in ,

Ο «Κύριος Βερντού» από την Ταινιοθήκη της ΕΡΤ-3

Ο «Κύριος Βερντού» από την Ταινιοθήκη της ΕΡΤ-3

ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΕΡΤ-3

ΠΩΣ ΜΑΣ «ΔΙΑΛΥΕΙ» Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ

ΣΤΟΝ ΜΝΗΜΕΙΩΔΗ «ΚΥΡΙΟ  ΒΕΡΝΤΟΥ»

Η ανάγκη των Θεσσαλονικέων για έναν κινηματογραφικό φορέα προβολών και  συζητήσεων για το σινεμά σε στιλ λαϊκού πανεπιστημίου, αναλυτικής κριτικής και επικοινωνίας υλοποιείται πλέον.

Μετά από έξι μήνες προβολών εξαιρετικών ταινιών, που γεμίζουν την αίθουσα και πέρα από ψυχαγωγία κομίζουν επικοινωνία και άποψη στους θεατές, άρχισε και η εγγραφή των ιδρυτικών μελών.

Με ένα μνημειώδες, κλασικό αριστούργημα  που κοσμεί τις λίστες των καλύτερων ταινιών όλων των εποχών συνεχίζει την προσφορά της η Ταινιοθήκη της ΕΡΤ-3 (κινηματογραφική λέσχη του αυτοδιαχειριζόμενου σινεμά των τριών ραδιοφώνων της ΕΡΤ-3).

Τη Δευτέρα 20 Ιανουαρίου  στις 21:00, πάντα με ελεύθερη είσοδο, στη θερμαινόμενη αίθουσα του Αλέξανδρου (Εθνικής Αμύνης 1) θα παρουσιασθεί ένα ψυχαγωγικό, διαχρονικό μνημείο του σινεμά. Πρόκειται για τον Κύριο Βερντού (Monsieur Verdoux, ΗΠΑ 1947, ασπρόμαυρο). Το σενάριο από μια ιστορία του Όρσον Γουέλς είναι του Τσάρλι Τσάπλιν όπως και η σκηνοθεσία και ο πρωταγωνιστικός ρόλος.

Η προβολή γίνεται στα πλαίσια  του μεγάλου αφιερώματος Στις ομίχλες του νουάρ με τη συμπαράσταση του ΚΕΜΕΣ (Κέντρο Μελετών και Έρευνας για το Σινεμά) και την ευγενική παροχή της αίθουσας από την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας- Κέντρο Πολιτισμού.

Το φιλμ προτάθηκε για Όσκαρ πρωτότυπου σεναρίου. Κέρδισε τη Γαλάζια κορδέλα (Τόκιο, 1953) για την καλύτερη, ξενόγλωσση ταινία. Κέρδισε το βραβείο Bodil (Δανία, 1949) για καλύτερη ταινία και σκηνοθεσία και το βραβείο καλύτερης ταινίας από το National Bord of Reveur.

Το φιλμ θα προλογίσει ο Αλέξης Ν. Δερμεντζόγλου, ενώ στους θεατές θα διανεμηθεί η μνημειώδης, εκτεταμένη κριτική ανάλυση του αείμνηστου Βασίλη Ραφαηλίδη από το ΒΗΜΑ. Μετά το τέλος της προβολής θα ακολουθήσει μακρά συζήτηση με το κοινό.

Η υπόθεση είναι η ακόλουθη: Ένας τύπος χάνει τα πάντα κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης και για να βοηθήσει την άρρωστη γυναίκα του περιπλανάται. Γνωρίζει διάφορες γυναίκες, τις παντρεύεται, τις σκοτώνει και εκμεταλλεύεται την περιουσία τους για να επιβιώσει.

Μ’ αυτή την ταινία του αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τις ΗΠΑ ο μέγας καλλιτέχνης. Χαρακτηρίστηκε κομμουνιστής και του επιτέθηκαν οι πάντες σε μια ταραγμένη εποχή.
Ο κύριος Βερντού είναι ένα σπάνιο, καθηλωτικό αριστούργημα. Συνδυάζει τα νουάρ στοιχεία, την κοινωνική κριτική, τη «μαύρη» σάτιρα και τη συγκλονιστική τραγωδία. Αθάνατη δημιουργία.

