Γυρίζοντας στην πόλη του Λευκού Πύργου με πιάνουν συχνά μαύρες σκέψεις. Στεναχώρια και νοσταλγία μαζι.

Αλλά αυτό το «κάθε πέρσι και καλύτερα» είναι μεγάλη παγίδα. Σημασία δεν έχει μόνο τι υπήρχε παλιότερα, αλλά και πόσο ελεύθερος ήσουν να το εκτιμήσεις.

Προσπαθώ να ισορροπήσω τις ανησυχίες μου για αυτήν την πόλη. Ατελείωτα έργα και ατελείωτες πληγές. Μέσα στο έργο παίζουμε και εμείς που ψάχνουμε πάρκινγκ, μια σκιά μεσα στην τσιμεντένια κάψα.

Εμείς που χαμογελάμε όταν βλέπουμε δράσεις αλληλεγγύης και μουσικούς του δρόμου. Και τα δύο έχουν εχθρούς. Και τα δύο τα έχουμε ανάγκη.

Θα ήθελα πολύ να είναι καλύτερη η πόλη μου, να χωράνε όλα χωρίς να ξεχειλίζει. Αλλά έμαθα να εκτιμώ (και να αντέχω) κι αυτό που μεταμορφώνεται και ας μην μου αρέσει πάντα.

«Αντίο γκιώνη τις νύχτες τις καλοκαιρινές» είπε η Μύριαμ και με έβαλε να σκεφτώ βαθιά τι θέλω να αποχαιρετήσω εγώ στην ζωή που προχωράει, που λερώνεται, που δημιουργεί.

Αντίο στη γέφυρα που με έβαζε στο Σέιχ Σου, εκεί που συναντιούνται τσιμέντο και χώμα, εκεί που οι άνθρωποι αρχίζουν να χαιρετάνε στη φύση.

Αντίο στη Ναυαρίνου που έβρισκες κάθε περίεργο, κάθε ξεχωριστό, κάθε ρίσκο και κάθε περιθώριο.

Αντίο Αρκούδα με το αμαξάκι σου, αντίο Μικρό Μπλε και αντίο Γάτα.

Αντίο φτηνό φαγητό (εδώ κλαίμε), αντίο στα στούντιο, αντίο στις πρόβες που τις φάγαν οι μόδες.

Στις γειτονιές αντίο και στο κρυφτό αντίο, τώρα κρυβόμαστε από ντροπή όταν το να ζητάμε βοήθεια μας φαίνεται αδυναμία.

Και όταν φύγω, ακόμα και αν δεν φύγω, για την πολυσυζητημένη αποκέντρωση, θα έχω να πω τα αντίο μου ακόμα και στα συντρίμμια που ανταλλάξαμε προσωρινά τους φόβους μας.

Αντίο ρωμαϊκή, και στις δύο πλευρές, αντίο μικρό πάρκο, δεν ήσουν αρκετό, μα ήσουν αναγκαίο.

Την είδα να αλλάζει, να ονομάζει πρόοδο την κατάντια και μέσα από την κατάντια να βγαίνει νέα διάδραση και φρέσκια γκρίνια, κολλάει πάνω μας σαν υγρασία.

Είδα την νύμφη του Θερμαϊκού να παντρεύεται τον τουρισμό και τα παιδιά της να τα αφήνει εκτός.

Και περιμένω την επόμενη ανεμογεννήτρια να μπει στα κάστρα, μα να μην βρει άνεμο, μόνο εξουθενωμένες ανάσες.

Στην αλεπού αντίο, στην πεσμένη κεραία του Χορτιάτη.

Αντίο στολίδια στους τοίχους που σας είπαν λεκέδες.

Αντίο στους κηφήνες, αντίο στους χαφιέδες.

Το άρθρο Όταν καταρρέει η γνώριμη πραγματικότητα πάντα μια άλλη γεννιέται. Για τα καλύτερα και τα χειρότερα εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

Ο εθνικισμός – τουλάχιστον ο εθνικισμός «από κάτω» – είναι, συνεπώς, ιδεολογία και πρακτική περιορισμού της κοινωνικής αλληλεγγύης – εν προκειμένω περιορισμός σε «ημέτερους». Ο περιορισμός αυτός της αλληλεγγύης πραγματοποιείται με διαφορετικές πολιτικές από-νομιμοποίησης δικαιωμάτων και διαφορετικές πρακτικές στέρησης δυνατοτήτων, οι οποίες έχουν ως αποτέλεσμα ακριβώς τον περιορισμό πρόσβασης στο πλούτο και τα κοινωνικά αγαθά των κοινωνιών, τα οποία, σύμφωνα με τις εθνικιστικές επιταγές, πρέπει να είναι διαθέσιμα μόνο (ή πρώτα) στους εκάστοτε «δικούς μας».

Ωστόσο, ο περιορισμός της κοινωνικής αλληλεγγύης στους «ημέτερους» δεν αποτελεί χαρακτηριστικό μόνο αυτών που δηλώνουν εθνικιστές. Άλλωστε για την επιβολή του περιορισμού της αλληλεγγύης δεν απαιτείται μόνο, και δεν επαρκεί μόνο μια ιδεολογική, φρονηματική δήλωση, αλλά χρειάζεται και η αντίστοιχη κοινωνική, πολιτική δύναμη. Συνεπώς, αυτοί που συμβάλλουν – ίσως όχι πάντοτε ρητά, αλλά εμπράκτως ή έμμεσα – σε έναν τέτοιο περιορισμό της αλληλεγγύης στην κοινωνία μας είναι, στην παρούσα ιστορική στιγμή, πολύ περισσότεροι, καθώς η λίστα περιλαμβάνει ex officio τη μεγάλη πλειονότητα των κοινωνικά, πολιτικά και οικονομικά (πιο) ισχυρών.

Ο εθνικισμός, από όποια πολιτική μπάντα και να διατυμπανίζεται, δεν πραγματώνεται (μόνο) από εκείνους που δεδηλωμένα αρνούνται την «πρόσβαση» στο έθνος, στην «ιθαγένεια», σε κάποιους που θεωρούν ότι δεν ανήκουν σ’ αυτό. Ούτε συνιστά πράξη αντίστασης η αμφισβήτηση των κριτηρίων που αυτός θέτει για το «ανήκειν στο έθνος» ούτε και η αντικατάσταση των κριτηρίων με πιο δημοκρατικά, φιλελεύθερα, αριστερά, ουμανιστικά, κλπ. Τέτοιες προτάσεις, στην καλύτερη περίπτωση, συμμετέχουν απλά σε ένα παιχνίδι στο γήπεδο του αντιπάλου και διαπραγματεύονται μόνο τα κριτήρια για τα φάουλ. Στη χειρότερη – αλλά συνήθη – περίπτωση, τέτοιου είδους προτάσεις συμβάλλουν στη συγκάλυψη τόσο του γηπέδου όσο και των ορών του παιχνιδιού, καθότι αποδέχονται άκριτα τα κίβδηλα κριτήρια του αντιπάλου τους.

Ο εθνικισμός δεν συνιστά άρνηση «ένταξης» σε ένα «σώμα»!

Οι δηλώσεις «αποκλειστικότητας» πρέπει να ερμηνευτούν πολύ πιο κυριολεκτικά – ως «απλή» άρνηση συμμετοχής στη συγκεκριμένη κοινωνία επί ίσοις όροις (όπου οι «όροι» καθορίζουν και καθορίζονται από το ιστορικά κεκτημένο, δηλαδή τον ιστορικό συμβιβασμό ισχύος)! Οι όποιες δηλώσεις αποκλειστικότητας για το «έθνος» (κώδικας για την «κοινωνία»), όπως καταδεικνύουν και οι πιο προφανείς καθημερινές εμπειρίες των μεταναστ(ρι)ών και στην Ελλάδα (κ όχι μόνο εδώ!), ωστόσο, δεν περιλαμβάνουν πάντα κάποια γενική αντίρρηση ή ένσταση για την «κοινωνική ένταξη» και τη «κοινωνική συμμετοχή», αρκεί αυτή να γίνεται «επί ανίσοις όροις», όπου βέβαια η «ανισότητα» μπορεί να φτάνει και στην άρνηση της ασφάλειας για την ίδια την ζωή, στη διακινδύνευση της ίδιας της ζωής.

Σε αντίθεση με τις πολύκροτες και θορυβώδεις δηλώσεις και φανφάρες των ακροδεξιών στις οποίες όμως δυστυχώς συμμετέχει – από την ανάποδη – και η άλλη άκρη του πολιτικού φάσματος, ο εθνικισμός είναι μια κωδικοποιημένη άρνηση της ισότητας των ανθρώπων, μια άρνηση του δικαιώματός τους να προσδοκούν καλές συνθήκες διαβίωσης και συμμετοχής, περιλαμβανομένης και της ασφάλειας για τη ζωή και τον σχεδιασμό της.

Μια τέτοια σύλληψη του εθνικισμού ως κώδικα για μια άνιση κοινωνία, μας επιτρέπει να τον «ανακαλύπτουμε» όχι μόνο σε εκείνους που δηλώνουν εθνικιστές, οι οποίοι είναι πιθανόν και να πανηγυρίζουν ιδεολογικά την άρνησή τους αυτή. Μας ανοίγει τα μάτια και για τον εθνικισμό των φαινομενικών αντιπάλων των δεδηλωμένων εθνικιστών, οι οποίοι μπορούν μεν να αυτοπαρουσιάζονται ως φιλελεύθεροι, ευαίσθητοι «μεταναστόφιλοι», ακόμη και αντι-εθνικιστικές, αλλά κατά τ’ άλλα δεν έχουν κανένα πρόβλημα με τον περιορισμό των «ίσων ευκαιριών» μόνο σ’ αυτούς του ίδιους και τους «δικούς τους». Θέλουν δηλαδή και αυτοί να απολαμβάνουν μεν τις δυνατότητες που απορρέουν από την συμμετοχή επί ίσοις όροις στην κοινωνία, αλλά δεν θέλουν επ’ ουδενί να απολαύσουν αυτές τις δυνατότητες και οι «άλλοι». Προτιμούν δηλαδή έναν «διαστρεβλωμένο» ανταγωνισμό – υπό την ομπρέλα και προστασία του «έθνους», της κοινωνίας δηλαδή, εφόσον αυτός είναι υπέρ τους.

Η κοινότητα αυτή των υποτιθέμενων αντιπάλων, επί της ουσίας όμως συμπολεμιστών, ενάντια στην ισότητα των ανθρώπων και τη συμμετοχή όλων στην κοινωνία επί ίσοις όροις, είναι ακριβώς το στοιχείο που πρέπει να συγκαλυφθεί, και που, πράγματι, συγκαλύπτεται πολύ συχνά ακόμα και από εκείνους που εμφανίζονται ως κριτικοί του εθνικισμού, καθόσον συμμετέχουν σε στημένες δημόσιες «διαμάχες» μεταξύ των δεδηλωμένων ακροδεξιών εθνικιστικών και των «εθνικιστών» εν τοις πράγμασι, στο πλευρό των δεύτερων.

Οι διαφορές μεταξύ αυτών των ψευδο-αντιπάλων ωστόσο, δεν πρέπει να γίνονται αντιληπτές ως απλές λεπτομέρειες καθώς αφορούν τους συγκεκριμένους τρόπους και τα κριτήρια με τα οποία επιδιώκεται η από-νομιμοποίηση των «ίσων όρων» συμμετοχής στην κοινωνία. Ακριβώς γι’ αυτό, οι εχθροί του εθνικισμού οφείλουν να λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τους τις διαφορετικές εκδοχές του εθνικισμού και τους «κοινωνικούς φορείς» του.

Οι δεδηλωμένοι εθνικιστές δίνουν έμφαση σε διαφορετικά κριτήρια απ’ ό,τι οι κεκαλυμμένοι, με τα οποία νομιμοποιούν την άρνηση ίσων όρων ανταγωνισμού σε διάφορες ομάδες ανθρώπων – τώρα των μεταναστών, άλλη φορά των Ελλήνων Ρομά ή όποιων άλλων κοινωνικά και πολιτικά αδύναμων ομάδων, Ελλήνων και μη-Ελλήνων. Η ιστορία είναι γεμάτη με παραδείγματα της «ελαστικότητας» των κριτηρίων των δεδηλωμένων εθνικιστών αναφορικά με τα θύματα τους.

Η «ελαστικότητα» αυτή αναφορικά με τις κοινωνικές ομάδες που κάθε φορά μπαίνουν στο στόχαστρο χαρακτηρίζει και τους αντιπάλους/συμπολεμιστές των δεδηλωμένων εθνικιστών. Μπορούμε ίσως να πούμε ότι στην πλευρά αυτή κυριαρχεί μια σχετική αδιαφορία για το ποιες ομάδες θα αποτελέσουν κάθε φορά τα «θύματα» της άρνησης των ίσων όρων στον κοινωνικό ανταγωνισμό. Η αδιαφορία αυτή των «από πάνω» φιλελεύθερων δεν σημαίνει τίποτε άλλο πέρα από το γεγονός ότι κανείς από τους «από κάτω» δεν μπορεί να είναι σίγουρος για το αν και πότε θα βρεθεί «εκτός» και θα πρέπει να παλέψει για το δικαίωμα να έχει δικαιώματα. Στην κατηγορία αυτή συμπεριλαμβάνονται σαφώς και Έλληνες, δηλαδή άνθρωποι που μέχρι σήμερα αναγνωρίζονται ως «ανήκοντες» στο έθνος, οι οποίοι έχουν, βεβαίως, ελληνική ιθαγένεια. Αυτές οι διαστάσεις του εθνικού ανήκειν, μπορούν ακόμα και να εκπέσουν στην κατάσταση ενός εθνικού life style που μπορεί κανείς μεν να το επικαλεστεί, αλλά χωρίς να ξέρει αν πράγματι θα κερδίσει κάτι στη νέο-φιλελεύθερη αγορά και τα φιλελεύθερα τζάκια – τα οποία όντως δεν έχουν απολύτως τίποτε ιδιαίτερο εναντίον των «ξένων», μεταναστών, κλπ. Αυτό, όμως, που δεν πρέπει να λησμονείται είναι ότι δεν έχουν και απολύτως τίποτε υπέρ των ξένων, μεταναστών, κλπ. – στον βαθμό που δεν προσδοκούν κάποιο κέρδος από την παρουσία τους στην κοινωνία. Παρ’ όλη τη φιλελεύθερη στάση τους, και αυτοί οι μη-εθνικιστές εθνικιστές έχουν μεγάλο πρόβλημα με τους ίσους όρους για τους «από κάτω» – και αυτό συνδυάζεται με την αδιαφορία τους για τα όποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά έχουν αυτοί οι «από κάτω» – αναφορικά π.χ. με την καταγωγή, τη θρησκεία, την ηλικία, τους ειδικούς προσανατολισμούς στη ζωή τους, πέραν της εκμεταλλευσιμότητάς τους και της ατομικής απόδειξής της.

Και οι δύο αυτές κοινωνικές ομάδες, παρά τις επί μέρους αντιπαλότητές τους, συστρατεύονται εν τοις πράγμασι εναντίον της κοινωνικής ισότητας, εναντίον των ίσων όρων για όλους τους ανθρώπους μιας κοινωνίας. Και εδώ οι μετανάστ(ρι)ες αποτελούν μόνο ένα παράδειγμα μιας αδύναμης κοινωνικά ομάδας που δέχεται τα πυρά και των δύο αυτών αντιπάλων συμπολεμιστών.

*Ο Θανάσης Μαρβάκης είναι καθηγητής Κλινικής Κοινωνικής Ψυχολογίας στο Α.Π.Θ. (marvakis@auth.gr)

Το άρθρο Η πολλή «φαγούρα» με το έθνος και την ελληνικότητα εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

Ο Vincent Pestiau, περιφερειακός γραμματέας του βελγικού συνδικάτου FGTB στο Σαρλερουά, υπερασπίστηκε τη δράση που ανέλαβε μια ομάδα Βέλγων εργαζομένων με αφορμή την παρουσία ενός φασίστα ονόματι La Russa.*

«Όλοι οι σύντροφοι του FGTB γύρισαν την πλάτη, επειδή είμαστε εναντίον της παρουσίας φασιστικών κομμάτων, και για εμάς, το FDI είναι ένα ακροδεξιό κόμμα. Είμαστε κατά της παρουσίας όλων των φασιστικών κομμάτων. Η παρουσία τους δεν είναι αποδεκτή, ειδικά σε έναν τόπο τόσο σημαντικό για την ιταλική μετανάστευση», δήλωσε ο σύντροφος Pestiau.

Αν βρισκόμουν στο Bois du Cazier, όπου γινόταν η τελετή μνήμης** για την σφαγή που συνέβη πριν από εβδομήντα χρόνια, θα είχα γυρίσει την πλάτη μου σε αυτό το άτομο του οποίου η παρουσία και μόνο αποτελεί προσβολή στη μνήμη των ανθρακωρύχων εκείνης της εποχής και προσβολή στη θυσία χιλιάδων μεταναστών εργατών που ρισκάρουν κάθε μέρα τη ζωή τους στην Ιταλία για άθλια μεροκάματα.

_______________

Ο DISERTORE γυρίζει την πλάτη του στους φασίστες που, σήμερα όπως και το 1956, είναι στην υπηρεσία των εκμεταλλευτών και, σήμερα όπως και τότε, φέρουν την ευθύνη για τα βάσανα και τον θάνατο των μεταναστών εργατών, που τότε ήταν Ιταλοί, σήμερα Αφρικανοί, Αφγανοί ή Μπενγκαλέζοι.

Στην Ιταλία, το 2025, έχασαν τη ζωή τους στους χώρους εργασίας 1.093 άνθρωποι, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία που συγκέντρωσε το INAIL.

Φέτος, μέχρι τον Ιούνιο, έχασαν τη ζωή τους 482 άτομα, αλλά τους τελευταίους δύο μήνες, με τον αφόρητο καύσωνα, κάθε μέρα πεθαίνει κάποιος εργάτης στα χωράφια και στα εργοτάξια. Οι περισσότεροι από αυτούς είναι αλλοδαποί.

Πώς μπορούμε να χαρακτηρίσουμε τους φασίστες που εκδιώκουν τους μετανάστες, τους αναγκάζουν να διασχίσουν τη θάλασσα υπό επικίνδυνες συνθήκες και, τέλος, τους κρατούν σε καθεστώς παρανομίας για να εκμεταλλευτούν στο έπακρο την εργασία τους, αν όχι «τσακάλια»;

Αυτά τα τσακάλια σήμερα εργαλειοποιούν ένα περιστατικό που, στη Θέουτα, κόστισε τη ζωή σε εκατόν πενήντα Μαροκινούς και Αφρικανούς οι οποίοι προσπαθούσαν να φτάσουν στις ισπανικές ακτές.

Ακολουθεί ένα άρθρο του Gustavo Zagrebelski που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Il Manifesto πριν από λίγες ημέρες.

_______________

Ένα κείμενο του Gustavo Zagrebelski

« Αγαπητή Τζιόρτζια,

Σου γράφω ξανά, μετά από λίγες εβδομάδες, ενώ καταμετράται ο αριθμός των νεκρών στη Θέουτα, και εσύ, αντί να τους θρηνήσεις, βγάζεις πολιτικό λόγο πάνω στα σώματά τους.

Αυτό που κάνεις έχει ένα συγκεκριμένο όνομα και δεν είναι «υπεράσπιση των συνόρων». Ονομάζεται πολιτικός καιροσκοπισμός εις βάρος των φτωχών.

Ψεύδεσαι, γνωρίζοντας ότι ψεύδεσαι.

Ανακοίνωσες την αναστολή της Συνθήκης Σένγκεν με την Ισπανία λες και οι λίγες χιλιάδες που εισήλθαν στη Θέουτα ήταν έτοιμοι να χτυπήσουν την πόρτα της Βεντιμίλια αύριο το πρωί.

Ξέρεις πολύ καλά ότι αυτό δεν είναι αλήθεια. Η Θέουτα είναι ένας θύλακας σε μαροκινό έδαφος. Όσοι φτάνουν εκεί δεν εισέρχονται στην ηπειρωτική Ευρώπη, ταυτοποιούνται επί τόπου.

Οι δικοί σου αξιωματούχοι στο Υπουργείο Εσωτερικών παραδέχτηκαν ότι πρόκειται για «τυχαίους» ελέγχους. Με άλλα λόγια: ένα συμβολικό, αναποτελεσματικό μέτρο που εξυπηρετεί μόνο εσένα και τον Στρατηγό Vannacci, που σε πιέζει από τα δεξιά.

Το τίμημα το πληρώνουν οι τουρίστες που κάνουν ουρά στα λιμάνια, οι επιχειρηματίες και, πάνω απ’ όλα, η αλήθεια.

Αγαπητή Τζιόρτζια, ο πραγματικός σκηνοθέτης της Θέουτα ονομάζεται ο Ντόναλντ Τραμπ.

