Γράφει ο Στράτος Κερσανίδης
Επτά ταινίες κάνουν πρεμιέρα την τρέχουσα κινηματογραφική εβδομάδα στις κινηματογραφικές αίθουσες της πρωτεύουσας. Βέβαια η μία από αυτές έχει γυριστεί το 1922 και αποτελεί την κορυφαία ταινία της εβδομάδας.
ΝΟΣΦΕΡΑΤΟΥ
NOSFERATU
Σκηνοθεσία: Φρίντριχ Μουρνάου
Πρωταγωνιστούν: Μάξ Σρέκ, Γκούσταβ Φον Βανγκενχάιμ, Γκρέτα Σρέντερ, Άλεξ Γκράναθ.
Ταινία ορόσημο στην ιστορία του παγκόσμιου κινηματογράφου. Ένα αριστούργημα του γερμανικού εξπρεσιονισμού, γυρισμένο το 1922.
Εδώ έχουμε να κάνουμε –χωρίς αμφιβολία- με μία Το «Νοσφεράτου-Μια συμφωνία του τρόμου» (Νosferatu, Eine Symphonie Des Grauens), όπως είναι ολόκληρος ο τίτλος, αποτελεί τη βάση επάνω στην οποία έχει δομηθεί η μυθολογία των ταινιών με βαμπίρ, που έχουτν ως βασική αφετηρία έμπνευσης το διάσημο, αν και υπερεκτιμημένο, βιβλίο «Δράκουλας», που έγραψε το 1897 ο Μπραμ Στόκερ.
Ο Μουρνάου μετέφερε στον κινηματογράφο το βιβλίο του Στόκερ, με αλλαγμένα τα ονόματα, και μικρές αλλαγές στο στόρι, εξαιτίας της δικαστικής απαγόρευσης της χήρας του συγγραφέα. Τα προβλήματα συνεχίστηκαν και μετά τα γυρίσματα, με την χήρα Στόκερ να κερδίζει δικαστικά την καταστροφή κάθε κόπιας. Ευτυχώς μία από αυτές σώθηκε και μαζί της σώθηκε ένα αριστούργημα του παγκόσμιου κινηματογράφου.
Η ιστορία ξεκινά από την Τρανσυλβανία όπου ο νεαρός Χούτερ ταξιδεύει εκεί για να συναντήσει τον κόμη Όρλοκ και να του παραδώσει κάποια συμβόλαια. Η ατμόσφαιρα στον πύργο του κόμη είναι περίεργη, καθώς ο τελευταίος εμφανίζεται μόνο τη νύχτα, η εμφάνισή του είναι απόκοσμη και τρομακτική (μυτερά αυτιά, παραμορφωμένο κρανίο, μακρυά, γαμψά νύχια, αλύγιστο κορμί, αργές κινήσεις), ενώ κάποια περίεργα τσιμπήματα εμφανίζονται στο λαιμό του Χούτερ. Ο κόμης μόλις βλέπει τη φωτογραφία της Έλεν, μνηστής του Χούτερ, υπογράφει το συμβόλαιο με το οποίο αποκτά ένα σπίτι στη Βρέμη. Φεύγει αμέσως για τη γερμανική πόλη ακτοπλοϊκώς και κατά τη διάρκεια του ταξιδιού οι ναύτες πεθαίνουν. Μόλις φτάνει στο λιμάνι ο κόμης αποβιβάζεται κουβαλώντας ένα φέρετρο στην πλάτη, ενώ χιλιάδες αρουραίοι βγαίνουν από τα αμπάρια του πλοίου. Σύντομα απλώνεται μια επιδημία στην πόλη, οι άνθρωποι πεθαίνουν, έχοντας πληγές στο λαιμό. Η Έλεν διαβάζει σε ένα βιβλίο για βρικόλακες, πως για να σταματήσει το κακό, πρέπει να θυσιαστεί μια αθώα κοπέλα και αποφασίζει να αναλάβει αυτό το ρόλο.
