Στο Maré, το μεγαλύτερο σύμπλεγμα από φαβέλες του Ρίο ντε Τζανέιρο, με πάνω από 130.000 κατοίκους στο βόρειο τμήμα της πόλης, η κατάσταση είναι διαφορετική από τον τρόπο που την περιγράφουν τα μέσα ενημέρωσης, τα οποία συνήθως επικεντρώνονται στις περιοχές που κατοικούν τα μεσαία και ανώτερα κοινωνικά στρώματα. Οι νέοι και οι μητέρες που συχνάζουν στο Μουσείο Maré, έναν κοινοτικό χώρο αφιερωμένο στη μνήμη της γειτονιάς, και οι συζητήσεις που λαμβάνουν χώρα στους απότομους δρόμους, στα καταστήματα και στα εστιατόρια, μας δείχνουν την άλλη όψη της πραγματικότητας.

Τις ημέρες που προηγήθηκαν του δεύτερου γύρου των εκλογών, στη φαβέλα κυριαρχούσε μια αδιαμφισβήτητη ένταση, πολύ διαφορετική από αυτή που νιώθουν οι κάτοικοι όταν εισβάλλει η στρατιωτική αστυνομία, πυροβολώντας και σκοτώνοντας. Σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει σε άλλες περιπτώσεις, όταν προκύπτουν εντάσεις με τα καρτέλ των ναρκωτικών, στη φαβέλα δεν συζητούν ανοιχτά για την πολιτική. Είναι όλοι επιφυλακτικοί επειδή γνωρίζουν ότι παρακολουθούνται και είναι ευάλωτοι.

Κατά τη διάρκεια αυτής της κρίσιμης εβδομάδας, ξέσπασαν σύντομες και μικρής κλίμακας συζητήσεις μεταξύ των γειτόνων, υπέρ ή κατά του ενός ή του άλλου υποψηφίου. Σε όλες τις δραστηριότητες που παρακολούθησα, οι νέοι και οι μητέρες αυτοπροσδιορίστηκαν σαφώς ως αντι-Μπολσονάρο, κάτι που δεν συμβαίνει συχνά μεταξύ εκείνων που ζουν σε περιθωριοποιημένες γειτονιές. Δεν ήταν υποστηρικτές του Λούλα. Δεν ανήκαν, δηλαδή,  στο Εργατικό Κόμμα (PT) ούτε υποστήριζαν άμεσα τον Λούλα, αλλά απέρριπταν δυναμικά τον ακροδεξιό υποψήφιο.

Παρόλο που η στρατιωτικοποίηση των φαβέλων αυξήθηκε υπό την κυβέρνηση Λούλα, η απόρριψη του Μπολσονάρο πηγάζει από μια βιωματική εμπειρία: η νίκη του θα ενθάρρυνε τους παραστρατιωτικούς να εντείνουν την παρουσία και την επιθετικότητά τους εναντίον των φτωχών νέων και των μαύρων που ζουν στις φαβέλες. Εν τω μεταξύ, οι μητέρες φοβούνται για τις κόρες τους, που συχνά πέφτουν θύματα παρενοχλήσεων ακόμη και βιασμών από ένοπλους ακροδεξιούς.

Την Κυριακή ο κόσμος γέμισε χαρά. Άναψαν πυροτεχνήματα και εκατοντάδες άνθρωποι ξεχύθηκαν στους δρόμους, αφήνοντας τις φαβέλες για να φτάσουν στην παραλιακή ζώνη όπου επικεντρώνονταν οι εορτασμοί. Υπήρχε συλλογικός ενθουσιασμός, αλλά και ανακούφιση επειδή εμπόδισαν έναν παραστρατιωτικό να έχει πρόσβαση στην κυβέρνηση.

Από όσα μπόρεσα να παρατηρήσω και να κατανοήσω κατά τη διάρκεια αρκετών ημερών, υπήρξε μια μαζική και ισχυρή αντίδραση της κοινότητας, η οποία δεν κατευθύνθηκε από τον Λούλα, το PT ή τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπως υποστηρίζουν οι αναλυτές των κυρίαρχων μέσων ενημέρωσης και οι διανοούμενοι της εκλογικής αριστεράς. Ήταν μια στάση, όπως θα έλεγε ο Ιμμάνουελ Βάλερσταϊν, «αυθόρμητη με την βαθύτερη έννοια της λέξης», η οποία δεν είναι απλός αυθορμητισμός, αλλά μια συλλογική απόφαση σε χώρους όπου κυριαρχεί ο λαός.

Όσοι υποστηρίζουν ότι οι ισχυροί άνδρες, και όχι ο λαός, φτιάχνουν την ιστορία, ισχυρίζονται ότι ο Λούλα ανέτρεψε τις εκλογές, σαν ο λαός να ήταν πηλός στα χέρια των «μεγάλων ανδρών» της ιστορίας. Προτιμούν μάλιστα να αποδίδουν μια μαγική ιδιότητα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, υπονοώντας ότι μπορούν να αλλάξουν την πραγματικότητα με ένα απλό «like». Ο λεγόμενος «στρατός» του Λούλα, που δημιουργήθηκε από τον βουλευτή Αντρέ Τζανόνες, υποτίθεται ότι νίκησε την ακροδεξιά, η οποία συχνά χαρακτηρίζεται ως φασισμός. Αλλά ηττήθηκε ποτέ ο φασισμός στις κάλπες; Αντίθετα, πιστεύω ότι όσοι ανάγουν τα πάντα στις ηγεμονικές προσωπικότητες και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τρέφουν μια βαθιά δυσπιστία απέναντι στην ικανότητα του λαού να βρει τον δικό του δρόμο. Ποιος οδήγησε τον λαό να αντισταθεί σε πέντε αιώνες αποικιοκρατίας και εξόντωσης; Οι επαναστάσεις που έχουμε δει στην πορεία της ιστορίας δεν ενορχηστρώθηκαν ποτέ από τα μέσα ενημέρωσης. Οι λαϊκές εξεγέρσεις στη Χιλή το 2019, στην Κολομβία το 2021, στη Βραζιλία τον Ιούνιο του 2013 και τόσες άλλες ενισχύθηκαν από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, δεν υποκινήθηκαν από αυτά.

Αυτή η χονδροειδής απλοποίηση των λαϊκών αγώνων αντανακλά μια κατακόρυφη, αποικιακή και πατριαρχική προοπτική που θα παραμείνει ηγεμονική για πολύ καιρό ακόμα, επειδή οι κουλτούρες αλλάζουν με τον ρυθμό της χελώνας.

Μήπως δεν είναι η ιστορία δημιουργία του λαού, και μήπως δεν λέμε ότι «η ιστορία όλων των ως τώρα κοινωνιών είναι η ιστορία των ταξικών αγώνων;» Είναι κρίμα που όσοι αυτοαποκαλούνται αριστεροί επαναλαμβάνουν αναλύσεις τόσο βαθιά ριζωμένες στον καπιταλισμό.

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν μπορούν να αποτελούν την σύντομη οδό για να κατανοούμε και να ερμηνεύουμε την αντίσταση και τους αγώνες των λαών. Είναι αδύνατο να επιτευχθεί βαθιά πολιτική και κοινωνική αλλαγή μέσω αυτών. Αν ίσχυε αυτό, ο Λούλα θα έπρεπε να δανείσει τον δικό του «στρατό» του WhatsApp στον παλαιστινιακό λαό. Ακούγεται τρελό, έτσι δεν είναι; Μερικοί από εμάς προτιμούμε ακόμα τον αγώνα στο πεδίο της μάχης, πρόσωπο με πρόσωπο. Το να επικοινωνούμε με τις μητέρες που αναζητούν τα αγνοούμενα παιδιά τους, να ακούμε και να νιώθουμε τον πόνο τους, αξίζει πολύ περισσότερο από τα εκατομμύρια «στρατιώτες» που κινητοποιούνται μέσω του διαδικτύου.

Il rifiuto popolare dell’estrema destra

Το άρθρο Η λαϊκή καταδίκη της ακροδεξιάς. Του Raúl Zibechi εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

Αποκάλυψη

Το μεσογειακό φθινόπωρο, από τη Μαδρίτη μέχρι τα Τίρανα, από το Παρίσι μέχρι την Αθήνα και το Μιλάνο, είναι ταραγμένο και απειλητικό. Αλλά εκεί όπου εγκυμονεί ο κίνδυνος, μερικές φορές, βρίσκεται η σωτηρία. Μερικές φορές, όχι πάντα.

Αντιμέτωπη με το πολεμικό μέλλον που προετοιμάζεται, αντιμέτωπη με τη λεηλασία των κοινωνικών πόρων που προορίζονται για την τροφοδοσία του επανεξοπλισμού, η μεσογειακή Ευρώπη αντιδρά. Μια φοιτήτρια στο Μιλάνο κρατάει ένα χαρτόνι που γράφει: Χρήματα για τα σχολεία, όχι για τον πόλεμο.

Σε αυτό το πλαίσιο, πρέπει να κατανοήσουμε την έννοια της εξέγερσης της GenΖ (το τελευταίο γράμμα του ιταλικού αλφαβήτου).

Κοιτάζοντας εικόνες από τις ταραχές του Μιλάνου, στις οποίες δεν μπόρεσα να συμμετάσχω εξαιτίας των προβλημάτων στους πνεύμονες που με εμποδίζουν να εισπνεύσω δακρυγόνα, μου ήρθαν στο μυαλό διάφορες σκηνές από το πρόσφατο και μακρινό παρελθόν.

Πριν από πενήντα χρόνια

Πρώτα απ ‘όλα, μου ήρθε στο μυαλό η 7η Δεκεμβρίου 1976, όταν χιλιάδες νέοι από τα νεοσύστατα τότε κοινωνικά κέντρα έφτασαν από την απέραντη hinterland του Μιλάνου και λεηλάτησαν δεόντως το κέντρο της πόλης.

Ήταν η αρχή του κινήματος που κορυφώθηκε στις 11 και 12 Μαρτίου με τις εξεγέρσεις στην Μπολόνια, τη Ρώμη, το Μιλάνο και λίγο ως πολύ παντού.

Εκείνη την 7η Δεκεμβρίου 1976, ήμουν στο Μιλάνο για να καλύψω τα γεγονότα, και στα μέσα του απογεύματος, κάποιοι αστυνομικοί με συνέλαβαν και με οδήγησαν στο αστυνομικό τμήμα, όπου  πέρασα πολλές ώρες σε ένα μεγάλο δωμάτιο γεμάτο με άλλους συλληφθέντες περιμένοντας να με αφήσουν ελεύθερο.

Είχα μαζί μου το μαγνητόφωνο Naga του Radio Alice, και ηχογράφησα μερικές από τις φωνές των άλλων συλληφθέντων. Στην παράδοση της αριστεράς, αυτά τα παιδιά από την hinterland θεωρούνταν λούμπεν προλεταριάτο, αλλά για εμάς αποτελούσαν μέρος ενός αναδυόμενου κινήματος στο οποίο η φοιτητική ιδιότητα και η εργατική τάξη ταυτίζονταν.

Υπήρχε μια αόριστη αίσθηση ότι συμμετείχαμε σε μια διαδικασία που κινούνταν προς την απελευθέρωση της ζωής από τη δουλεία της μισθωτής εργασίας.

Αλλά τα πράγματα δεν πήγαν όπως θέλαμε: η γνώση και η τεχνολογία που για εμάς θα μπορούσαν να είχαν γίνει όργανα της απελευθέρωσης απαλλοτριώθηκαν από μια μειοψηφία και υποτάχθηκαν στη λογική του κέρδους, ενάντια στο συλλογικό συμφέρον.