Ο πρώην φίλος σου, τον οποίο συνεχίζεις να υπερασπίζεσαι. Εσύ κάνεις το τσακάλι εναντίον του Σάντσεθ, αλλά το σπίρτο το άναψε ο ένοικος του Λευκού Οίκου.

Θα σου τα πω εν συντομία:

1. Ο Τραμπ, το 2020, χάρισε στο Ραμπάτ την αναγνώριση της μαροκινής κυριαρχίας στη Δυτική Σαχάρα —η συμφωνία επιβεβαιώθηκε το καλοκαίρι του 2025 — εδραιώνοντας τον άξονα Ουάσινγκτον–Ραμπάτ κόντρα στο διεθνές δίκαιο.
2. Η επίσκεψη του Σάντσεθ στο Αλγέρι πυροδότησε τα αντίποινα: Το Μαρόκο άνοιξε τους κρουνούς των μεταναστών προς τη Θέουτα. Δεν το λέω εγώ. Το γράφουν εφημερίδες που δεν ανήκουν στον Angelucci.
3. Στις 29 Ιουνίου 2026, ο Τραμπ ανέστειλε για οκτώ μήνες τους δασμούς στα μαροκινά φωσφορικά άλατα.

Η εικόνα που προσποιείσαι ότι δεν βλέπεις είναι η εξής: Ο Τραμπ ανταμείβει το Μαρόκο με φωσφορικά άλατα, τη Σαχάρα και στρατιωτικές βάσεις.

Το Μαρόκο χρησιμοποιεί τους μετανάστες ως όπλο εκβιασμού εναντίον μιας Ισπανίας, που είναι «ένοχη», επειδή  προσέγγισε το Αλγέρι.

Χιλιάδες νεαρών ανθρώπων -πολλοί ανήλικοι- ρίχνονται στο νερό και δεκάδες πνίγονται. Και εσύ παίρνεις αυτά τα σώματα και τα χρησιμοποιείς ως φόντο για μια ανάρτηση στο X.

Αυτό δεν είναι διακυβέρνηση.

Αυτό είναι πολιτική τυμβωρυχία.

Δεν είναι συμπεριφορά σοβαρού πολιτικού ηγέτη — γιατί ένας σοβαρός ηγέτης δεν κλείνει το Σένγκεν για χάρη μιας θεατρικής παράστασης για εσωτερική κατανάλωση, ενώ στη Μεσόγειο πεθαίνουν άνθρωποι. Τηλεφωνεί στις Βρυξέλλες, καλεί τον πρέσβη των ΗΠΑ, ζητά εξηγήσεις από τον Τραμπ για τον εκβιασμό του Μαρόκου, διαμορφώνει μια ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική.

Δεν είναι κάτι που θα έκανε μια Ιταλίδα – επειδή η Ιταλία είναι η Χώρα της Lampedusa, του don Puglisi, του don Milani, του don Bosco.

Η Χώρα που εισήγαγε τη λέξη «αλληλεγγύη» στο Σύνταγμά της.

Δεν είναι κάτι που θα έκανε μια μητέρα — γιατί εκείνα τα παιδιά που πνίγηκαν στο Ταραχάλ είναι παιδιά κάποιας μητέρας.

Τα παιδιά μου, η κόρη σου, είχαν την τύχη να γεννηθούν στην Ιταλία.

Εκείνα όχι.

Αυτή είναι η μόνη διαφορά.

Μια μητέρα το ξέρει.

Όσο για το χριστιανή, δεν το συζητάμε καν.

Εμείς που υποδεχόμαστε τους ανθρώπους, ξέρουμε τι σημαίνει να βρίσκεσαι στα πραγματικά σύνορα.

Όχι τα ρητορικά σύνορα των tweet σου.

Σου ζητάμε μόνο ένα πράγμα: σταμάτα.

Σταμάτα να λες ψέματα στους Ιταλούς για τα αίτια.

Σταμάτα να επιτίθεσαι στον Σάντσεθ για να καλύψεις τον Τραμπ.

Σταμάτα να μετατρέπεις τα δεκάδες πτώματα σε ποσοστιαίες μονάδες.

Και αν δεν το κάνεις για λόγους πολιτικής στάσης, κάν’ το τουλάχιστον επειδή — όπως είπες εσύ η ίδια — είσαι μητέρα.

Και είσαι χριστιανή.»

________________

Ένας προβληματισμός για τη μεγάλη μετανάστευση και την ήττα του διεθνισμού

Ενώ οι ρατσιστές χρησιμοποιούν τη ζωή και τον θάνατο για τους – υβριδικούς ή άλλους – πολέμους τους, ενώ ο φασισμός καταλαμβάνει την εξουσία σε όλη τη Δύση (με εξαίρεση την Ισπανία) εκμεταλλευόμενος τον φόβο για το μεταναστευτικό κύμα, εμείς οι διεθνιστές, εδώ και τριάντα χρόνια, ψάχνουμε στο σκοτάδι.

Όταν η εργατική αυτονομία καθιστούσε δυνατή τη κοινωνική δημοκρατία, δεν υλοποιήσαμε (ούτε καν το σκεφτήκαμε) την ενσωμάτωση του μεταναστευτικού εργατικού δυναμικού στην εργατική τάξη. Καταφέραμε μόνο, περιστασιακά, να επιτελέσουμε έναν ρόλο κοινωνικής πρόνοιας.

Μόνο σε μερικές περιπτώσεις (όπως αυτή των αγώνων στον τομέα της εφοδιαστικής αλυσίδας) οι μετανάστες ταυτίστηκαν με τους αγώνες του εργατικού κινήματος.

Η μετανάστευση δεν είναι πρόσφατο φαινόμενο. Στις δεκαετίες του 1950 και του 1960, η ευρωπαϊκή βιομηχανία είχε ανάγκη από εργατικό δυναμικό. Τα βρετανικά εργοστάσια αυτοκινήτων εισήγαγαν Τζαμαϊκανούς εργάτες, τα γαλλικά εργοστάσια προσλάμβαναν Άραβες εργάτες, τα γερμανικά εργοστάσια καλούσαν Τούρκους εργάτες και τα εργοστάσια στη βόρεια Ιταλία γέμισαν με εργάτες από την  Καλαβρία.

Σε πολλές περιπτώσεις, εκείνοι οι μετανάστες ενσωματώθηκαν μέσα από την επαφή με τους συντρόφους τους, και η ταξική αλληλεγγύη σάρωσε τον ρατσισμό. Οι Καλαβρέζοι υπήρξαν η πρωτοπορία στη Mirafiori, οι Άραβες του Mouvement des travailleurs arabes (Αραβικού Εργατικού Κινήματος) ηγήθηκαν των αγώνων στη Renault, και οι Τζαμαϊκανοί άλλαξαν για πάντα το πολιτισμικό και κοινωνικό τοπίο της περιφέρειας του Λονδίνου. Η συγχώνευση των αντι-αποικιακών κινημάτων και του εργατικού κινήματος μετέτρεψε τη μετανάστευση σε μια διαδικασία πολιτισμικού μετασχηματισμού.

Αλλά στον νέο αιώνα, η σχέση μεταξύ μεταναστών και καπιταλιστικής μητρόπολης αντιστράφηκε.

Μετά τη δεκαετία του 1990, η παγκοσμιοποίηση της αγοράς εργασίας διέλυσε την ταξική αλληλεγγύη και χρησιμοποίησε τις μεταναστευτικές ροές ως παράγοντα επισφάλειας, προκαλώντας ρατσιστικές αντιδράσεις σε ευρέα τμήματα του πληθυσμού.

Δεν καταφέραμε να επεξεργαστούμε σε θεωρητικό επίπεδο το νέο γιγάντιο μεταναστευτικό κύμα, ούτε καταφέραμε να το οργανώσουμε σε κοινωνικό επίπεδο. Το μόνο που καταφέραμε ήταν μια ηθική και ανθρωπιστική διαμαρτυρία εναντίον της ρατσιστικής βίας. Είναι καλύτερο από το τίποτα, αλλά δεν αρκεί.

Το πολιτικό αποτέλεσμα της αποτυχίας μας να αντιμετωπίσουμε το μεταναστευτικό ζήτημα μπορούμε να το δούμε ξεκάθαρα: διάλυση της κοινωνικής αλληλεγγύης, φυλετική σύγκρουση και φασισμός, τέλος της δημοκρατίας.

Η μαρξιστική σκέψη, εξ αρχής, δεν κατανόησε την έννοια την αποικιοκρατίας (ο Μαρξ χαιρέτιζε τον αποικισμό της Ινδίας, ο οποίος θα έφερε τους σιδηροδρόμους, τη βιομηχανία και θα δημιουργούσε την εργατική τάξη). Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, τα σταλινικά κόμματα υποστήριξαν τα εθνικά συμφέροντα ενάντια στη διαδικασία της απο-αποικιοποίησης, όπως συνέβη στη Γαλλία κατά τη διάρκεια του πολέμου της Αλγερίας.

Ταυτόχρονα, τα κινήματα για την απελευθέρωση από την αποικιοκρατία παρέμεναν, συχνά, παγιδευμένα στον εθνικισμό και στον φυλετικό ή θρησκευτικό ταυτοτισμό.

Πάνω σε αυτή την αποσύνδεση -μεταξύ του εργατικού κινήματος και του αντιαποικιακού κινήματος- βασίστηκε η παγκόσμια ιμπεριαλιστική αντεπίθεση, η οποία είχε ως στόχο να διασπάσει το εργατικό μέτωπο με την  επαγγελματική ένταξη του μεταναστευτικού δυναμικού, και η οποία χρησιμοποίησε τον κοινωνικό αποκλεισμό και την παρανομία για να αναγκάσει τους μετανάστες να εργάζονται με ολοένα και χαμηλότερους μισθούς.

Ο ευρωπαϊκός καπιταλισμός χρησιμοποίησε τη μετανάστευση για να καταστρέψει τις εργατικές οργανώσεις και να μειώσει τους μισθούς, ενώ οι ρατσιστικές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις παγίδευσαν τους μετανάστες με την παρανομία και τη δουλεία, ή τις απελάσεις. Θάνατοι στη θάλασσα, στρατόπεδα συγκέντρωσης.

Το γιγαντιαίο μεταναστευτικό κύμα άλλαξε την κοινωνική ζωή και το αστικό τοπίο, αλλά δεν έχουμε καταφέρει να το ενσωματώσουμε στην αγορά εργασίας.

Δεν αρκεί να κατανοήσουμε την ιστορική γένεση της μετανάστευσης. Δεν αρκεί να γνωρίζουμε ότι η αποικιοκρατία φτωχοποίησε τα εδάφη και ανάγκασε τους πληθυσμούς να μεταναστεύσουν. Ούτε αρκεί να γνωρίζουμε ότι η κλιματική αλλαγή έχει επιδεινώσει τις συνθήκες σε μεγάλο μέρος του παγκόσμιου Νότου, εντείνοντας την μεταναστευτική πίεση.

Ούτε αρκεί να διακηρύσσουμε το ηθικό καθήκον της υποδοχής, ούτε να επαναλαμβάνουμε ότι κανένας άνθρωπος δεν είναι παράνομος, ούτε να διεκδικούμε το δικαίωμα των ανθρώπων να μετακινούνται με την ίδια ελευθερία όπως τα κεφάλαια.

Ούτε η ιστορική κατανόηση ούτε η ηθική αντίδραση ήταν αρκετές για να καταστήσουν το μεταναστευτικό εργατικό δυναμικό μέρος της εργατικής τάξης. Δεν κατέστη, σχεδόν ποτέ, εφικτή η αυτόνομη και αλληλέγγυα συγκρότηση σε συλλογικό υποκείμενο των διαφορετικών πολιτισμικών, θρησκευτικών και εθνοτικών ομάδων του μεταναστευτικού ρεύματος. Κατά συνέπεια, η μετανάστευση είχε αποσταθεροποιητική επίδραση στην κοινωνική αλληλεγγύη, ωθώντας ένα μεγάλο μέρος των εργαζομένων προς τα δεξιά.

Η κύρια αιτία για την ήττα μας, ο κύριος λόγος για την επιστροφή της ρατσιστικής και φασιστικής βαρβαρότητας έγκειται στην αδυναμία μας να ενσωματώσουμε την μεταναστευτική εργασία (όχι στην πολυπολιτισμική Δύση), στην αλληλέγγυα σύνθεση της μισθωτής εργασίας.

Θα μπορούσε να είχε εξελιχθεί διαφορετικά; Θα μπορέσει να εξελιχθεί διαφορετικά στο μέλλον;

Δεν έχω απάντηση σε αυτό το ερώτημα, αλλά πρέπει να το θέσουμε, όχι μόνο για ιστορικούς λόγους.

Από την απάντηση σε αυτό το ερώτημα εξαρτάται το μέλλον των πάντων: της δημοκρατίας, της ειρήνης, της κοινωνικής αλληλεγγύης.

*Ignazio La Russa, Ιταλός πολιτικός, κορυφαίο στέλεχος της άκρας δεξιάς και πρόεδρος της Ιταλικής Γερουσίας από τον Οκτώβριο του 2022. Συνιδρυτής του κυβερνώντος κόμματος Αδέλφια της Ιταλίας (Fratelli d’Italia)

*Marcinelle – Αύγουστος 1956: Στην τραγωδία του Marcinelle στις 8 Αυγούστου 1956 στο Βέλγιο, συνολικά 262 ανθρακωρύχοι έχασαν τη ζωής τους έπειτα από πυρκαγιά που ξέσπασε στο ορυχείο Bois du Cazier. Οι 136 ήταν Ιταλοί, 95 ήταν Βέλγοι, 8 Πολωνοί, 6 Έλληνες, 5 Γερμανοί, 5 Γάλλοι, 3 Ούγγροι, 1 Βρετανός, 1 Ολλανδός, 1 Ρώσος και 1 Ουκρανός. Μόνο 12 επέζησαν. 

Πηγή: francoberardi.substack.com

Το άρθρο Ο λιποτάκτης γυρίζει την πλάτη του στα τσακάλια. Του Franco Berardi εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

Πριν από έξι χρόνια, αυτοκτόνησε ο Paolo Finzi , εκδότης της A Rivista anarchica, ένας άθεος Εβραίος και ελευθεριακός ακτιβιστής με μακρά πορεία. Όταν το έμαθα, έμεινα καθισμένος στο κρεβάτι μου για δύο ώρες, έκλαιγα, δεν το πίστευα. Την επόμενη μέρα, μάζεψα τις δυνάμεις μου και έγραψα μια πρώτη νεκρολογία, την οποία θα ακολουθούσε μια πιο ενδελεχής.

Θυμάμαι ακόμα πολύ καλά την κηδεία του στην Cascina Occupata Torchiera. Θυμάμαι την ανησυχία σχετικά με την κατάθλιψη που τον βασάνιζε. Και θυμάμαι τα πολλά υπέροχα πράγματα που ειπώθηκαν γι’ αυτόν και για την πεποίθησή του, τυπικά αναρχική, να μην διαχωρίζεται η πνευματική δραστηριότητα από την βασική πολιτική δράση.

Από αυτή τη σκοπιά, θα πρέπει να ξαναδιαβαστούν τα έργα του: από το βιβλίο «Che non ci sono poteri buoni» για τον Fabrizio De André, του οποίου ήταν φίλος, μέχρι πιο ιστορικά κείμενα όπως το «La nota persona» για τον Malatesta του 1919-1920 και το «Insuscettibile di ravvedimento» για τη ζωή του Alfonso Failla. Και πάνω απ’ όλα, πιστεύω ότι πρέπει να ξαναδιαβαστεί η μοναδική έκδοση, πριν από είκοσι χρόνια, με διπλό dvd του «A forza di essere vento», το οποίο είναι αφιερωμένο εξ ολοκλήρου στη ναζιστική γενοκτονία των Ρομά. Αν και ο Paolo το παρουσίασε ως «προαναγγελθείσα αποτυχία» – άλλωστε, «μόνο εκείνοι οι τρελοί αναρχικοί θα μπορούσαν να σκεφτούν να εκδώσουν κάτι σοβαρό και ακριβό για τους Τσιγγάνους» – ο μικρός τόμος πούλησε χιλιάδες αντίτυπα. Απόδειξη ότι, τότε τουλάχιστον, υπήρχε κάποια ευαισθησία απέναντι σε έναν λαό που ήταν πάντα διωκόμενος και ο πιο μισητός από όλους. Ακόμα και σε αυτή την περίπτωση, όπως εξήγησε ο Paolo σε μια συνέντευξη, αποφάσισε η ζωή. Το νηπιαγωγείο, όπου φοιτούσαν τα παιδιά του, είχε μια πολύ φιλόξενη πολιτική απέναντι στους «τσιγγάνους» και με την πάροδο του χρόνου, ανέπτυξαν φιλικές σχέσεις με τις οικογένειες που ζούσαν στον κοντινό καταυλισμό. Σε αυτό προστέθηκε η πνευματική περιέργεια του Paolo, οι εβραϊκές του ρίζες (και οι δύο γονείς του ήταν διωκόμενοι και παρτιζάνοι) και η αναρχική αλληλεγγύη με τα θύματα των προκαταλήψεων.

«Μόνο εκείνοι οι τρελοί αναρχικοί», εν ολίγοις. Ειρωνεία, εντάξει, αλλά και εξέγερση: να πηγαίνεις κόντρα σε ό,τι απαγορεύει η δήθεν κοινή λογική, όχι εξαιτίας κάποιου άχαρου επαναστατικού αισθητισμού – πόσο μάλλον που ο Paolo ήταν άνθρωπος εξαιρετικής ευγένειας και ανθρωπιάς – αλλά μάλλον για να επιδιώξεις στην πράξη μια διαφορετική ιδέα για την κοινωνία, και να την υλοποιήσεις τόσο στα μεγάλα έργα όσο και στα μικροπράγματα της καθημερινότητας, κατά το δυνατόν, χωρίς να παραδοθείς σε έναν μελλοντικό και απατηλό παράδεισο ελευθερίας και δικαιοσύνης.

Σε μια συνομιλία με τον Mimmo Pucciarelli το 2018, ο Paolo είπε, μεταξύ άλλων, ότι οι αναρχικοί «έχουν αυτό το ευχάριστο χαρακτηριστικό να είναι παρόντες, σε κάποιο βαθμό, σε όλους τους πιθανούς κοινωνικούς αγώνες». Αυτή είναι μια γενναιόδωρη ηθική που εκθέτει σε πολλούς κινδύνους: απογοητεύσεις, διαψεύσεις, εξάντληση ενέργειας και, γενικότερα, αποθάρρυνση. Από αυτή την άποψη, με τα χρόνια, επιστρέφω συχνά στην τελευταία επιστολή του Paolo, την οποία διάβασε, μεταξύ άλλων, η κόρη του Alba στην κηδεία του, στην Torchiera. Τώρα έχει ενσωματωθεί στο τέλος του όμορφου τόμου: «Tra memoria e tempo presente». Γράφει: «Αν φεύγω, είναι επειδή δεν αντέχω άλλο. Θα το ονομάσουν κατάθλιψη. Αλλά οι κοντινοί μου άνθρωποι, δηλαδή η οικογένειά μου και οι συνεργάτριές μου, Michela και Carlotta, γνωρίζουν ότι αυτή η λέξη δεν λέει τα πάντα, μάλλον λέει ελάχιστα. Υπάρχει πάρα πολύ κακό στον κόσμο, πάρα πολλή κακία».

Ο Paolo πάντα επέλεγε τα λόγια του προσεκτικά, πιστός με αυτόν τον τρόπο στο πιο γνήσιο ελευθεριακό ύφος: σαφές, προσιτό, απαλλαγμένο από τεχνικισμούς για εντυπωσιασμό, όσο και από ιερατικές ασάφειες. Αρκεί να συγκρίνετε μια σελίδα της A Rivista anarchica της δεκαετίας του 1970 με μια σελίδα μαρξιστικού-λενινιστικού περιοδικού εκείνης της εποχής για να αντιληφθείτε αμέσως τη διαφορά.

Και είχε δίκιο ο Paolo που διαχώριζε τον ευρύτερο οντολογικό όρο του «κακού» από τον ειδικό όρο «κακία» (ως πρόθεση), με έναν σχεδόν παιδικό τόνο απόλυτης κατάπληξης. Γιατί είσαι κακός; Δεν πρέπει να είσαι κακός. Ο κακός δεν έχει μεγαλείο, τυφλώνεται ανοήτως από την ίδια του την κακία, από την περιφρόνηση για τους αδύναμους, και τίποτα περισσότερο.

Υπάρχει, όμως, ένα χάσμα μεταξύ εκείνων που μπροστά στη φράση του Paolo περιορίζονται στο να συγκατανεύουν – «είναι μια πικρή αλλά αναπόφευκτη αλήθεια της ζωής» – και εκείνων που, αντίθετα, κατακλύζονται από αυτήν, σαν να πέφτει πάνω τους όλο το κακό του κόσμου, όχι από την άποψη της ηθικής ευθύνης, αλλά πρώτα απ’ όλα της εξάντλησης και της απέχθειας εξαιτίας ενός  τέτοιου εγωισμού. Αν είσαι ανάμεσά τους, δεν μπορείς να απελευθερωθείς από αυτή την αποκαρδίωση. Απλώς δεν μπορείς. Είναι κάτι που υπερβαίνει τη θέληση, είναι θέμα ριζοσπαστικής ενσυναίσθησης, ο δείκτης ενός συναισθήματος χωρίς το οποίο είναι δύσκολο να θεμελιωθεί μια ηθική, ή ακόμα και η πολιτική.

