Από την ιδιωτικοποίηση του δημόσιου χώρου στην εξασφάλισή του
Τα πρώην στρατόπεδα, οι παραλίες, οι μεγάλοι ελεύθεροι χώροι, οι δασικές εκτάσεις, τα δάση αποτελούν εδώ και καιρό τα φιλέτα ενός σχεδίου ξεπουλήματος της κρατικής περιουσίας. Υπέρ μιας ανάπτυξης «από τα ίδια», με πολλή ιδιωτικοποίηση. Η σημερινή κατάσταση των ελληνικών πόλεων -και συγκεκριμένα της Θεσσαλονίκης- δεν επιβεβαιώνει απλώς του λόγου το αληθές, αλλά σφραγίζει μια εδώ και καιρό προδιαγεγραμμένη πορεία.
Μια γρήγορη αποτίμηση περιλαμβάνει ως δεδομένα την ατμοσφαιρική ρύπανση όπου οι δείκτες της είναι πολλές φορές πάνω από τα επίπεδα των ευρωπαϊκών πόλεων, τη ρύπανση του Θερμαϊκού, αλλά και τη συνεχή απομείωση των ελεύθερων χώρων και το πέρασμα τους από την κοινοχρησία στην εξυπηρέτηση μικρών και μεγάλων ιδιωτικών συμφερόντων. Από την άλλη, η αναγκαιότητα ύπαρξης ελεύθερων, αδόμητων, κοινόχρηστων χώρων αποτελεί το προδήλως αυτονόητο.
Οι ελεύθεροι χώροι – τρεις περιπτώσεις
1) Πολλά στρέμματα ελεύθερων χώρων που προορίζονται για κοινωφελείς λειτουργίες χάνονται για τους δήμους σε όλη τη χώρα, εξαιτίας της λαίλαπας των αποχαρακτηρισμών και της άνω του 60% υποχρηματοδότησης των δήμων και της μηδαμινής συμβολής του Πράσινου Ταμείου. Ως απαραίτητη, λοιπόν, κρίνεται η θεσμοθέτηση τράπεζας Γης.
2) Κατατεμαχισμός είναι ο ακριβής όρος που περιγράφει την υπάρχουσα, αλλά και την σχεδιαζόμενη κατάσταση του παράκτιου μετώπου της Θεσσαλονίκης. Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει την κατασκευή τριών μαρίνων: Μία μπροστά στο Μέγαρο Μουσικής με κυματοθραύστη, τρεις πλωτές προβλήτες, πεζογέφυρα μήκους 110 και πλάτους 10 μέτρων καθώς και κτιριακές εγκαταστάσεις 17.300 τ.μ. Η δεύτερη προβλέπεται στο λιμάνι, στον πρώτο προβλήτα και η τρίτη στο ύψος των «κήπων» της Νέας Παραλίας. Θα ακολουθήσει μια τέταρτη μαρίνα στην περιοχή των ναυταθλητικών ομίλων. Μία μαρίνα, επίσης, προβλέπεται στον τερματικό σταθμό του μετρό στη Μίκρα και μία στην παράκτια ζώνη της Πυλαίας.
Σ’ αυτό το σημείο να υπενθυμίσουμε την απειλή που διατρέχει η παραλιακή ζώνη στο Καραμπουρνάκι και όπου χάρη στο ξεσηκωμό των κατοίκων έχει αποτραπεί, μέχρι στιγμής, η οικοδόμησή της. Αλλά και η μαρίνα στην Αρετσού έχει μπει στο στόχαστρο ήδη από το 1993 και με τη ψήφιση του Νόμου 2160. Από τον Αύγουστο του 2012 πέρασε στο ΤΑΙΠΕΔ μαζί με άλλες 16 μαρίνες και 7 λιμένες. Αναμένονται οι αποφάσεις του ΣτΕ μετά τις προσφυγές κατοίκων και φορέων. Η διεκδίκηση, ο σχεδιασμός και η ανάδειξη του παραλιακού μετώπου ως ενιαίου και συνεχούς αποτελεί πάγιο αίτημα της μεγάλης πλειοψηφίας των κατοίκων της πόλης.