Μια διαβόητη προσωπικότητα που ήταν τότε Υπουργός Εσωτερικών (Σ.τ.Μ Φραντσέσκο Κοσίγκα), και αργότερα διορίστηκε Πρόεδρος με την ψήφο των σταλινικών, έγραψε:

«Συνέτριψα οριστικά την αυτονομία: έστειλα  τεθωρακισμένα οχήματα για να γκρεμίσουν τις πύλες του Πανεπιστημίου της Ρώμης και να το ανακαταλάβουν μετά την εκδίωξη του Λάμα· στη συνέχεια, μετά τον θάνατο του Λορούσο, έστειλα τεθωρακισμένα με πολυβόλα στην Μπολόνια, που οι κομουνιστές της Μπολόνια τα υποδέχτηκαν με χειροκροτήματα. Ανεχθήκαμε το συνέδριο του Σεπτεμβρίου· στη συνέχεια της δώσαμε το τελειωτικό χτύπημα και η αυτονομία έληξε».

Το Φθινόπωρο του σπασμού

Εδώ, μου έρχεται στο μυαλό μια δεύτερη σκηνή, πολύ πιο κοντά στην εποχή μας: Σαντιάγο, Χιλή, 2019.

Είναι η χρονιά της ταινίας «Τζόκερ», του Τοντ Φίλιπς. Ένας συγκλονιστικά ανησυχητικός Χοακίν Φίνιξ ενσαρκώνει την ψυχική οδύνη, τη μητροπολιτική μοναξιά και τις εκρήξεις παράλογης βίας του Άρθουρ Φλεκ, ενός απολυμένου κλόουν, λίγο σχιζοειδούς, που πάσχει από κατάθλιψη και ο οποίος σκοτώνει τρεις νεαρούς χρηματιστές, προκαλώντας τη θυμηδία του κοινού.

Αυτή η βία είναι σίγουρα παράλογη, αλλά πώς να μην την καταλάβεις, ειδικά επειδή, στο τέλος της ταινίας, πυροδοτεί μια αξιομνημόνευτη εξέγερση. Στον κινηματογράφο, μας φάνηκε αστείο, αλλά ας μην ξεχνάμε ότι η ίδια ψυχική οδύνη μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες, όπως η εκλογή ενός διαταραγμένου στην αμερικανική προεδρία.

Κάναμε εντελώς λάθος: τι βρήκαμε όταν βγήκαμε από το τούνελ της πανδημίας; Τον  πόλεμο

Το φθινόπωρο του 2019, πολλές πόλεις σε όλο τον κόσμο, από το Σαντιάγο της Χιλής μέχρι το Χονγκ Κονγκ, από το Κίτο μέχρι την Τεχεράνη, από τη Βαρκελώνη μέχρι το Λονδίνο, φάνηκαν να συγκλονίζονται από έναν ταυτόχρονο σπασμό, αλλά χωρίς μια κοινή στρατηγική.

Το estallido (κοινωνική έκρηξη) του φθινοπώρου του 2019 δεν ήταν η αρχή μιας επανάστασης. Δεν είχε ούτε ένα κοινό συναίσθημα ούτε ένα πρόγραμμα μετασχηματισμού για το μέλλον. Ήταν ο σπασμός ενός σώματος που για μεγάλο χρονικό διάστημα ήταν συμπιεσμένο.

Μετά από σαράντα χρόνια νεοφιλελεύθερης επιτάχυνσης του ρυθμού παραγωγής και κατανάλωσης πληροφοριών, μετά από τρεις δεκαετίες ψηφιακής και συνδεσιακής υπερδιέγερσης, το συλλογικό σώμα εισήλθε σε ένα είδος σπασμού, την αντίδραση, δηλαδή, του οργανισμού σε μια επιτάχυνση του ρυθμού, έναν μυϊκό σπασμό που μπορεί να είναι επώδυνος και να οδηγήσει τον οργανισμό αρχικά σε κατάρρευση και, στη συνέχεια, σε παράλυση.

Την ίδια χρονιά, εκτός από τον θαυμάσιο «Τζόκερ» του Todd Philipps, θυμάμαι ότι είδα άλλες δύο ταινίες που μου φάνηκαν ως σημάδι του κύκλου επιτάχυνση-σπασμός-κατάρρευση που εκτυλίσσονταν στον πραγματικό κόσμο.

Είδα την ταινία  «Sorry we missed you» του Κεν Λόουτς. Ήταν μια ιστορία για την υπερεκμετάλλευση των εργαζομένων σε καθεστώς επισφάλειας, και τις συνέπειες του νευρικού κλονισμού, της ταπείνωσης και της ανίσχυρης οργής.

Ένας οικογενειάρχης τρέχει όλη μέρα με ένα φορτηγάκι για να παραδώσει εμπορεύματα, αναγκασμένος να κατουράει σε ένα μπουκάλι, μέχρι που δέχεται επίθεση από μια συμμορία κλεφτών που του κλέβουν τα εμπορεύματα που πρέπει να παραδώσει.

Η δεύτερη ταινία που θυμάμαι είναι τα «Παράσιτα», του Κορεάτη σκηνοθέτη Bong Joon-ho, στην οποία παρακολουθούμε ένα κρεσέντο εξαπατήσεων και βίας, μια κατάσταση κοινωνικού ανταγωνισμού χωρίς κανένα περιθώριο αλληλεγγύης, χωρίς ικανότητα εξέγερσης ή συνείδησης.

Μετά τον σπασμό, η κατάρρευση

Μετά τον σπασμό του φθινοπώρου του 2019 ήρθε η κατάρρευση.

Στις αρχές του επόμενου έτους, πράγματι, ο κόσμος παρέλυσε από μια πανδημία που προκλήθηκε από έναν πληροφοριακο-ιικό παράγοντα που κατάφερε να μπλοκάρει την οικονομική δραστηριότητα και την διαρκή επιτάχυνση της κοινωνικής δραστηριότητας.

Μπορούσαμε, επιτέλους, να χαλαρώσουμε.

Κατά τη μακρά περίοδο του lockdown και της κοινωνικής αποστασιοποίησης, πολλοί έτρεφαν αυταπάτες ότι το σοκ θα ενθάρρυνε την εγκατάλειψη των φιλελεύθερων πολιτικών που είχαν αποδυναμώσει τη δημόσια υγεία και τον κοινωνικό ιστό.

Για παράδειγμα, πολλοί περίμεναν την εγκατάλειψη των νεοφιλελεύθερων προγραμμάτων που είχαν περικόψει την χρηματοδότηση της δημόσιας υγειονομικής περίθαλψης προς όφελος του ιδιωτικού συστήματος υγειονομικής περίθαλψης. Περίμεναν την έξοδο από το τούνελ της πανδημίας ως προϋπόθεση για μια νέα κοινωνική πολιτική που θα βασιζότανι στην αλληλεγγύη.

Κάναμε εντελώς λάθος: τι βρήκαμε όταν βγήκαμε από το τούνελ της πανδημίας;

Τον πόλεμο.

Για να επιβεβαιώσει την κυριαρχία μιας λευκής μειονότητας και ενός συστήματος οικονομικής λεηλασίας, η παγκόσμια εξουσία έθεσε σε κίνηση την πολεμική μηχανή. Στο όνομα του επανεξοπλισμού, η κοινωνία καταστρέφεται οριστικά, οι δαπάνες για τα σχολεία μειώνονται και οι νέοι καλούνται να προετοιμαστούν να σκοτώσουν και να σκοτωθούν. Στο όνομα του πολέμου, εγκαταλείπονται οι δειλές «πράσινες» πολιτικές και ξαναρχίζουν να δηλητηριάζουν τον αέρα, η γη και τη θάλασσα.

Η γενοκτονία κατέληξε καθημερινό θέαμα. Στη Γάζα, πυροβολούν πλήθη παιδιών που ζητούν ψωμί, που ζητούν νερό να πιούν.

Οι περικοπές στην ανθρωπιστική βοήθεια πυροδοτούν μια γενοκτονία σε παγκόσμια κλίμακα.

ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΟΤΗΤΑ

Τίποτα δεν είναι λογικό όταν διαγράφεται η λογική

Είναι απολύτως κατανοητό ότι στο περιθώριο μιας κοινωνίας που προετοιμάζει τον πόλεμο φουντώνει η οργή.

Η γενιά χωρίς μέλλον έχει κάθε λόγο να επαναστατεί. Κάποτε, οι άνθρωποι διεκδικούσαν ένα καλύτερο μέλλον. Τώρα η ίδια η ιδέα ενός καλύτερου μέλλοντος προκαλεί γέλιο. Είναι γνωστό ότι η γενιά που κάποιοι είχαν την αποκοτιά να φέρουν στον κόσμο, είναι καταδικασμένη να αναπνέει έναν αποπνικτικό αέρα (η πρόσφατη εξέγερση των νέων στην Ινδονησία πηγάζει από την οργή για τις πυρκαγιές που καίνε το αρχιπέλαγος πνίγοντας τις πόλεις με καπνούς). «Αν καούμε εμείς, θα καείτε κι εσείς!» έγραφε ένα πανό διαμαρτυρίας που κρατούσε ένας διαδηλωτής στην Τζακάρτα. «Έχω δικαίωμα να αναπνέω. Σβήστε τις φωτιές αμέσως!» φώναζε ένα άλλο πανό.

Αλλά κανείς δεν είναι ικανός να σβήσει τη φωτιά που κάνει τον αέρα που αναπνέουμε τοξικό.

Στις 15 Φεβρουαρίου 2019, εκατομμύρια νέοι βγήκαν στους δρόμους σε όλο τον κόσμο για να απαιτήσουν από κάποιον να σβήσει τη φωτιά ή τουλάχιστον να σταματήσει να την ανάβει. Η Γκρέτα Τούνμπεργκ προειδοποιούσε: ο χρόνος τελειώνει.

Ποια ήταν η απάντηση της άρχουσας τάξης;

Πόλεμος κατά των αμάχων και κατά του περιβάλλοντος, δεξαμενόπλοια που ρυπαίνουν τη θάλασσα με πετρέλαιο, τεράστια σύννεφα τοξικών υλικών για την εξόντωση ανυπεράσπιστων πληθυσμών. «Drill baby drill», κραυγάζει ο πρόεδρος, αρπάζοντας εκατομμύρια δολάρια.

Γιατί μας προκαλεί έκπληξη όταν οι νέοι βγαίνουν στους δρόμους φωνάζοντας: «Καταστρέψατε το μέλλον μας, θα σας κάνουμε να το πληρώσετε»; Πριν από ένα χρόνο, πολλοί από αυτούς τους νέους διαμαρτύρονταν για τη γενοκτονία στη Γάζα. Αλλά η γενοκτονία συνεχίστηκε.

Και τότε μερικοί από αυτούς μπορεί να σκέφτηκαν: σας βλέπουμε κάθε μέρα στις οθόνες να σκοτώνετε νέους και παιδιά. Οι επόμενοι θα είμαστε εμείς. Θα σας κάνουμε να το πληρώσετε προκαταβολικά.

Είναι λογικό; Τίποτα δεν είναι λογικό όταν οι προϋποθέσεις για λογική διαγράφηκαν στο όνομα του κέρδους και του πολέμου.

Είναι εφικτό να επανασυνδέσουμε τον νου με το συλλογικό σώμα;

Αλλά ας επιστρέψουμε στο 2019.

