕ, οι οποίοι αποτελούν τον θεσμικό φορέα εφαρμογής της δασοπονίας και βασικό πυλώνα απασχόλησης για τις τοπικές κοινωνίες.
Σύμφωνα με τον βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ Θ. Ξανθόπουλο, πρόκειται για ένα ζήτημα που αφορά ταυτόχρονα την προστασία του περιβάλλοντος, τη σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ συναρμόδιων υπουργείων, τη διαφάνεια στη διαχείριση των εργασιών και την ασφάλεια των εργαζομένων. Τέλος, προβληματισμό, προκαλεί το γεγονός ότι σε δημοσιεύματα του τοπικού τύπου γίνεται αναφορά σε σοβαρό εργατικό ατύχημα που σημειώθηκε κατά την εκτέλεση υλοτομικών εργασιών εντός της ευρύτερης περιοχής της ΖΑΠ κατά το διάστημα εφαρμογής του νέου καθεστώτος ανάθεσης εργασιών (23/10/2025).
