Ο λόφος που γλιστράει προς την πόλη Gela αναγκάζει 1.500 ανθρώπους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους. Μια καταστροφή που είχε προβλεφθεί εδώ και αιώνες, αγνοήθηκε από τους πολιτικούς και επιδεινώθηκε από επιλογές που δεν υλοποιήθηκαν ποτέ πλήρως.
Στο Νισκέμι, δεν ακούστηκε κανένας ξαφνικός βρυχηθμός, αλλά ένα μέτωπο μήκους άνω των τεσσάρων χιλιομέτρων που προχωρούσε, ένας λόφος που γλίστρησε προς την πεδιάδα της Gela, και μια χώρα που αναγκάστηκε να αντιμετωπίσει μια δυσάρεστη αλήθεια: αυτό που συμβαίνει ήταν γνωστό, είχε μελετηθεί και είχε προβλεφθεί.
Πάνω από 1.500 άνθρωποι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους εξαιτίας της τεράστιας κατολίσθησης. Ολόκληρες γειτονιές – Sante Croci, Tappeto, Via Popolo – εκκενώθηκαν. Τα σχολεία είναι κλειστά, οι δρόμοι αποκλεισμένοι, η καθημερινή ζωή σε αναστολή.
«Είναι μια καταστροφή, χάνουμε τα πάντα. Σπίτια και αναμνήσεις τα κατάπιε η γη, και όλοι ήξεραν ότι ήταν μια περιοχή υψηλού κινδύνου», μας είπε ένας κάτοικος του Niscemi.
Η κατολίσθηση είναι ακόμα ενεργή και, όπως δήλωσε ο επικεφαλής της Πολιτικής Προστασίας, Fabio Ciciliano, «Δεν καταρρέει μόνο αυτό που βλέπουμε, αλλά είναι ολόκληρος ο λόφος που γλιστράει προς την πεδιάδα της Gela».
Μια κατολίσθηση που κάθε άλλο παρά ξαφνική ήταν
Η αποσάθρωση που παρασύρει σήμερα το Niscemi έχει τις ρίζες της πολύ πίσω στο χρόνο. Και μάλιστα πριν από το 1997, όταν μια καταστροφική κατολίσθηση έπληξε την ίδια περιοχή. Επιστήμονες της Ιταλικής Εταιρείας Περιβαλλοντικής Γεωλογίας υπενθυμίζουν, μάλιστα, την ύπαρξη εγγράφων που ήδη το 1790 περιέγραφαν κινήσεις κατολισθήσεων στη δυτική πλευρά της πόλης. Ως εκ τούτου, πρόκειται για ένα εύθραυστο έδαφος, που ποτέ δεν ασφαλίστηκε πραγματικά.
Η γεωλογική εξήγηση είναι ξεκάθαρη. Το έδαφος αποτελείται από ένα αμμώδες στρώμα που στηρίζεται σε αδιαπέραστο άργιλο. «Το αμμώδες έδαφος – εξήγησε ο Riccardo Ferraro της Ιταλικής Εταιρείας Περιβαλλοντικής Γεωλογίας – έχει γωνία αντίστασης διάτμησης περίπου 35 μοιρών», ενώ η κλίση φτάνει έως και τις 85 μοίρες. Μια αφύσικη κατάσταση, που αργά ή γρήγορα θα ανακτήσει την ισορροπία της. Οι έντονες βροχοπτώσεις και ο κυκλώνας Harry επιτάχυναν μια διαδικασία που ήδη βρισκόταν σε εξέλιξη, διαποτίζοντας τα επιφανειακά στρώματα με νερό και πυροδοτώντας την κατολίσθηση.
Σπίτια στην άκρη του κενού
Οι συνέπειες είναι ορατές σε όλους. Η κόκκινη ζώνη έχει επεκταθεί προοδευτικά, από εκατό σε εκατόν πενήντα μέτρα από το μέτωπο της κατολίσθησης. Σύμφωνα με τους ειδικούς, πολλά σπίτια με θέα την κορυφή της κατολίσθησης δεν θα είναι πλέον κατοικήσιμα. Ο Ciciliano ήταν σαφής: όσοι ζούσαν εκεί δεν θα επιστρέψουν ποτέ.