Εκείνο το φθινόπωρο του χιλιανού estallido (κοινωνική έκρηξη), γίναμε μάρτυρες του σπασμωδικού ξεσπάσματος ενός κοινωνικού σώματος αποκομμένου από τον εγκέφαλο, μιας εξέγερσης χωρίς σχέδιο που υποχώρησε, ενώ η πολιτική αποδείχθηκε ανεπαρκής να την μετουσιώσει. Η συνταγματική μεταρρύθμιση απορρίφθηκε και, τελικά, οι φασίστες κέρδισαν τις εκλογές.

Πρέπει να αντλήσουμε ένα μάθημα από αυτό: το σχέδιο που πρέπει να ακολουθήσουμε είναι αυτό της επανασύνδεσης του σώματος με τον νου. Χωρίς μια διαδικασία αυτοοργάνωσης της γνωστικής εργασίας, η εξέγερση των σωμάτων δεν μπορεί παρά να καταλήξει σε μια φασιστοειδή αντίδραση.

Οι ακτιβιστές που διαμαρτύρονται ενάντια στα data center στην ενδοχώρα του Μιλάνου έχουν πλήρη επίγνωση του γεγονότος ότι η εξουσία της γνώσης πρέπει να αφαιρεθεί από τις ιδιωτικές εταιρείες και να μετατραπεί σε κοινή κληρονομιά.

Είναι όμως εφικτή η αυτοοργάνωση της γνώσης έξω από την κυριαρχία του χρηματοοικονομικού τομέα και του πολέμου, μπροστά στο νέο κύμα περιορισμών που προετοιμάζονται; Είναι δυνατή η συλλογική σκέψη όταν το κοινωνικό σώμα είναι κατακερματισμένο και ανίκανο για ενότητα και στρατηγική;

Η μετανάστευση έχει αλλάξει την κοινωνική σύνθεση του των μητροπόλεων, έχει δημιουργήσει συνθήκες σύγκρουσης μεταξύ των φτωχών και των περιθωριοποιημένων.

Αναμνήσεις από το Macao

Μόνο τα κοινωνικά κέντρα προσπάθησαν να δημιουργήσουν χώρους επανασύνδεσης. Όμως αυτό δεν ήταν πάντα εύκολο. Θυμάμαι τον τρόπο με τον οποίο έληξε το 2021 η εμπειρία του Macao στο Μιλάνο. Ήταν, ίσως, το μόνο κοινωνικό κέντρο που, από την ίδρυσή του το 2012, είχε προχωρήσει περισσότερο στην προσπάθειά του να ενώσει την κοινωνική περιθωριοποίηση, τους καλλιτέχνες και τη γνωστική εργασία. Εξέγερση και στρατηγική νοημοσύνη.

Οι καταληψίες του Μακάο αποφάσισαν να εγκαταλείψουν το κτίριο στο οποίο έζησαν και πειραματίστηκαν για μια δεκαετία, όταν συνειδητοποίησαν ότι το περιβάλλον γύρω τους είχε γίνει επικίνδυνο εξαιτίας της παρουσίας περιθωριοποιημένων ανθρώπων. Μερικοί από αυτούς ήταν αλλοδαποί, που δεν σκόπευαν να ταυτιστούν με ένα κοινό πρόγραμμα αλληλεγγύης, ήθελαν μόνο να εκφράσουν την απεγνωσμένη τους ανάγκη με βίαιο τρόπο. Όταν οι καταληψίες του Μακάο συνειδητοποίησαν ότι η αντιπαράθεση με την περιθωριοποίηση θα μπορούσε να γίνει βίαιη, προτίμησαν να φύγουν.

Ένας από αυτούς δήλωσε:

«Υπάρχει ένα όριο που δεν σκοπεύουμε να ξεπεράσουμε, το οποίο δεν αποτελεί μέρος της ιστορίας μας ή της γλώσσας μας. Δεν είμαστε καλοί στο να προκαλούμε φόβο. Μας ενδιαφέρει να δημιουργούμε συμμαχίες και εναλλακτικές κοινωνικοποιήσεις, να χτίζουμε συνενοχή και δύναμη, να φανταζόμαστε άλλους κόσμους. Αυτά είναι τα πράγματα που ξέρουμε να κάνουμε».

Θα πρέπει να συνεχίσουμε τον προβληματισμό μας από αυτό το σημείο.

Εν τω μεταξύ, αυτοί που ευνόησαν την καταστροφή, αυτοί που υφάρπαξαν τους πόρους από τα σχολεία για να τους εκτρέψουν προς το κέρδος και τον πόλεμο, συνωστίζονται πίσω από ένα πανό που υπόσχεται:

«Θα σας επαναπατρίσουμε όλους».

Είναι απατεώνες. Για τα δικά τους συμφέροντα, είναι έτοιμοι να καταστρέψουν κάθε ίχνος δημοκρατίας και κοινωνικής ζωής.

Δεν ξέρω

Υπάρχουν πολλά πράγματα που δεν ξέρω. Δεν ξέρω αν θα μπορέσουμε να αποφύγουμε μια περαιτέρω αυστηροποίηση των πολιτικών ασφαλείας που αυξάνουν την ένταση αντί να την θεραπεύουν. Δεν ξέρω αν είναι δυνατόν να ακολουθήσουμε ένα σχέδιο ειρηνικής επανασύνδεσης του κοινωνικού σώματος με τον κοινωνικού νου.

Και για να τελειώσω, δεν ξέρω τι σημαίνει το πλακάτ που κρατάει ένα κορίτσι σε μια πλατεία του Μιλάνου:

«Τεχνητός ουρανός, πραγματικό δηλητήριο»

Λένε ότι αυτές είναι λέξεις που καταγγέλλουν τους αεροψεκασμούς, αλλά για μένα αυτές οι λέξεις σημαίνουν πολλά άλλα πράγματα. Είναι λέξεις διφορούμενες, ειρωνικές, ποιητικές, οπότε μπορούμε να τις ερμηνεύσουμε όπως θέλουμε.

Για μένα, σημαίνουν ότι η δύναμη της τεχνολογίας, της νοημοσύνης που διαχωρίζεται από το σώμα της, μολύνει το μυαλό και δηλητηριάζει τη γη.

Μόνο ένα κίνημα ικανό να επιστρέψει στη συλλογική νοημοσύνη αυτό που δημιουργήθηκε από τη συλλογική νοημοσύνη θα μπορέσει να δώσει οξυγόνο σε ένα σώμα που ασφυκτιά.

Πηγή: not.neroeditions.com

Το άρθρο Μέσα στους καπνούς μιας φωτιάς που δεν ανάψαμε εμείς. Του Franco «Bifo» Berardi εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

Η συζήτηση περιδιαβαίνει τους αιώνες, εξηγεί την έννοια των κοινών κι επικεντρώνεται σε όλα αυτά τα αγαθά που είναι κρίσιμα για την επιβίωσή μας και ανήκουν σε όλες κι όλους μας.

Ακούστε:

και

Το άρθρο Ξεφυλλίζοντας τον 20ό Αιώνα: Κοινά Ενάντια στις Περιφράξεις εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

Η εμμονή για έλεγχο και κυριάρχηση στις κοινωνίες της ύστερης νεωτερικότητας. Η άφεση στη μαγεία του απρόβλεπτου και του αυθόρμητου. Η ημι-ελεγξιμότητα ως ανοιχτή δυνατότητα στις διαπροσωπικές και κοινωνικές μας σχέσεις.

Διαδώστε το BookBubble κάνοντας follow τη σελίδα της εκπομπής στο Spotify και ακολουθώντας το κανάλι του Alterthess στο Youtube.

Ακούστε:

Το άρθρο Bookbubble Podcast: Από τον Έλεγχο στη Σχέση εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

Γράφεις σε πολλά κείμενά σου ότι έχουμε μια κυβέρνηση δολοφόνων. Το λες αυτό σαν σχήμα λόγου για να δώσεις το περίγραμμα μιας κατάστασης, ή το εννοείς στην κυριολεξία; Kαι γιατί;

Το λέω ως απόλυτη κυριολεξία εδώ και πέντε χρόνια -και όσο πιο καθαρά γίνεται: Η Ελληνική Κυβέρνηση δολοφονεί τους μετανάστες σε στεριά και θάλασσα μέσα από ένα οργανωμένο σχέδιο θανατοπολιτικής. Στο σχέδιο αυτό δολοφονίας και εξόντωσης των μεταναστών συμμετέχουν μέλη της κυβέρνησης, εκατοντάδες κρατικοί λειτουργοί, όλος ο κρατικός μηχανισμός και όλα τα παρακρατικά λαδικά της κυβέρνησης σε επίπεδο «δημοσιογραφίας» και «δημοσιολογίας».  Με άλλα λόγια έχουμε μια κυβέρνηση που οργανώνει δολοφονίες, διορίζει νεοναζί υπουργούς που εξαγγέλλουν δολοφονίες, και υποστηρίζει συμμορίες δολοφόνων. Αυτό που σας περιγράφω είναι ο νομικός ορισμός της δολοφονικής συμμορίας. Και από την πρώτη ώρα που τα έγραψα όλα αυτά, διευκρίνισα πως ξέρω πολύ καλά τι λέω -και είμαι έτοιμος να δεχτώ μηνύσεις και να το υπερασπιστώ σε οποιοδήποτε δικαστήριο. Εξάλλου πλέον, μετά το μαζικό έγκλημα του Adriana στην Πύλο, δεν το λέω μόνον εγώ: το λέει ο Συνήγορος του Πολίτη, ο Εισαγγελέας του Ναυτοδικείου, το ΒΒC (ας δει κανείς το ντοκιμαντέρ «Πεθαίνοντας στην Μεσόγειο»), οι New York Times, δεκάδες ανεξάρτητες δημοσιογραφικές πηγές στην Ελλάδα και το Εξωτερικό, δεκάδες Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις που ασχολούνται επί του πεδίου. Σύντομα θα το πουν και τα Ευρωπαϊκά Δικαστήρια -ή και οι Έλληνες δικαστές που θα αντισταθούν στην κυβερνητική στραγγάλη.

Πώς τροφοδοτείται η κρατική θανατοπολιτική στη χώρα που ζούμε; Και επίσης, θεωρείς ότι όλη αυτή η φρίκη ενισχύεται μόνο από τις κραυγές των μισάνθρωπων, ή και από την σιωπή μεγάλων τμημάτων της ελληνικής κοινωνίας;

Είναι προφανές πως όσοι διεκδικούμε το δικαίωμα των μεταναστών να λογαριάζονται ως άνθρωποι σαν κι εμάς και όχι σαν κοπριά της ευτυχίας μας, είμαστε μια τραγική μειοψηφία. Η διαρκώς αυξάνουσα πλειοψηφία των πολιτών της Δύσης (και μέσα σε αυτούς και η πλειοψηφία των πολιτών της Ελλάδας), συμφωνούν με την θανατοπολιτική εναντίων των μεταναστών. Η διαρκώς αυξάνουσα πλειοψηφία των πολιτών της Δύσης φασιστικοποιείται με βήμα ταχύ. Κάθε έννοια ηθικής ξεχαρβαλώνεται, κάθε έννοια δικαίου γίνεται όλο και πιο ωμά το δίκαιο του ισχυροτέρου, κάθε έννοια ανθρωπιάς αντικαθίσταται με μια εφιαλτική ρητορική του μίσους. Η Ιστορία του κόσμου μπαίνει στην μεγάλη σκοτεινιά του μετα-ανθρώπου: Οι άνθρωποι της Δύσης ετοιμάζουμε τα καινούρια Άουσβιτς σε βάρος των πεινασμένων του κόσμου.

