Ετοιμάζεται μια εκλογική άνοιξη που μπορεί να είναι καταστροφική. Μόνο η δημιουργία ενός μετώπου έκτακτης ανάγκης κατά του πολέμου μπορεί να αποφύγει την καταστροφή
ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΑΔΙΑΝΟΗΤΟ ΟΠΩΣ Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ
Με τον δεύτερο εγκέφαλο
Θα έπρεπε να είχαμε μάθει προ πολλού να σκεφτόμαστε με δύο εγκεφάλους: τον εγκέφαλο του αναπόφευκτου και τον εγκέφαλο του απρόβλεπτου. Από αυτή τη διπλή προοπτική, θα μπορούσαμε τώρα να σκεφτούμε την άνοιξη του 2027, όταν οι χώρες της Μεσογειακής Ευρώπης – Ιταλία, Ισπανία, Γαλλία και Ελλάδα – θα διεξάγουν εκλογές.
Δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι για τίποτα, αν σκεφτούμε τις εξελίξεις της καταιγίδας που βρίσκεται σε εξέλιξη, ούτε καν για το αν θα είμαστε ακόμα εδώ την άνοιξη του ’27, ούτε για το αν, εκείνη τη στιγμή, θα υπάρχουν ακόμα οι ελάχιστες συνθήκες πολιτισμού που απαιτούνται για τη διεξαγωγή εκλογών. Ο ρωσικός και o ουκρανικός εθνικισμός, ο σιωνιστικός ναζισμός και η πολεμοχαρής τραμπική μαφία σφίγγουν σε μια μέγγενη το πεπρωμένο της ηπείρου, ενώ, από το εσωτερικό, αναδύεται ένα μαύρο κύμα και οι ρατσιστές ετοιμάζονται να δώσουν την χαριστική βολή στη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Ας υποθέσουμε, όμως, ότι σε ένα χρόνο θα είμαστε ακόμα εδώ. Σε αυτή την περίπτωση, στην περιοχή της Μεσογείου πρέπει να αναμένουμε την πιθανή επικράτηση μιας σκοτεινής ηλιθιότητας, εκτός αν προκύψει κάποια απροσδόκητη πολιτική εξέλιξη, για την οποία η υπάρχουσα αριστερά είναι, πέραν κάθε αμφιβολίας, ανίκανη.
Δεδομένου του τρόπου με τον οποίο εξελίσσεται το παιχνίδι και λαμβάνοντας υπόψη τους αντιπάλους που ανταγωνίζονται, θα έλεγα ότι μοιάζει αναπόφευκτη η πιο δυσοίωνη προοπτική: επιταχυνόμενος επανεξοπλισμός, πόλεμος, ύφεση, εξάπλωση ρατσιστικών επιθέσεων, απελάσεις, κατάρρευση των κοινωνικών συνθηκών. Αλλά αν όντως αυτό φαίνεται αναπόφευκτο, κάποιος πρέπει να ασχοληθεί με το απρόβλεπτο.
Πώς μπορεί να γίνει αυτό; Ο ψυχαναλυτής Paul Watzklawicz και ο ανθρωπολόγος Gregory Bateson μιλούν για την «παράδοξη θεραπεία» για εκείνες τις περιπτώσεις όπου φαίνεται αδύνατο να θεραπευτεί μια πάθηση που ανθίσταται σε κάθε θεραπεία. Αυτή η θεραπευτική μέθοδος συνίσταται στον επαναπροσδιορισμό του πεδίου και στην τροποποίηση της περιμέτρου του, στη μη τήρηση των κανόνων του παιχνιδιού και στη σύγχυση των ταυτοτήτων: η «παράδοξη πραγματολογία».
Ο Watzklawicz μιλά για την «αναδιάρθρωση του πεδίου»: η αναδιάρθρωση συνίσταται στην αλλαγή των προϋποθέσεων και του νοήματος που αποδίδουμε στις λέξεις, καθώς και στον καθορισμό ενός απρόβλεπτου πλαισίου δράσης που μας επιτρέπει να ξεφύγουμε από την παγίδα των θεσπισμένων κανόνων.