Επάνω σε αυτό το στόρι ο Μουρνάου στήνει ένα σκηνοθετικό αριστούργημα. Μια ταινία εφιαλτική, μακάβρια και σκοτεινή. Η ατμόσφαιρα είναι υποβλητική και ανατριχιαστική. Δεν υπάρχει κανένα στοιχείο ανθρώπινο στον ήρωα του Μουρνάου. Σε αντίθεση με το «Νοσφεράτου» που γύρισε ο Βέρνερ Χέρτζογκ το 1979, όπου υπάρχει μια ουμανιστική προσέγγιση του ήρωα, αλλά και στο «Δράκουλα» που γύρισε ο Φράνσις Φορντ Κόπολα το 1992, όπου το βαμπίρ χαρακτηρίζεται από ανθρώπινες ανάγκες, ο Νοσφεράτου του Μουρνάου είναι απόκοσμος και τρομακτικός. Είναι ένα πλάσμα που έρχεται από άλλον κόσμο, ένα πλάσμα που φέρνει την καταστροφή. Ένα όν υπερφυσικό, όπως υπερφυσικά είναι όλα τα όσα συμβαίνουν αλλά και τα συναισθήματα που προκαλούνται.
Καθαρό δείγμα του γερμανικού εξπρεσιονισμού, η ταινία διατηρεί όλα εκείνα τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν το είδος. Έντονη αντίθεση άσπρου-μαύρου, φωτοσκιάσεις, ασυνήθιστες γωνίες λήψης, χρήση του αρνητικού φιλμ. Η διαφορά είναι πως ο σκηνοθέτης τολμάει να εγκαταλείψει τα μεγάλα στούντιο και να γυρίσει σε φυσικό ντεκόρ. Επίσης ο Μουρνάου δεν ακολουθεί μερικά από τα κλασικά ευρήματα, όπως είναι η απουσία σκιάς από το βαμπίρ, ή ο τρόμος τους μπροστά στο σύμβολο του σταυρού. Εδώ ο κόμης Ορλόκ, έχει σκιά και μάλιστα εντυπωσιακή, και εχθρός του, αυτός που τον εξοντώνει τελικά, δεν είναι ο σταυρός, αλλά το φως του ήλιου. Κι ακόμη, αυτός που τον σκοτώνει δεν είναι ένας άνδρας, όπως συμβαίνει σε όλες τις αντίστοιχες ταινίες, αλλά μια γυναίκα.
ΔΑΣΟΣ
RENGETEG
Σκηνοθεσία: Μπένεντεκ Φλίεγκαουφγ
Πρωταγωνιστούν: Ρίτα Μπράουν, Μπάρμπαρα Τσόνκα, Λάσλο Τζίφερ, Γκάμπορ Ντίοσι, Μπάλιντ Κένιερες, Έντιτ Λίπτσεϊ, Πίτερ Φέλιξ Μάτιασι, Κάταλιν Μέςσαρος, Πίτερ Πφένιγκ, Λάιος Σάκατς, Φάνι Σόλιερ, Γιούλι Σίφεϊ, Ίλκο Σος, Μάρτονξ Τόμας, Μπάρμπαρα Τούρζο, Ντούσδανη Βιτάνοβιτς, Κάταλιν Βόρος.
Ο σκηνοθέτης με τρόπο ελλειπτικό παρουσιάζει την καθημερινή ζωή κάποιων νέων ανθρώπων στη Βουδαπέστη. Με σειρά εμφάνισης βλέπουμε μια νεαρή γυναίκα, την Κότι, να επιστρέφει στο διαμέρισμά της και να βρίσκει τη φίλη της, Μπάρμπαρα, έναν άντρα να κοιμάται μαζί με ένα σκύλο και ένα μπιτόνι βενζίνης. Δύο άντρες συζητούν για ένα ευδιάκριτα περίεργο κατοικίδιο που όμως δεν βλέπουμε. Ένας άντρας με τη σύζυγό του συζητούν για τη συμπεριφορά και τη μεταχείρισή του προς τη δεκάχρονη κόρη τους. Δίπλα σε ένα ποτάμι δύο άντρες διηγούνται σε μία κοπέλα μία ιστορία σχετικά με ένα ατύχημα και ένα γιγάντιο γατόψαρο. Ένα φαινομενικά παντρεμένο ζευγάρι φιλονικεί για το περιεχόμενο του σακιδίου του άντρα και τον φίλο του που έχει πεθάνει. Μία νεαρή γυναίκα αφηγείται στο αγόρι της ένα ενοχλητικό όνειρο. Η Κότι και η Μπάρμπαρα ξαναεμφανίζονται σε ένα δάσος και τσακώνονται γιατί η Μπάρμπαρα έχασε το χάρτη. Το νεαρό ζευγάρι εμφανίζεται ξανά καθισμένο γύρω από μια φωτιά και φαίνεται πως υπάρχουν κι άλλοι άνθρωποι τριγύρω.