Ο εκφασισμός της Ευρώπης -της Δύσης ολόκληρης- καλπάζει. Το τυφλό μίσος, η απανθρωπιά του αλυχτισμένου ρατσισμού, οι ιερουργίες του φόβου και οι τελετουργίες του φόνου είναι ο κυρίαρχος πολιτικός λόγος των καιρών μας. Οι άνθρωποι παραδινόμαστε στις αλυσίδες της εξουσίας. Η ανθρώπινη ηθική ηττάται -διότι, παρά την μεγάλη προσδοκία του Καντ, η κακία αποδεικνύεται ελκυστικότερη από την αγάπη.

Οι φτωχοί και οι πεινασμένοι λογαριάζονται πλέον ως ένοχοι. Είναι ένοχοι επειδή γεννήθηκαν, επειδή σπάρθηκαν μέσα στην κοιλιά της μάνας τους, επειδή οι «ανεύθυνοι γονιοί» τους τους γέννησαν. Για το λόγο αυτό πρέπει να πεθάνουν -και πριν πεθάνουν, μάς χρωστάνε και μια μεγάλη συγνώμη που μας ενόχλησαν με την ακανόνιστη αναπνοή τους.

Είναι προφανές πως οι ελίτ της Δύσης ετοιμάζουν τον αφανισμό των πεινασμένων. Θα είναι το επερχόμενο Ολοκαύτωμα του 21ου αιώνα -και μπροστά του το Ολοκαύτωμα που κάνανε οι ναζί θα είναι μια προαναγγελία. Αυτό το Ολοκαύτωμα θα σταδιοποιηθεί μέσα από μια σειρά από κανονικοποιήσεις του αποτρόπαιου. Αυτό το Ολοκαύτωμα έχει ξεκινήσει. Η ακαθόριστα ανορίωτη ισχύς της Τεχνητής Νοημοσύνης θα επιταχύνει τον όλεθρο -και θα περιορίσει κάθε πιθανότητα παρέκκλισης.

Απέναντι σε αυτή τη βαρβαρότητα, που θεωρεί ότι οι ζωές των προσφύγων και των μεταναστών δεν έχουν την ίδια αξία με τις ζωές των γηγενών, ποια πιστεύεις ότι είναι σήμερα η πρόκληση για όσους θέλουν να παραμείνουν άνθρωποι;  Πώς μπορούν να δράσουν; Τι μπορούν να διεκδικήσουν, να φωνάξουν, να απαιτήσουν;      

Συχνά μου λένε: «Ωραία η κριτική -αλλά πες μας τι προτείνεις;» Προτείνω, λοιπόν, να θυμηθούμε το πώς σχηματίζουν το οδόφραγμα οι επαναστατημένοι φοιτητές στους «Αθλίους» του Ουγκώ: Ρίχνουν στον δρόμο ό,τι βρίσκουν γύρω τους από τα αντικείμενα του παλιού κόσμου: καρέκλες, τραπέζια, καναπέδες, κρεβάτια, στρώματα, μπαούλα, κουρέλια. Αυτό ακριβώς πρέπει να κάνουμε σε επίπεδο πνευματικό: πρέπει να μαζέψουμε τα ηθικά συντρίμμια μας και να τα πετάξουμε στο δρόμο -κι ανάμεσά τους να ξαναστήσουμε τις μεγάλες παλιές αφηγήσεις και να τις ανταμώσουμε με όποιες καινούριες μπορούμε να σχηματίσουμε. Και να παλέψουμε να φτιάξουμε το ηθικό οδόφραγμα για το οποίο μιλώ. Ένα οδόφραγμα για να αντισταθούμε στην ελαύνουσα απανθρωπιά της Δύσης, στο επερχόμενο Ολοκαύτωμα που οι χορτάτοι ετοιμάζουν για τους πεινασμένους, στην εφιαλτική βεβαιότητα των προνομιούχων που θεωρούν πως οι φτωχοί είναι η κοπριά της ευτυχίας τους. Αν δεν σχηματίσουμε αυτό το πνευματικό οδόφραγμα, θα είμαστε ηθικά νεκροί.

Στα χρόνια που έρχονται όσοι επιμένουμε να μιλάμε για το δικαίωμα των ανθρώπων να ζούνε και να μην δολοφονούνται, όσοι επιμένουμε πως οι φτωχοί και οι πεινασμένοι έχουν την ίδια αξία με τους πλούσιους και τους χορτάτους, όσοι επιχειρούμε να αντισταθούμε στο επερχόμενο Ολοκαύτωμα των απελπισμένων του πλανήτη, θα βρεθούμε σε δύσκολη θέση. Θα απομονωθούμε, θα αποκλειστούμε, θα απειληθούμε, θα κινδυνεύσουμε, στο τέλος, έμμεσα ή άμεσα, θα δολοφονηθούμε.

       Αλλά στο μεταξύ θα έχουμε ζήσει στην πλευρά εκείνων που αρνήθηκαν την σφαγή. Ίσως να αξίζει κάτι και αυτό.

Έχεις γράψει σε ένα ποίημά σου ότι είναι προτιμότερο «να σε βρουν με ένα στιλέτο στην κωλοτρυπίδα», όπως σε απειλούν οι φασίστες, παρά «να σε βρουν με σπίτι αγορασμένο με κυβερνητικά λεφτά που τα πήρες για να λες πως οι πνιγμένοι μετανάστες πνίγηκαν από μόνοι τους». Σε ποιους αναφέρεσαι;

Τον τελευταίο χρόνο, λόγω των έργων μου, των κειμένων μου και των δημόσιων τοποθετήσεών μου, οι νεοναζί του Διαδικτύου και μαζί τους τα κυβερνητικά παρακρατικά λαδικά έχουν κυριολεκτικά αφιονιστεί εναντίον μου. Οι παρακρατικές παρκετέζες της κυβέρνησης θαρρείς συντονισμένες με τον καταδικασμένο δολοφόνο Μιχαλολιάκο (με την τριακοστή ανάρτηση που με αναφέρει ονομαστικά τα τελευταία 20 χρόνια) και τα κάθε λογής ναζιστάκια του Internet. Πλέον τα μηνύματα έρχονται κατά εκατοντάδες: κάθε λογής απειλές, όλες οι δυνατές ύβρεις, αμέτρητες κατάρες. Μια χυδαιότητα που πολλές φορές με εκπλήσσει, παρόλο που ζω μαζί της εδώ και πολλά χρόνια. Το «Θα σε βρουν με ένα στιλέτο στην κωλοτρυπίδα» είναι σχετικώς ήπιο ως προς την φρίκη του. Υπάρχουν ακόμη χειρότερα.

Σε όλα αυτά η απάντησή μου είναι σταθερή: Όσο πιο πολύ με απειλούν, τόσο περισσότερο θα γράφω για τα κυβερνητικά εγκλήματα. Είναι η μέθοδός μου για να μην τους φοβάμαι. Θα σου δώσω ένα παράδειγμα από το θέατρο: Ξεκίνησα για να γράψω ένα έργο για τις κυβερνητικές δολοφονίες των μεταναστών -μα επειδή με απείλησαν το ένα έργο έγινε δύο. Και επειδή οι απειλές συνεχίστηκαν, τα δύο έργα έγιναν, μέχρι στιγμής, εννιά, Και επειδή συνεχίζουν να με απειλούν, θα συνεχίσω να γράφω όλο και περισσότερα έργα και βιβλία και κείμενα υπέρ των μεταναστών και ενάντια στις κυβερνητικές δολοφονίες.

Ο Μπρεχτ έγραψε πως «στους καιρούς της φρίκης θα τραγουδάμε τα τραγούδια της φρίκης». Αξίζει να υπάρχουμε -για όσο υπάρχουμε- για να υπερασπιστούμε όλα όσα αφιονίζουν τους νεοναζί και τους φασίστες. Και κάθε φορά που μας απειλούν, αξίζει να πολλαπλασιάζουμε τις φωνές για να υπερασπιστούμε την ηθική, την ανθρωπιά και την αγάπη. Αν μουγγαθούμε, θα είναι σαν να έχουμε πεθάνει. Κι όσο φωνάζουμε, θα κρατούμε την πιθανότητα του νοήματος ανοιχτή. Απέναντι σε τούτη την κτηνωδία οι γενιές που έρχονται έχουν να δώσουν τον πιο μεγάλο ηθικό αγώνα της ανθρώπινης Ιστορίας.

Το άρθρο Η Κυβέρνηση οργανώνει και συντονίζει τις δολοφονίες των μεταναστών εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

«ΝΑΖΑ», ακρωνύμιο που χρησιμοποιεί ο Ισραηλινός στρατός για τις «παράπλευρες απώλειες», «Nezek Agavi» στα εβραϊκά.  Δηλώνει τον εκτιμώμενο αριθμό αμάχων, οι οποίοι υπολογίζεται πως θα σκοτωθούν σε μια Ισραηλινή επίθεση στη Λωρίδα της Γάζας. Επισήμως, ο στόχος μιας επίθεσης είναι κάποιο μέλος (ή υποτιθέμενο μέλος) της Χαμάς, το οποίο συχνά επιλέγεται να χτυπηθεί όταν γυρίζει στο σπίτι του και βρίσκεται μαζί με την οικογένειά του. Στην Ισραηλινή στρατιωτική ιδιόλεκτο ο αριθμός των αμάχων που πλήττονται κάθε φορά μετρώνται σε ΝΑΖΑ, λ.χ. 50 ή 100 ΝΑΖΑ. Μία γυναίκα, ένα παιδί ή ένα βρέφος που δολοφονούνται από τον Ισραηλινό στρατό είναι απλά «1 ΝΑΖΑ».

«ΝΑΖΑ», o τίτλος του ντοκιμαντέρ  (τρέιλερ) που σκηνοθέτησαν οι δύο Ισραηλινο- Εβραίοι ερευνητές δημοσιογράφοι και κινηματογραφιστές Yuval Abraham και Rachel Szor. Το  ντοκιμαντέρ βασίζεται σε συνεντεύξεις  εικοσιτεσσάρων στρατιωτικών, εφέδρων αξιωματικών και στρατιωτών, γυναικών και αντρών, οι οποίοι υπηρέτησαν στις μονάδες ελίτ του Ισραηλινού στρατού, στην Υπηρεσία Πληροφοριών.

Αποστολή τους η πραγματοποίηση επιχειρήσεων βομβαρδισμού ενάντια σε πολιτικούς στόχους  στη Γάζα.  Στρατιωτικές επιχειρήσεις που κατά ένα σημαντικό μέρος  είναι αυτοματοποιημένες.  Οι στρατιωτικοί αυτού του τύπου είναι ικανότατοι προγραμματιστές, αναλυτές δεδομένων και υψηλής εκπαίδευσης χειριστές λογισμικών για τη λεπτομερή χαρτογράφηση του αστικού χώρου και τη συνεχή παρακολούθηση του πληθυσμού της Γάζας. Αποφασίζουν την επιλογή του «στόχου» και τον κοινοποιούν στις μονάδες του  Ισραηλινού στρατού που είναι σε ετοιμότητα για να βομβαρδίσουν.