Παραμένοντας στον αναρχισμό: όπως έλεγε ο Malatesta, του οποίου ο Paolo ήταν βαθύς γνώστης, «εμείς είμαστε αναρχικοί λόγω ενός συναισθήματος που είναι η κινητήρια δύναμη όλων των ειλικρινών κοινωνικών μεταρρυθμιστών, και χωρίς το οποίο ο αναρχισμός μας θα ήταν ένα ψέμα ή θα στερούνταν νοήματος. Αυτό το συναίσθημα είναι η αγάπη των ανθρώπων, είναι το να υποφέρεις για τα βάσανα των άλλων». Όσο μεγαλώνω, τόσο περισσότερο μου φαίνεται ότι αυτό είναι το κύριο κριτήριο. Οποιοδήποτε άλλο κριτήριο μπορεί να παραποιηθεί, τα δεδομένα κάθε περίπτωσης μπορούν να ελέγχονται και να χειραγωγούνται επ’ άπειρον, ο αυταρχισμός εκείνων που θεωρούν τον εαυτό τους δίκαιο βρίσκει πάντα νέους τρόπους για να προσαρμόσει τις πεποιθήσεις τους.  Δεν συμβαίνει το ίδιο με την «αγάπη για τους ανθρώπους», η οποία είναι διακριτική, ανιδιοτελής και ουσιαστική.

Αγάπη και αναρχία, λοιπόν, και ο ίδιος ο Paolo τις συνέδεσε σε ένα άρθρο που έμεινε αξέχαστο: «Αναρχία χωρίς αγάπη, όχι. Ακόμα κι αν υπήρχε, δεν μπορεί να είναι η “δική μας” αναρχία. Και πιστεύω ακράδαντα ότι η μακρά, περίπλοκη, ακόμη και αντιφατική ιστορία του αναρχισμού μπορεί επίσης να διαβαστεί ως μια μακρά, περίπλοκη, ακόμη και αντιφατική ιστορία αγάπης. Μια ιστορία αγάπης για την ελευθερία» (Ή, όπως ήδη έχει γράψει σε στίχους ο Pietro Gori¹ , «Και όμως η ιδέα μας / είναι μόνο μια ιδέα αγάπης»).

Όσον αφορά τη ριζοσπαστική αριστερά, ήταν ανέκαθεν γενναιόδωρη με τα λόγια μίσους: όχι γενικώς και αορίστως, φυσικά, αλλά μίσος ταξικό ή μίσος προς τους τυράννους και τους διώκτες, από το οποίο δεν ωφελεί να υποχωρεί κάποιος φοβισμένος. Μόνο οι αγνές ψυχές ή οι πολύ τυχεροί μπορούν να το θεωρήσουν έλλειψη αρετής, και η απογοήτευσή τους, σε σχέση με αυτό, είναι περισσότερο αισθητική παρά ηθική. Φυσικά, το να μισείς είναι άσχημο. Αλλά όσοι βιώνουν στο πετσί τους την εκμετάλλευση, την καθημερινή ταπείνωση της νομιμοποιημένης δουλείας, δικαιολογούνται απόλυτα να νιώθουν έτσι.

Από την άλλη πλευρά, ένα μέρος αυτής της αριστεράς είναι έτοιμη να ξεχάσει ότι το μίσος, ακόμη και όταν είναι πλήρως δικαιολογημένο, ενέχει τον κίνδυνο του εθισμού και του εφησυχασμού. Μιλώ κυρίως για τους αγωνιστές που κάνουν το μίσος σήμα κατατεθέν προς επίδειξη ή το ανυψώνουν σε αρχή, αυτό καθεαυτό. Εκεί όπου προκαλεί τοξικότητα, διαστρεβλώνει τους στόχους και τείνει να νομιμοποιεί τα δικά τους λάθη· απονεκρώνει τη νοημοσύνη, τον σεβασμό προς τους άλλους και την ικανότητα διάκρισης σε τέτοιο βαθμό, που γεννά μια ακόρεστη πείνα για εχθρούς. Δεν αμφιβάλλω ότι πολλοί ωθούνται από αυτό το συναίσθημα, αλλά φοβάμαι ότι υπάρχει μια αδυναμία να μιλήσουμε ανοιχτά γι’ αυτό σε πολιτικό πλαίσιο. Η απλή καλοσύνη, το ανθρωπιστικό συναίσθημα, μπορεί να εμφανίζεται ακόμα, δυστυχώς, ως συνώνυμο αδυναμίας ή ακόμα και υποκριτικής συμπεριφοράς.

Στο «Ανθρωπισμός και Αναρχισμός», ο Camillo Berneri συλλέγει άλλες αδημοσίευτες  ιστορίες του Malatesta σχετικά με αυτό το θέμα: «Όταν, σε μια δημόσια συγκέντρωση, απευθύνθηκε στους καραμπινιέρους, που βρίσκονταν σε υπηρεσία, σαν άνθρωπος προς άνθρωπο, ο Paolo Valera τον επέπληξε γι αυτό. Ο Malatesta, απαντώντας στην επίθεση, έγραψε στη Volontಠ της Ανκόνα, μεταξύ άλλων:

«Μέσα σε κάθε άνθρωπο υπάρχει πάντα κάτι ανθρώπινο, που, υπό ιδανικές συνθήκες, μπορεί να χρησιμοποιηθεί αποτελεσματικά για να τιθασεύσει τα άγρια ένστικτα και την κακή ανατροφή. Κάθε άνθρωπος, όσο εκφυλισμένος κι αν είναι, ακόμα κι αν είναι ένας άγριος δολοφόνος ή ένα ελεεινό όργανο της αστυνομίας, έχει πάντα κάποιον που αγαπά, κάτι που τον συγκινεί. Κάθε άνθρωπος έχει τη δική του ευαίσθητη χορδή. Το θέμα είναι να την ανακαλύψουμε και να την κάνουμε να δονήσει».

Δεν ξέρω πώς θα αντιδρούσαν ορισμένοι εξτρεμιστές μπροστά σε έναν επαναστάτη του διαμετρήματος του Malatesta που τολμά να είναι τόσο ανθρώπινος. Ή μάλλον, ξέρω: θα χρησιμοποιούσαν το κλασικό: «φίλος των μπάτσων», όπως συνέβη σε μια γνωστή μου όταν απευθύνθηκε στις Μονάδες Αποκατάστασης της Τάξης κατά τη διάρκεια μιας σύγκρουσης, επικαλούμενη την ηθική  τους.

Πάντα απεχθανόμουν το ανόητο στερεότυπο του βίαιου ή καταστροφικού αναρχικού που τόσο αρέσει στα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Αλλά και πάντα ένιωθα αμηχανία για το στερεότυπο του αναρχικού ως αιώνιου ονειροπόλου. Ομοίως, θεωρώ γελοία τη ρητορική -τυπική για μεγάλο μέρος της αριστεράς- που παρουσιάζει την ήττα ως μια σφραγίδα ηθικής ανωτερότητας. Αυτή η ρητορική αποσκοπεί στον εξωραϊσμό της αυτοεικόνας, και δίνει ελάχιστη σημασία στο αν μια τέτοια ήττα τροφοδοτεί τα δεινά όσων δεν έχουν φωνή.

Αν θεωρώ τον ελευθεριακό σοσιαλισμό την υψηλότερη και πιο αξιόλογη μορφή πολιτικής, αν πάντα έτρεφα πάντα μια απεριόριστη αγάπη για τους αναρχικούς, δεν είναι από παιδιάστικο ενθουσιασμό.  Είναι επειδή η πορεία προς μια πιο ελεύθερη και πιο δίκαιη κοινωνία δεν απαιτεί καρικατούρες ή χαρακτήρες από λαϊκές μπαλάντες, αλλά ανθρώπους που απεχθάνονται την κυριαρχία του ανθρώπου,  σε οποιαδήποτε μορφή της, και αφοσιώνονται στην καταπολέμησή της με ευθύτητα, αυθεντική ανοιχτότητα στον διάλογο, πνευματική ειλικρίνεια και -πρέπει να ειπωθεί- μια συμπόνια που δεν έχω βρει πουθενά αλλού.

Από αυτή την οπτική γωνία, η απληστία που χαρακτηρίζει την εποχή μας είναι απλώς το πιο εξόφθαλμο παράδειγμα μιας μακράς ιστορίας που περιλαμβάνει επινοημένες φυσικές ιεραρχίες, γραφειοκρατίες που συντρίβουν και ατελείωτες ποσότητες ενέργειας και χρόνου που σπαταλιούνται σε γιγαντιαίους οργανισμούς αντί να καλύπτουν τις άμεσες ανάγκες με τη δημιουργία «μιας κοινωνίας ανεκτικής», η οποία θα μας επιτρέπει να ασκούμε τις πιο σημαντικές δραστηριότητες της ζωής: τη φιλία, το σεξ, τις τέχνες και τις επιστήμες, την πίστη, το να ανατρέφουμε παιδιά με λαμπερά μάτια, να έχουμε καθαρό αέρα και νερό», για να το πούμε με τα λόγια του Paul Goodman. Ενώ η πυραμιδική μορφή αυτών των γιγαντιαίων οργανισμών τείνει να επιλέγει εκείνους που έχουν τη μεγαλύτερη επιθυμία να ηγηθούν, επειδή αυτή είναι η συνήθης πορεία της επαγγελματικής ανέλιξης. Όπως αναφέρει ο Alex Comfort στο βιβλίο του «Potere e delinquenza» (Εξουσία και εγκληματικότητα)³ : όσοι ενεργούν χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τους άλλους «μπορούν να βρουν πολλές θέσεις εργασίας στη σύγχρονη κοινωνία, και σχεδόν όλες, συνδέονται με τις γραφειοκρατικές και εκτελεστικές πτυχές της εξουσίας. Τους επιτρέπουν, εντός ορισμένων ορίων, να προκαλούν πόνο και να απολαμβάνουν μια αυθαίρετη εξουσία. Είναι θέσεις εργασίας που αποδεικνύονται απαραίτητες για τον σύγχρονο τρόπο ζωής».

Από αυτή την άποψη, όπως έγραψε ο Enzo Traverso στο βιβλίο του «Ο Ένοπλος Αιώνας» – στο οποίο περιγράφει τη μαζική βία του εικοστού αιώνα – πολύ συχνά ξεχνάμε ότι πρόκειται για κρατική βία: «Η μελέτη αυτών των βιαιοτήτων συνεπάγεται, αναπόφευκτα, και τη μελέτη των αντιφάσεων της διαδικασίας του εκπολιτισμού -την οποία οι κοινωνικές επιστήμες, από τον Weber μέχρι τον Elias, ταύτιζαν πάντα με την οικοδόμηση του κρατικού μονοπωλίου των μέσων του εξαναγκασμού- για να «αναγνωρίσουμε», τελικά, «στο σύγχρονο κράτος όχι μόνο ένα νομικό και πολιτικό μηχανισμό ή ένα πειθαρχικό σύστημα, αλλά και μια μηχανή μαζικής καταστροφής που υπόκειται σε καθαρά πολιτικές επιταγές». Αυτό ισχύει, φυσικά, και για τη βία που ασκείται σήμερα.

Ο πυρήνας της αναρχικής κριτικής βρίσκεται σε αυτό το σημείο: το κράτος δεν είναι ένας ιερός και απαραβίαστος μονόλιθος ή η πηγή της δικαιοσύνης. Προφανώς, αυτό δεν σημαίνει ότι όλες οι κρατικές μορφές είναι ισοδύναμες. Η δημοκρατία είναι χίλιες φορές καλύτερη από τη δικτατορία, ειδικά επειδή εγγυάται μεγαλύτερη ζωντάνια στις συγκρούσεις. (Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο Comfort, «το κεντρικό εκλογικό σύστημα […] κάνει τεράστιες διακρίσεις εναντίον των ατόμων που διαθέτουν αναπτυγμένο αίσθημα ηθικής και εναντίον όσων έχουν εκείνες τις ηγετικές ικανότητες που βασίζονται στην άμεση επαφή»).

Αυτή είναι η ουσία, όπως έλεγα, αλλά σίγουρα δεν εξαντλεί το θέμα: από ελευθεριακή άποψη – στην οικογένεια, στο σχολείο, στις σεξουαλικές σχέσεις, στην εργασία – κάθε κατάσταση κυριαρχίας διαφθείρει. Και αυτό σημαίνει ότι πρέπει να εξασκηθούμε στο να ελέγχουμε πρώτα απ’ όλα τον εαυτό μας, αντί να ισχυριζόμαστε ότι αυτό το κάνουν πάντα και μόνο οι άλλοι· να κατανοήσουμε πότε και πώς κάνουμε και εμείς κατάχρηση.

Με αυτό επιστρέφω στον Finzi. Ο Paolo ήταν αφοσιωμένος ακριβώς σε αυτό. Αναζητούσε συνεχώς ελευθεριακούς χώρους και περιβάλλοντα, δημιουργούσε πάντα ισότιμες σχέσεις και συνομιλούσε με όλες και με όλους χωρίς να πέφτει στο παγίδα των «militonti»⁴ , όπως αποκαλούσε τους ακτιβιστές που δεν αμφέβαλαν ποτέ και για τίποτα. Ανάμεσά τους υπήρχαν και εξακολουθούν να υπάρχουν διάφοροι αναρχικοί, που έχουν εμμονή με την απλή άρνηση του υπάρχοντος -μια άλλη μορφή μίσους- ή που αδυνατούν να επεξεργαστούν βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις στο εδώ και τώρα, προσιτές στους απλούς ανθρώπους οι οποίοι δεν είναι βυθισμένοι σε ομόκεντρους κύκλους αφηρημένης και διαρκούς σύγκρουσης, αλλά πρέπει να αντιμετωπίσουν τα μυριάδες προβλήματα της καθημερινής ζωής. Ενώ, ο Paolo, ακόμη και με τον κίνδυνο να δεχθεί άδικες επικρίσεις ή να χαρακτηριστεί «φιλελεύθερος» (σχεδόν σαν να ήταν προσβολή), καλλιεργούσε πάντα τέτοιου είδους εναλλακτικές, γνωρίζοντας πολύ καλά ότι χρησιμεύουν στο να κάνουν τον αναρχισμό πιο χειροπιαστό, πρακτικά εφαρμόσιμο και αποδεκτό.

Στα τελευταία του λόγια, ο Giuseppe Pinelli όρισε τον αναρχισμό ως ένα κράμα «λογικής και υπευθυνότητας». Το έγραφε σε έναν άλλο Paolo, τον Paolo Faccioli – αλλά θα μπορούσε επίσης να μιλούσε και στον δικό μας – ο οποίος συμμετείχε ενεργά στο Circolo Anarchico Ponte della Ghisolfa⁵ και, όταν εξερράγη η βόμβα στην Piazza Fontana, ήταν ο νεότερος από αυτούς που συνελήφθησαν.

Πράγματι, ο Paolo ήταν πάνω απ’ όλα ένας άνθρωπος που βασανιζόταν από την κακία και προσπαθούσε να την καταπολεμήσει χρησιμοποιώντας «λογική και υπευθυνότητα», συζητώντας τα πάντα, από τον θεό μέχρι τα σκουλήκια, χωρίς να αφήνει την ψυχή του να στερεύει στα δεσμά της ιδεολογίας. Το έκανε πάνω από όλα από αγάπη. Σε τέτοιο βαθμό που, μετά την υπογραφή της τελευταίας του επιστολής -όπως συνήθως κλείνει ένα μήνυμα- εμφανίζεται μια τελευταία γραμμή: όχι μια υπαναχώρηση, αλλά μια επανεκκίνηση: «Αγαπώ την Aurora, την Alba, τον Elio, τον Lapo και τη Luna». Για άλλη μια φορά, η αγάπη υψώθηκε ενάντια και πέρα από τον ίδιο τον θάνατο.

πηγή: www.micromega.net

1. Ο Pietro Gori (1865–1911),  ήταν δικηγόρος, δημοσιογράφος, ποιητής και διάσημος Ιταλός αναρχικός ακτιβιστής. Ως απόφοιτος της νομικής, χρησιμοποίησε το επάγγελμά του για να υπερασπιστεί στις δικαστικές αίθουσες εργάτες, αγρότες και συντρόφους αναρχικούς και σοσιαλιστές που διώκονταν από το κράτος. Το 1891, συμμετείχε στο Συνέδριο του Capolago, που προωθήθηκε από τους E. Malatesta και Amilcare Cipriani, για την ίδρυση του Επαναστατικού Αναρχικού Σοσιαλιστικού Κόμματος, του οποίου έγινε ένας από τους κορυφαίους εκπροσώπους και προπαγανδιστές του. Την ίδια χρονιά, μετέφρασε και επιμελήθηκε την πρώτη ολοκληρωμένη έκδοση του Μανιφέστου του Κομμουνιστικού Κόμματος των Καρλ Μαρξ και Φρίντριχ Ένγκελς. Επίσης, ίδρυσε και επιμελήθηκε το «αναρχοσοσιαλιστικό» περιοδικό L’Amico del Popolo, στο Μιλάνο. Και τα είκοσι επτά τεύχη της εφημερίδας κατασχέθηκαν, γεγονός που οδήγησε σε καταγγελίες και την σύλληψή του. Υπήρξε ένας παραγωγικός συγγραφέας ελευθεριακών ποιημάτων και τραγουδιών με μεγάλη λαϊκή απήχηση. Μεταξύ αυτών συμπεριλαμβάνονται τα πασίγνωστα:  «Addio Lugano bella» και «Il canto dei reclusi». Λόγω της καταστολής και των ενταλμάτων σύλληψης που αντιμετώπιζε στην Ιταλία, πέρασε μεγάλα διαστήματα εξορίας μεταξύ Ευρώπης και Αμερικής, συνεχίζοντας ακούραστα την προπαγάνδα και το έργο του δίνοντας διαλέξεις.
2. Το περιοδικό «Volontà» υπήρξε ένα από τα μακροβιότερα και σημαντικότερα στο ιταλικό αναρχικό κίνημα του δεύτερου μισού του εικοστού αιώνα. Ιδρύθηκε το 1946 από τους Giovanna Caleffi Berneri, Cesare Zaccaria και Pio Turroni. Το 1977, ο Turroni εμπιστεύτηκε το περιοδικό στην ομάδα νέων αναρχικών από το Valdobbiadene (μέλη της GAF), και το 1980, μετέφερε την έδρα του στο Μιλάνο, εντασσόμενο στον ίδιο συνεταιρισμό που εξέδιδε τα «A rivista anarchica», «Interrogations» και «Edizioni Antistato». Το περιοδικό έκλεισε το 1996, μετά από πενήντα χρόνια αδιάλειπτης έκδοσης.
3. Ο τίτλος στο πρωτότυπο: Authority and Delinquency. A Study in the Psychology of Power
4. Ο όρος «militonti» δεν είναι επίσημη λέξη, αλλά μια πολιτική/σατιρική σύνθετη λέξη. Προκύπτει από τη σύνθεση των λέξεων: militante:  πολιτικός ακτιβιστής, το στρατευμένο μέλος ενός κόμματος  και tonto:  ανόητος,  χαζός. Χρησιμοποιείται για να χλευάσει την τυφλή κομματική αφοσίωση.
5. Το Circolo Anarchico Ponte della Ghisolfa είναι ένας ιστορικός αναρχικός, πολιτιστικός και κοινωνικός χώρος στο Μιλάνο, ο οποίος λειτουργεί από την 1 Μαΐου 1968. Ο χώρος αυτός συνδέεται στενά με σημαντικές μορφές του ιταλικού αναρχικού κινήματος, όπως ο Giuseppe Pinelli και ο Pietro Valpreda.

Το άρθρο Αγάπη και αναρχία: στη μνήμη του  Paolo Finzi. Του Giorgio Fontana εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

Εγγύηση ατιμωρησίας

Η εισαγγελία ξεκίνησε έρευνα σε βάρος του αστυνομικού για ανθρωποκτονία. Αλλά την επόμενη μέρα από τη δολοφονία του παιδιού που συγκλόνισε τη χώρα, ο πρόεδρος του Κογκρέσου, Φερνάντο Ροσπιγιόζι, μέλος του κόμματος Φουτζιμόρι, ψήφισε νόμο που μεταφέρει αυτό το έγκλημα και όλα τα άλλα που γίνονται από αστυνομικό και στρατιωτικό προσωπικό «ενώ βρίσκονται σε υπηρεσία» στη στρατιωτική και αστυνομική δικαιοδοσία. Αυτός ο νόμος, ο οποίος εγγυάται την ατιμωρησία , ψηφίστηκε από τον επικεφαλής του Κοινοβουλίου τη Δευτέρα. Η δολοφονία του παιδιού αναζωπύρωσε ερωτήματα σχετικά με αυτόν τον νέο νόμο περί ατιμωρησίας που προωθεί ο Φουτζιμορισμός, ο οποίος έχει αναδρομική ισχύ και ορίζει ότι όλες οι υποθέσεις εγκλημάτων που διαπράττονται από τους αστυνομικούς, που διερευνώνται από την εισαγγελία ή δικάζονται, πρέπει να μεταφέρονται στην στρατιωτική δικαιοδοσία. Ο αστυνομικός που πυροβόλησε και σκότωσε το παιδί στο Χουάτσο γνώριζε ότι αυτός ο νόμος περί ατιμωρησίας θα τεθεί σε ισχύ. Ο πρόεδρος του Κογκρέσου το είχε ανακοινώσει.