3) Εδώ και αρκετά χρόνια έχει αναπτυχθεί ένα δίκτυο πολιτών και κινημάτων προς υπεράσπιση του δημόσιου χαρακτήρα των πολλών πρώην στρατοπέδων που διαθέτει η πόλη, την ανάδειξη και τη διαχείριση τους ως μητροπολιτικών χώρων υψηλού κοινόχρηστου πράσινου υπερτοπικής σημασίας. Στην αντίθετη, ακριβώς, κατεύθυνση κινούνται οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές των κυρίαρχων δυνάμεων. Ήδη έχουν ενταχθεί στο ΤΑΙΠΕΔ δύο από αυτά, το Παπακυριαζή και το Μ. Αλεξάνδρου. Ας σημειωθεί ότι εντός των δύο στρατοπέδων λειτουργούν τρία Γυμνάσια, ένα Λύκειο, ένα βοηθητικό γήπεδο ποδοσφαίρου, ένα κλειστό γυμναστήριο, γήπεδα τένις και δύο δημοτικά γήπεδα ποδοσφαίρου και στίβου.
Ακόμα, 52 στρέμματα του Παύλου Μελά εκχωρούνται στο στρατό προς οικοδόμηση με τις ευλογίες της πρώην και της νυν διοίκησης του δήμου. Άλλα 8 στρέμματα παίρνει η Μητρόπολη Σταυρούπολης και Νεάπολης. Άμεσα απειλείται από κατατεμαχισμό και το πρώην στρατόπεδο Φαρμάκη. Στους σχεδιασμούς για την επέκταση του Μετρό προς την Καλαμαριά προβλέπεται η κατασκευή βοηθητικού οδικού άξονα που θα σχίζει το στρατόπεδο στα δύο. Στο ΤΑΙΠΕΔ πέρασε και το πρώην αεροδρόμιο στη Θέρμη έκτασης 1300 στρεμμάτων καθώς και ο αερολιμένας Μακεδονίας. Επιπλέον, 3.151 ακίνητα του δημοσίου έβγαλε πριν από ενάμιση περίπου έτος η Γενική Γραμματεία Δημόσιας Περιουσίας του ΥΠ.ΟΙΚ στο σφυρί και μέχρι σήμερα φθάνουν περί τις 80 χιλιάδες που έχουν περάσει πλέον στη δικαιοδοσία του ΤΑΙΠΕΔ –αρκετά από αυτά και στην ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλονίκης. Φυσικά, όλα αυτά πραγματοποιούνται με τη σύναψη συμβάσεων παραχώρησης, δηλαδή μέσω ιδιωτικών κεφαλαίων και ΣΔΙΤ, με διαδικασίες fast track.
Ανάμεσά τους και ο χώρος της ΔΕΘ, όπου η διοίκησή της δημοσιοποίησε μελέτη που ακυρώνει την μετεγκατάστασή της στη Σίνδο και σχεδιάζονται υποδομές συνολικής δόμησης 95.750 τ.μ. Επίσης, από τη διοίκηση Μπουτάρη προτάθηκε στο νέο προς ψήφιση Ρυθμιστικό ώστε να περιληφθεί η χωροθέτηση ως εμπορευματικών κέντρων δύο μεγάλων περιοχών στους Λαχανόκηπους και στο Ποσειδώνιο.
Να σπάσει ο φαύλος κύκλος
Στο πέλαγο της καθολικής καπιταλιστικής κρίσης, οι κυρίαρχες πολιτικές για το περιβάλλον εμπεδώνονται μέσα από ένα πολυδαίδαλο νομοθετικό πλαίσιο που αναπτύσσεται με τα μνημόνια και τους εφαρμοστικούς νόμους, το νέο νομοσχέδιο για το χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό και απογειώνεται με τη συγκρότηση και τη λειτουργία του ΤΑΙΠΕΔ ως το κύριο εργαλείο ιδιωτικοποίησης της δημόσιας περιουσίας. Μια απάντηση από τη δική μας μεριά, των κινημάτων και της Αριστεράς, περιλαμβάνει όλα αυτά τα χρόνια την υπεράσπιση και την διεύρυνση των δημόσιων αγαθών σε όλο το μήκος και το πλάτος των σχεδιασμών μας.