«Δεν υπάρχουν ΝΑΖΑ στη Γάζα»

Οι κάτοικοι της Γάζας, μηδενός εξαιρουμένου, παρακολουθούνται αδιάκοπα με τις κάμερες των ντρόουν και μέσω των κινητών τους τηλεφώνων, μέσα κι έξω από το σπίτι τους. Όταν ακόμη υπήρχαν στη Γάζα πολυκατοικίες που στέκονταν όρθιες -και όχι οι 61 εκατομμύρια τόνοι ερειπίων, μετά από τρία χρόνια καταστροφής-  όσοι υπηρετούσαν στις θέσεις των στρατιωτικών που καταθέτουν στο ντοκιμαντέρ,  είχαν πολλούς τρόπους να γνωρίζουν τα ονόματα και τις ασχολίες των ενοίκων των κατοικιών που ήταν πιθανοί στόχοι, μπορούσαν να ακούν ό,τι συμβαίνει σε κάθε διαμέρισμα, να υποκλέπτουν σε πραγματικό χρόνο τις συνομιλίες των μελών μιας οικογένειας, τα μηνύματα που ανταλλάσσονταν στα κινητά τους, και ό,τι δεδομένα ήταν αποθηκευμένα σε αυτά.

Άκουγαν τις συνομιλίες των οικογενειών μέχρι ένα δευτερόλεπτο  προτού δώσουν την έγκριση για βομβαρδισμό με ένα κλικ. Και κατόπιν, μετά την επίθεση, μπορούσαν να ακούσουν τους τραυματισμένους να ουρλιάζουν, να ζητούν βοήθεια, να φωνάζουν τα ονόματα των συγγενών τους κάτω από τα ερείπια.

Η Υπηρεσία Πληροφοριών έχει στήσει μια τεράστια μηχανή θανάτου μέσω ενός συστήματος αυτοματοποιημένης ταξινόμησης των πιθανών στόχων.  Πραγματοποιείται ταυτόχρονη επεξεργασία και ανάλυση δεδομένων για εκατοντάδες περιπτώσεις στόχων,  σε πραγματικό χρόνο, χάρη  στη χρήση προηγμένων τεχνολογιών και αλγορίθμων,  καθώς και της Τεχνητής Νοημοσύνης, όπως το σύστημα «Lavender» που ανέπτυξε ειδικά ο Ισραηλινός στρατός.

Οι «παράπλευρες απώλειες» τύπου ΝΑΖΑ προκαλούνται συχνά από επιθέσεις στον σωρό,  χωρίς πολλή σκέψη, με στόχο την ισοπέδωση ολόκληρων οικοδομικών συμπλεγμάτων. Οι επιλογές των στόχων που παρέχονται από τα αυτοματοποιημένα συστήματα λογισμικού,  και οι αποφάσεις που παίρνονται μέσα σε ελάχιστο  χρόνο, έχουν ως συνέπεια την εξόντωση αδιευκρίνιστου στην πραγματικότητα αριθμού αμάχων. Αριθμός που είναι έτσι κι αλλιώς εντελώς αδιάφορος για όλη την ιεραρχία.

Μπορεί την τελική ευθύνη για τα εγκλήματα πολέμου και τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας  στη Γάζα να την έχει η ανώτερη πολιτική και στρατιωτική ηγεσία του Ισραήλ, όμως, όσοι υπηρετούν στην Υπηρεσία Πληροφοριών είναι χωρίς αμφιβολία συνένοχοι  στην υλοποίηση μιας εξ αποστάσεως γενοκτονίας χάι-τεκ.  Οι στρατιωτικοί που καταθέτουν στο ντοκιμαντέρ μπορούν βέβαια να εφεύρουν για τον εαυτό τους δικαιολογίες του τύπου  «ήμουν μόνον ένας τεχνικός», «επέλεγα τον στόχο, δεν βομβάρδιζα», «έκανα τη δουλειά που μου ανατέθηκε», αλλά με απίστευτες επινοήσεις και προσχήματα δεν καταφέρνουν να κρυφτούν ούτε πίσω από το δάκτυλό τους.

Όσοι και όσες υπηρετούν σε αυτές τις επίλεκτες μονάδες προέρχονται από τα μεσαία κοινωνικά στρώματα του Ισραηλινο-Εβραϊκού πληθυσμού. Δεν τρέφουν απαραίτητα κάποιο ιδιαίτερα αναπτυγμένο ρατσιστικό μίσος για τους Παλαιστίνιους, στα πολιτικά πλαίσια του Ισραήλ, δε,  μπορεί να δηλώνουν μετριοπαθείς και φιλελεύθεροι.  Διαθέτουν υψηλά τεχνικά προσόντα και συναγωνίζονται  σκληρά με άλλους υποψήφιους για μια θέση στις συγκεκριμένες μονάδες. Η προϋπηρεσία στην περιβόητη μονάδα 8200, των Υπηρεσιών Πληροφοριών,  είναι περιζήτητο εφαλτήριο για μια λαμπρή επαγγελματική σταδιοδρομία.

«Στα χρόνια που θα έρθουν», γράφουν οι δύο δημιουργοί του ντοκιμαντέρ  σε άρθρο τους στο ανεξάρτητο ισραηλινό-παλαιστινιακό ηλεκτρονικό περιοδικό «+972  Magazine»,  «ίσως σε μια μετά-Νετανιάχου εποχή, αν ποτέ έρθει μια τέτοια εποχή, τμήματα του ισραηλινού φιλελεύθερου στρατοπέδου ενδέχεται να προσπαθήσουν να αποστασιοποιηθούν από τα εγκλήματα που διαπράχθηκαν στη Γάζα, αποδίδοντάς τα στην ακροδεξιά κυβέρνηση. […]    Ωστόσο, ένα σημαντικό μέρος αυτών των δολοφονιών πραγματοποιήθηκαν από στρατιώτες που προέρχονται από την καρδιά του ισραηλινού φιλελεύθερου στρατοπέδου:  αξιωματικοί που υπηρετούσαν στις πιο περίβλεπτες μονάδες του στρατού, στην Υπηρεσία Πληροφοριών και την Πολεμική Αεροπορία.»

Και στη συνέχεια του άρθρου: «Οι πιλότοι της Πολεμικής Αεροπορίας ίσως ισχυριστούν ότι απλώς ακολουθούσαν διαταγές, πως λάμβαναν συντεταγμένες στόχων, βομβάρδιζαν  και επέστρεφαν στη βάση τους χωρίς να γνωρίζουν τι ακριβώς είχαν πλήξει. Οι στρατιώτες του Πεζικού θα υπερασπιστούν τους εαυτούς τους λέγοντας ότι δεν ήξεραν πάντα ποιους χτυπούσαν, εν μέρει εξαιτίας της σύγχυσης που επικρατεί στη μάχη. Όσο αμφισβητήσιμοι κι αν είναι τούτοι οι τρόποι αυτουπεράσπισης, ουδεμία αμφιβολία μπορεί να υπάρξει για το τι γνώριζε το προσωπικό των μονάδων της Υπηρεσίας Πληροφοριών. Με τα ίδια τους τα μάτια  και τα αυτιά, οι υπηρετούντες στην Υπηρεσία Πληροφοριών αντιλαμβάνονταν ότι οι κατοικίες που «ενοχοποιούσαν» ήταν γεμάτες με οικογένειες. Γνώριζαν ότι τεράστιος αριθμός «εγκρίσεων ΝΑΖΑ» δεν σχετίζονταν με στόχους που είχαν οιαδήποτε στρατιωτική αξία. Ωστόσο, αποδέχτηκαν τον ρόλο τους στη μηχανή του θανάτου, ουσιαστικά δίχως πράξη άρνησης ή αντίστασης.»

Πίσω από οθόνες, με την ασφάλεια ενός βιντεοπαιχνιδιού, έδιναν την έγκριση να καταστραφούν ολόκληρα οικοδομικά τετράγωνα,  να εξοντωθούν  ή να μείνουν ακρωτηριασμένοι δεκάδες, συχνά εκατοντάδες, ανυπεράσπιστοι άμαχοι μετά από κάθε χτύπημα.

Ήταν σε γνώση τους το σλόγκαν της Υπηρεσίας τους «δεν υπάρχουν NAZA στη Γάζα», κάθε φορά που συμμετείχαν στις συστηματικές επιχειρήσεις κονιορτοποίησης της Λωρίδας και αφανισμού του πληθυσμού της.  Στην ερώτηση, που θέτει ο Abraham σε κάποιους από αυτούς, αν μπορούν να υπολογίσουν τον αριθμό των απωλειών αμάχων για τις οποίες ευθύνονται προσωπικά, αποφεύγουν να απαντήσουν συγκεκριμένα. Από τα μισόλογα  φαίνεται πως γνωρίζουν πολύ καλά ότι πρόκειται για εκατοντάδες ή και χιλιάδες αθώα θύματα.

Φεστιβάλ Βενετίας και προβολές του ντοκιμαντέρ στις αίθουσες

Η πρεμιέρα του ντοκιμαντέρ έγινε στο 83ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας, στις αρχές του Σεπτέμβρη. Οι επευφημίες του κοινού μετά την προβολή της ταινίας διήρκεσαν εικοσιπέντε λεπτά. Το φιλμ, όμως, τιμήθηκε μόνον με το (ελάσσον) ειδικό βραβείο της Κριτικής Επιτροπής.

Το ντοκιμαντέρ είναι μια συμπαραγωγή με το τμήμα ντοκιμαντέρ της βρετανικής εφημερίδας «The Guardian»,  με  διευθυντή παραγωγής τον Jonathan Glazer, σκηνοθέτη της ταινίας «Ζώνη Ενδιαφέροντος». Από τις 24 Σεπτέμβρη, η ταινία προβάλλεται σε πενήντα χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα.   Μετά την ολοκλήρωση των πρώτων αυτών προβολών, ο Guardian θα προβάλει το ντοκιμαντέρ δωρεάν, στα τέλη Νοέμβρη, στο theguardian.com.

Οι δύο δημιουργοί του ντοκιμαντέρ, πριν ακόμη πέσει η αυλαία στο φεστιβάλ της Βενετίας, δέχτηκαν καταιγισμό απειλών από όλο το πολιτικό φάσμα του Ισραηλινού καθεστώτος και από τα μμε.  Ο Ισραηλινός υπουργός Πολιτισμού τους απείλησε με αφαίρεση της υπηκοότητάς τους.  Θυμίζουμε ότι οι Abraham και Szor  μαζί με τους Παλαιστίνιους Basel Adra  και Hamdan Ballal αποτέλεσαν τη σκηνοθετική τετράδα του πολυβραβευμένου ντοκιμαντέρ «No Other Land» (2024), που κατήγγειλε την καθημερινή και συστηματική εποικιστική βία, στα πλαίσια του Ισραηλινού εποικιστικού σχεδιασμού, στα κατεχόμενα εδάφη της Δυτικής Όχθης.

Γιατί δέχτηκαν να μιλήσουν;

Ποια είναι τα κίνητρα των εικοσιτεσσάρων στρατιωτικών της Υπηρεσίας Πληροφοριών που δέχτηκαν να μιλήσουν; Οι δημιουργοί του ντοκιμαντέρ εξηγούν:

«Κάποιοι από αυτούς είχαν συνειδητοποιήσει ότι είχαν λάβει μέρος σε σοβαρά εγκλήματα και ήλπιζαν ότι μιλώντας ανοιχτά θα βοηθούσαν να διαπεραστούν τα τείχη της άρνησης και των δικαιολογιών και να υποχρεωθεί η ισραηλινή κοινή γνώμη να έρθει αντιμέτωπη με αυτό ακριβώς για το οποίο ο στρατός είχε σταλεί να κάνει στο όνομά της. Άλλοι συμφώνησαν να μιλήσουν μόνο μετά από μήνες προβληματισμού: από ενοχές, από ντροπή ή ακόμα και από υπερηφάνεια για όσα θεωρούσαν ως δικές τους επαγγελματικές επιτυχίες».