Όμως αυτή δεν είναι η μόνη πρόσφατη περίπτωση αστυνομικής κακοποίησης στο πλαίσιο της πίεσης του κινήματος Φουτζιμόρι για αυτόν τον νόμο περί ατιμωρησίας και την ψήφισή του στο Κογκρέσο. Σε ένα αστυνομικό τμήμα στην εργατική περιοχή Μαντσάι, στα περίχωρα της Λίμα, ένας 17χρονος πέθανε αφού κρατήθηκε για δύο ημέρες ως ύποπτος για μια ληστεία. Πριν από λίγες ημέρες, στην επαρχία Πούνο των Άνδεων, ένας δικηγόρος που πήγε σε αστυνομικό τμήμα για να υποβάλει καταγγελία ξυλοκοπήθηκε άγρια. Σε μια απομακρυσμένη αγροτική περιοχή της επαρχίας Ταγιακάχα, στα κεντρικά υψίπεδα, ένα φορτηγό που μετέφερε οκτώ νεαρούς που επέστρεφαν από έναν αγώνα ποδοσφαίρου δέχτηκε σφαίρες από στρατιωτική περίπολο, και πέντε από τους επιβαίνοντες σκοτώθηκαν. Οι στρατιώτες τους κατηγόρησαν ότι ήταν έμποροι ναρκωτικών και ισχυρίστηκαν ότι δέχτηκαν επίθεση. Ωστόσο, σύμφωνα με την έρευνα που βρίσκεται σε εξέλιξη από την εισαγγελία, δεν βρέθηκαν όπλα ή ναρκωτικά στο όχημα. Τώρα, βάσει αυτού του νόμου, αυτές οι υποθέσεις πρέπει να απομακρυνθούν από το δικαστικό σύστημα και να μεταφερθούν στη δικαιοδοσία της ίδιας της αστυνομίας και του στρατού. 

Καταστολή των διαμαρτυριών

Οι νομικές διαδικασίες για τους θανάτους περίπου πενήντα διαδηλωτών που πυροβολήθηκαν από αστυνομικούς και στρατιωτικούς κατά την καταστολή των διαδηλώσεων κατά της κυβέρνησης της Ντίνα Μπολουάρτε από τα τέλη του 2022 μέχρι τις του 2023, και ο θάνατος ενός νεαρού μουσικού που πυροβολήθηκε από έναν αστυνομικό κατά τη διάρκεια των κοινωνικών διαδηλώσεων του 2025, θα μεταφερθούν επίσης στη στρατιωτικοαστυνομική δικαιοδοσία. Οι εισαγγελικές έρευνες για αυτά τα εγκλήματα έχουν προχωρήσει αργά. Τώρα, η μεταφορά τους στη στρατιωτικοαστυνομική δικαιοδοσία θα διασφαλίσει την ατιμωρησία των δραστών. Αυτός ο νόμος επιδιώκει επίσης να εγγυηθεί την ατιμωρησία των δυνάμεων ασφαλείας σε μελλοντικές πράξεις καταστολής κατά τη διάρκεια του καθεστώτος Φουτζιμόρι, η οποία ξεκινά σε λίγες ημέρες. Αυτός δεν είναι ο μόνος νόμος περί ατιμωρησίας για όσους κατηγορούνται για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων που ψηφίστηκε από τον Φουτζιμορισμό και τους συμμάχους του στο Κογκρέσο.

Τον Ιούλιο του 2024, ψηφίστηκε νόμος που κήρυξε την παραγραφή για τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που έγιναν πριν από το 2002, με στόχο την περάτωση των νομικών διαδικασιών κατά όλων αυτών που κατηγορούνται για σφαγές αγροτικών κοινοτήτων, εξωδικαστικές εκτελέσεις, βίαιες εξαφανίσεις, βασανιστήρια και σεξουαλική βία που διαπράχθηκαν κατά τη διάρκεια της εσωτερικής ένοπλης σύγκρουσης μεταξύ 1980 και 2000, η ​​οποία άφησε σχεδόν 70.000 νεκρούς και 20.000 εξαφανισμένους. Ένα χρόνο αργότερα, τον Ιούνιο του 2025, προχώρησαν ακόμη περισσότερο και έδωσαν αμνηστία για το στρατιωτικό προσωπικό, τους αστυνομικούς και τα μέλη πολιτικών ομάδων αυτοάμυνας που ήταν υπεύθυνα για αυτά τα εγκλήματα, ενισχύοντας τον προηγούμενο νόμο και απελευθερώνοντας όσους είχαν ήδη καταδικαστεί. Αυτοί οι νόμοι ωφελούν όσους είναι ένοχοι για τα εγκλήματα που διαπράχθηκαν από τη δικτατορία του Αλμπέρτο ​​Φουτζιμόρι (1990 – 2000), για τα οποία ο αποβιώσας πρώην δικτάτορας καταδικάστηκε σε 25 χρόνια φυλάκισης. «Ο νόμος περί στρατιωτικής και αστυνομικής δικαιοδοσίας αντιβαίνει στο Σύνταγμα και τις διεθνείς υποχρεώσεις του περουβιανού κράτους», λέει η Τζουλίσα Μάντιλα, πρώην πρόεδρος της Διαμερικανικής Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Χρησιμοποιώντας την ίδια συλλογιστική, οι δικαστές αρνήθηκαν να εφαρμόσουν τους νόμους περί αμνηστίας και παραγραφής για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, και το ίδιο θα μπορούσε να συμβεί και με αυτόν τον νόμο περί στρατιωτικής και αστυνομικής δικαιοδοσίας. Ο Φουτζιμορισμός απάντησε απειλώντας και διώκοντας τους δικαστές που αρνούνται να επικυρώσουν την ατιμωρησία. Το Εθνικό Συμβούλιο Δικαιοσύνης, υπεύθυνο για τον διορισμό και την απόλυση δικαστών και εισαγγελέων, το οποίο ελέγχεται από τον Φουτζιμορισμό, έχει θέσει σε αναστολή και απόλυση δικαστές που δεν έχουν εφαρμόσει τους νόμους περί ατιμωρησίας. Η Τάνια Παριόνα, εκτελεστική γραμματέας του Εθνικού Συντονιστή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, προειδοποιεί ότι με αυτόν τον νόμο περί στρατιωτικής και αστυνομικής δικαιοδοσίας κανένας Περουβιανός δεν είναι ασφαλής ότι δεν θα κρατηθεί αυθαίρετα, ότι δεν θα πυροβοληθεί, ότι δεν θα δολοφονηθεί σε ένα αστυνομικό τμήμα, ότι δεν θα εξαφανιστεί. Και προσθέτει, ότι θα απευθύνουν έκκληση σε εγχώριους και διεθνείς φορείς για την κατάργηση αυτών των νόμων περί ατιμωρησίας, και ότι απέναντι στην πολιτική της απόλυτης ατιμωρησίας από την κυβέρνηση Φουτζιμόρι περιμένει «καιρούς αντίστασης».

Πηγή: https://www.pagina12.com.ar/2026/07/23/peru–promulgo–una–ley–de–impunidad–para–uniformados

Το άρθρο Το Περού ψήφισε νόμο για την ατιμωρησία των αστυνομικών. Του Κάρλος Νοριέγκα εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

Το 1935, ο W.E.B. Du Bois δημοσίευσε το «Black Reconstruction in America», μια ιστορική ανασύνθεση της δεκαετίας που ακολούθησε τον Εμφύλιο Πόλεμο, στη διάρκεια της οποίας οι μαύροι του Νότου συμμετείχαν στις κυβερνήσεις των πολιτειών που ανασυγκροτούνταν. Το βιβλίο περιείχε μια ανάλυση που πέρασε σχεδόν απαρατήρητη από τους συγχρόνους του και μόνο δεκαετίες αργότερα θα έβρισκε τη θέση της στην πολιτική θεωρία.

Ο Du Bois υποστήριζε ότι οι φτωχοί λευκοί εργάτες του Νότου λάμβαναν, σε αντάλλαγμα για την αφοσίωσή τους στο φυλετικό σύστημα, έναν «δημόσιο και ψυχολογικό μισθό», δηλαδή την προνομιακή πρόσβαση στους δημόσιους χώρους και την ορατή ικανοποίηση του να μην βρίσκονται στην κατώτατη βαθμίδα της ιεραρχίας. Αυτός ο μισθός δεν είχε χρηματική αξία.

Αντιστάθμιζε, και ο Du Bois πίστευε ότι αντιστάθμιζε με εκπληκτική αποτελεσματικότητα, την έλλειψη του πραγματικού μισθού. Δεν σχηματίστηκε ο διαφυλετικός συνασπισμός μεταξύ μαύρων και λευκών εργατών που θα μπορούσε να είχε αλλάξει τις σχέσεις παραγωγής στο Νότο, επειδή οι φτωχοί λευκοί είχαν ήδη λάβει την αμοιβή τους. Σε σύμβολα. Κάθε κίνημα που θέλει να οργανώσει τους φτωχούς πρέπει να υπολογίζει σε αυτό το νόμισμα. Είναι το πιο δύσκολο να υποτιμηθεί επειδή δεν εμφανίζεται σε κανένα προϋπολογισμό.

Cfr. W.E.B. Du Bois, Black Reconstruction in America (Harcourt, Brace, 1935)

Ο ΣΑΔΟΜΑΖΟΧΙΣΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ

Το 1941 ο Έριχ Φρομ εξέδωσε στη Νέα Υόρκη το βιβλίο «Escape from Freedom». Το έγραψε ενώ βρισκόταν σε εξορία από τη Γερμανία μετά το 1934. Το βιβλίο επιχειρούσε να εξηγήσει γιατί εκατομμύρια άνθρωποι είχαν επιλέξει ελεύθερα να παραχωρήσουν την ελευθερία τους σε ένα αυταρχικό σύστημα. Η απάντηση του Φρομ επικεντρωνόταν σε μια συγκεκριμένη κοινωνική τάξη: τη γερμανική μικροαστική τάξη, τους εμπόρους και τους χαμηλόβαθμους υπαλλήλους. Αυτή η τάξη βρισκόταν σε μια θέση που ήταν αφεαυτής μη βιώσιμη. Είχε πλήρη επίγνωση της διαφοράς της από το προλεταριάτο για να μπορεί να ταυτιστεί με αυτό, αλλά ήταν και πολύ αδύναμη για να αντιμετωπίσει τις μεγάλες συγκεντρώσεις κεφαλαίου που διαβρώνανε την οικονομική της βάση. Η λύση ήταν ο σαδομαζοχιστικός χαρακτήρας που ασκούσε σαδισμό προς όσους βρισκόταν χαμηλότερα στην ιεραρχία και μαζοχισμό προς όσους βρισκόταν ψηλότερα. Ο ναζισμός προσέφερε και τις δύο ικανοποιήσεις σε ένα ενιαίο πακέτο. Η μικροαστική τάξη μπορούσε να ταπεινώνει Εβραίους και κομμουνιστές και ταυτόχρονα να υποτάσσεται με ανακούφιση στον Φύρερ. Ο Φρομ υποστήριζε ότι αυτή η ψυχολογική δομή αντιπροσώπευε την προσαρμοστική απόκριση σε μια αντικειμενικά μη βιώσιμη κατάσταση. Ο φασισμός την βρήκε ήδη διαμορφωμένη και την έκανε το εκλογικό του καύσιμο.

Cfr. Erich Fromm, Fuga dalla libertà (Einaudi, 1941)

Ο ΟΡΑΤΟΣ ΣΤΟΧΟΣ

Το 1973 η κοινωνιολόγος Έντνα Μπονατσί δημοσίευσε ένα δοκίμιο στο οποίο εισήγαγε την έννοια της «middleman minority». Οι εθνοτικές ομάδες που καταλαμβάνουν ενδιάμεσες οικονομικές θέσεις, όπως οι έμποροι και οι μικροδανειστές, απορροφούν την οργή των φτωχών τάξεων που εξαρτώνται από αυτούς. Η οργή εντοπίζει τον ορατό έμπορο ως στόχο· ο ιδιοκτήτης του συστήματος, που καθορίζει τις τιμές, παραμένει έξω από το όριο της αντίληψης. Ο μηχανισμός αυτός εκδηλώθηκε ξεκάθαρα στην Ουγκάντα του Ίντι Αμίν. Το 1972, ο Αμίν σε ενενήντα ημέρες απέλασε 80.000, περίπου, Ασιάτες της Ουγκάντας, στην πλειονότητά τους ινδικής καταγωγής, οι οποίοι διαχειρίζονταν το λιανικό εμπόριο και τις μικρές βιοτεχνίες της χώρας. Τα περιουσιακά τους στοιχεία κατασχέθηκαν και διανεμήθηκαν σε Ουγκαντέζους, πιστούς στο καθεστώς. Ο όχλος πανηγύρισε. Μέσα σε δύο χρόνια, η πλειοψηφία των επιχειρήσεων, που μεταβιβάστηκαν, χρεοκόπησε, επειδή έλειπαν τα εμπορικά δίκτυα και το σχεσιακό κεφάλαιο που είχε συσσωρευτεί επί δεκαετίες. Το εμπόριο της Ουγκάντας κατέρρευσε. Οι φτωχοί που είχαν χειροκροτήσει την απέλαση ήταν φτωχότεροι από πριν. Ο Αμίν παρέμεινε στην εξουσία για άλλα επτά χρόνια.

Cfr. Edna Bonacich, «A Theory of Middleman Minorities» (American Sociological Review, 1973)

Ο ΠΟΝΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΠΛΕΓΜΑ

Το 1939, μια ομάδα ψυχολόγων του Ινστιτούτου Ανθρώπινων Σχέσεων του Γέιλ, με επικεφαλής τον Τζον Ντόλαρντ, δημοσίευσε τη μελέτη «Frustration and Aggression» (Ματαίωση και Επιθετικότητα). Η κεντρική θέση της μελέτης ήταν ότι η επιθετικότητα αποτελεί πάντα συνέπεια της ματαίωσης και ότι η ματαίωση οδηγεί πάντα σε κάποια μορφή επιθετικότητας.

Το πιο σημαντικό στοιχείο αφορούσε τον στόχο: όταν η πηγή της ματαίωσης είναι ισχυρή ή απρόσιτη, η επιθετικότητα μετατοπίζεται σε έναν προσεγγίσιμο και πιο αδύναμο στόχο. Τα πειράματα σε ποντικούς που ένιωθαν ματαίωση εξαιτίας ενός φραγμού έδειξαν ότι τα ζώα επιτίθεντο στους συντρόφους τους στο κλουβί παρά στον ίδιο τον φραγμό. Οι συγγραφείς εφάρμοσαν αυτή τη λογική στον αντισημιτισμό στη Γερμανία της Βαϊμάρης. Οι εργάτες που ήταν απογοητευμένοι από την καπιταλιστική εκβιομηχάνιση εκτόνωσαν την επιθετικότητά τους στον Εβραίο της γειτονιάς, ο οποίος ήταν προσιτός και ευάλωτος, ενώ το σύστημα παραγωγής που τους καταπίεζε παρέμεινε άθικτο. Ο μηχανισμός ήταν τόσο αποτελεσματικός που το σύστημα επωφελήθηκε άμεσα από τα πογκρόμ. Η δυσαρέσκεια εκτονώθηκε πλευρικά, προς μια ασφαλή κατεύθυνση, αφήνοντας άθικτες τις δομές που την είχαν προκαλέσει.

Cfr. John Dollard, Leonard Doob, Neal Miller, O.H. Mowrer, Robert Sears, Frustration and Aggression (Yale University Press, 1939)

ΟΙ YEOMEN ΤΟΥ ΜΑΝΤΣΕΣΤΕΡ

Στις 16 Αυγούστου 1819, περίπου εξήντα χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στο St. Peter’s Field του Μάντσεστερ για να ακούσουν την ομιλία του Χένρι Χαντ σχετικά με τη μεταρρύθμιση του δικαιώματος ψήφου και τις συνθήκες των εργατών στην κλωστοϋφαντουργία. Οι αρχές διέταξαν τη σύλληψη των ομιλητών. Το ιππικό που επιφορτίστηκε με την πραγματοποίηση των συλλήψεων ήταν οι Manchester and Salford Yeomanry, μια τοπική εθελοντική παραστρατιωτική μονάδα ιππικού, που αποτελούνταν από εμπόρους και ιδιοκτήτες μικρών επιχειρήσεων της πόλης. Η έφοδος στο πυκνό πλήθος προκάλεσε δεκαοκτώ θανάτους και περίπου επτακόσιους τραυματισμούς. Αυτό που η ιστοριογραφία τείνει να παραβλέπει είναι η κοινωνική σύνθεση των εκτελεστών. Οι Yeomen ήταν συνομήλικοι και γείτονες πολλών από τους διαδηλωτές, κατείχαν ελαφρώς υψηλότερη οικονομική θέση και ενήργησαν με έναν ενθουσιασμό που οι μάρτυρες της εποχής χαρακτήρισαν ως υπερβάλλοντα. Ο Γουίλιαμ Κόμπετ, ένας ριζοσπάστης δημοσιογράφος που ήταν παρών, έγραψε ότι οι Yeomen φαινόταν να «απελευθερώνονται από κάτι» στη διάρκεια της εφόδου. Η μικρή διαφορά του στάτους προκάλεσε την πιο έντονη επιθετικότητα. Υπερασπίστηκαν μια τάξη που τους περιελάμβανε με μια ελάχιστη διαφορά, και αυτή τη διαφορά την υπερασπίστηκαν με το σπαθί.

Cfr. Robert Reid, The Peterloo Massacre (Heinemann, 1989); E.P. Thompson, The Making of the English Working Class (Gollancz, 1963)

Η ΔΥΣΤΥΧΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΑΧΘΕΝΤΟΣ

Το 1949, ο Samuel Stouffer δημοσίευσε το βιβλίο «The American Soldier», μια κοινωνιολογική ανάλυση της συμπεριφοράς των αμερικανικών στρατευμάτων κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Το πιο παράδοξο αποτέλεσμα αφορούσε το ηθικό. Πράγματι, οι μονάδες με τα υψηλότερα ποσοστά προαγωγών έδειξαν τα υψηλότερα επίπεδα δυσαρέσκειας, ενώ οι μονάδες στις οποίες οι προαγωγές ήταν σπάνιες έδειξαν υψηλότερο ηθικό. Ο Stouffer ονόμασε τον μηχανισμό «σχετική αποστέρηση». Η υποκειμενική ευημερία μετρά την απόσταση κάποιου από τους ομοίους του, αφήνοντας την απόλυτη θέση σε δεύτερο πλάνο. Σε μια μονάδα όπου πολλοί προάγονται, αυτός που δεν προάγεται υποφέρει βαθιά. Σε μια μονάδα όπου κανείς δεν προάγεται, η στασιμότητα είναι ο κανόνας και δεν γεννά δυσαρέσκεια. Η αρχή εφαρμόζεται στην πολιτική με σχεδόν μηχανική ακρίβεια. Η πιο επικίνδυνη ομάδα είναι αυτή που μόλις ξεπέρασε το όριο της φτώχειας και παρακολουθεί με τρόμο όσους θα μπορούσαν να την φτάσουν. Η αντιδραστική ψήφος προέρχεται από το σκαλοπάτι ακριβώς πάνω από το κατώτατο επίπεδο. Εκεί, η απόσταση που πρέπει να προστατευτεί είναι ελάχιστη και επομένως πρέπει να την υπερασπιστούν με κάθε μέσο.

