Οι νομοθετικές ρυθμίσεις που προωθεί η Κυβέρνηση για τον Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης πρόκειται να τροποποιήσει τον θεσμό των τοπικών Δημοψηφισμάτων. Η Οργανωτική Επιτροπή Δημοψηφίσματος κινητοποιείται σχετικά με τις επικείμενες αλλαγές και αποστέλλει επιστολή στον κ. Κυρίζογλου και στα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδος (ΚΕΔΕ) ζητώντας την προστασία του θεσμού.
Ακολουθεί η επιστολή:
Παρακολουθούμε με ενδιαφέρον τις προσπάθειές σας για τη βελτίωση του σχεδίου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που προωθεί η κυβέρνηση. Ανάμεσα στα ζητήματα που ρυθμίζονται είναι και ο θεσμός του τοπικού δημοψηφίσματος, ο οποίος έχει βαθιές ρίζες στη δημοκρατική λειτουργία των πόλεων και μάλιστα σε διεθνές επίπεδο.
Η Οργανωτική Επιτροπή Δημοψηφίσματος για το μέλλον του χώρου της ΔΕΘ, στην οποία συμμετέχουν 70 φορείς και κινήσεις πολιτών, αξιοποιώντας τις ρυθμίσεις του ν. 4555/2018, έχει συλλέξει τον μεγαλύτερο αριθμό από τις απαραίτητες υπογραφές (10% των εκλογέων του Δήμου Θεσσαλονίκης) και θα καταθέσει σύντομα στο Δημοτικό Συμβούλιο Θεσσαλονίκης αίτημα για τη διενέργεια τοπικού δημοψηφίσματος.
Το ερώτημα που τίθεται στην κρίση των δημοτών είναι το εξής:
«Συμφωνείτε το εκθεσιακό κέντρο της ΔΕΘ να μετατραπεί με αποκλειστικά δημόσια χρηματοδότηση σε Μητροπολιτικό Πάρκο υψηλού πρασίνου, πολιτισμού και άθλησης χωρίς νέες κατασκευές, με διατήρηση μόνο των περιπτέρων με θεσμικά αποδεδειγμένη ιστορική αξία και μνήμη, ώστε να αποκατασταθούν και να φιλοξενούν ήπιες εκθεσιακές και πολιτιστικές δραστηριότητες και με μεταφορά των μεγάλων εκθέσεων σε νέες εγκαταστάσεις σε δημόσια έκταση στη Σίνδο;»
Η Οργανωτική Επιτροπή Δημοψηφίσματος για τη ΔΕΘ δεν απευθύνεται στην ΚΕΔΕ για να λάβει θέση στο συγκεκριμένο ζήτημα που αφορά το μέλλον της Θεσσαλονίκης, αλλά για να τοποθετηθεί επί του ίδιου του θεσμού του τοπικού δημοψηφίσματος, ο οποίος συρρικνώνεται από τις προτεινόμενες ρυθμίσεις.
Συγκεκριμένα, καταργείται η δυνατότητα πρωτοβουλίας των πολιτών για τη διεξαγωγή τοπικού δημοψηφίσματος και το δικαίωμα αυτό αποδίδεται μόνο στις διοικήσεις δήμων και περιφερειών, ηλεκτρονικά και με πλειοψηφία των ⅔ των εδρών που διαθέτουν. Παράλληλα, το τοπικό δημοψήφισμα διατηρεί αποκλειστικά συμβουλευτικό χαρακτήρα, περιορίζεται σε θέματα αρμοδιότητας των δήμων και εξακολουθεί να απαγορεύεται η διεξαγωγή του εντός εκλογικού έτους ή ταυτόχρονα με εκλογές.
Μετά την αναστολή της ισχύος των σχετικών άρθρων του ν. 4555/2018 το 2020, σήμερα επιχειρείται η ουσιαστική κατάργηση του θεσμού.
Το τοπικό δημοψήφισμα, ωστόσο, αποτελεί μέθοδο πραγμάτωσης της λαϊκής κυριαρχίας και η πρωτοβουλία των πολιτών μια αυθεντική μορφή πολιτικής συμμετοχής, που ενισχύει τον έλεγχο των εξουσιών και τη δημοκρατική λογοδοσία της τοπικής αυτοδιοίκησης. Η κατάργησή του εγείρει σοβαρά ζητήματα συνταγματικότητας.
Παραδείγματα από χώρες όπως η Ελβετία, η Γερμανία και η Ιταλία δείχνουν ότι οι πολίτες μπορούν και πρέπει να αποφασίζουν για σημαντικά ζητήματα μέσω δημοψηφισμάτων.
Στην Ελλάδα, αντίθετα, δρομολογείται η συρρίκνωση και η εξαφάνιση ενός δημοκρατικού θεσμού, τη στιγμή που ολοκληρώνεται η συλλογή υπογραφών για το δημοψήφισμα σχετικά με το μέλλον της ΔΕΘ. Η κατάργηση της δυνατότητας των πολιτών της Θεσσαλονίκης να εφαρμόσουν για πρώτη φορά το νομικό πλαίσιο για τη λαϊκή πρωτοβουλία προσλαμβάνει φωτογραφική διάσταση και προσκρούει στη θεμελιώδη αρχή του κράτους Δικαίου.
Ζητούμε από την ΚΕΔΕ να προστατεύσει και να αναβαθμίσει τον θεσμό του τοπικού δημοψηφίσματος, μια κορυφαία στιγμή δημοκρατίας και συμμετοχής, που ενισχύει τον δημόσιο διάλογο και δίνει φωνή στους ίδιους τους πολίτες.