Η ταυτότητα όσων καταθέτουν τις μαρτυρίες τους αποκρύφτηκε με ψηφιακή αλλοίωση των φυσικών χαρακτηριστικών και της φωνής τους. Αυτός ήταν ο όρος που οι ίδιοι έθεσαν ώστε να προστατευτούν από τα αντίποινα διώξεων από τις αρχές του Ισραήλ.  Μα δεν είναι στις προθέσεις των Abraham και Szor  να αναλυθούν τα κίνητρα των συγκεκριμένων στρατιωτικών. Σε κάθε περίπτωση, πρόκειται  για άτομα που αποδέχτηκαν, εν γνώσει τους, να πάρουν μέρος σε εγκλήματα πολέμου ξανά και ξανά.

«Από συνειδητή επιλογή η ταινία μας», γράφουν οι δύο δημιουργοί στο ίδιο άρθρο στο +972 Magazine,  «δεν εστιάζει στα κίνητρα των στρατιωτών.  Μας απασχολεί,  κυρίως,  η ίδια η σφαγή και τι κατέστησε δυνατή τη σφαγή. Αν αναλώναμε υπερβολικό χρόνο  στις πηγές των ηθικών και πολιτικών διαθέσεων των στρατιωτών,  θα υπήρχε ο κίνδυνος να μετατοπιστεί το κέντρο βάρους μακριά από τα θύματα, πράγμα που δεν θέλαμε να το κάνουμε.»

Οι αποκαλύψεις του «ΝΑΖΑ»

Η συλλογή των μαρτυριών  ξεκίνησε το 2023 και συνεχίστηκε μέχρι το 2025. Κάποιες από τις πληροφορίες που αποκτήθηκαν στο μεταξύ κρίθηκαν εξαιρετικά επείγουσες και σημαντικές που έχουν ήδη δημοσιευτεί. Πρόκειται για τις δημοσιεύσεις, τον Νοέμβρη του 2023, σχετικά με τον συστηματικό μαζικό βομβαρδισμό πολιτικών στόχων,  και για το σύστημα ΤΝ «Lavender», τον Απρίλη του 2024.

Στο ντοκιμαντέρ, εντούτοις, δεν θα βρεθεί κάποια νέα ηχηρή αποκάλυψη για την ολική καταστροφή που έχει προκαλέσει το Ισραήλ στη  Γάζα: τους ασταμάτητους βομβαρδισμούς, τους σκοτωμένους, τους ακρωτηριασμένους, τους θαμμένους κάτω από τα ερείπια και την εξόντωση ολόκληρων οικογενειών. Την ολική ή μερική καταστροφή του 82% των κτιρίων της Γάζας (συνολικά 200 χιλιάδες κτίρια, εκ των οποίων 130 χιλιάδες πλήρως κατεστραμμένα), τον ασφυκτικό αποκλεισμό της Λωρίδας, την πείνα,  την έλλειψη πρόσβασης σε πόσιμο νερό, τη διαβίωση σε πλαστικές αυτοσχέδιες σκηνές, την ανυπαρξία αποχετευτικού δικτύου. Τη διάλυση και την εκκένωση των νοσοκομείων, τις εκατοντάδες συλλήψεις νοσηλευτικού προσωπικού, την ισοπέδωση σχολείων, πανεπιστημίων και δημόσιων κτιρίων. Και πάνω από όλα, τη συστηματική επιχείρηση του  Ισραήλ με σκοπό τη διαγραφή της συλλογικής μνήμης και της κοινής πολιτισμικής κληρονομιάς στη Λωρίδα.

Την πληροφόρησή μας για όλα αυτά την  οφείλουμε κύρια, όπως οι Abraham και Szor δηλώνουν κάθε φορά που καλούνται να μιλήσουν για την ταινία τους,  στην αυτοθυσία των Παλαιστίνιων δημοσιογράφων και ρεπόρτερ, επαγγελματιών και ερασιτεχνών, απλών ανδρών και γυναικών,  που το πληρώνουν με τη ζωή τους. Από την 7η Οκτώβρη 2023 μέχρι σήμερα,  263 Παλαιστίνιοι δημοσιογράφοι έχουν δολοφονηθεί από τον Ισραηλινό στρατό στη Γάζα.

Οι πληροφορίες, όμως, από το εσωτερικό των μονάδων Πληροφοριών του Ισραηλινού στρατού αναδεικνύουν τη λειτουργία ενός προσεκτικά σχεδιασμένου συστήματος για τη σκόπιμη ισοπέδωση της Λωρίδας της Γάζας.

Οι λήψεις είναι νυχτερινές, πάνω σε ταράτσες κτιρίων του Τελ Αβίβ. Οι μαρτυρίες των στρατιωτικών για τον ρόλο τους στην αυτοματοποιημένη μηχανή δολοφονίας δεκάδων και εκατοντάδων ανθρώπων σε κάθε χτύπημα ακούγονται συχνά στο φόντο εικόνων από τη βραδινή ζωή και την αθώα ρουτίνα των κατοίκων του Τελ Αβίβ. Τα πλάνα των συνεντεύξεων εναλλάσσονται με εικόνες δρόμων με συνεχή νυχτερινή κίνηση  αυτοκινήτων, και με λήψεις στις προσόψεις πολυκατοικιών, όπου φαίνονται οι φωτισμένοι εσωτερικοί χώροι των διαμερισμάτων. Διακρίνονται  φιγούρες που κινούνται στα δωμάτια  αμέριμνα, ήσυχα και νωχελικά.  Άνθρωποι που ασχολούνται με τις δουλειές του σπιτιού,  κάνουν γιόγκα,  χαζεύουν στην τηλεόραση. Σχεδόν κάθε φωτισμένο σπίτι έχει μια τηλεόραση να παίζει.

Είναι γνωστό ότι τα ισραηλινά τηλεοπτικά κανάλια δεν ασχολούνται με τη Γάζα. Οι Ισραηλινοί δεν θα δουν στην τηλεόραση τίποτα από την καταστροφή που ο στρατός τους έχει προκαλέσει στη Γάζα.  Όμως οι Ισραηλινοί είναι από τους πιο ενεργούς πληθυσμούς στο διαδίκτυο και στα σόσιαλ. Ο Ισραηλινός στρατός απαρτίζεται από κληρωτούς και έφεδρους, γυναίκες και άντρες, οι οποίοι στέλνονται να υπηρετήσουν, για μεγάλα ή μικρότερα χρονικά διαστήματα, στα κατεχόμενα εδάφη της Δυτικής Όχθης, στα εκατοντάδες στρατιωτικά σημεία ελέγχου,  στις μονάδες της Υπηρεσίας Πληροφοριών και παρακολούθησης, στις στρατιωτικές φυλακές, στη Γάζα. Κάθε ισραηλινή οικογένεια έχει πολλούς τρόπους να μάθει.  Και ασφαλώς γνωρίζει.

Στα πλάνα του ντοκιμαντέρ, στο Τελ Αβίβ, οι Ισραηλινοί κάνουν μια κανονική ζωή. Εξήντα χιλιόμετρα νοτιότερα, πάνω στην ίδια ακτή, η ενεργή συνενοχή τους ή και η παντελής, κυνική αδιαφορία τους έχουν καταστήσει τη Γάζα μη κατοικήσιμη.

Το άρθρο «NAZA»: Ένα συλλογικό έγκλημα με σύστημα εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

Ακούστε:

και

Το άρθρο Bookbubble Podcast: Μια παράξενη νίκη εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

Η προφητεία προανήγγειλε μια εποχή στην οποία θα κυριαρχούσαν οι τεράστιες ανισότητες και οι μηχανές, οι οποίες θα μπορούσαν, ενδεχομένως, να αντικαταστήσουν τις πιο σημαντικές ανθρώπινες δραστηριότητες. Η μελέτη εξισορροπεί αυτή τη δυστοπική πρόβλεψη, επισημαίνοντας ότι, από το 2022 έως σήμερα, δεν έχει παρατηρηθεί απότομη αύξηση της ανεργίας στους τομείς που είναι περισσότερο εκτεθειμένοι στην αυτοματοποίηση. Το ποσοστό της πραγματικής χρήσης της τεχνολογίας παραμένει κάτω από τις θεωρητικές της δυνατότητες.

Ακόμα και ο Sam Altman της OpenAI έφτασε να υποβαθμίσει την ιδέα της «εργασιακής αποκάλυψης» και έχει αναγνωρίσει την ευθραυστότητα των προφητειών για το τέλος της απασχόλησης. Ο μύθος της πλήρους αντικατάστασης συγκρούστηκε με την πραγματικότητα των συντελεστών παραγωγής. Ως εκ τούτου, η αύξηση της παραγωγικότητας στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης προχωρά με βραδύτερο ρυθμό σε σύγκριση με την έκρηξη της πληροφορικής τη δεκαετία του 1990. Αντιθέτως, τα κόστη των υποδομών και η κατανάλωση ενέργειας στα Data Center συνεχίζουν να αυξάνονται, ενώ τα κέρδη πασχίζουν να σταθεροποιηθούν.

Η σημερινή συζήτηση για την τεχνητή νοημοσύνη αναπαράγει, σε παγκόσμια κλίμακα, την ανάλυση που είχαν ήδη επιχειρήσει το 2013 οι ερευνητές της Οξφόρδης Frey και Osborne, συγγραφείς μιας διάσημης μελέτης που προέβλεπε την κατάργηση του 47% των θέσεων εργασίας έως το 2030. Σε αντίθεση με τότε, σήμερα γίνεται λόγος για μια «αποκάλυψη» που θα πλήξει ολόκληρη την ανθρωπότητα.

Πριν από δεκατρία χρόνια, η δραματική επίκληση διαψεύστηκε από τα γεγονότα. Παρόλα αυτά, το αφήγημα της «αποκάλυψης» έχει εξαπλωθεί, απομακρύνοντας τη συζήτηση από την κριτική ανάλυση των αιτιών της πανδημίας και παρερμηνεύοντας τις αιτίες  των οικολογικών κρίσεων.

Σήμερα, το μηδενιστικό φορτίο αυτού του αφηγήματος ενισχύεται από τη στρατιωτικοποίηση της τεχνολογίας και από την ψυχωτική αφήγηση της εξουσίας που επαναλαμβάνεται στη γεωπολιτική. Ο διάλογος για την τεχνητή νοημοσύνη έχει πλέον μετατραπεί σε διάλογο πολέμου. Η ύψιστη μορφή της καπιταλιστικής αποκάλυψης, για να παραφράσουμε τον Ernesto De Martino*.

Παρόλο που το εγχείρημα είναι δύσκολο – όπως καταλάβαμε από τον «αποκαλυπτισμό» των τελευταίων ετών – συνιστάται να θέσουμε σε πλαίσιο την επιθυμία για καταστροφή που διαπερνά την τεχνητή νοημοσύνη, αποφεύγοντας να ακολουθήσουμε τόσο τις θεολογικές υποδείξεις των φασιστών της τεχνολογίας, όσο και τις υποδείξεις των δημοκρατών για μέτρα προστασίας, οι οποίοι επικαλούνται την «αποκάλυψη» για να την αποτρέψουν.