Cfr. Samuel Stouffer et al., The American Soldier, vol. I (Princeton University Press, 1949)

Η ΓΕΙΤΟΝΙΑ ΣΕ ΠΟΛΕΜΟ

Το 1985, ο Jonathan Rieder δημοσίευσε το βιβλίο «Canarsie: The Jews and Italians of Brooklyn Against Liberalism». Είναι η εθνογραφική μελέτη μιας εργατικής γειτονιάς του Μπρούκλιν, όπου οι εβραϊκές και ιταλικές οικογένειες πρώτης και δεύτερης γενιάς αντιτάχθηκαν σθεναρά στην σχολική ενσωμάτωση που ξεκίνησε η δημοτική αρχή της Νέας Υόρκης τη δεκαετία του 1970. Οι κάτοικοι της Canarsie οργάνωσαν μποϊκοτάζ και σποραδικές βιαιοπραγίες εναντίον των μαύρων μαθητών που μεταφέρονταν σε σχολεία της περιοχής. Το χαρακτηριστικό που ανέδειξε ο Rieder ήταν η υποκειμενική λογική των πρωταγωνιστών. Ένιωθαν απειλούμενοι από όσους έφταναν από την γειτονική, φτωχότερη γειτονιά του Μπράουνσβιλ, ενώ το οικονομικό σύστημα που είχε δημιουργήσει τόσο τη δική τους κατάσταση όσο και των νεοφερμένων παρέμενε αόρατο στην οργή τους. Οι εταιρείες που πλήρωναν ανεπαρκείς μισθούς και οι τράπεζες που αρνούνταν τα στεγαστικά δάνεια ήταν απρόσιτες. Το μαύρο παιδί που μεταφέρθηκε στο σχολείο της Canarsie ήταν σε απόσταση αναπνοής.

Cfr. Jonathan Rieder, Canarsie: The Jews and Italians of Brooklyn Against Liberalism (Harvard University Press, 1985)

ΤΟ ΚΤΙΡΙΟ ΣΤΙΣ ΦΛΟΓΕΣ

Τον Αύγουστο του 1992, εκατοντάδες νέοι άνεργοι από το Ρόστοκ περικύκλωσαν για τέσσερις ημέρες το «Sonnenblumenhaus», ένα συγκρότημα κατοικιών στο οποίο ζούσαν Βιετναμέζοι εργάτες – που είχαν προσληφθεί από τη Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας- και Ρουμάνοι αιτούντες άσυλο. Το πλήθος έβαλε φωτιά στο κτίριο. Οι πυροσβέστες άργησαν να παρέμβουν. Οι τοπικές αρχές γνώριζαν εδώ και εβδομάδες ότι η κατάσταση εκτραχυνόταν. Είχαν συγκεντρώσει τους μετανάστες σε αυτό το κτίριο χωρίς τις κατάλληλες παροχές σκοπίμως, αγνοώντας τις διαμαρτυρίες των κατοίκων της περιοχής. Η λεπτομέρεια που έχει απωθήσει η συλλογική μνήμη είναι ότι ανάμεσα στο πλήθος που χειροκροτούσε υπήρχαν και οικογένειες από τη γειτονιά, όχι μόνο νεαροί νεοναζί. Η οργή για την ανεργία και τη βάναυση μετάβαση από το πενταετές σχέδιο σε μια οικονομία της αγοράς είχε βρει έναν στόχο τον οποίο οι αρχές είχαν προετοιμάσει καταλλήλως. Οι περιφερειακοί πολιτικοί που είχαν δημιουργήσει αυτές τις συνθήκες δεν κλήθηκαν ποτέ να λογοδοτήσουν. Όσοι καταδικάστηκαν στο τέλος της δίκης ήταν νέοι από το Ρόστοκ. Οι τοπικές αρχές έλαβαν μια υπουργική επίπληξη.

Cfr. Cas Mudde, The Far Right Today (Polity, 2019); Landgericht Rostock, sentenze processo Rostock-Lichtenhagen (1993-1995)

Η ΛΑΘΟΣ ΕΞΕΓΕΡΣΗ

Στις 9 Απριλίου 1948, δολοφονήθηκε στην Μπογκοτά ο Χόρχε Ελιέσερ Γκαϊτάν, ο φιλελεύθερος λαϊκιστής ηγέτης που προσπαθούσε να χτίσει ένα λαϊκό κίνημα ενάντια στην δικομματική ολιγαρχία της Κολομβίας. Η δολοφονία πυροδότησε μια από τις μεγαλύτερες αυθόρμητες εξεγέρσεις στην ιστορία της Λατινικής Αμερικής: το «Bogotazo». Για σαράντα οκτώ ώρες, οι φτωχοί της πρωτεύουσας κατέστρεφαν και λεηλατούσαν τις μικρές επιχειρήσεις και τους θεσμούς της πολιτικής ζωής. Οι συντηρητικοί γαιοκτήμονες που είχαν ενορχηστρώσει τη δολοφονία βρίσκονταν στα εξοχικά τους. Οι βιομήχανοι βρίσκονταν στις αριστοκρατικές συνοικίες,  μακριά ​​από τα αυτοσχέδια οδοφράγματα. Τα κεντρικά γραφεία των κομμάτων πυρπολήθηκαν. Οι πλούσιες γειτονιές παρέμειναν άθικτες. Ο Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες, είκοσι ενός ετών τότε και παρών στην πόλη, έγραψε δεκαετίες αργότερα ότι ο όχλος κατέστρεφε ό,τι μπορούσε να φτάσει. Η πραγματική εξουσία ήταν ήδη εκτός εμβέλειας όταν η οργή έψαξε ένα σώμα στο οποίο να επιτεθεί. Ικανοποιήθηκε με τους τοίχους που είχε γύρω του.

Cfr. Herbert Braun, The Assassination of Gaitán (University of Wisconsin Press, 1985); Gabriel García Márquez, Vivir para contarla (Mondadori, 2002)

Ο ΓΚΑΜΠΕΛΟΤΟ (μεσάζοντας-ενοικιαστής γης)

Στις δεκαετίες που προηγήθηκαν των Fasci Siciliani* του 1893, η Σικελία είχε αναπτύξει ένα ιδιαίτερο σύστημα αγροτικής διαμεσολάβησης: τον γκαμπελότο. Αυτός ο μεσάζοντας-ενοικιαστής μίσθωνε τις γαίες μεγάλων γαιοκτημόνων που ήταν απόντες -συχνά ευγενών από το Παλέρμο που δεν πατούσαν ποτέ το πόδι τους στα κτήματά τους- και υπενοικίαζε μικρότερα αγροτεμάχια σε εργάτες γης. Ο γκαμπελότο ήταν ταυτόχρονα υποτελής στον γαιοκτήμονα και αφέντης για τους αγροτοεργάτες. Όταν οι Fasci Siciliani οργάνωσαν τους αγρότες σε ενώσεις αντίστασης το 1893, οι γκαμπελότι, σχεδόν σύσσωμοι, τάχθηκαν με το μέρος των γαιοκτημόνων εναντίον των εργατών. Το απαιτούσε η οικονομική τους θέση. Μια βελτίωση των συνθηκών των εργατών θα συμπίεζε τα περιθώρια της υπενοικίασης, τα οποία ήταν η πηγή της επιβίωσής τους.

Όταν ο Κρίσπι** διέλυσε στρατιωτικά τους Fasci το 1894, ο γκαμπελότο ήταν το τοπικό όργανο καταστολής. Γνώριζε τα ονόματα των οργανωτών και έλεγχε την πρόσβαση στη γη. Το σύστημα είχε βρει τον πιο αξιόπιστο εκτελεστή του σε ένα δικό του ενδιάμεσο κοινωνικό σκαλοπάτι. Αυτός ο άνθρωπος καταλάμβανε το σκαλοπάτι ακριβώς πάνω από το κατώτατο επίπεδο. Αυτό αρκούσε για να τον κάνει φύλακα αυτού του επιπέδου.

Cfr. Denis Mack Smith, Storia della Sicilia medievale e moderna (Laterza, 1968); Salvatore Lupo, Il giardino degli aranci (Marsilio, 1990)

* Fasci Siciliani (Σικελικές Εργατικές Ενώσεις) ήταν ένα σημαντικό λαϊκό, δημοκρατικό και σοσιαλιστικό κίνημα που αναπτύχθηκε στη Σικελία μεταξύ 1889 και 1894. Αποτέλεσε το μεγαλύτερο κοινωνικό κίνημα του 19ου αιώνα στην Ευρώπη μετά την Παρισινή Κομμούνα.

** Ο Φραντσέσκο Κρίσπι (Francesco Crispi, 1818-1901) υπήρξε Ιταλός πολιτικός. Ως πρωθυπουργός (1887-1891, 1893-1896), σφράγισε την Ιταλία με αυταρχική πολιτική, επεκτατισμό (Αιθιοπία) και φιλο-γερμανικές συμμαχίες, ενώ άφησε αμφιλεγόμενη κληρονομιά ως θαυμαστής του Μπίσμαρκ.

πηγή: laviniamarchetti.substack.com

Το άρθρο Ο πόλεμος μεταξύ των φτωχών. Της Lavinia Marchetti εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΑΔΙΑΝΟΗΤΟ ΟΠΩΣ Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Με τον δεύτερο εγκέφαλο

Θα έπρεπε να είχαμε μάθει προ πολλού να σκεφτόμαστε με δύο εγκεφάλους: τον εγκέφαλο του αναπόφευκτου και τον εγκέφαλο του απρόβλεπτου. Από αυτή τη διπλή προοπτική, θα μπορούσαμε τώρα να σκεφτούμε την άνοιξη του 2027, όταν οι χώρες της Μεσογειακής Ευρώπης – Ιταλία, Ισπανία, Γαλλία και Ελλάδα – θα διεξάγουν εκλογές.

Δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι για τίποτα, αν σκεφτούμε τις εξελίξεις της καταιγίδας που βρίσκεται σε εξέλιξη, ούτε καν για το αν θα είμαστε ακόμα εδώ την άνοιξη του ’27, ούτε για το αν,  εκείνη τη στιγμή, θα υπάρχουν ακόμα οι ελάχιστες συνθήκες πολιτισμού που απαιτούνται για τη διεξαγωγή εκλογών. Ο ρωσικός και o ουκρανικός εθνικισμός, ο σιωνιστικός ναζισμός και η πολεμοχαρής τραμπική μαφία σφίγγουν σε μια μέγγενη το πεπρωμένο της ηπείρου, ενώ, από το εσωτερικό, αναδύεται ένα μαύρο κύμα και οι ρατσιστές ετοιμάζονται να δώσουν την χαριστική βολή στη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Ας υποθέσουμε, όμως, ότι σε ένα χρόνο θα είμαστε ακόμα εδώ. Σε αυτή την περίπτωση, στην περιοχή της Μεσογείου πρέπει να αναμένουμε την πιθανή επικράτηση μιας σκοτεινής ηλιθιότητας, εκτός αν προκύψει κάποια απροσδόκητη πολιτική εξέλιξη, για την οποία η υπάρχουσα αριστερά είναι, πέραν κάθε αμφιβολίας, ανίκανη.

Δεδομένου του τρόπου με τον οποίο εξελίσσεται το παιχνίδι και λαμβάνοντας υπόψη τους αντιπάλους που ανταγωνίζονται, θα έλεγα ότι μοιάζει αναπόφευκτη η πιο δυσοίωνη προοπτική: επιταχυνόμενος επανεξοπλισμός, πόλεμος, ύφεση, εξάπλωση ρατσιστικών επιθέσεων, απελάσεις, κατάρρευση των κοινωνικών συνθηκών. Αλλά αν όντως αυτό φαίνεται αναπόφευκτο, κάποιος πρέπει να ασχοληθεί με το απρόβλεπτο.

Πώς μπορεί να γίνει αυτό; Ο ψυχαναλυτής Paul Watzklawicz και ο ανθρωπολόγος Gregory Bateson μιλούν για την «παράδοξη θεραπεία» για εκείνες τις περιπτώσεις όπου φαίνεται αδύνατο να θεραπευτεί μια πάθηση που ανθίσταται σε κάθε θεραπεία. Αυτή η θεραπευτική μέθοδος  συνίσταται στον επαναπροσδιορισμό του πεδίου και στην τροποποίηση της περιμέτρου του, στη μη τήρηση των κανόνων του παιχνιδιού και στη σύγχυση των ταυτοτήτων: η «παράδοξη πραγματολογία».

Ο Watzklawicz μιλά για την «αναδιάρθρωση του πεδίου»: η αναδιάρθρωση συνίσταται στην αλλαγή των προϋποθέσεων και του νοήματος που αποδίδουμε στις λέξεις, καθώς και στον καθορισμό ενός απρόβλεπτου πλαισίου δράσης που μας επιτρέπει να ξεφύγουμε από την παγίδα των θεσπισμένων κανόνων.

Η αναδιάρθρωση δεν τροποποιεί τα πραγματικά γεγονότα αλλά τα νοήματα που αποδίδονται στην κατάσταση και με αυτόν τον τρόπο δημιουργεί ένα «νέο παιχνίδι».

Ας προσπαθήσουμε να εφαρμόσουμε αυτή τη μεθοδολογία του παραδόξου στην συγκεκριμένη προοπτική της εκλογικής άνοιξης στην οποία μια ρατσιστική και πολεμοχαρής δεξιά ετοιμάζεται να καταλάβει ολόκληρη την ήπειρο και να εξαλείψει οριστικά κάθε ελπίδα για μια ανεκτή ζωή. Για το καλό της δημοκρατίας και της κοινωνίας στο σύνολό της, η υπάρχουσα αριστερά θα πρέπει να έχει το θάρρος να κηρύξει την εξαφάνισή της για να δώσει ζωή σε μια νέα μορφή εκλογικού μετώπου έκτακτης ανάγκης που θα καταγγέλλει απερίφραστα τον πόλεμο, τον ρατσισμό και τη δουλεία.

_____________

Για τη ζωή και τον θάνατο

Η Αριστερά, ειδικά στην Ιταλία, έχει συμβάλει στην τρέχουσα καταστροφή: προώθησε την ιδιωτικοποίηση των κοινωνικών υπηρεσιών, παρέδωσε τους μετανάστες στα λιβυκά στρατόπεδα συγκέντρωσης, ενέκρινε την παράνομη απασχόληση των μεταναστών, υποστήριξε πολεμικές πολιτικές. Γιατί να ψηφίσουμε ανθρώπους σαν τον Μάρκο Μιννίτι, έναν «δημοκρατικό» βασανιστή που εφαρμόζει τις ίδιες πολιτικές με τον Ματτέο Σαλβίνι;

Η αριστερά έχει χάσει κάθε αξιοπιστία και δεν μπορεί να μεταρρυθμιστεί. Τώρα, όμως, έχει προκύψει ένα κρίσιμο πρόβλημα που απαιτεί πολιτικές μορφές διαφορετικές από αυτές που μπορεί να συλλάβει η αριστερά.

Το πρόβλημα, πράγματι, δεν είναι συγκυριακό, αλλά δομικό: η αριστερά νικούσε όταν υπήρχαν οι συνθήκες για την ενότητα των εργαζομένων. Η φιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση κατέστρεψε διά παντός αυτή τη δυνατότητα. Η απελευθέρωση της αγοράς εργασίας έχει εισαγάγει έναν συνεχή ανταγωνισμό μεταξύ των εργαζομένων και η μετανάστευση έχει προκαλέσει έναν κατακερματισμό της εργασίας που αφαιρεί κάθε διαπραγματευτική δύναμη.

Η μετανάστευση είναι ένα διαχρονικό φαινόμενο, είναι ηθικά δίκαιο επειδή οι φτωχοί του Νότου είναι φτωχοί ως αποτέλεσμα της ευρωπαϊκής αποικιοκρατίας. Είναι και οικονομικά αναγκαίο για να αντισταθμιστεί η γήρανση και η συρρίκνωση του πληθυσμού του Βορρά. Ωστόσο, πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι η εισροή μεταναστευτικού εργατικού δυναμικού έχει προκαλέσει την διάλυση του μετώπου της εργασίας το οποίο δεν μπορεί να ανασυσταθεί στο όνομα μιας αφηρημένης αλληλεγγύης.

Το μεταναστευτικό εργατικό δυναμικό έχει οδηγήσει στη μείωση των μισθών. Η εθνική, γλωσσική και πολιτισμική διαστρωμάτωση του εργατικού δυναμικού όχι μόνο έχει οδηγήσει στον κατακερματισμό αλλά και στην εσωτερική δυσπιστία εντός του κόσμου της εργασίας. Καμία πολιτική προσπάθεια δεν μπορεί να αντισταθμίσει αυτή τη βαθιά αποσύνθεση.

Επομένως, η αριστερά δεν μπορεί να κερδίσει, και από την άλλη πλευρά, δεν έχει κανένα σχέδιο εναλλακτικό  στον καπιταλισμό.

Το κοινωνικό ζήτημα δεν έχει εξαφανιστεί με κανέναν τρόπο, αλλά δεν είναι πλέον το πεδίο όπου είναι δυνατόν να κινητοποιηθούν οι αλληλέγγυες δυνάμεις. Αναδύεται, όμως, ένα άλλο ερώτημα, αυτό της ζωής και του θανάτου. Σε αυτό το κρίσιμο σημείο, το θέμα είναι να χαράξουμε νέες διαχωριστικές γραμμές, να επεξεργαστούμε προγράμματα πολύ πιο ριζοσπαστικά από αυτά της υπάρχουσας αριστεράς.

_____________

Ευτυχείς μυθολογίες κόντρα στις σαδιστικές μυθολογίες

Η δεξιά κερδίζει τα πάντα επειδή προτείνει μια μυθολογία που βασίζεται στην ταυτότητα, την ιδιοκτησία, τον ανταγωνισμό, το έθνος.

Οι μύθοι δεν καταρρίπτονται με την κριτική σκέψη, αλλά μόνο με εναλλακτικούς, διαφορετικούς μύθους. Μύθους χαλαρωτικούς ενάντια στους επιθετικούς, μύθους αισθησιακούς ενάντια  στους μνησίκακους. Μύθους παράδοξους  ενάντια στην κοινοτοπία του κακού.

Αυτό που χρειάζεται είναι ένα σχέδιο που μοιάζει αδιανόητο: μια εβδομάδα τριάντα έξι ωρών εργασίας με κυρώσεις για τις εταιρείες που δεν τη σέβονται, ισότιμες αυξήσεις μισθών για όλους, μηδενικές στρατιωτικές δαπάνες, οικονομικές κυρώσεις για όσους παράγουν και διανέμουν πλαστικό και νομιμοποίηση πεντακοσίων χιλιάδων μεταναστών.

Η Ισπανία το έχει κάνει, και η ισπανική οικονομία είναι η μόνη στην Ευρώπη που μπορεί να καυχηθεί για οικονομική ανάπτυξη 3%. Ωστόσο, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, ακόμα και στην Ισπανία η δεξιά έχει πολλές πιθανότητες να κερδίσει τις εκλογές την άνοιξη του 2027.

Πώς εξηγείται μια τέτοια αδυναμία της αριστεράς;

Επειδή η λογική δεν είναι αρκετή απέναντι στην τρέλα. Επομένως, στο πεδίο της τρέλας πρέπει να αναμετρηθούμε.

Όταν ο νεοφιλελευθερισμός (όπως ήταν αναμενόμενο) έδωσε τη θέση του στην ρατσιστική επιθετικότητα και τον αυταρχισμό, η αριστερά προσπάθησε να αντισταθεί στο μαύρο κύμα υιοθετώντας έναν μετριοπαθή, μετριοπαθή και ευγενικό τόνο, αφού επί τριάντα χρόνια υποστήριζε τις καταστροφικές νεοφιλελεύθερες πολιτικές.

Αποφεύγοντας τους ακραίους τόνους (απορρίπτοντας τον «καταστροφισμό» σαν να ήταν έλλειψη στυλ), η αριστερά απέφυγε να τοποθετηθεί στο ίδιο επίπεδο με τη δεξιά, και αυτή ήταν εντελώς λανθασμένη στάση, επειδή οι καταστροφικοί τόνοι της δεξιάς αντιστοιχούν στα βαθιά συναισθήματα της πλειοψηφίας. Οδηγούν σε επιλογές που επιδεινώνουν την κατάσταση και φέρνουν πιο κοντά την αποκάλυψη, με αποτέλεσμα να κλιμακώνεται η ένταση και να επιβάλλονται ολοένα και πιο καταστροφικά μέτρα. Οι καταστροφικές προφητείες αυτοεκπληρώνονται και επιτρέπουν πολιτικές που δημιουργούν ολοένα και μεγαλύτερη ανισορροπία.

Η αριστερά, από την άλλη πλευρά, έχει τη γεύση της νοσοκομειακής σούπας: το άνοστο, «συνετό» της μήνυμα δεν έχει απήχηση στο υπερδιεγερμένο συλλογικό ασυνείδητο. Το ασυνείδητο δεν αναγνωρίζει τις λεπτές αποχρώσεις.

Η αριστερά δεν τολμά να πει την αλήθεια για την κλιματική κατάρρευση. Περιορίζεται στο να προτείνει μέτρα που στη συνέχεια πάντα αναβάλλονται επειδή υπάρχουν πιο επείγοντα ζητήματα. Πιο επείγον από οποιοδήποτε άλλο ζήτημα είναι ο πόλεμος. Και η αριστερά διστάζει να καταγγείλει τον διαφαινόμενο κίνδυνο μιας αποκαλυπτικής επιτάχυνσης του πολέμου στην Ευρώπη, για να μην τρομάξει τις μάζες.