Η σπουδαία κριτική που θα διανεμηθεί είναι η ακόλουθη:

«Το 1947 η φλύαρη και αυτοϊκανοποιούμενη με τους νοητικούς ακροβατισμούς της αστική κριτική στέκεται αμήχανη και ταραγμένη μπροστά στον άναρχο Κύριο Βερντού. Ο γελωτοποιός Τσάπλιν βάλλεται ανελέητα, ίσως γιατί είχε το «θράσος» να δώσει μια γερή κλωτσιά στα παχουλά οπίσθια αυτών που χαχάνιζαν εύκολα με τον κλόουν Σαρλώ. Μόνον ο Αντρέ Μπαζέν είχε το θάρρος ν’ αναλάβει ανεπιφύλακτα την υπεράσπιση του κ. Βερντού, αυτού του Κυανοπώγωνα που σκοτώνει πλούσιες κυρίες για ν’ αρπάξει το κομπόδεμά τους με την ίδια ακριβώς έννοια  που το κεφάλαιο ,στις κρίσιμες(οικονομικά) στιγμές, αλέθει τη σάρκα του λαού για να ξεμπλοκάρει το προτσές της συσσώρευσης του κεφαλαίου και να κάνει να λειτουργήσει «ομαλά» ο ανισόρροπος νόμος της προσφοράς και της ζήτησης. Κατά τον Μπαζέν, ο κ.Βερντού είναι ένας Σαρλώ μεταμφιεσμένος: Ο τύπος του αλήτη Σαρλώ δεν είναι παρά το σύμβολο του μονίμως εξεγερμένου νοσταλγού μιας λευτεριάς χωρίς όρια, το άψογο μοντέλο του εκτός Νόμου που, ωστόσο, καταφέρνει πάντα και επιβιώνει χάρις σ’ έναν εγωισμό τροφοδοτούμενο από το ένστικτό της με κάθε τρόπο επιβίωσης, κι έναν απεριόριστο κυνισμό που τον βοηθάει να υπερπηδάει τα φράγματα που στήνουν στη ζωή οι πονηροί ηθικολόγοι.

Όμως, το αισιόδοξο τέλος στις ταινίες του Σαρλώ δημιουργεί τον αναγκαίο για το φύτρωμα μιας κάποιας ελπίδας ζωτικό χώρο: Ο ταλαίπωρος αποδιοπομπαίος τράγος πιστεύει πώς όλα θα παν καλύτερα κάποτε, και γι’ αυτό δεν παρανομεί απροκάλυπτα.

Το 1974 που γυρίστηκε Ο Κύριος Βερντού, τρία μόλις χρόνια μετά την λήξη του πολέμου, ο Τσάπλιν είναι πεπεισμένος πως τίποτα δεν πρόκειται ν’ αλλάξει κι ότι η ανισόρροπη ισορροπία θα αποκατασταθεί σ’ ένα επίπεδο ανάλογα με το παλιό: Οι πολεμικές βιομηχανίες θα συνεχίσουν την παραγωγή τους(όχι βέβαια για να παράγουν όπλα για συλλέκτες),ο εργάτης θάναι βιδωμένος στο σύστημα Ταίηλορ το κεφάλαιο θα συνεχίσει τη συσσώρευση βάσει αδυσώπητων νόμων, οι ηθικολόγοι δεν θα σταματήσουν τα ταρτούφικα κηρύγματά τους-και οι Σαρλώ θ΄ αγωνίζονται πάντα για μια θέση υπό τον ήλιο χωρίς ποτέ να την βρίσκουν.