Η αναδιάρθρωση δεν τροποποιεί τα πραγματικά γεγονότα αλλά τα νοήματα που αποδίδονται στην κατάσταση και με αυτόν τον τρόπο δημιουργεί ένα «νέο παιχνίδι».
Ας προσπαθήσουμε να εφαρμόσουμε αυτή τη μεθοδολογία του παραδόξου στην συγκεκριμένη προοπτική της εκλογικής άνοιξης στην οποία μια ρατσιστική και πολεμοχαρής δεξιά ετοιμάζεται να καταλάβει ολόκληρη την ήπειρο και να εξαλείψει οριστικά κάθε ελπίδα για μια ανεκτή ζωή. Για το καλό της δημοκρατίας και της κοινωνίας στο σύνολό της, η υπάρχουσα αριστερά θα πρέπει να έχει το θάρρος να κηρύξει την εξαφάνισή της για να δώσει ζωή σε μια νέα μορφή εκλογικού μετώπου έκτακτης ανάγκης που θα καταγγέλλει απερίφραστα τον πόλεμο, τον ρατσισμό και τη δουλεία.
_____________
Για τη ζωή και τον θάνατο
Η Αριστερά, ειδικά στην Ιταλία, έχει συμβάλει στην τρέχουσα καταστροφή: προώθησε την ιδιωτικοποίηση των κοινωνικών υπηρεσιών, παρέδωσε τους μετανάστες στα λιβυκά στρατόπεδα συγκέντρωσης, ενέκρινε την παράνομη απασχόληση των μεταναστών, υποστήριξε πολεμικές πολιτικές. Γιατί να ψηφίσουμε ανθρώπους σαν τον Μάρκο Μιννίτι, έναν «δημοκρατικό» βασανιστή που εφαρμόζει τις ίδιες πολιτικές με τον Ματτέο Σαλβίνι;
Η αριστερά έχει χάσει κάθε αξιοπιστία και δεν μπορεί να μεταρρυθμιστεί. Τώρα, όμως, έχει προκύψει ένα κρίσιμο πρόβλημα που απαιτεί πολιτικές μορφές διαφορετικές από αυτές που μπορεί να συλλάβει η αριστερά.
Το πρόβλημα, πράγματι, δεν είναι συγκυριακό, αλλά δομικό: η αριστερά νικούσε όταν υπήρχαν οι συνθήκες για την ενότητα των εργαζομένων. Η φιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση κατέστρεψε διά παντός αυτή τη δυνατότητα. Η απελευθέρωση της αγοράς εργασίας έχει εισαγάγει έναν συνεχή ανταγωνισμό μεταξύ των εργαζομένων και η μετανάστευση έχει προκαλέσει έναν κατακερματισμό της εργασίας που αφαιρεί κάθε διαπραγματευτική δύναμη.
Η μετανάστευση είναι ένα διαχρονικό φαινόμενο, είναι ηθικά δίκαιο επειδή οι φτωχοί του Νότου είναι φτωχοί ως αποτέλεσμα της ευρωπαϊκής αποικιοκρατίας. Είναι και οικονομικά αναγκαίο για να αντισταθμιστεί η γήρανση και η συρρίκνωση του πληθυσμού του Βορρά. Ωστόσο, πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι η εισροή μεταναστευτικού εργατικού δυναμικού έχει προκαλέσει την διάλυση του μετώπου της εργασίας το οποίο δεν μπορεί να ανασυσταθεί στο όνομα μιας αφηρημένης αλληλεγγύης.
Το μεταναστευτικό εργατικό δυναμικό έχει οδηγήσει στη μείωση των μισθών. Η εθνική, γλωσσική και πολιτισμική διαστρωμάτωση του εργατικού δυναμικού όχι μόνο έχει οδηγήσει στον κατακερματισμό αλλά και στην εσωτερική δυσπιστία εντός του κόσμου της εργασίας. Καμία πολιτική προσπάθεια δεν μπορεί να αντισταθμίσει αυτή τη βαθιά αποσύνθεση.