Αλλά οι μάζες τρομοκρατούνται επειδή αναλαμβάνει η δεξιά να ρίξει λάδι στη φωτιά, και επειδή, σε κάθε περίπτωση, όποιος δεν είναι ηλίθιος καταλαβαίνει ότι ο κίνδυνος μιας στρατιωτικής, περιβαλλοντικής και κοινωνικής καταστροφής γίνεται όλο και πιο έντονος κάθε μέρα.

Ο Pedro Sanchez είναι ο μόνος Ευρωπαίος ηγέτης που μέχρι στιγμής έχει καταφέρει να συγκρατήσει την εξάπλωση της φασιστικής επιθετικότητας. Κατάφερε να το κάνει με θαρραλέες αποφάσεις για την οικονομία, τη μετανάστευση και, πάνω απ’ όλα, ενάντια στον  πόλεμο και τον σιωνισμό. Ακόμα και απομονωμένος, κατάφερε να διατηρήσει τη θέση του επειδή η Ισπανία είναι η πιο ανοιχτή πολιτισμικά, η πλουσιότερη και επίσης η λιγότερο καταθλιπτική χώρα στην Ευρώπη.

Τώρα, όμως, υπάρχει ο κίνδυνος, εξαιτίας της απομόνωσής του, ακόμη και η ισπανική αριστερά να χάσει την εξουσία.

Πρέπει να αναδυθεί μια «αποκαλυπτική» κουλτούρα της αριστεράς. Είναι η τελευταία ελπίδα, η τελευταία ευκαιρία να γλιτώσουμε από την πραγματική αποκάλυψη.

Πρέπει να έχουμε το θάρρος να παρουσιάσουμε στους ψηφοφόρους μια ρεαλιστική περιγραφή του τι περιμένει τους Ευρωπαίους τα επόμενα χρόνια, καθώς βρίσκονται συνθλιμμένοι ανάμεσα στη ρωσική εθνικιστική επιθετικότητα και την αμερικανική ιμπεριαλιστική επιθετικότητα. Οι ΗΠΑ, αφού χρησιμοποίησαν την Ουκρανία για τους δικούς τους σκοπούς στη διάρκεια της προεδρίας Μπάιντεν, εγκαταλείπει την Ουκρανία και την Ευρώπη, χωρίς να εξουδετερώσει το φυτίλι που θα μπορούσε να πυροδοτήσει μια πυρηνική πυριτιδαποθήκη σε ηπειρωτική κλίμακα.

Πρέπει να έχουμε το θάρρος να περιγράψουμε τις κοινωνικές συνέπειες που προκαλεί ο ασυλλόγιστος πόλεμος που επιδιώκει η σιωνιστική-αμερικανική συμμαχία του Έπσταϊν: αυξανόμενη φτώχεια, διάλυση ολόκληρων τομέων της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, οικονομική κατάρρευση της Γερμανίας και της Ιταλίας.

_____________

Ένα  σχέδιο αδιανόητο, όπως η πραγματικότητα

Πάνω απ’ όλα, πρέπει να έχουμε το θάρρος να προωθήσουμε ένα σχέδιο αδιανόητο. Δεδομένου ότι η σύγχρονη πραγματικότητα  είναι αδιανόητη η ίδια, μόνο το αδιανόητο μπορεί να αιχμαλωτίσει το ασυνείδητο που ταλαντεύεται μεταξύ πανικού και κατάθλιψης.

Είναι ένα τρελό πρόγραμμα;

Φυσικά και είναι.

Αλλά εδώ και δέκα χρόνια γινόμαστε μάρτυρες της νίκης τρελών προγραμμάτων, του θριάμβου των ανισόρροπων που κερδίζουν τους ψηφοφόρους επιδεικνύοντας ένα αλυσοπρίονο και δηλώνοντας ότι θα το χρησιμοποιήσουν εναντίον τους. Εδώ και δέκα χρόνια γινόμαστε μάρτυρες της ανόδου πολεμοχαρών δυνάμεων που υποδαυλίζουν τον φόβο και το μίσος.

Μόνο όσοι έχουν το θάρρος να αντιπαραθέσουν στο φόβο και το μίσος  έναν λόγο ειρηνιστικού ριζοσπαστισμού, όσοι αντιπαραθέσουν τη συνωμοσία του καλού στο σαδιστικό παραλήρημα, μόνο όσοι υποσχεθούν την ανάκτηση του βιοτικού επιπέδου και των μισθών που οι εργάτες είχαν κατακτήσει πριν από πενήντα χρόνια και που η προδοσία της αριστεράς έχει διαλύσει – μόνο όποιος θα βρει το θάρρος να υψώσει τη φωνή του στο όνομα της λογικής και της ζωής θα έχει κάποια πιθανότητα να σταματήσει την πορεία προς το βάραθρο.

Να διεκδικήσουμε τις μυθολογίες της Μεσογείου κόντρα στις σκοτεινές σκανδιναβικές μυθολογίες, από τις οποίες ο ναζισμός εμπνεύστηκε στο παρελθόν και εξακολουθεί να εμπνέεται ξανά σήμερα. Να διεκδικήσουμε την απόλαυση της ζωής, τον αισθησιασμό. Να διεκδικήσουμε την κληρονομιά του πολιτισμικού συγκρητισμού του αρχαίου και μεσαιωνικού παρελθόντος.

Η Φλωρεντία της Αναγέννησης δεν θα υπήρχε χωρίς τη συμβολή του Έλληνα Πλήθωνα Γεμιστού, και το Πανεπιστήμιο της Μπολόνια δεν θα είχε γεννηθεί χωρίς τη συμβολή των Αράβων και Γερμανών μεταναστών που συγκεντρώθηκαν στη σκιά των δύο πύργων, που μόλις είχαν κατασκευαστεί (και που σήμερα κινδυνεύουν να καταρρεύσουν). Η Κόρδοβα και η Γρανάδα δεν θα μπορούσαν να γίνουν το κέντρο ενός ειρηνικού και πλούσιου πολιτισμού χωρίς την σύμμειξη ιουδαϊκών, χριστιανικών και ισλαμικών στοιχείων.

Είναι κοινοτοπίες; Φυσικά και είναι.

Στις κακές κοινοτοπίες των ρατσιστών, ας αντιπαραθέσουμε τις καλές κοινοτοπίες εκείνων που προτιμούν την ειρήνη από τον πόλεμο και τη ζωή από τον θάνατο.

https://francoberardi.substack.com/p/per-una-primavera-mediterranea?utm_source=post-email-title&publication_id=2391647&post_id=199088574&utm_campaign=email-post-title&isFreemail=true&r=27nwf0&triedRedirect=true&utm_medium=email

Το άρθρο Για μια μεσογειακή άνοιξη. Του Franco Berardi Bifo εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

Είμαστε σήμερα εδώ ως Ένωση Ενοικιαστριών Θεσσαλονίκης, το πρώτο σωματείο βάσης ενοικιαστριών στην Ελλάδα. Το σωματείο δημιουργήθηκε επίσημα στις αρχές του 2025, με μια διπλή στόχευση.  Από τη μία, θέλει να παρεμβαίνει στη δημόσια συζήτηση και να αμφισβητεί το κυρίαρχο αφήγημα της ΠΟΜΙΔΑ, της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ιδιοκτητών Ακινήτων, που εδώ και χρόνια αποτελεί προνομιακό συνομιλητή κάθε κυβέρνησης: ότι οι εκμισθωτές είναι η αδύναμη πλευρά, ότι η αγορά αυτορυθμίζεται, ότι οι ενοικιαστές είναι «στρατηγικοί κακοπληρωτές». Από την άλλη, προσπαθεί να δίνει καθημερινές, πρακτικές απαντήσεις στα προβλήματα των ενοικιαστριών και των ενοικιαστών, μέσα στις πραγματικές αντιπαραθέσεις τους με τους εκμισθωτές καθημερινά.

Όσο αυξάνονται οι τιμές γης και κατοικίας, τόσο αυξάνονται όχι μόνο τα ενοίκια αλλά και η επιθετικότητα των εκμισθωτών απέναντι στις ενοικιάστριες. Αυξάνονται οι πιέσεις και οι εκβιασμοί στο τέλος της μίσθωσης, οι καταχρηστικοί όροι στα συμβόλαια,  οι απειλές έξωσης, η αδιαφορία για επισκευές. Την ίδια στιγμή, προωθούνται νόμοι για γρήγορες εξώσεις, με πραγματικό στόχο να γίνουν τα μισθωτήρια ακόμη πιο ελαστικά προς όφελος των εκμισθωτών, ώστε να μπορούν να απαιτούν αυξήσεις όποτε ανεβαίνουν συνολικά οι τιμές και, αν οι ενοικιάστριες δεν τις αποδεχτούν, να χρησιμοποιούν την απειλή της άμεσης έξωσης ως μέσο εκβιασμού.

Oι τιμές ανεβαίνουν, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά σε όλες τις πόλεις της Ευρώπης και του κόσμου. Αυτό εξηγεί γιατί, κυρίως από το 2017 και μετά, δημιουργούνται σε όλες σχεδόν τις ευρωπαϊκές χώρες σωματεία βάσης ενοικιαστριών, τα οποία παίρνουν τη σκυτάλη από τις οργανώσεις για το ιδιωτικό χρέος, καθώς το κοινωνικό ζήτημα μετατοπίζεται από το χρέος στο ενοίκιο (χωρίς η σημασία του πρώτου να έχει υποχωρήσεις). Το σωματείο ενοικιαστριών Θεσσαλονίκης εντάσσεται σε αυτό το νέο κύμα σωματείων βάσης.

Γιατί στη Θεσσαλονίκη; Νομίζω ότι εδώ έπαιξαν σημαντικό ρόλο τρία πράγματα. Πρώτον, η τεράστια απόκλιση ανάμεσα στους μισθούς και στις τιμές των ενοικίων. Μπορεί στην Αθήνα τα ενοίκια να είναι υψηλότερα σε απόλυτους αριθμούς, όμως στη Θεσσαλονίκη η ψαλίδα ανάμεσα στους χαμηλούς και παγωμένους μισθούς και στη διαρκή αύξηση των ενοικίων είναι ακόμη πιο ασφυκτική. Τα ενοίκια συνεχίζουν να αυξάνονται, κατά μέσο όρο, γύρω στο 7% ετησίως, ενώ οι μισθοί παραμένουν καθηλωμένοι.

Δεύτερον, σημαντικό ρόλο έπαιξε και η μεγαλύτερη απόσταση της Θεσσαλονίκης από το άμεσο βλέμμα της κεντρικής εξουσίας. Αυτή η απόσταση δεν αφορά μόνο τη γραφειοκρατία ή τους θεσμούς. Επηρεάζει και τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να κινηθεί ένα σωματείο, το βαθμό ελευθερίας του, τις μορφές παρέμβασης που μπορεί να δοκιμάσει, τις σχέσεις που μπορεί να χτίσει με τους ανθρώπους της πόλης.

Και τρίτον, υπήρξε η συγκυρία της συνάντησης ανθρώπων με διαφορετικές οργανωτικές εμπειρίες και πρακτικές, που κουβαλούσαν εμπειρίες από κοινωνικούς αγώνες, από συλλογικές διαδικασίες, αλλά και από την κληρονομιά του συνδικαλισμού, μια μορφή σωματειακής οργάνωσης αρκετά περιθωριοποιημένη μέχρι πρόσφατα στην Ελλάδα, η οποία όμως σταδιακά βρίσκει τον χώρο της.

Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε μέχρι στιγμής είναι αρκετές, με σημαντικότερη την απουσία πίστης στην συλλογική οργάνωση, που οδηγεί είτε σε ατομικές στρατηγικές, είτε στο καταφύγιο της οικογένειας, είτε στην μικρή σεκταριστική ομάδα.

Αυτό οφείλεται στη κακή κληρονομιά που έχουν αφήσει τα εργατικά σωματεία στη χώρα, την τάση τους να λειτουργούν συχνά ως παραρτήματα θεσμών ή πολιτικών χώρων, αντί ως σωματεία για όλους τους εργαζόμενους. Υπάρχει η απουσία μιας ζωντανής συνδικαλιστικής παράδοσης, που να αντιλαμβάνεται το σωματείο ως χώρο οργάνωσης όλων όσων μοιράζονται μια κοινή εμπειρία κυριαρχίας και καταπίεσης (στην περίπτωσή μας, όλων των ενοικιαστριών και ενοικιαστών, από την απειλή της έξωσης, την αυθαιρεσία του εκμισθωτή, την αδυναμία να σχεδιάσουμε τη ζωή μας όταν η κατοικία γίνεται διαρκώς πιο επισφαλής).

Υπάρχει, επιπλέον, μια μεγάλη απουσία κινηματικών διεκδικήσεων γύρω από τη στέγαση. Λέμε συχνά ότι στην Ελλάδα υπάρχει μια θεσμική αμνησία, αλλά κυρίως υπάρχει μια κινηματική αμνησία γύρω από το ζήτημα της στέγασης και συγκεκριμένα του ενοικίου. Το ενοίκιο εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται ως μια περιστασιακή κατάσταση, παρότι για την πλειοψηφία του κόσμου και ιδιαίτερα για τις νεότερες γενιές η ιδιοκατοίκηση δεν αποτελεί πλέον ρεαλιστική προοπτική. Όμως χωρίς οργανωμένο κίνημα, ακόμη και οι καλύτερες προτάσεις μένουν περιορισμένες.

Αυτή η αποσύνθεση έχει πείσει τον κόσμο ότι, ακόμη και μέσα σε συνθήκες γενικευμένης επισφάλειας, η μόνη διαθέσιμη λύση είναι η ατομική στρατηγική, η οικογένεια, η γνωριμία, η προσωπική διαπραγμάτευση. Αυτή η αποσύνθεση δεν αφορά μόνο τη στέγαση, διατρέχει την εργασία, τα σωματεία, την έρευνα, τις συλλογικότητες, σχεδόν κάθε χώρο κοινωνικής ζωής.

Ο κυβερνητικός σχηματισμός γνωρίζει καλά τον βαθμό και το βάθος αυτής της κοινωνικής αδυναμίας να συγκροτηθούν συλλογικές διεκδικήσεις, και κυβερνά παραδειγματικά,  δηλαδή μέσα από παραδείγματα. Κυβερνά με αυτόν τον τρόπο τους δήμους, αλλά και τα άτομα. Ξεχωρίζει τις πιο πρόθυμες διοικήσεις ή τα πιο υποστηρικτικά άτομα, και τους δίνει πρόσβαση σε πόρους, σε προγράμματα και υλικά αγαθά τόσο κρίσιμα όσο η κατοικία. Μέσα από αυτές τις επιλεκτικές ανταμοιβές στέλνει ένα μήνυμα ότι ο μόνος τρόπος να ξεφύγουν από την επισφάλεια είναι να συνάψουν μια σχέση εξάρτησης με την εξουσία, αντί να διεκδικούν συλλογικά.

Το στοίχημα για εμάς είναι να κινηθούμε αντίστροφα, να ξαναφτιάξουμε δεσμούς εκεί όπου κυριαρχεί η απομόνωση, να μετατρέψουμε την ατομική αγωνία σε συλλογική δύναμη.

Ο κόσμος που εκτοπίζεται φτάνει στις συναντήσεις που κάνουμε κάθε Δευτέρα, διστακτικά αλλά σταθερά.  Άνθρωποι που δεν γνωρίζουν το θεσμικό πλαίσιο, πολλές φορές ούτε καν τη γλώσσα, που αγνοούν ακόμη και τα ελάχιστα δικαιώματα που τους αναγνωρίζει ο νόμος και, κυρίως, που δεν πιστεύουν ακόμη ότι υπάρχει μια συλλογική δύναμη ικανή να σταθεί δίπλα τους.  Πίσω από κάθε «ατομικό πρόβλημα», μια έξωση, μια αύξηση ενοικίου, μια απειλή, μια αυθαιρεσία του εκμισθωτή, κρύβεται μια κοινή εμπειρία επισφάλειας, φόβου και οργής.  Το σωματείο προσπαθεί να πάρει αυτό που μέχρι τώρα βιωνόταν σιωπηλά, και να το μετατρέψει σε συλλογική εμπειρία και οργανωμένη δύναμη.

Σε αυτό το σωματείο, λοιπόν, προσπαθούμε να ανοίξουμε έναν στρατηγικό ορίζοντα γύρω από δύο βασικά αιτήματα. Αφενός τον έλεγχο των τιμών των ενοικίων και αφετέρου την κοινωνικοποίηση ενός σημαντικού μέρους του κτιριακού αποθέματος.  Αλλά υπάρχουν και μια σειρά αιτημάτων για κάθε σημαντικό ζήτημα.

Για παράδειγμα το ζήτημα των κενών ακινήτων, υποστηρίζουμε ότι χρειάζεται μια διπλή πολιτική, που θα ωφελεί τόσο τις ενοικιάστριες και τους ενοικιαστές όσο και τους φτωχοποιημένους ιδιοκτήτες.  Από τη μία, απαιτείται η ύπαρξη ενός φορέα που θα αναλαμβάνει την επίλυση ιδιοκτησιακών και τεχνικών προβλημάτων, την ανακαίνιση των ακινήτων και τη διαχείρισή τους για ένα εύλογο χρονικό διάστημα. Τα ακίνητα αυτά θα πρέπει στη συνέχεια να διατίθενται με χαμηλό κοινωνικό ενοίκιο, το οποίο δεν θα υπερβαίνει το 30% του εισοδήματος του χαμηλότερου εισοδηματικά τεταρτημορίου. Από την άλλη, όταν οι ιδιοκτήτες επιλέγουν να διατηρούν τα ακίνητά τους κενά για κερδοσκοπικούς λόγους, ακόμη και αφού τους έχει δοθεί ένα τέτοιο κίνητρο, πρέπει να υπάρχει φορολόγηση της κενότητας.

Θέλουμε να δείξουμε ότι γύρω από αυτά τα αιτήματα μπορεί να συγκροτηθεί μια κοινωνική δύναμη ικανή να πιέσει τους θεσμούς να πάρουν αποφάσεις προς όφελός μας.  Η Ένωση Ενοικιαστριών Θεσσαλονίκης αφορά όλες και όλους μας, όχι μόνο στους ενοικιαστές και τις ενοικιάστριες, αλλά και στους εν δυνάμει ενοικιαστές (τους ανθρώπους που παρότι η ΕΛΣΤΑΤ καταγράφει ως ιδιοκατοίκους, ενώ ζουν σε συνθήκες αόρατης αστεγίας, στα γενέθλια δωμάτιά  τους, σε βίαια σπίτια, γιατί δεν μπορούν να βρουν σπίτι που να νοικιάζεται σε τιμές προσιτές), καθώς και στους ιδιοκατοίκους που αντιμετωπίζουν το υψηλό κόστος διαβίωσης.

Απευθυνόμαστε σε όσους θεωρούν ότι «ο δικός τους εκμισθωτής είναι καλός» ή ότι «το δικό τους σπίτι είναι σε καλή κατάσταση». Οργανωνόμαστε μαζί, είτε αντιμετωπίζουμε ήδη πρόβλημα είτε όχι, ώστε συλλογικά να μπορούμε να διεκδικήσουμε κάτι καλύτερο. Μέσα από την ίδια την οργανωτική μας πρακτική, προσπαθούμε να χτίζουμε συλλογική ισχύ με αυτονομία από τους θεσμούς.

Φόρμα εγγραφής στην ένωση ενοικιαστριών εδώ.

Το άρθρο «Όσο αυξάνονται οι τιμές γης και κατοικίας, τόσο αυξάνεται η επιθετικότητα των εκμισθωτών» εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

Το 1996, ο John Perry Barlow κοινοποίησε τη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας του Κυβερνοχώρου.

Ήταν μια επίδειξη φιλελεύθερης τόλμης ενάντια στα έθνη-κράτη στο όνομα μιας ανώτερης καθολικότητας της Γνώσης. Αλλά ήταν και μια επίδειξη νεοφιλελεύθερης αλαζονείας.

Η παγκοσμιοποίηση της Αγοράς και της Γνώσης έφερε συναρπαστικές υποσχέσεις, αλλά επώασε ένα δηλητηριασμένο αυγό που σήμερα εκκολάπτεται: τον πόλεμο όλων εναντίον όλων.

Eκείνη την εποχή της Κυβερνο-αισιοδοξίας, φωνάζαμε στους κυβερνώντες: εμείς δημιουργήσαμε τον χώρο του παγκόσμιου δικτύου και δεν σας θέλουμε στην επικράτειά μας.

Eκείνη τη δεκαετία, η εικονική τάξη, κληρονόμος της επιστήμης του εικοστού αιώνα και, κατά κάποιο τρόπο, κληρονόμος της ελευθεριακής ενέργειας του παγκόσμιου κινήματος του 1968, εμφανίστηκε στη σκηνή ως ένα νεαρό σώμα ικανό να παράγει καινοτομία χρήσιμη για ολόκληρη την κοινωνία.