Ας παραμείνουμε μαρξιστές. Η νοημοσύνη των μηχανών είναι η αλλοτριωμένη και κατακερματισμένη μορφή της συλλογικής δραστηριότητας δισεκατομμυρίων ανθρώπων. Η κατανόηση αυτής της διαλεκτικής σημαίνει ότι πρέπει να σταματήσουμε να συμπεριφερόμαστε ως υπήκοοι και να ανακτήσουμε την κοινωνική συνεργασία που γεννά την επιθυμία για ουτοπία, μια επιθυμία που την κρατούν όμηρο οι προφήτες της «αποκάλυψης».

Στην ιστορία του καπιταλισμού, η εισαγωγή των μηχανών δεν αντικατέστησε ποτέ πλήρως την ανθρώπινη δραστηριότητα. Αν μη τι άλλο, είναι η συν-αιτία μιας αναδιάρθρωσης που ενέτεινε τον πολιτικό έλεγχο και την άντληση υπεραξίας. Οι άρχουσες τάξεις έχουν νομιμοποιήσει τη συγκέντρωση εξουσίας εναλλάσσοντας τον σουμπετεριανό μύθο** της «δημιουργικής καταστροφής» με τον μύθο της απελευθερωτικής αυτοματοποίησης. Κάθε τεχνολογική εξέλιξη πλαισιώθηκε και από μια «αποκαλυπτική» ρητορική που υπόσχεται μελλοντική αφθονία για να δικαιολογήσει την πειθαρχία, μετατρέποντας τις πολιτικές επιλογές σε υποτιθέμενους αδιαμφισβήτητους οικονομικούς νόμους.

Η παγκόσμια αλγοριθμική αρχιτεκτονική δεν έχει τίποτα το φυσικό, ούτε ταξιδεύει στον υπερουράνιο κόσμο. Αντίθετα, στηρίζεται στην υπόγεια και επισφαλή εργασία ενός αόρατου πλήθους σχολιαστών, συντονιστών και αξιολογητών της Τεχνητής Νοημοσύνης.

Η εκπαίδευση και η επεξεργασία των μοντέλων ανατίθενται συστηματικά από τον Παγκόσμιο Βορρά στις περιφέρειες του Παγκόσμιου Νότου: μέσα από πλατφόρμες microtasking, όπου εκατομμύρια εργαζόμενοι και χρήστες κατηγοριοποιούν εικόνες, φιλτράρουν και διορθώνουν κείμενα έναντι πενιχρών αμοιβών ή, σε κάθε περίπτωση, δωρεάν. Το παράδοξο είναι προκλητικό: η προπαγάνδα επικαλείται την εξαφάνιση του ανθρώπου, ενώ στην υλική πραγματικότητα ο άνθρωπος είναι ακριβώς το οργανικό γρανάζι χωρίς το οποίο η μηχανή θα παρέμενε ένα κενό κέλυφος.

Το τρομοκρατικό αφήγημα για το τέλος της ανθρωπότητας που θα προκαλέσει η ψηφιακή αυτοματοποίηση είναι ένα χρήσιμο εργαλείο για να καλλιεργηθεί μια προληπτική καθήλωση. Η συνεχής καταστροφολογία δεν χρησιμεύει ούτε για να αποκαλύψει το μέλλον ούτε για να υποσχεθεί τη βασιλεία στους λίγους δίκαιους (οι δισεκατομμυριούχοι των Big Tech το έχουν ήδη εξασφαλίσει αυτό), αλλά μάλλον για να υποβαθμίζει τη ζωή σε μια κατάσταση παθητικότητας, έτοιμη να δεχτεί οποιαδήποτε απειλή προκειμένου να ξεφύγει από την κατάρρευση των πάντων.

Για ποιο τέλος του κόσμου μιλάμε; Το τέλος των υποτελών, των σκλάβων του κλικ, των παθητικών χρηστών πλατφορμών που εκτίθενται στις μαύρες τρύπες του νου και στις απροκάλυπτες διαδικασίες εκφασισμού. Η «εργασιακή αποκάλυψη» πιθανότατα δεν θα έρθει σύντομα. Από την άλλη πλευρά, βιώνουμε μια άλλη «αποκάλυψη» που πηγάζει από την εσωτερίκευση της πολιτικής υποτέλειας, η οποία μας εμποδίζει να φανταστούμε μια εναλλακτική λύση, μια «αποκάλυψη» που συρρικνώνει τη ζωή σε μια απλή διαχείριση της καθημερινής φρίκης. Η καταστροφή δεν βρίσκεται μπροστά μας, έχει ήδη επέλθει. Έχουμε στομάχια ικανά να την χωνέψουν και να την αποβάλουν ξανά  για άλλη μια φορά.

* Ο Ερνέστο ντε Μαρτίνο ήταν Ιταλός ανθρωπολόγος, φιλόσοφος και ιστορικός θρησκειών. Η εθνογραφική του έρευνα εστίασε στη μελέτη της μαγείας, της λαϊκής θρησκευτικότητας και των παραδόσεων στη νότια Ιταλία. Ασχολήθηκε με την έννοια της «κρίσης της παρουσίας» (la crisi della presenza), εξηγώντας πώς οι πολιτειακοί και θρησκευτικοί μύθοι βοηθούν τον άνθρωπο να αντιμετωπίσει υπαρξιακές και πολιτισμικές κρίσεις, καθώς και την απειλή του «τέλους του κόσμου». Έγραψε σημαντικά έργα όπως τα Sud e magia (Νότος και μαγεία) και La terra del rimorso (Η γη της τύψης / για τον ταραντισμό).

** Η «δημιουργική καταστροφή» είναι μια οικονομική έννοια που περιγράφει πώς οι νέες καινοτομίες και τεχνολογίες καταστρέφουν τις παλιές αγορές, τα παλιά επαγγέλματα και τις παλιές επιχειρήσεις, δημιουργώντας ταυτόχρονα καινούργιες. Τον όρο εισήγαγε ο Γιόζεφ Σουμπέτερ (1883-1950).

πηγή: https://ilmanifesto.it/

Το άρθρο Η καπιταλιστική αποκάλυψη. Του Roberto Ciccarelli εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

Σε αρκετές περιπτώσεις, φαίνεται πως οι υφιστάμενες μονάδες ιχθυοκαλλιέργειας του Αμβρακικού δεν συμμορφώνονται με το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο. Την ίδια στιγμή προβλέπεται η εντατικοποίησή και αύξηση της παραγωγής τους. Πώς είναι δυνατόν έτσι να διασφαλιστεί η προστασία του περιβάλλοντος και της πολύτιμης βιοποικιλότητας του ;

Μετά την έκδοση της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) για την Περιοχή Οργανωμένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών (ΠΟΑΥ) στον Αμβρακικό Κόλπο που προβλέπει την επέκταση και την αύξηση της παραγωγής των ιχθυοκαλλιεργειών, η περιβαλλοντική οργάνωση iSea, διερεύνησε κατά πόσο συμμορφώνονται οι ήδη υπάρχουσες μονάδες με τις απαιτούμενες περιβαλλοντικές δεσμεύσεις.

Ο Αμβρακικός αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα καταφύγια άγριας ζωής στην Ελλάδα, φιλοξενώντας από προστατευόμενα θαλάσσια είδη, όπως σαλάχια και θαλάσσιες χελώνες έως πολυάριθμα είδη σπάνια πτηνών. Η οικολογική του σημασία αναδεικνύεται και από τη θεσμική προστασία του (Εθνικό Πάρκο¹, Υγρότοπος Διεθνούς σημασίας της Σύμβασης Ραμσάρ², Ειδική Ζώνη Διατήρησης -Τόπος Κοινοτικής Σημασίας , Ζώνη Ειδικής Προστασίας στο πλαίσιο του Δικτύου Natura 2000). Ωστόσο, στον Κόλπο υφίστανται έντονες ανθρωπογενείς πιέσεις, μία εκ των οποίων επηρεάζει αρνητικά το ευαίσθητο αυτό οικοσύστημα: οι ιχθυοκαλλιέργειες.

Μέσα από την ανάλυση των σχετικών δημόσια αναρτημένων στον διαδικτυακό τόπο ΔΙΑΥΓΕΙΑ διοικητικών πράξεων για την περίοδο 2010 – 2025 ανακύπτουν αρκετά περιστατικά μη συμμόρφωσης των υφιστάμενων ιχθυοκαλλιεργειών με την περιβαλλοντική νομοθεσία, από ανακλήσεις αδειών και διοικητικά πρόστιμα για την παράνομη κατάληψη θαλάσσιας έκτασης μέχρι αποκλίσεις του πραγματικού αριθμού κλωβών από τον αδειοδοτημένο. Ανάμεσα στα στοιχεία που καταγράφηκαν ήταν και μία παλαιότερη περίπτωση που  το τότε Διοικητικό Συμβούλιο της Μονάδας Διαχείρισης Αμβρακικού Κόλπου διατύπωσε αρνητική γνωμοδότηση για την επανίδρυση μονάδας λόγω αυξημένου κινδύνου βάσει προηγούμενων περιστατικών μαζικής θνησιμότητας ψαριών στην ίδια τοποθεσία.

Ένα ιδιαίτερα επίκαιρο περιστατικό, το οποίο έλαβε χώρα μόλις λίγες ημέρες πριν, αναδεικνύει την μη συμμόρφωση των ιχθυοκαλλιεργειών με τις περιβαλλοντικές επιταγές. Ειδικότερα, στο πλαίσιο του προγράμματος «Ξαναζωντανεύοντας τον Αμβρακικό» η iSea διοργάνωσε δράσεις αποκατάστασης απομακρύνοντας Εγκαταλειμμένο Αλιευτικό Εξοπλισμό. Στη μελέτη σκοπιμότητας που προηγήθηκε για τον εντοπισμό περιοχών και σημείων συσσώρευσης εγκαταλελειμμένου εξοπλισμού, και περιλάμβανε μεταξύ άλλων έρευνες πεδίου, είχε εντοπισθεί εγκαταλελειμμένος εξοπλισμός από ιχθυοκαλλιέργειες, όπως κλωβοί, ρεμέτζα και αλυσίδες, τον οποίο η iSea σχεδίαζε να απομακρύνει. Μόλις το πρόγραμμα των δράσεων αποκατάστασης μέσα από υποβρύχιους και παράκτιους καθαρισμούς γνωστοποιήθηκε στο ευρύ κοινό, όλως αιφνιδίως ο εξοπλισμός αυτός που από καιρό είχε εγκαταλειφθεί και παρέμενε στον βυθό ή είχε ξεβραστεί στις ακτές του Αμβρακικού, εξαφανίστηκε. Προφανώς και η ανάγκη σεβασμού του θαλάσσιου περιβάλλοντος με την μη σκόπιμη εγκατάλειψη εξοπλισμού δεν πρέπει να τίθεται σε αναστολή, και να διενεργείται μόνο όταν αναλαμβάνουν δράση οι περιβαλλοντικές οργανώσεις. Η ανάγκη προστασίας του περιβάλλοντος αντανακλά την ανάγκη σεβασμού ενός δικαίωματος αλληλεγγύης, καθώς μέσω αυτού προστατεύεται ένα αγαθό και για τις επόμενες γενιές.