Επομένως, η αριστερά δεν μπορεί να κερδίσει, και από την άλλη πλευρά, δεν έχει κανένα σχέδιο εναλλακτικό στον καπιταλισμό.
Το κοινωνικό ζήτημα δεν έχει εξαφανιστεί με κανέναν τρόπο, αλλά δεν είναι πλέον το πεδίο όπου είναι δυνατόν να κινητοποιηθούν οι αλληλέγγυες δυνάμεις. Αναδύεται, όμως, ένα άλλο ερώτημα, αυτό της ζωής και του θανάτου. Σε αυτό το κρίσιμο σημείο, το θέμα είναι να χαράξουμε νέες διαχωριστικές γραμμές, να επεξεργαστούμε προγράμματα πολύ πιο ριζοσπαστικά από αυτά της υπάρχουσας αριστεράς.
_____________
Ευτυχείς μυθολογίες κόντρα στις σαδιστικές μυθολογίες
Η δεξιά κερδίζει τα πάντα επειδή προτείνει μια μυθολογία που βασίζεται στην ταυτότητα, την ιδιοκτησία, τον ανταγωνισμό, το έθνος.
Οι μύθοι δεν καταρρίπτονται με την κριτική σκέψη, αλλά μόνο με εναλλακτικούς, διαφορετικούς μύθους. Μύθους χαλαρωτικούς ενάντια στους επιθετικούς, μύθους αισθησιακούς ενάντια στους μνησίκακους. Μύθους παράδοξους ενάντια στην κοινοτοπία του κακού.
Αυτό που χρειάζεται είναι ένα σχέδιο που μοιάζει αδιανόητο: μια εβδομάδα τριάντα έξι ωρών εργασίας με κυρώσεις για τις εταιρείες που δεν τη σέβονται, ισότιμες αυξήσεις μισθών για όλους, μηδενικές στρατιωτικές δαπάνες, οικονομικές κυρώσεις για όσους παράγουν και διανέμουν πλαστικό και νομιμοποίηση πεντακοσίων χιλιάδων μεταναστών.
Η Ισπανία το έχει κάνει, και η ισπανική οικονομία είναι η μόνη στην Ευρώπη που μπορεί να καυχηθεί για οικονομική ανάπτυξη 3%. Ωστόσο, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, ακόμα και στην Ισπανία η δεξιά έχει πολλές πιθανότητες να κερδίσει τις εκλογές την άνοιξη του 2027.
Πώς εξηγείται μια τέτοια αδυναμία της αριστεράς;
Επειδή η λογική δεν είναι αρκετή απέναντι στην τρέλα. Επομένως, στο πεδίο της τρέλας πρέπει να αναμετρηθούμε.
Όταν ο νεοφιλελευθερισμός (όπως ήταν αναμενόμενο) έδωσε τη θέση του στην ρατσιστική επιθετικότητα και τον αυταρχισμό, η αριστερά προσπάθησε να αντισταθεί στο μαύρο κύμα υιοθετώντας έναν μετριοπαθή, μετριοπαθή και ευγενικό τόνο, αφού επί τριάντα χρόνια υποστήριζε τις καταστροφικές νεοφιλελεύθερες πολιτικές.
Αποφεύγοντας τους ακραίους τόνους (απορρίπτοντας τον «καταστροφισμό» σαν να ήταν έλλειψη στυλ), η αριστερά απέφυγε να τοποθετηθεί στο ίδιο επίπεδο με τη δεξιά, και αυτή ήταν εντελώς λανθασμένη στάση, επειδή οι καταστροφικοί τόνοι της δεξιάς αντιστοιχούν στα βαθιά συναισθήματα της πλειοψηφίας. Οδηγούν σε επιλογές που επιδεινώνουν την κατάσταση και φέρνουν πιο κοντά την αποκάλυψη, με αποτέλεσμα να κλιμακώνεται η ένταση και να επιβάλλονται ολοένα και πιο καταστροφικά μέτρα. Οι καταστροφικές προφητείες αυτοεκπληρώνονται και επιτρέπουν πολιτικές που δημιουργούν ολοένα και μεγαλύτερη ανισορροπία.