Η υποχώρηση των δημόσιων αγαθών που έχει επισυμβεί ως τις μέρες μας, εκτός των άλλων, συνεπάγεται τη συρρίκνωση του εδάφους, πάνω στο οποίο ασκούνται οι δημοκρατικοί μέθοδοι, καθώς και τη συρρίκνωση της κοινωνικής διαβούλευσης. Από εκεί και πέρα, όσο και να εξαγγέλλονται μορφές άμεσης δημοκρατίας δε θα υπάρχει το έδαφος, το σώμα, ο χώρος, τα επίδικα πάνω στα οποία θα πρέπει να ασκηθούν αυτές οι μορφές. Θα αποτελούν παράταιρους μετεωρισμούς στη σφαίρα του ιδεαλιστικού. Εδώ ακριβώς είναι όπου εισβάλλουν ενίοτε μεριές του εκφασισμού της κοινωνίας. Ήδη οι κοινωνικές σχέσεις διέπονται από ποικίλες μορφές αυταρχισμού και νοοτροπίες που οδηγούν σε περαιτέρω εξατομικεύσεις και όπου συνέχεια οι μεν αλληλοτροφοδοτούν τις δε και αντιστρόφως. Να γιατί στον ορίζοντα του κεντρικοπολιτικού τα διάφορα σχέδια ισορροπισμών που αναπτύχθηκαν από τις κεντροαριστερές και εκσυγχρονιστικές δυνάμεις δεν αποτέλεσαν απάντηση-διέξοδο για τους πολλούς. Δεν επέτρεψαν στους πολλούς να εμπλακούν στη σφαίρα των τεράστιων αντιφάσεων που προκύπτουν από τις κυρίαρχες πολιτικές σε όλα τα επίπεδα της ζωής. Και επομένως να τις επεξεργαστούν και να τις ανατρέψουν. Πολιτικές που τους αποκλείουν, που λειτουργούν ως ανάχωμα στην κατάκτηση του κοινού ,πάει να πει αυτού που αφορά σε όλους. Πρέπει λοιπόν να σπάσει αυτός ο φαύλος κύκλος.
Από αυτήν την άποψη, η υπεράσπιση των δημόσιων αγαθών και του υποσυνόλου δημόσιος χώρος σημαίνει την υπεράσπιση της δημοκρατίας στην πιο βαθιά υλικότητα της. Ως εντελώς ασύμβατο με τα μνημόνια προβάλει το δικό μας σχέδιο που περιλαμβάνει τη στήριξη, την επιβίωση, τη διεύρυνση των δημόσιων αγαθών που περνάει μέσα από την αναλογική φορολόγηση των εισοδημάτων, την κατάρτιση περιουσιολόγιου και φθάνει μέχρι τη φορολόγηση της περιουσίας και την αναδιανομή του πλούτου συνδυασμένες με την ανάπτυξη μιας οικονομίας με ήπιες για το περιβάλλον μεθόδους. Όπου ο συνεργατισμός και ο κοινωνικός έλεγχος αποκτούν κεντρικό ρόλο στην πολιτική της κυβέρνησης της Αριστεράς.
Για να το διατυπώσω απλά: Πρέπει να σκεφτόμαστε με σαφήνεια, να πράττουμε με αποτελεσματικότητα ώστε να δοθούν λύσεις –προοπτικές στη διαχείριση, διεύρυνση τομέων της κοινωνικής ζωής, με πρώτης προτεραιότητας στοίχημα τη σαφή διαφοροποίηση είτε από τον κρατισμό -ότι είναι κρατικό δεν υπηρετεί απαραίτητα το δημόσιο-είτε από λογικές που αποθεώνουν τις ιδιωτικοποιήσεις. Να πείθουμε και να εντάσσουμε ολοένα και περισσότερους σε έναν κοινό σχεδιασμό, για το πώς οι κοινωνίες θα κατακτήσουν ολοένα και περισσότερο κοινό χώρο- τόπο για τους πολλούς που αποτελούν τις υποτελείς κοινωνικές τάξεις, σε όλα τα επίπεδα: στην οικονομία (εισόδημα, μέσα παραγωγής ), τη δημοκρατία (θέματα έκφρασης, δικαιώματα), τον πολιτισμό. Σε κάθε περίπτωση, η κυβέρνηση της Αριστεράς θα κριθεί από την επιτυχή έκβαση στην άσκηση συλλογικότητας, κοινωνικοποίησης και ως προς τη λειτουργία και ως προς την αναπαραγωγή των κοινών αγαθών. Αυτό είναι και που θα δώσει βάθος στη νίκη της.
O Γιάννης Καϊμακτσίδης είναι δημοτικός σύμβουλος του Δήμου Καλαμαριάς ( Ρ.Ε.Κ.) και μέλος της Ν.Ε ΣΥΡΙΖΑ Θεσσαλονίκης
Πηγή: Εποχή