Μετά το 1997, ορισμένα σπίτια κατεδαφίστηκαν και απαγορεύτηκαν οι νέες κατασκευές. Αλλά για το ασταθές μέτωπο δεν έχουν ληφθεί ποτέ μέτρα δομικής ασφάλειας. Εν τω μεταξύ, η πολεοδομική αταξία και η ανεξέλεγκτη διαχείριση των όμβριων υδάτων έχουν επιδεινώσει την ευπάθεια της πλαγιάς. Τα νερά της απορροής διασχίζουν την πόλη και χύνονται κάτω από τον λόφο, σκάβοντας αυλάκια που επιταχύνουν τη διάβρωση.
Η έκτακτη ανάγκη και οι θεσμικές αντιδράσεις
Η Πολιτική Προστασία και η Περιφέρεια εργάζονται για τη διαχείριση της έκτακτης ανάγκης. Η κυβέρνηση διέθεσε μια αρχική οικονομική ενίσχυση για τις εκτοπισμένες οικογένειες, ενώ γίνεται λόγος για μόνιμες μετεγκαταστάσεις και νέες κατοικίες για όσους έχασαν τα σπίτια τους. Αναγκαίες κουβέντες, οι οποίες όμως έρχονται μετά από χρόνια αναφορών που αγνοήθηκαν.
Η εθνική πολιτική έφτασε στο Niscemi με δηλώσεις εγγύτητας και υποσχέσεις χρηματοδότησης. Στο μεταξύ, ωστόσο, η πόλη παραμένει σχεδόν απομονωμένη. Τρεις από τους τέσσερις δρόμους πρόσβασης είναι σε κίνδυνο και η συνηθισμένη ζωή, όπως έχει παραδεχτεί το ίδιο το Υπουργείο Πολιτικής Προστασίας, «δεν είναι πλέον συνηθισμένη».
Το Niscemi και το βάρος της ιστορίας της Σικελίας
Υπάρχει επίσης ένα ευρύτερο επίπεδο, που υπερβαίνει τη γεωλογία. Το Niscemi είναι, επίσης, το σύμβολο μιας Σικελίας που συχνά θυσιάζεται και αφήνεται μόνη της, που καλείται να πληρώσει το τίμημα των αποφάσεων που επιβάλλονται από τα πάνω. Σε αυτό το εύθραυστο έδαφος, με την πάροδο του χρόνου, έχουν εγκατασταθεί σημαντικές στρατιωτικές υποδομές των ΗΠΑ, από τον τηλεπικοινωνιακό σταθμό έως το MUOS* – δορυφορικό σύστημα επικοινωνιών που διαχειρίζεται το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ – χωρίς η στρατιωτικοποίηση να συνοδεύεται από επαρκή φροντίδα για την περιοχή και την ασφάλειά της.
Καθώς ο λόφος καταρρέει, ξαναέρχεται στην επιφάνεια η αίσθηση μιας κοινότητας που σήμερα ζητά υπευθυνότητα, όχι συνθήματα. Η κατολίσθηση του Niscemi είναι το αποτέλεσμα μιας μακράς αλυσίδας παραλείψεων. Και μέχρι να αντιμετωπιστεί αυτό το θέμα, η γη θα συνεχίσει, μέτρο μετά το μέτρο, να το υπενθυμίζει.
*Το MUOS (Mobile User Objective System) είναι ένα προηγμένο δορυφορικό σύστημα επικοινωνιών του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ, εγκατεστημένο στη βάση NRTF (Naval Radio Facility) στο Niscemi της Σικελίας. Λειτουργεί από το 2019, και έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από το κίνημα “No MUOS”. Μιλάμε για ένα στρατιωτικό συγκρότημα συγκρίσιμο σε μέγεθος με ολόκληρο το Διεθνές Αεροδρόμιο Leonardo da Vinci στο Fiumicino, που βρίσκεται εντός και στα όρια μιας προστατευόμενης φυσικής περιοχής, της Sughereta του Niscemi. Από την αρχή, το κίνημα No MUOS κατήγγειλε την πλήρη ασυμβατότητα μεταξύ της γεωλογικής και υδρογεωλογικής ευθραυστότητας της περιοχής, της περιβαλλοντικής αξίας της περιοχής και της παρουσίας στρατιωτικής υποδομής αυτού του μεγέθους, βασίζοντας τις καταγγελίες του σε μελέτες, εκθέσεις εμπειρογνωμόνων, τεχνικές παρατηρήσεις και δημόσια τεκμηρίωση.
Πηγή: www.greenme.it