Η αριστερά, από την άλλη πλευρά, έχει τη γεύση της νοσοκομειακής σούπας: το άνοστο, «συνετό» της μήνυμα δεν έχει απήχηση στο υπερδιεγερμένο συλλογικό ασυνείδητο. Το ασυνείδητο δεν αναγνωρίζει τις λεπτές αποχρώσεις.
Η αριστερά δεν τολμά να πει την αλήθεια για την κλιματική κατάρρευση. Περιορίζεται στο να προτείνει μέτρα που στη συνέχεια πάντα αναβάλλονται επειδή υπάρχουν πιο επείγοντα ζητήματα. Πιο επείγον από οποιοδήποτε άλλο ζήτημα είναι ο πόλεμος. Και η αριστερά διστάζει να καταγγείλει τον διαφαινόμενο κίνδυνο μιας αποκαλυπτικής επιτάχυνσης του πολέμου στην Ευρώπη, για να μην τρομάξει τις μάζες.
Αλλά οι μάζες τρομοκρατούνται επειδή αναλαμβάνει η δεξιά να ρίξει λάδι στη φωτιά, και επειδή, σε κάθε περίπτωση, όποιος δεν είναι ηλίθιος καταλαβαίνει ότι ο κίνδυνος μιας στρατιωτικής, περιβαλλοντικής και κοινωνικής καταστροφής γίνεται όλο και πιο έντονος κάθε μέρα.
Ο Pedro Sanchez είναι ο μόνος Ευρωπαίος ηγέτης που μέχρι στιγμής έχει καταφέρει να συγκρατήσει την εξάπλωση της φασιστικής επιθετικότητας. Κατάφερε να το κάνει με θαρραλέες αποφάσεις για την οικονομία, τη μετανάστευση και, πάνω απ’ όλα, ενάντια στον πόλεμο και τον σιωνισμό. Ακόμα και απομονωμένος, κατάφερε να διατηρήσει τη θέση του επειδή η Ισπανία είναι η πιο ανοιχτή πολιτισμικά, η πλουσιότερη και επίσης η λιγότερο καταθλιπτική χώρα στην Ευρώπη.
Τώρα, όμως, υπάρχει ο κίνδυνος, εξαιτίας της απομόνωσής του, ακόμη και η ισπανική αριστερά να χάσει την εξουσία.
Πρέπει να αναδυθεί μια «αποκαλυπτική» κουλτούρα της αριστεράς. Είναι η τελευταία ελπίδα, η τελευταία ευκαιρία να γλιτώσουμε από την πραγματική αποκάλυψη.
Πρέπει να έχουμε το θάρρος να παρουσιάσουμε στους ψηφοφόρους μια ρεαλιστική περιγραφή του τι περιμένει τους Ευρωπαίους τα επόμενα χρόνια, καθώς βρίσκονται συνθλιμμένοι ανάμεσα στη ρωσική εθνικιστική επιθετικότητα και την αμερικανική ιμπεριαλιστική επιθετικότητα. Οι ΗΠΑ, αφού χρησιμοποίησαν την Ουκρανία για τους δικούς τους σκοπούς στη διάρκεια της προεδρίας Μπάιντεν, εγκαταλείπει την Ουκρανία και την Ευρώπη, χωρίς να εξουδετερώσει το φυτίλι που θα μπορούσε να πυροδοτήσει μια πυρηνική πυριτιδαποθήκη σε ηπειρωτική κλίμακα.