“Governments of the Industrial World, you weary giants of flesh and steel, I come from Cyberspace, the new home of Mind. On behalf of the future, I ask you of the past to leave us alone. You are not welcome among us. You have no sovereignty where we gather.”

https://www.eff.org/cyberspace-independence

Τριάντα χρόνια αργότερα, είμαστε αναγκασμένοι να διαβάσουμε το Μανιφέστο των εικοσιδύο σημείων της Τεχνο-Δημοκρατίας, ένα κείμενο υπέρτατης ηλιθιότητας που γράφτηκε από τους καταθλιπτικούς Alex Karp και Nicholas Zamiska: λευκός εθνικισμός, επιθετικός υπερεθνικισμός, λατρεία της καταστροφικής δύναμης της τεχνολογίας. Υποσχέσεις πολέμου.

Η διεκδίκηση της λευκής φυλετικής ανωτερότητας είναι αξιοθρήνητη, αλλά και τρομερά επικίνδυνη, επειδή θεωρεί ότι δικαιούται να εξοντώσει τους unter menschen, να υποτάξει τη Γνώση στο Έθνος και μεταθέτει την ευθύνη της απόφασης για τον πυρηνικό πόλεμο στο μοναδικό μας παιδί που δεν πάσχει από καταθλιπτική ψύχωση: το Ευφυές Αυτόματο.

Πίσω από την υπερεθνικιστική αλαζονεία διακρίνεται το βαθύ γήρας του λευκού σώματος, άκαμπτο μέσα στον πάγο των μαθηματικών, και η γεροντική απελπισία ενός πολιτισμού που δεν είναι πλέον σε θέση να κυβερνήσει το χάος που προκαλείται από την υπερφιλελεύθερη επιτάχυνση και τον ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό των όπλων μαζικής καταστροφής.

Οι απεγνωσμένες χειρονομίες του Super-Loser POTUS είναι η αδιαμφισβήτητη απόδειξη του τραγικού λαβυρίνθου στον οποίο έχει παγιδευτεί ο υπερεθνικιστικός νους.

Ο πλανήτης, κατεστραμμένος από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, βρίσκεται τώρα στα πρόθυρα μιας τελικής υπερ-σύγκρουσης.

Ο εγκέφαλος της λευκής φυλής (brainrot, όπως παραδέχεται η ίδια) δεν είναι πλέον ικανός να χειριστεί την Τερματική μηχανή, ούτε να εξασφαλίσει τον έλεγχο του ατομικού over kill. Το μόνο πράγμα που μπορεί να κάνει είναι να παραδώσει τον μοχλό του over kill στον υπερ-Ευφυή αυτόματο κληρονόμο του, ελπίζοντας ότι αυτός θα μας εγγυηθεί τη νίκη.

Δυστυχώς όμως, ακόμη και οι unter menschen διαθέτουν over-killing weapons, και ακόμη και οι unter menschen (ειδικά αυτοί οι μικροκαμωμένοι Κινέζοι) διαθέτουν το Ευφυές Αυτόματο, και πρόσφατα μας έδειξαν έναν στρατό από ρομπότ πολεμιστών, μπροστά στους οποίους ο κ. Alex Karp καλά θα έκανε να κατέβει από το καλάμι  του.

Όμως φοβάμαι ότι δεν θα προσγειωθεί, τόσο το χειρότερο για όλους.

________________

Σε διάστημα τριάντα ετών, η δημογραφία έπαιξε ένα άσχημο παιχνίδι στη φυλή που πιστεύει ότι είναι ανώτερη.

Το δεύτερο μισό του εικοστού αιώνα είδε ένα πρωτοφανές δημογραφικό άλμα, που συνοδεύτηκε από προόδους στην ιατρική επιστήμη.

Η γενιά που εμφανίστηκε την μεταπολεμική  τριακονταετία (η δική μου) απολάμβανε την καλύτερη διατροφή όλων των εποχών, ήταν καλλιεργημένη, εκλεπτυσμένη, αρκετά ευτυχισμένη ή τουλάχιστον γεμάτη ελπίδα, και πίστευε ότι η ειρήνη ήταν εφικτή και ίσως ακόμη και ο σοσιαλισμός.

Αλλά με την αλλαγή του αιώνα, η δημογραφική καμπύλη ανατράπηκε και ο θρίαμβος της ιατρικής επιστήμης επέτρεψε σε έναν ατελείωτο στρατό ηλικιωμένων να εισβάλει στην σκηνή της ιστορίας: αλαζόνες, δύστροποι, επιθετικοί και ανίκανοι να αντιληφθούν την εξασθένησή τους, αφού είχαν μεγαλώσει μέσα σε μια κουλτούρα όπου τα γηρατειά και ο θάνατος ήταν ανομολόγητα και απαγορευμένα.

Ούτε η διαφημιστική ιδεολογία της άρχουσας τάξης, ούτε η κριτική σκέψη μαρξιστικής εμπνεύσεως προσπάθησαν να αντιμετωπίσουν αυτή την ανατροπή της προοπτικής, αυτή την φθορά του συλλογικού σώματος και τη θλίψη που εισέβαλε στον συλλογικό νου, όχι μόνο των ηλικιωμένων, αλλά ακόμη πιο έντονα των νέων, σκόρπιων και μοναχικών γενεών, που καταπιέζονται από το βάρος ενός μέλλοντος το οποίο γίνεται ολοένα και πιο γεροντικό.

Εφόσον δεν έχουμε αναλογιστεί το θέμα των γηρατειών και του θανάτου, βρισκόμαστε τώρα απροετοίμαστοι μπροστά στην εξάπλωση της γεροντικής άνοιας. Το ναζιστοειδές μανιφέστο του κ. Alex Karp και του συνεργάτη του πρέπει να διαβαστεί, πρώτα απ’ όλα, ως μια οργισμένη διακήρυξη για την παρακμή μιας κουλτούρας που δεν αποδέχεται τη γήρανση και αδυνατεί να αντιληφθεί τον θάνατο.

Αυτό το αξιοθρήνητο μανιφέστο επιδιώκει να αναζωογονήσει το πολεμικό πνεύμα της κυρίαρχης φυλής, αποστειρώνοντάς την από κάθε ενσυναίσθηση, από οποιαδήποτε κατανόηση του άλλου.

Το σημείο δέκα προειδοποιεί ότι «Η ψυχολογικοποίηση της πολιτικής μάς θέτει εκτός πορείας. Όσοι νομίζουν ότι κάνουν πολιτική για να θρέψουν την ψυχή τους… θα απογοητευτούν».

Αν ο σύγχρονος πολιτισμός είχε παράγει κάτι καλό, παράλληλα με τη βίαιη επικράτηση της δυτικής αποικιοκρατίας, αυτό ήταν η αχτίδα οικουμενικότητας που, στις καντιανές και μαρξιστικές παραλλαγές της, επιχείρησε να διανοηθεί τη δυνατότητα της ειρήνης και του διεθνισμού.

Ο ατρόμητος Karp (και ο πιστός ιπποκόμος του Zamiska) πιστεύουν ότι με το άγριο ύφος θα σπείρουν τον τρόμο στους unter menschen.

Αλλά δεν φαίνεται οι Πέρσες unter menschen να έχουν φοβηθεί και πολύ, ενώ οι Κινέζοι unter menschen γελούν και παρακολουθούν την κατάρρευση του αμερικανικού πνεύματος, περιμένοντας το πτώμα να περάσει τον ποταμό.

Το σημείο 5 προειδοποιεί για τυχόν περιορισμούς (ηθικούς ή απλώς ανθρώπινους) στην άσκηση της ένοπλης βίας (και της Φονικής Νοημοσύνης): «Οι αντίπαλοί μας δεν θα χάσουν χρόνο συζητώντας τα πλεονεκτήματα των τεχνολογιών. Θα προχωρήσουν χωρίς πολλές ιστορίες».

_________________

Αυτό είναι ίσως το πιο επικίνδυνο σημείο του Μανιφέστου, επειδή περιγράφει μια αδιαμφισβήτητη πραγματικότητα: σε συνθήκες ανταγωνισμού, τα χειρότερα είναι εγγυημένα.

Θυμάστε τις ένδοξες μέρες του νεανικού και αχαλίνωτου νεοφιλελευθερισμού, τις εποχές που ο John Perry Barlow μπορούσε να γράψει αυτή την θρασεία δήλωση;

Τότε, μας έλεγαν ότι έπρεπε να ιδιωτικοποιηθούν τα πάντα, από τα σχολεία μέχρι την υγειονομική περίθαλψη και κάθε άλλη υπηρεσία, επειδή ο (οικονομικός) ανταγωνισμός βελτιώνει την απόδοση και εγγυάται την υψηλότερη ποιότητα για τους χρήστες των υπηρεσιών.

Δεν ήταν αλήθεια, και σήμερα γνωρίζουμε ότι οι συνθήκες διαβίωσης της κοινωνίας έχουν επιδεινωθεί σημαντικά από τότε που το κυρίαρχο κριτήριο έγινε το κέρδος και όχι το συλλογικό καλό.

Αλλά αν ο οικονομικός ανταγωνισμός έχει προκαλέσει μια κοινωνική καταστροφή, ο στρατιωτικός ανταγωνισμός θα μπορούσε να προκαλέσει την τελική καταστροφή, την καταστροφή του ανθρώπινου πολιτισμού.

Μερικοί καλοπροαίρετοι άνθρωποι υποστηρίζουν ότι μπορούμε να αποτρέψουμε την Τεχνητή Νοημοσύνη από το να επιφέρει φοβερές καταστροφικές επιπτώσεις θεσπίζοντας ηθικούς κανόνες ικανούς να εμποδίσουν το Αυτόματο να μας στραγγαλίσει.

Αλήθεια;

Θα μπορούσαμε να το πιστέψουμε σε συνθήκες ειρήνης και παγκόσμιας αδελφοσύνης.

Αντιθέτως, έχουμε εισέλθει στην εποχή του επιθετικού εθνικισμού. Πώς μπορούμε να περιμένουμε από τους εχθρούς μας να συμπεριφέρονται σωστά, αν εμείς  έχουμε δηλώσει ότι σίγουρα θα συμπεριφερθούμε άσχημα;

Σε κάθε ανταγωνιστικό καθεστώς, υπάρχει κάτι που δεν μπορούμε να γνωρίζουμε: τις στρατηγικές του ανταγωνιστή ή του εχθρού μας.

Αλλά το ίδιο το γεγονός ότι δεν μπορούμε να γνωρίζουμε μας οδηγεί να κάνουμε αυτό που μας επιτρέπει η γνώση μας. Όλα όσα μας επιτρέπει να κάνουμε, χωρίς περιορισμούς. Δεν μπορούμε να το αποφύγουμε, επειδή ο εχθρός μπορεί να κάνει αυτό που εμείς αποφεύγουμε να κάνουμε. Επομένως, δεν έχουμε την πολυτέλεια να μην κάνουμε όλα όσα μας επιτρέπει η γνώση μας, ανεξάρτητα από το αν είναι καταστροφικά ή, μάλλον, ακριβώς επειδή είναι.

Επομένως, καμία καταστροφή για την οποία είναι ικανή η γνώση μας δεν θα μας χαριστεί.

Γι αυτό, είμαι πεπεισμένος ότι ο εικοστός πρώτος αιώνας είναι ο τελευταίος αιώνας.

Υπάρχει κάτι άλλο που πρέπει να σκεφτούμε: εμείς δεν μπορούμε να γνωρίζουμε αν αυτό που μας εκθέτει σε κίνδυνο (ακόμα και σε ακραίο κίνδυνο) ενέχει τις συνθήκες μιας ανώτερης τάξης, μιας μαθηματικής τάξης που, τελικά, θα απελευθερωθεί από εκείνη την ατέλεια που είναι η συνειδητή ζωή.

Το Αυτόματο το γνωρίζει αυτό. Επομένως, είναι αποφασισμένο να εξαλείψει την ατέλεια που είμαστε εμείς.

Γι’ αυτό το δημιουργήσαμε;

πηγή: francoberardi.substack.com

Το άρθρο Η υπέρτατη ηλιθιότητα της θνήσκουσας λευκής υπεροχής, του Franco Berardi εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

Ζούμε, λοιπόν, σε ένα είδος μεσοβασιλείας, όπως έγραψε ο Γκράμσι τη δεκαετία του 1930 στα «Τετράδια της Φυλακής»: «Η κρίση συνίσταται ακριβώς στο γεγονός ότι το παλιό πεθαίνει και το νέο δεν έχει ακόμη γεννηθεί, σε αυτή τη μεσοβασιλεία εμφανίζεται μια μεγάλη ποικιλία νοσηρών συμπτωμάτων». Αν και έχει χρησιμοποιηθεί υπερβολικά συχνά, αυτή η φράση αντικατοπτρίζει αρκετά καλά το παρόν μας: δεν αντιμετωπίζουμε μια επανάληψη της ιστορίας, μια επιστροφή στο παρελθόν,  αντιμετωπίζουμε νέα προβλήματα και νέες απειλές, αλλά έχουμε μόνο έννοιες που κληρονομήσαμε από το παρελθόν με τις οποίες μπορούμε να τις αναλύσουμε και να τις ερμηνεύσουμε. Φυσικά, αυτό είναι απογοητευτικό: αυτές οι λέξεις δεν περιγράφουν επαρκώς την αβεβαιότητα της εποχής μας, η οποία φαίνεται να προαναγγέλλει μια τρομερή καταιγίδα. Κατά τη γνώμη μου, έχουμε να κάνουμε με ένα είδος μεταφασισμού, μια έννοια που αντικατοπτρίζει τόσο μια ιστορική απόσταση από τον κλασικό φασισμό όσο και μια σημαντική μετατόπιση στις ιδεολογικές, κοινωνικές και πολιτικές του θέσεις. Αυτή η νέα, ετερογενής ακροδεξιά είναι ένας αστερισμός κινημάτων και κομμάτων διαφορετικής προέλευσης και ιδεολογικών αναφορών, τα περισσότερα από τα οποία ισχυρίζονται ότι αποδέχονται το θεσμικό πλαίσιο της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Αυτό που θέλουν είναι να καταστρέψουν τη δημοκρατία εκ των έσω, όχι εκ των έξω. Αποτελούν απειλή για τη δημοκρατία, αλλά δεν ενεργούν με τον ίδιο τρόπο όπως οι δυνάμεις του ιστορικού φασισμού. Αμφισβητούν την παραδοσιακή διχοτομία μεταξύ φασισμού και δημοκρατίας σε μια εποχή που η ίδια η δημοκρατία φαίνεται φθαρμένη, δυσφημισμένη, κενή και στερημένη από τις αρχικές της αρετές.

Ο Τζέι Ντι Βανς πηγαίνει στο Μόναχο για να εξισώσει την ελευθερία με την Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD). Η Τζόρτζια Μελόνι υπερασπίζεται την ιταλική δημοκρατία ενάντια σε μια απειλή που ενσαρκώνεται στον αντιφασισμό. Όλες οι δυτικές κυβερνήσεις υποστηρίζουν το Ισραήλ ως ένα δημοκρατικό μέρος που περιβάλλεται από σκοταδιστές βαρβάρους. Ακροδεξιά κινήματα στην Ευρώπη και την Αμερική προτείνουν ρατσιστικά και ξενοφοβικά μέτρα για την υπεράσπιση της δημοκρατίας ενάντια στον ισλαμικό φονταμενταλισμό. Ενώ απελαύνει εκατοντάδες χιλιάδες μετανάστες που ζουν και εργάζονται στις ΗΠΑ, η κυβέρνηση Τραμπ ισχυρίζεται ότι υπερασπίζεται τα ανθρώπινα δικαιώματα όταν χορηγεί καθεστώς πρόσφυγα σε λευκούς υπερασπιστές της Νότιας Αφρικής. Οι λέξεις έχουν αλλάξει νόημα μέσω ενός είδους οργουελιανής μεταμόρφωσης. Πριν από δέκα χρόνια, αυτές οι τάσεις ήταν ακόμα σε εμβρυακό στάδιο. Τα τελευταία δύο ή τρία χρόνια, έχουν επιταχυνθεί δραματικά. Η πιο συχνά αναφερόμενη διαφορά μεταξύ φασισμού και μεταφασισμού είναι η βία. Ενώ αυτή η διάγνωση φαίνεται ακριβής, πιστεύω ότι χρειάζεται κάποια διευκρίνιση. Φυσικά, σήμερα οι περισσότεροι ριζοσπαστικοί δεξιοί ηγέτες έχουν συνηθίσει να εμφανίζονται στις τηλεοράσεις μας και οι συνοδοί τους δεν φορούν στολές. Μετά από εβδομήντα χρόνια ειρήνης και οικονομικής σταθερότητας, η φιλελεύθερη δημοκρατία φάνηκε να αποτελεί ένα στέρεο θεσμικό πλαίσιο στις δυτικές χώρες. Η βία, σκεφτείτε την έφοδο στο Καπιτώλιο στις 6 Ιανουαρίου 2021 ή την επίθεση στο Βραζιλιάνικο Κογκρέσο δύο χρόνια αργότερα, φαίνεται να είναι η εξαίρεση, όχι ο κανόνας, αν και τα πράγματα αλλάζουν. Η δεύτερη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ χαρακτηρίζεται από μια σαφή τάση ποινικοποίησης της πολιτικής: έχει αναπτύξει ομοσπονδιακά στρατεύματα σε πολλές μεγάλες πόλεις για να αποκαταστήσει την τάξη και έχει μετατρέψει την Υπηρεσία Μετανάστευσης και Τελωνείων (ICE) σε παραστρατιωτική δύναμη που τώρα μοιάζει με ένα είδος Πραιτωριανής Φρουράς. Αυτά είναι τα πιο εντυπωσιακά χαρακτηριστικά της στροφής προς τον αυταρχισμό. Η ICE δημιουργεί ένα κλίμα τρόμου στο οποίο υπονομεύεται το κράτος δικαίου και όλοι, όχι μόνο οι παράτυποι μετανάστες, αισθάνονται απειλούμενοι.

Φυσικά, η μεταφασιστική βία δεν είναι συγκρίσιμη με εκείνη του κλασικού φασισμού σε μια ήπειρο που έχει καταστραφεί από τον ολοκληρωτικό πόλεμο, αλλά τα σημάδια αλλαγής είναι σαφώς αισθητά. Ο αυταρχισμός βρίσκεται επίσης σε άνοδο στην Ευρώπη. Σκεφτείτε τη Γαλλία και την Ιταλία: πριν από δέκα χρόνια, οι απεργίες και οι διαδηλώσεις των συνδικάτων διαχειρίζονταν από αστυνομικούς, οι οποίοι μπορεί να είχαν μικρές συγκρούσεις με ορισμένα ριζοσπαστικά στοιχεία των απεργών. Σήμερα, οι νόμιμες διαδηλώσεις που οργανώνονται από τα εργατικά συνδικάτα και την αριστερά αντιμετωπίζονται από στρατιωτικοποιημένους αξιωματικούς. Ο συστημικός ρατσισμός επικρατεί στα αστυνομικά τμήματα. Αυτή η επιστροφή στις επιδείξεις βίας έχει επεκταθεί πέρα ​​από τα εθνικά σύνορα. Η Δύση έχει εξαγάγει βία και αλλού, κυρίως στη Μέση Ανατολή, όπου έχει πραγματοποιήσει κατοχές, πολέμους και, πιο πρόσφατα, γενοκτονία μέσω του Ισραηλινού συμμάχου της. Τώρα, η κυβέρνηση Τραμπ βομβάρδισε το Ιράν, απήγαγε τον Νικολάς Μαδούρο στη Βενεζουέλα και απείλησε τους γείτονές της, ιδιαίτερα τη Γροιλανδία, θέτοντας σε κίνδυνο το ΝΑΤΟ και εκδίδοντας προειδοποιήσεις στους πιο πιστούς ευρωπαίους συμμάχους της. Παραδόξως, αυτό είναι περισσότερο σύμπτωμα αδυναμίας παρά δύναμης. Οι ΗΠΑ λαχταρούν να καταλάβουν τον Καναδά και τη Γροιλανδία για να διατηρήσουν και να ενισχύσουν το καθεστώς τους ως ηπειρωτική υπερδύναμη, αλλά έχουν εγκαταλείψει τις παραδοσιακές ηγεμονικές τους φιλοδοξίες σε παγκόσμια κλίμακα. Η φιλοδοξία του Ψυχρού Πολέμου να εγκαθιδρύσει μια αμερικανική παγκόσμια τάξη έχει καταστεί ξεπερασμένη. Η Κίνα δεν θα υποκύψει όπως έκανε η ΕΣΣΔ πριν από περισσότερα από τριάντα χρόνια. Μια δεύτερη διαφορά είναι εξίσου παράδοξη: η καινοτομία αυτής της αναδυόμενης ακροδεξιάς είναι ο συντηρητισμός της. Στο τέλος του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, ο φασισμός είχε μια ισχυρή ουτοπική διάσταση. Θεωρούσε τον εαυτό του επανάσταση, μιλούσε για τον Νέο Άνθρωπο, το Χιλιετές Ράιχ, και ούτω καθεξής. Ισχυριζόταν ότι ο κόσμος βρισκόταν σε πλήρη κατάρρευση και πρότεινε μια εναλλακτική λύση για το μέλλον. Με άλλα λόγια, είχε ένα ουτοπικό όραμα.

