Προβολή του νουάρ θρίλερ του Όρσον Γουέλς «Ο άρχων του τρόμου»

Η Κινηματογραφική Λέσχη των εργαζομένων της ΕΡΤ-3 και το ΚΕMΕΣ συνεχίζουν το αφιέρωμά τους Μεταμοντέρνο νουάρ και προβάλλουν τη Δευτέρα 9 Ιουλίου στις 21:30 στο θερινό σινεμά ΑΠΟΛΛΩΝ (Σαρανταπόρου 4 - Βασ. Γεωργίου, τηλ. 2310828642) το νουάρ θρίλερ του Όρσον Γουέλς Ο άρχων του τρόμου (ΗΠΑ, 1958, ασπρόμαυρη, 111’). Παίζουν: Όρσον Γουέλς, Τσάρλτον Ίστον, Τζάνετ Λι, Μάρλεν Ντίτριχ, Ακίμ Ταμίροφ.

Θα προλογίσει ο Αλέξης Ν. Δερμεντζόγλου, ενώ στους θεατές θα διανεμηθεί έντυπη ανάλυση του Νίνου Φένεκ Μικελίδη. Στο τέλος της προβολής θα ακολουθήσει μακρά συζήτηση με το κοινό.

Το προς συζήτηση θέμα στο μάθημα για τον κινηματογράφο θα είναι: Ο απαισιόδοξος κόσμος του Όρσον Γουέλς.

Ένας πλούσιος Μεξικανός κτηματίας σκοτώνεται όταν το αυτοκίνητο του ανατινάζεται μόλις περνάει τα σύνορα μπαίνοντας στις ΗΠΑ. Την υπόθεση αναλαμβάνουν ένας Μεξικανός ένας Αμερικανός αστυνομικός.

Η ανάλυση που θα διανεμηθεί είναι η ακόλουθη:

«Ο άρχων του τρόμου είναι από τις ταινίες εκείνες που αποδεικνύουν πως ένα μέτριο μυθιστόρημα και μια εταιρεία παραγωγής ταινιών β’ κατηγορίας μπορούν να δώσουν ένα μοναδικό αριστούργημα, φτάνει να έχουν για σκηνοθέτη έναν ιδιοφυή δημιουργό όπως ο Όρσον Γουέλς (1915-1985).

Η ιστορία εκτυλίσσεται στα σύνορα ΗΠΑ-Μεξικού. Ένας πλούσιος Μεξικανός κτηματίας σκοτώνεται όταν το αυτοκίνητο του ανατινάζεται μόλις περνάει τα σύνορα μπαίνοντας στις ΗΠΑ. Την υπόθεση αναλαμβάνουν ο Μεξικανός αστυνομικός της δίωξης ναρκωτικών Μάικ Βάργκας (Ίστον) και ο αμερικανός αστυνομικός Χανκ Κουίνλαν (Γουέλς). Ο Κουίνλαν συλλαμβάνει αμέσως για ύποπτο το Μεξικανό Σάντσες, που έχει δεσμό με την κόρη του νεκρού, έχοντας ο ίδιος τοποθετήσει δυναμίτη στο διαμέρισμα του Σάντσεζ για να τον ενοχοποιήσει. Για να εμποδίσει μάλιστα τον Βάργκας από τις δικές του έρευνες, που κινδυνεύουν να αποκαλύψουν την όλη κατασκευή των στοιχείων, ο Κουίνλαν χρησιμοποιεί ανθρώπους του υποκόσμου για να ενοχοποιήσει τη γυναίκα του Βάργκας.

Ένα από τα πιο εφιαλτικά θρίλερ που μας έδωσε ο κινηματογράφος και ένα από τα τελευταία παραδείγματα της κλασικής εποχής του φιλμ νουάρ. Ο άρχων του κακού ξεκινά με μια σκηνή που έχει πάρει θέση στην κινηματογραφική ιστορία και που μόλις πρόσφατα αποκαταστάθηκε σε όλη της τη δύναμη καθώς παλιότερα η εταιρεία είχε βάλει τους τίτλους αρχής πάνω στη σκηνή αποδυναμώνοντας την. Πρόκειται για μια σκηνή δοσμένη σε ένα μεγάλης διάρκειας μονόπλανο: ένα τράβελινγκ που ξεκινά από την πλευρά του Μεξικού, με την κάμερα να ακολουθεί το αυτοκίνητο και να δείχνει τη βόμβα κρυμμένη κάτω από τη μηχανή του, περνώντας μαζί με αυτό τα σύνορα των ΗΠΑ, για να στραφεί στη συνέχεια στο νιόπαντρο ζευγάρι Ίστον-Λι που βρίσκονται εκεί για μήνα του μέλιτος και να τελειώσει με την έκρηξη του αυτοκινήτου που το ζευγάρι βλέπει από μακριά.