Πρέπει να έχουμε το θάρρος να περιγράψουμε τις κοινωνικές συνέπειες που προκαλεί ο ασυλλόγιστος πόλεμος που επιδιώκει η σιωνιστική-αμερικανική συμμαχία του Έπσταϊν: αυξανόμενη φτώχεια, διάλυση ολόκληρων τομέων της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, οικονομική κατάρρευση της Γερμανίας και της Ιταλίας.
_____________
Ένα σχέδιο αδιανόητο, όπως η πραγματικότητα
Πάνω απ’ όλα, πρέπει να έχουμε το θάρρος να προωθήσουμε ένα σχέδιο αδιανόητο. Δεδομένου ότι η σύγχρονη πραγματικότητα είναι αδιανόητη η ίδια, μόνο το αδιανόητο μπορεί να αιχμαλωτίσει το ασυνείδητο που ταλαντεύεται μεταξύ πανικού και κατάθλιψης.
Είναι ένα τρελό πρόγραμμα;
Φυσικά και είναι.
Αλλά εδώ και δέκα χρόνια γινόμαστε μάρτυρες της νίκης τρελών προγραμμάτων, του θριάμβου των ανισόρροπων που κερδίζουν τους ψηφοφόρους επιδεικνύοντας ένα αλυσοπρίονο και δηλώνοντας ότι θα το χρησιμοποιήσουν εναντίον τους. Εδώ και δέκα χρόνια γινόμαστε μάρτυρες της ανόδου πολεμοχαρών δυνάμεων που υποδαυλίζουν τον φόβο και το μίσος.
Μόνο όσοι έχουν το θάρρος να αντιπαραθέσουν στο φόβο και το μίσος έναν λόγο ειρηνιστικού ριζοσπαστισμού, όσοι αντιπαραθέσουν τη συνωμοσία του καλού στο σαδιστικό παραλήρημα, μόνο όσοι υποσχεθούν την ανάκτηση του βιοτικού επιπέδου και των μισθών που οι εργάτες είχαν κατακτήσει πριν από πενήντα χρόνια και που η προδοσία της αριστεράς έχει διαλύσει – μόνο όποιος θα βρει το θάρρος να υψώσει τη φωνή του στο όνομα της λογικής και της ζωής θα έχει κάποια πιθανότητα να σταματήσει την πορεία προς το βάραθρο.
Να διεκδικήσουμε τις μυθολογίες της Μεσογείου κόντρα στις σκοτεινές σκανδιναβικές μυθολογίες, από τις οποίες ο ναζισμός εμπνεύστηκε στο παρελθόν και εξακολουθεί να εμπνέεται ξανά σήμερα. Να διεκδικήσουμε την απόλαυση της ζωής, τον αισθησιασμό. Να διεκδικήσουμε την κληρονομιά του πολιτισμικού συγκρητισμού του αρχαίου και μεσαιωνικού παρελθόντος.
Η Φλωρεντία της Αναγέννησης δεν θα υπήρχε χωρίς τη συμβολή του Έλληνα Πλήθωνα Γεμιστού, και το Πανεπιστήμιο της Μπολόνια δεν θα είχε γεννηθεί χωρίς τη συμβολή των Αράβων και Γερμανών μεταναστών που συγκεντρώθηκαν στη σκιά των δύο πύργων, που μόλις είχαν κατασκευαστεί (και που σήμερα κινδυνεύουν να καταρρεύσουν). Η Κόρδοβα και η Γρανάδα δεν θα μπορούσαν να γίνουν το κέντρο ενός ειρηνικού και πλούσιου πολιτισμού χωρίς την σύμμειξη ιουδαϊκών, χριστιανικών και ισλαμικών στοιχείων.
Είναι κοινοτοπίες; Φυσικά και είναι.
Στις κακές κοινοτοπίες των ρατσιστών, ας αντιπαραθέσουμε τις καλές κοινοτοπίες εκείνων που προτιμούν την ειρήνη από τον πόλεμο και τη ζωή από τον θάνατο.