Σήμερα, ο μεταφασισμός είναι καθαρά συντηρητικός. Μιλάει για μια μεγάλη αντικατάσταση που αποτελεί απειλή για τον δυτικό πολιτισμό και ισχυρίζεται ότι υπερασπίζεται τις παραδοσιακές αξίες: οικογένεια, κυριαρχία, εθνικούς πολιτισμούς, ιουδαιο-χριστιανικό πολιτισμό, και ούτω καθεξής. Αμφισβητεί όλες τις προόδους στα δικαιώματα των μειονοτήτων και επιτίθεται σκληρά στους πιο ευάλωτους: τους παράτυπους μετανάστες, τα κουήρ και τρανς άτομα. Γενικά, αυτά τα κινήματα έχουν χάσει την ικανότητά τους να εμπνέουν τους ανθρώπους να ονειρεύονται ένα διαφορετικό μέλλον. Επιδιώκουν να αποκαταστήσουν την τάξη και την ασφάλεια (οικονομική, πολιτική, πολιτιστική και ψυχολογική). Ακόμα και το σύνθημα του Ντόναλντ Τραμπ, «Κάντε την Αμερική Μεγάλη Ξανά », το πιο αγαπημένο από τους οπαδούς του, δεν είναι σύνθημα κατάκτησης. Αναφέρεται στο όνειρο της ανάκτησης μιας χαμένης χρυσής εποχής, μιας εποχής που οι ΗΠΑ ήταν ένα ισχυρό και ευημερούν έθνος.

Αυτό που είναι νέο, και θυμίζει τη δεκαετία του 1930, είναι η ικανότητα του μεταφασισμού να σφυρηλατεί οργανικούς δεσμούς με τις οικονομικές ελίτ, όπως αποδείχθηκε θεαματικά στην ορκωμοσία του Τραμπ. Ίσως το πιο πιθανό αποτέλεσμα τα επόμενα χρόνια είναι η εγκαθίδρυση μιας αυταρχικής μορφής νεοφιλελευθερισμού. Μέχρι τώρα, οι ηγέτες και τα κινήματα του μεταφασισμού εμφανίζονταν ως νεόκοποι που αμφισβητούσαν την πολιτική τάξη και πρότειναν μια συντηρητική εναλλακτική λύση στον νεοφιλελευθερισμό. Σήμερα έχουν γίνει αξιόπιστοι συνομιλητές για τις οικονομικές ελίτ στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τις ΗΠΑ και πολλές χώρες της Λατινικής Αμερικής. Φυσικά, είναι δύσκολο να προβλέψουμε πόσο θα διαρκέσει αυτή η συμμαχία μεταξύ του μεταφασισμού και του νεοφιλελευθερισμού. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, απέχουμε ακόμη πολύ από την ολιγαρχική εξουσία που αναδύεται τώρα με τον Τραμπ, αλλά υπάρχει μια παρόμοια τάση. Αυτό που φαίνεται σαφές είναι ότι οι νεοφιλελεύθερες ελίτ δεν επιθυμούν την εγκαθίδρυση ενός ολοκληρωτικού κράτους όπως η Ιταλία του Μουσολίνι ή η Γερμανία του Χίτλερ. Στόχος τους είναι μια κατάσταση εξαίρεσης που αναστέλλει τη δημοκρατία εγκαθιδρύοντας τη δική τους εξουσία, μια πολιτική εξουσία βασισμένη στην αρχή της αυτονομίας του κεφαλαίου, η οποία διαφέρει από την αυτονομία του πολιτικού. Ο Καρλ Σμιτ δεν έχει ξεχαστεί εντελώς, οι μεταφασίστες ηγέτες είναι ντεσιγιονίστας (σημ: στα ισπανικά σημαίνει ένας λήπτης αποφάσεων) με την έννοια ότι περιφρονούν τα κοινοβούλια και κυβερνούν με εκτελεστικά διατάγματα, αμφισβητώντας πολλούς συνταγματικούς κανόνες. αλλά έχει επανεξεταστεί και διορθωθεί από τον Φρίντριχ φον Χάγιεκ.

Όταν εξελέγη το 2023, ο Χαβιέρ Μιλέι εμφανίστηκε ως ένα είδος αργεντίνικης ανωμαλίας: υπερβολικός, εξωτικός και ασυνήθιστος. Σήμερα, έχει γίνει μια παραδειγματική φιγούρα του φιλελευθερισμού, και τα μέτρα λιτότητας που εφάρμοσε έχουν ξεπεραστεί από το Υπουργείο Αποδοτικότητας της Διακυβέρνησης (DOGE) του Έλον Μασκ. Το μόνο ιστορικό προηγούμενο για αυτή τη συνύπαρξη μεταξύ αυταρχικής πολιτικής εξουσίας (η ιδέα της κυριαρχίας του Σμιτ) και του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού, στον οποίο το κράτος είναι πλήρως υποταγμένο στο κεφάλαιο και μεταμορφωμένο σε εργαλείο της κοινωνίας της αγοράς (η ιδέα του φιλελευθερισμού του Χάγιεκ), είναι η Χιλή του Πινοσέτ. Και η Χιλή του Πινοσέτ δεν ήταν μια απλή επανάληψη του φασισμού του μεσοπολέμου. Αυτό είναι το ιστορικό υπόβαθρο του σημερινού μεταφασισμού. Αυτή η αλλαγή στρατηγικής σαφώς δεν ήταν αναπόφευκτη. Οι οικονομικές ελίτ μόλις πρόσφατα άρχισαν να εμπιστεύονται και να υποστηρίζουν ριζοσπαστικά δεξιά κινήματα, κινήματα που προηγουμένως δεν φαινόταν αξιόπιστοι συνομιλητές. Στο παρελθόν, οι ακροδεξιοί ηγέτες απέκτησαν επιρροή καταγγέλλοντας τη νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση (όπως όταν η Μαρίν Λεπέν χαρακτήρισε τον Μακρόν εκπρόσωπο των παγκοσμιοποιητικών ελίτ ή όταν η Τζόρτζια Μελόνι στιγμάτισε τον τραπεζίτη Μάριο Ντράγκι για παρόμοιους λόγους). Μερικές φορές μάλιστα ανέβηκαν στην εξουσία παρά τις προτιμήσεις των άρχουσων τάξεων, όπως με τον Ντόναλντ Τραμπ και τον Ζαΐρ Μπολσονάρο το 2016, όταν δεν ήταν οι υποψήφιοι του κατεστημένου.

Σήμερα, η συμμαχία μεταξύ ακροδεξιών λαϊκιστικών κινημάτων και παγκόσμιων ελίτ επικρατεί παντού. Τα γεγονότα στα οποία βασίζεται αυτός ο ισχυρισμός απέχουν πολύ από το να είναι ανέκδοτα. Ιδού ένας παράξενος συνασπισμός των φτωχότερων και πλουσιότερων στρωμάτων της κοινωνίας. Αυτό ήταν ίσως το μεγαλύτερο επίτευγμα του μεταφασισμού: να κερδίσει τόσο την υποστήριξη ευρέων τμημάτων των εργατικών τάξεων όσο και την εμπιστοσύνη των ισχυρών, αλλά πολύ λίγων, παγκόσμιων ελίτ. Η ριζοσπαστική Δεξιά βασίζεται στο κλασικό λαϊκιστικό παράδειγμα των «καλών ανθρώπων» σε αντίθεση με τις διεφθαρμένες ελίτ, αλλά το έχει αναδιατυπώσει σημαντικά. Σε αντίθεση με το παρελθόν, όταν οι «αληθινοί άνθρωποι» γίνονταν αντιληπτοί ως μια εθνικά ομοιογενής κοινότητα (λευκοί, εθνικιστές, υποτίθεται ότι έχουν βαθιές ρίζες στη γη), σε αντίθεση με τους φτωχούς και περιθωριοποιημένους κατοίκους των πόλεων, μια πηγή αταξίας και ανασφάλειας, σήμερα η λευκή εργατική τάξη μπορεί να γίνει αποδεκτή ως εθνικό συστατικό εάν έχει σπάσει τις σοσιαλιστικές, κομμουνιστικές και αριστερές παραδόσεις της. Οι εξωτερικοί εχθροί είναι οι μετανάστες, οι φυλετικοποιημένες μειονότητες και οι Μουσουλμάνοι. Οι εσωτερικοί εχθροί είναι εκπρόσωποι κάθε είδους «γουοκισμού », από φεμινίστριες και ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα μέχρι οικολόγους και όσους καταγγέλλουν τη γενοκτονία των Παλαιστινίων.

Όπως εύστοχα έχει υποδείξει ο Μισέλ Φεχέρ, η συνέχεια μεταξύ του παλιού εθνικισμού, του φασισμού και του μεταφασισμού έγκειται σε μια επίμονη φανταστική διχοτομία παραγωγών και παράσιτων. Οι πρώτοι, ενάρετοι άνδρες και γυναίκες που εργάζονται, υφίστανται επαίσχυντη εκμετάλλευση από τους δεύτερους, μια ετερογενή ομάδα που περιλαμβάνει οικονομικές ελίτ και μετανάστες που επωφελούνται από τα προγράμματα κοινωνικής ασφάλισης και πρόνοιας στις χώρες υποδοχής. Κατά το πρώτο μισό του 20ου αιώνα, αυτοί οι παρασιτικοί τομείς έφεραν τα χαρακτηριστικά των Εβραίων στην εθνικιστική και φασιστική φαντασία: ένας παράξενος συνασπισμός τραπεζιτών της Wall Street και Εβραίων Μπολσεβίκων. Σήμερα είναι παγκοσμιοποιημένες ελίτ και Μουσουλμάνοι μετανάστες. Ωστόσο, η μεταφασιστική φαντασία, ειδικά η άποψή της για τη σεξουαλικότητα, είναι πιο περίπλοκη από ό,τι θα μπορούσε να υποδηλώνει ο στιγματισμός των αντι-μοντέλων και η αναζήτηση αποδιοπομπαίων τράγων. Παρά τον νεοσυντηρητικό του χαρακτήρα, ο μεταφασισμός δεν θα πρέπει να ερμηνεύεται ως μια απλή επιστροφή στην αστική κανονικότητα και τα βικτωριανά στερεότυπα. Αναδυόμενος από το θεσμικό πλαίσιο της φιλελεύθερης δημοκρατίας στις κοινωνίες της αγοράς που σφυρηλατήθηκαν από τον κτητικό ατομικισμό, ο μεταφασισμός έχει σπάσει τον φασιστικό ιδεώδη τύπο και, σε πολλές περιπτώσεις, ανακτά την κληρονομιά του Διαφωτισμού. Στην μετα-ολοκληρωτική εποχή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αυτό του προσδίδει αξιοσεβαστότητα.

Ο μεταφασισμός δεν δικαιολογεί τον πόλεμό του κατά του Ισλάμ με τα παλιά, ψευδή επιχειρήματα του αυτοκρατορικού επεκτατισμού και του δογματικού ρατσισμού, αλλά μάλλον με τη δική του ερμηνεία της κληρονομιάς του Διαφωτισμού. Η Λεπέν, η Μελόνι και ο Ορμπάν ισχυρίζονται ότι υπερασπίζονται τους ευρωπαϊκούς λαούς από τους μετανάστες που διασχίζουν τη Μεσόγειο, αλλά ισχυρίζονται επίσης ότι υπερασπίζονται τις γυναίκες από τον ισλαμικό σκοταδισμό. Η ομοφοβία και ο ομοεθνικισμός συνυπάρχουν μέσα σε αυτή την μεταβαλλόμενη ριζοσπαστική Δεξιά. Στην Ολλανδία, ο φεμινισμός και τα δικαιώματα των ομοφυλόφιλων έχουν χρησιμεύσει ως λάβαρο σε μια βίαιη ξενοφοβική εκστρατεία κατά των μεταναστών και των μουσουλμανικών πληθυσμών, με επικεφαλής πρώτα τον Πιμ Φόρτουιν, ο οποίος ήταν ανοιχτά ομοφυλόφιλος, και αργότερα τον διάδοχό του Γκέρτ Βίλντερς, έναν υπερασπιστή των δικαιωμάτων των ομοφυλόφιλων. Η Άλις Βάιντελ, η επικεφαλής του AfD, είναι λεσβία που δηλώνει την αφοσίωσή της στην παραδοσιακή οικογένεια και αντιτίθεται στον γάμο μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου.

Σήμερα, η κληρονομιά του Διαφωτισμού συχνά πλαισιώνεται σε μια νέα εκδοχή του Οριενταλισμού, βασισμένη σε μια διχοτομική κοσμοθεωρία που αντιπαραβάλλει τον πολιτισμό, τον ορθολογισμό, την πρόοδο και την ελευθερία με τη βαρβαρότητα, τον φανατισμό και τον σκοταδισμό. Τα ακροδεξιά κινήματα συμμετέχουν σε αυτό το προοδευτικό νεοοριενταλιστικό όραμα χωρίς να εγκαταλείπουν την παραδοσιακή ρατσιστική, μισογυνιστική και ομοφοβική τους ταυτότητα. Ενώ έχουν εγκαταλείψει έναν παραδοσιακό ρατσιστικό και αποικιοκρατικό λόγο, ο οποίος δεν είναι πλέον αποδεκτός στον 21ο αιώνα (παρά ορισμένες αξιοσημείωτες εξαιρέσεις, όπως ο σιωνιστικός αποικισμός), συνεχίζουν να μιλούν για μια οντολογική πολιτισμική ασυμφωνία μεταξύ της Δύσης και του υπόλοιπου κόσμου. Μια σημαντική διαφορά μεταξύ του φασισμού και του μεταφασισμού έγκειται στο όραμά τους για το κράτος. Ο φασισμός εμφανίστηκε μετά τον Μεγάλο Πόλεμο, στην εποχή του ολοκληρωτικού κράτους, στο τέλος του καπιταλισμού laissez-faire (σημ: είναι ένα οικονομικό δόγμα που υποστηρίζει την ελάχιστη ή μηδενική κρατική παρέμβαση στις ελεύθερες αγορές) και στην άνοδο της κρατικής παρέμβασης στην οικονομία: ο κεϋνσιανισμός, το   New Deal, ο φασισμός και τα Σοβιετικά Πενταετή Σχέδια ανήκουν όλα στην ίδια εποχή του κρατισμού. Ο μεταφασισμός εμφανίστηκε σε μια εντελώς διαφορετική περίοδο, την εποχή του μεσσιανισμού της ελεύθερης αγοράς και του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού. Τα αυταρχικά χαρακτηριστικά του συνυπάρχουν με μια λατρεία της κοινωνίας της αγοράς.

Σε αυτό το πλαίσιο, η υποστήριξη των οικονομικών ελίτ έχει ένα υψηλό τίμημα: την εγκατάλειψη του κρατισμού. Σήμερα, ο Τραμπ δεν θεωρείται πλέον ως ένας ξένος που έχει καταλάβει τον έλεγχο του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, ένας από τους πυλώνες του αμερικανικού κατεστημένου. Ομοίως, τα ευρωπαϊκά εθνικιστικά και μεταφασιστικά κινήματα δεν εμφανίζονται πλέον ως ανατρεπτικοί και επικίνδυνοι εχθροί της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Μελόνι δεν είναι μια απόκληρη, αλλά μάλλον μια προσωπικότητα με επιρροή στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Πριν ανέλθει στην εξουσία, ούτε ο Μουσολίνι ούτε ο Χίτλερ απολάμβαναν τόσο σαφή υποστήριξη από τις οικονομικές και βιομηχανικές ελίτ των χωρών τους. Η κατάστασή τους δεν είχε καμία ομοιότητα με την υποστήριξη που έλαβε ο Τραμπ από πολυάριθμους δισεκατομμυριούχους ή που έχει η Λεπέν από την αυτοκρατορία των μέσων ενημέρωσης που ελέγχεται από τον Βενσάν Μπολορέ. Από πολλές απόψεις, οι παγκόσμιες ελίτ θυμίζουν τους Υπνοβάτες του 1914 (σημ: γραμμένο από τον Κρίστοφερ Κλαρκ είναι ένα ιστορικό έργο που αναλύει σχολαστικά τη γένεση του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, το βιβλίο υποστηρίζει ότι οι ευρωπαίοι ηγέτες ενήργησαν σαν υπνοβάτες, τυφλοί απέναντι στην πραγματικότητα της καταστροφής που προκαλούσαν και αγνοώντας τις πλήρεις συνέπειες των αποφάσεών τους), τους υπερασπιστές ενός ευρωπαϊκού κοντσέρτου που ξαφνικά αποπροσανατολίστηκαν και δεν κατάφεραν να κατανοήσουν τι συνέβαινε. Κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου, οι φιλελεύθερες δημοκρατίες αντιμετώπισαν την άνοδο του φασισμού με ένα μείγμα ακατανοησίας και εφησυχασμού, οι κύριες εκφράσεις των οποίων ήταν η σκόπιμη μη παρέμβαση της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου στον Ισπανικό Εμφύλιο Πόλεμο και οι παραχωρήσεις τους στον Χίτλερ στη Διάσκεψη του Μονάχου το 1938. Μια παρόμοια ασάφεια επιμένει σήμερα. Όπως εύστοχα επισημαίνει ο Βόλφγκανγκ Στρέεκ, ο οικονομικός και πολιτιστικός κοσμοπολιτισμός των παγκόσμιων ελίτ έχει, ως αντίδραση, δημιουργήσει «μια μορφή αντιελιτιστικού εθνικισμού από τα κάτω», βασισμένο στη διχοτομία του Φεχέρ μεταξύ παραγωγών και παράσιτων. Ο μεταφασισμός παρέχει πολιτική έκφραση για αυτή τη δυσαρέσκεια, ενώ παράλληλα κερδίζει σεβασμό και αξιοπιστία στα μάτια των ίδιων των οικονομικών και βιομηχανικών ελίτ.

Είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς για πόσο καιρό μπορούν να συμβιβαστούν αυτές οι αντιφατικές τάσεις. Οι Μιλέι, Μελόνι και Τραμπ είναι επιδέξιοι ακροβάτες που διατηρούν και τους δύο αυτούς πόλους, αλλά μακροπρόθεσμα αυτή η άσκηση θα μπορούσε να αποδειχθεί επικίνδυνη. Αφενός, αυτή η σύγκλιση μεταξύ των ελίτ και των πιο μειονεκτούντων κοινωνικών στρωμάτων δεν μπορεί ποτέ να αποτελέσει ένα πραγματικό ιστορικό μπλοκ με την έννοια του Γκράμσι, αλλά μόνο μια προσωρινή μορφή Βοναπαρτισμού. Αφετέρου, η προϋπόθεση για την εφαρμογή αυτής της στρατηγικής είναι η προοδευτική καταστροφή του θεσμικού πλαισίου του κράτους δικαίου και της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Από τη δεκαετία του 1990, δηλαδή από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, οι κυβερνητικές δυνάμεις, τόσο της Αριστεράς όσο και της Δεξιάς, έχουν προσκολληθεί στον νεοφιλελευθερισμό ως ένα είδος μονολιθικής ιδεολογίας. Αυτή είναι η κύρια προϋπόθεση της θεαματικής ανόδου της Ακροδεξιάς, η οποία τελικά αναδύθηκε ως εναλλακτική λύση. Σύμφωνα με την Γουέντι Μπράουν, η ριζοσπαστική Δεξιά είναι η αντιδημοκρατική απάντηση στη διαδικασία διάλυσης της δημοκρατίας που καθοδηγείται από τη νεοφιλελεύθερη λογική. Σε έναν διάσημο αφορισμό του 1939, ο Μαξ Χορκχάιμερ έγραψε ότι «αν δεν θέλεις να μιλήσεις για τον καπιταλισμό, τότε πρέπει να σιωπήσεις για τον φασισμό». Σήμερα θα μπορούσαμε να πούμε ότι «αν δεν θέλεις να μιλήσεις για τον νεοφιλελευθερισμό, τότε πρέπει να σιωπήσεις για τον μεταφασισμό». Αν και ο νεοφιλελευθερισμός και ο μεταφασισμός δεν είναι συνώνυμοι, επί του παρόντος είναι επισφαλείς σύμμαχοι. Το μόνο κλειδί για την αντιμετώπιση αυτής της τάσης και τη διάλυση αυτών των «νοσηρών συμπτωμάτων» είναι η αναγέννηση της Αριστεράς, μια κοινωνική και πολιτική απάντηση από τα κάτω που, αντί να εγκαταλειφθεί, είναι ικανή να βρει ένα σχέδιο, νέα σύμβολα και ένα νέο όραμα για το μέλλον.

*O Έντσο Τραβέρσο  είναι Ιταλός ιστορικός, συγγραφέας και φιλόσοφος. Διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Κορνέλ στη Νέα Υόρκη.

πηγή: vientosur.info/fascismo-pensamiento-con-historia

Το άρθρο Φασισμός: μια ιδεολογία με ιστορία. Του Έντσο Τραβέρσο εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.