Εδώ ο Γουέλς ανιχνεύει τα δυσδιάκριτα όρια του καλού και του κακού αντιπαραβάλλοντας τις έννοιες του νόμου, της εξουσίας και της δικαιοσύνης. Περιγράφει έναν κόσμο που βρίσκεται σε ηθικό αδιέξοδο, έτοιμο να προδώσει τη φιλία για χάρη της δικαιοσύνης, έναν κόσμο διεφθαρμένο που έχει φθάσει στα όρια των δυνατοτήτων του. Για να δημιουργήσει την ατμόσφαιρα αυτή και να μετατρέψει τα τεχνικά και φυσικά ντεκόρ σε εφιαλτικά καφκικά τοπία ο Γουέλς χρησιμοποιεί εκτός από τα μεγάλα πλάνα σεκάνς, παραμορφωτικούς φακούς και ασυνήθιστες γωνίες λήψης. Σημαντικό ρόλο έχει η μουσική υπόκρουση του Χένρι Μαντσίνι και ο εξπρεσιονιστικός φωτισμός, η μαυρόασπρη φωτογραφία του Ράσελ Μέτι. 

Ο ίδιος ο Γουέλς ερμηνεύει με ξεχωριστή δύναμη και επιβλητικότητα τον παχύσαρκο Κουίνλαν, φτιάχνοντας το πορτρέτο ενός αξιοθρήνητου, διεφθαρμένου αστυνομικού που δρα με βάση το ένστικτό του και ακολουθώντας το απόφθεγμα ο «σκοπός αγιάζει τα μέσα» χαλκεύει τα γεγονότα για να φτάσει στον στόχο του. Γύρω του μια σειρά από εκκεντρικούς χαρακτήρες, η εξαιρετική Τζάνετ Λι που συνδυάζει με τελειότητα τη φιληδονία και την επιφανειακή αθωότητα και φυσικά η Μαρλέν Ντίτριχ στο ρόλο της Μεξικάνας τσιγγάνας που προλέγει στα χαρτιά το τραγικό τέλος του.»

ΔΕΚΑ ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΝΑ ΜΗΝ ΧΑΣΕΤΕ ΤΟΝ «ΑΡΧΟΝΤΑ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ»

Εξάλλου, 10 λόγοι για να μη χάσετε τον Άρχοντα του τρόμου είναι:

  1. Για τη μηδενιστική ματιά του Όρσον Γουέλς, σχόλιο και για την πραγματικότητα των στούντιο που ο ίδιος αντιμετώπιζε.
  2. Για την σοκαριστική παρουσία του Γουέλς, που δείχνει να έχει μετατραπεί σε «κήτος», δηλωτικό της αναισθησίας του.
  3. Για την ερμηνεία του Τσάρλτον Ίστον, που φαντάζει ιδιόρρυθμη.
  4. Για τον δεύτερο ρόλο του Ακίμ Ταμίροφ, τη μόνη χαλαρωτική νότα της ταινίας.
  5. Για την αντίθεση των δύο ζευγαριών: των ακμαίων Τσάρλτον Ίστον – Τζάνετ Λι και των παρακμιακών Όρσον Γουέλς – Μάρλεν Ντίτριχ.
  6. Για τα γαστριμαργικά στοιχεία με σεξουαλικές προεκτάσεις: τη σοκολάτα που λειτουργεί ως υποκατάστατο και το τσίλι που λειτουργεί ως διεγερτικό
  7. Για την υπέροχη ασπρόμαυρη φωτογραφία του Ράσελ Μέτι που χρησιμοποιεί παραμορφωτικούς φακούς αυξάνοντας την αγωνία.
  8. Για την εξαιρετική μουσική επένδυση του μετρ Χένρι Μαντσίνι, απειλητική και μελαγχολική ταυτόχρονα.
  9. Γιατί είναι η τελευταία σπουδαία δημιουργία του Όρσον Γουέλς.
  10. Γιατί η ταινία αντέχει στο χρόνο δείχνοντας το πόσο μπροστά έβλεπε ο Γουέλς.

Υ.Γ. Τη Δευτέρα 16 Ιουλίου στις 21:30 η Κινηματογραφική Λέσχη των εργαζομένων της ΕΡΤ-3 και το ΚΕΜΕΣ προβάλλουν στα πλαίσια του ίδιου αφιερώματος την αστυνομική περιπέτεια Ωραίος, σκληρός και αδίστακτος (1977).