Την ίδια στιγμή παρά τις αναγνωρισμένες αρνητικές κι επιζήμιες περιβαλλοντικές επιπτώσεις της ιχθυοκαλλιέργειας³ και παρά τη μη συμμόρφωση σε αρκετές περιπτώσεις των υφιστάμενων μονάδων με τις ισχύουσες περιβαλλοντικές δεσμεύσεις, παρατηρείται μία τάση εντατικοποίησης και επέκτασης των μονάδων, όπως αυτή αποτυπώνεται στην επικαιροποιημένη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) για τον καθορισμό και την οριοθέτηση της Περιοχής Οργανωμένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών (ΠΟΑΥ) στην περιοχή του Αμβρακικού Κόλπου. Πιο συγκεκριμένα, η νέα μελέτη της ΠΟΑΥ προβλέπει αύξηση της παραγωγής κατά 105%, από 4.108 τόνους σε 8.430 τόνους, και αύξηση της έκτασης κατά 113%, από 393,8 στρέμματα σε 840 στρέμματα.⁴

Επομένως ένα επιβαρυμένο και ημίκλειστο οικοσύστημα, όπως αυτό του Αμβρακικού, με εκτεταμένες ανοξίες λόγω αυξημένου οργανικού υλικού που τα τελευταία 30 χρόνια αυξάνονται και επεκτείνονται, καταλήγει να κινδυνεύει ακόμη περισσότερο ενόψει των σχεδίων αναδιοργάνωσης κι επέκτασης των μονάδων εντατικής ιχθυοκαλλιέργειας με την επακόλουθη αύξηση της παραγωγής τους. Η τάση αυτή φαίνεται να παραβλέπει αφενός την αναγνωρισμένη οικολογική σημασία του Αμβρακικού κόλπου και αφετέρου την ήδη αυξημένη περιβαλλοντική επιβάρυνση της περιοχής.

Για ακόμη μια φορά, λοιπόν, τίθεται στο προσκήνιο η σύγκρουση μεταξύ της προστασίας του ευαίσθητου περιβάλλοντος (εν προκειμένω του Αμβρακικού) με την ανάπτυξη ανθρωπογενών δραστηριοτήτων, όπως είναι η ιχθυοκαλλιέργεια.

Σε κάθε περίπτωση και σε κάθε στάθμιση αυτών των δύο, δεν θα πρέπει να είναι δεδομένο ότι η προστασία τους περιβάλλοντος θα υποχωρεί. Αντιθέτως, θα πρέπει να υπενθυμίζεται η οικολογική αξία των προστατευόμενων περιοχών και η ανάγκη συμμόρφωσης των ιχθυοκαλλιεργειών με τις ισχύουσες περιβαλλοντικές επιταγές και δεσμεύσεις.

Άλλωστε, Δήμοι, Τοπικοί Σύλλογοι και Περιβαλλοντικές Οργανώσεις έχουν υποστηρίξει τη σταδιακή απομάκρυνση των ιχθυοκαλλιεργειών από τον επιβαρυμένο Αμβρακικό Κόλπο. Ενώ, η ραγδαία ανάπτυξη και εντατικοποίηση της ιχθυοκαλλιέργειας ενδέχεται να επηρεάσει αρνητικά και τις υφιστάμενες παραγωγικές δραστηριότητες στον Αμβρακικό, όπως η παράκτια αλιεία και τα διβάρια, τα οποία μάλιστα προσιδιάζουν σε ένα περισσότερο βιώσιμο και αειφόρο μοντέλο ανάπτυξης ανθρωπογενών δραστηριοτήτων.

Μήπως τελικά στην τάση εντατικοποίησης και ανάπτυξης τoυ συστήματος των υδατοκαλλιεργειών, θα μπορούσε να αντιταχθεί η διασφάλιση της βιωσιμότητας του οικοσυστήματος;

Βρείτε τα αποτελέσματα της ανάλυσης τεκμηρίων για τις παράνομες δραστηριότητες που σχετίζονται με εγκαταστάσεις υδατοκαλλιέργειας στον Αμβρακικό Κόλπο

1.  ΚΥΑ 11989, ΦΕΚ 123/Δ/21.03.2008
2. Ramsar Sites Information Service. Amvrakikos Gulf. https://rsis.ramsar.org/ris/61
3. Tičina V, Katavić I and Grubišić L (2020) Marine Aquaculture Impacts on Marine Biota in Oligotrophic Environments of the Mediterranean Sea – A Review. Front. Mar. Sci. 7:217. doi: 10.3389/fmars.2020.00217. Naylor, R. L., Goldburg, R. J., Primavera, J. H., Kautsky, N., Beveridge, M. C. M., Clay, J., Folke, C., Lubchenco, J., Mooney, H., & Troell, M. (2000). Effects of aquaculture on world fish supplies. Nature, 405, 1017–1024. https://doi.org/10.1038/35016500.

4. Με βάση τα στοιχεία αυτά, σημειώνεται ότι 2.840 τόνοι αφορούν οστρακοειδή, ενώ 110 στρέμματα αντιστοιχούν σε περιοχές αγρανάπαυσης οστρακοειδών.

Το άρθρο Ξαναζωντανεύουμε τον Αμβρακικό περιορίζοντας τις αρνητικές επιπτώσεις των ιχθυοκαλλιεργειών εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

Η Πόλη Ανάποδα απαιτεί από τη διοίκηση του Δήμου «να σταματήσει τώρα αυτή τη ντροπιαστική συνεργασία, για την οποία δεν υπήρξε καν απόφαση Δημοτικού Συμβουλίου» και επιφυλάσσεται να θέσει το θέμα στο Δημοτικό Συμβούλιο της ερχόμενης Δευτέρας καλώντας «όσους και όσες αγωνίζονται εδώ και δυο δεκαετίες ενάντια στην Ελντοράντο να διαμαρτυρηθούν με κάθε δόκιμο τρόπο, μέσα κι έξω από το Δημοτικό Συμβούλιο».

Τέλος, και αν φυσικά η διοίκηση επιμείνει, η δημοτική παράταξη κάνει δημόσια έκκληση στους δημότες και τις δημότισσες της πόλης μας, να «μην γίνουν συνεργοί σε αυτή την επιχείρηση πράσινου ξεπλύματος: το δενδρύλλιο, αξίας λίγων ευρώ, που θα πάρουν “δωρεάν” από την Ελντοράντο, αντιστοιχεί σε χιλιάδες δέντρα που έχουν κοπεί, σε χιλιάδες τόνους ρύπων που έχουν επιβαρύνει την περιοχή μας, σε μια πηγή που στέρεψε, σε έναν παραγωγό που έχασε τη γη και τη δουλειά του».

Aναλυτικά η ανακοίνωση της δημοτικής παράταξης:

Σύμφωνα με ανακοίνωσή του, ο Δήμος Θεσσαλονίκης καλεί τους δημότες να πάρουν δωρεάν από τον ίδιο και να φυτέψουν δενδρύλλια σε ιδιωτικούς χώρους. Σε μια πόλη που πάσχει από τραγική έλλειψη πράσινου και δημόσιων χώρων, θα ήταν μια αξιέπαινη πρωτοβουλία, αν από πίσω δεν κρυβόταν ένα από τα μεγαλύτερα περιβαλλοντικά -και οικονομικά- εγκλήματα στη Βόρεια Ελλάδα.

Ο χορηγός των δενδρυλλίων είναι η περίφημη Ελληνικός Χρυσός, θυγατρική της καναδικής Eldorado Gold, η εταιρεία που είναι υπεύθυνη για τεράστιες περιβαλλοντικές καταστροφές στις Σκουριές και όλη τη ΒΑ Χαλκιδική: πέντε χιλιάδες στρέμματα αποψιλωμένου δάσους, κατεστραμμένοι υδάτινοι πόροι, διαρροές επικίνδυνων αποβλήτων. Και δίπλα στην περιβαλλοντική, η οικονομική καταστροφή: η παραγωγική βάση της περιοχής διαλύεται, οι μελισσοκόμοι και οι γεωργοί αποχωρούν και τη θέση τους παίρνουν μεταφερμένοι, κακοπληρωμένοι εργάτες. Και όλα αυτά μέσω μιας αποικιοκρατικής σύμβασης, όπου -ως συνήθως- το ελληνικό δημόσιο χρεώνεται, ώστε να κερδοσκοπούν οι ιδιώτες.

Δεν χρειάζεται να πούμε περισσότερα, αφού η πόλη θυμάται: εδώ και δυο δεκαετίες, η επένδυση της Eldorado προκάλεσε το μεγαλύτερο ίσως περιβαλλοντικό κίνημα στη χώρα. Δεκάδες χιλιάδες Θεσσαλονικείς έχουν συμμετάσχει στις μεγάλες διαδηλώσεις και συναυλίες, έχουν πάει στις Σκουριές, έχουν έρθει αντιμέτωποι με κρατική και ιδιωτική καταστολή. Γι’ αυτό ακριβώς, η Ελληνικός Χρυσός επιχειρεί συνέχεια να χτίσει ένα -πλαστό- πράσινο προφίλ: από τη μία σέρνει στα δικαστήρια όποιον δημοσιογράφο τολμήσει να αποκαλύψει τα εγκλήματά της, και από την άλλη ταΐζει συστηματικά ΜΜΕ και σκορπά χρήματα σε «πράσινες χορηγίες».

Για μια ακόμα φορά, η διοίκηση Αγγελούδη διαλέγει την ίδια πλευρά της ιστορίας: με τα συμφέροντα, απέναντι στην κοινωνία. Για λίγες χιλιάδες ευρώ που θα στοιχίσουν τα δενδρύλλια, συμβάλει ενεργά στο πράσινο ξέπλυμα της εταιρείας. Είναι γνωστό ότι η πολιτική χορηγιών της διοίκησης Αγγελούδη δεν έχει κανένα όριο, κανένα ηθικό πλαίσιο. Έχουμε επισημάνει πολλές φορές ότι όλοι οι σοβαροί οργανισμοί στον κόσμο που δέχονται χορηγίες, αναγνωρίζουν ότι αυτές προκαλούν εξαρτήσεις και έχουν τουλάχιστον μια σχετική πολιτική και ηθική, η οποία οριοθετεί το ποιος μπορεί να χορηγεί τι: δεν μπορείς για παράδειγμα να πάρεις χορηγία από μια πετρελαιοβιομηχανία για πρόγραμμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. Ε, εδώ γίνεται κάτι πολύ χειρότερο.

Απαιτούμε από τη διοίκηση του Δήμου να σταματήσει τώρα αυτή τη ντροπιαστική συνεργασία, για την οποία δεν υπήρξε καν απόφαση Δημοτικού Συμβουλίου. Επιφυλασσόμαστε να θέσουμε εμείς το θέμα στο Δημοτικό Συμβούλιο της ερχόμενης Δευτέρας και καλούμε όσους και όσες αγωνίζονται εδώ και δυο δεκαετίες ενάντια στην Ελντοράντο να διαμαρτυρηθούν με κάθε δόκιμο τρόπο, μέσα κι έξω από το ΔΣ.

Και αν φυσικά η διοίκηση επιμείνει, κάνουμε δημόσια έκκληση στους δημότες και τις δημότισσες της πόλης μας, να μην γίνουν συνεργοί σε αυτή την επιχείρηση πράσινου ξεπλύματος: το δενδρύλλιο, αξίας λίγων ευρώ, που θα πάρουν «δωρεάν» από την Ελντοράντο, αντιστοιχεί σε χιλιάδες δέντρα που έχουν κοπεί, σε χιλιάδες τόνους ρύπων που έχουν επιβαρύνει την περιοχή μας, σε μια πηγή που στέρεψε, σε έναν παραγωγό που έχασε τη γη και τη δουλειά του.

Το άρθρο Για ξέπλυμα της «Ελληνικός Χρυσός» κατηγορεί η Πόλη Ανάποδα τον Δήμο Θεσσαλονίκης με αφορμή τη χορηγία δενδρυλλίων εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.