Μέσα σ’ αυτό το κλίμα της τεκμηριωμένης απαισιοδοξίας, ο Τσάπλιν αποφασίζει να ωθήσει την λογική(και την συνακόλουθη συμπεριφορά)του παλιού του ήρωα, του Σαρλώ, μέχρι τα ακρότατα όριά της: ο κ.Βερντού(ο μεταμφιεσμένος Σαρλώ)πρέπει να σκοτώσει αν δεν θέλει να τον σκοτώσουν. Ο μονίμως αμυνόμενος Σαρλώ περνάει τώρα στην επίθεση σαν Βερντού, αλλά όταν η οικονομική κρίση του1930 γκρεμίσει σε ερείπια τα «ιδανικά» του (χάνει γιό, γυναίκα και περιουσία)σχεδόν παραδίδεται στην εξουσία και οδηγείται στην καρμανιόλα με μια ψυχραιμία που μόνο ο τέλεια  απελπισμένος μπορεί να την έχει. Δεν υπάρχει πια χώρος για την  ελπίδα κι απ’ την  άποψη αυτή ο Τσάπλιν γίνεται πρόδρομος της δραματουργίας του παράλογου.

Ο εγκληματίας Βερντού είναι ήρωας τραγωδίας και όχι αστυνομικού δράματος: Αυτό που λιγότερο απασχολεί εδώ τον Τσάπλιν (και τον ΄Ορσον Γουέλλες που του έδωσε την ιδέα για το σενάριο)δεν είναι ο μεμψίμοιρος κλαυθμυρισμός του ηθικολόγου ή οι περίτεχνες πιρουέτες του ψυχαναλυτή, αλλά η πέρα και πάνω κι απ’ την ηθική κι απ’ την ψυχολογία κατάδειξη της λογικής του εγκλήματος(όχι του εγκληματία):Η εντιμότητα  δεν είναι παραγωγική και οι νόμοι της συσσώρευσης του κεφαλαίου απέχουν έτη φωτός και απ’ την ηθική και απ’ την ψυχολογία. Το αν, για να πετύχει  κανείς τη συσσώρευση σκοτώνει αργά (κεφαλαιούχοι)ή γρήγορα(δολοφόνοι) είναι, απλούστατα, θέμα ποσοτικής κλιμάκωσης και καθόλου ποιοτικής διαβάθμισης. Και οι δυο (κεφαλαιούχος και δολοφόνος) είναι το ίδιο εγκληματίες. Ωστόσο, το «νόμιμο»έγκλημα προτείνεται σαν «ιδανικό» και δοξολογείται σ’ όλους τους τόνους ενώ για το «παράνομο» οι αγχόνες είναι μόνιμα στημένες.

Ο πανέντιμος Τσάπλιν τόλμησε να τα πει όλα αυτά. Και τραβώντας βίαια την μάσκα απ΄ το ροδαλό πρόσωπο των μακάριων μέσα στην πλήρη τους αλλοτρίωση αστών ήταν φυσικό να προκαλέσει την οργή τους. Λίγο αργότερα ο Μακάρθυ θα τον κυνηγήσει σαν «κομμουνιστή»(!)και ο κλόουν θα πάρει των ομματιών του και θα εγκαταλείψει για πάντα τις ΗΠΑ, τη χώρα στην οποία συνυπάρχουν αρμονικότατα και οι δυο μορφές εγκλήματος.

Σήμερα ύστερα από μια τριακονταετία περίπου συζητήσεων και αμφισβητήσεων, ο κύριος Βερντού αρχίζει να παίρνει την σωστή του θέση στην ιστορία του κινηματογράφου. Δεν είναι μόνο «η κατ΄ εξοχήν τραγωδία του αιώνα μας» αλλά η κορυφή του συνόλου του τσαπλινικού έργου, όπως πιστεύουμε. Άλλωστε, ο τύπος του Σαρλώ θα έμενε χωλός χωρίς το υποστύλωμα που του προσέφερε ο κύριος Βερντού, ο «αισθηματίας»,χαμογελαστός και «έντιμος» δολοφόνος. Απ’ αυτή την άποψη, ο Βερντού παρέχει τον κώδικα για το σωστό «διάβασμα» των ταινιών «Σαρλώ».

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Loading…

0

“Η Αγωνιστική Δικαιοσύνη”. Του Νίκου Παρασκευόπουλου

ΑΔΕΔΥ: Συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας την Τετάρτη και την Πέμπτη