Ταινία παράξενη, που αφήνει κάποια αίσθηση αβεβαιότητας στο θεατή για τό τι ακριβώς βλέπει, αλλά άκρως γοητευτική. Ο σκηνοθέτης ακολουθεί την αισθητική του Δόγματος 95, του κινήματος στο οποίο πρωτοστάτησαν οι δανοί Λαρς φονν Τρίοερ και Τόμας Βίντερμπεργκ. Κάμερα στο χέρι, συνεχής κίνηση, απουσία ντεκόρ και μακιγιάζ, φυσικοί φωτισμοί, φυσικοί ήχοι, φυσικοί χώροι.
«Ήταν μια ταινία πολύ χαμηλής παραγωγής. Οι ηθοποιοί ήταν φίλοι μου …Είναι κανονικοί άνθρωποι από τα μέρη μου. Με τους μη-ηθοποιούς επικεντρώθηκα στον κάθε χαρακτήρα» δήλωσε ο σκηνοθέτης. Κι αλλού: «Συνεχώς υποδυόμαστε ρόλους, και με ενδιαφέρουν οι στιγμές που κάτι μας εμποδίζει εντελώς από τα να υποδυθούμε τους φυσιολογικούς μας ρόλους. Σε αυτές τις στιγμές κάνει την εμφάνισή του ο πραγματικός μας εαυτός, η αυτοπεποίθησή μας εξαφανίζεται και αόριστα συνειδητοποιούμε σιγά σιγά τι είναι αυτό που μας τρομάζει περισσότερο».
Όπως γράφει ο ΝΥ στο Τάιμ Άουτ, «Ποιητική και ελλειπτική, το ‘Δάσος’ είναι μια ταινία πορτραίτο της μοντέρνας κοινωνίας, η οποία αν και αινιγματική είναι ποτέ λιγότερο πολύ ενδιαφέρουσα ή προσιτή. Είναι ένα κομμάτι διάθεσης που κυμαίνεται μεταξύ κωμωδίας και εφιάλτη στην οποία αβλαβείς ανταλλαγές λοξοδρομούν σε ένα ανησυχητικό και δυσοίωνο έδαφος».
HOLLY MOTORS
Σκηνοθεσία: Λεό Καράξ
Πρωταγωνιστούν: Εύα Μέντες, Κάιλι Μινόγκ, Μισέλ Πικολί, Ντενίς Λεβάντ
Ο κύριος Όσκαρ είναι ένας άνδρας ο οποίος κυκλοφορεί με μία τεράστια λιμουζίνα μέσα στην οποία μεταμφιέζεται και πηγαίνει –ανάλογα μεταμφιεσμένος- σε διάφορα ραντεβού. Ποιος είναι τελικά ο κύριος Όσκαρ; Για ποιους δουλεύει; Ποιοι είναι οι πελάτες του;
Ο Λεό Καράξ έχει στιλ. Αυτό είναι γνωστό. Όπως είναι γνωστή και η ιδιορρυθμία του κινηματογράφου του. Με το «Holly motors» θέλει να μας μιλήσει για το σινεμά και τη ζωή. Μας λέει πως όλα είναι ρόλοι, ακόμη και η ίδια η ζωή. Και εν τέλει μας οδηγεί μέσα σε έναν παράδοξο κόσμο που εκτός από το στιλ και την ιδιορρυθμία, συνοδεύεται και από δυσφορία. Η ταινία στερούμενη αφηγηματικότητας, κουράζει αφόρητα, δυσκολεύεται να αρθρώσει λόγο και όσα επιχειρεί να μας πει, τα λέει διά της τεθλασμένης, η οποία όμως διαρκώς βρίσκεται εκτός στόχου. Η προβολή της στις Κάνες προκάλεσε διφορούμενα σχόλια. Η ίδια αίσθηση υπήρχε και στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, όπου προβλήθηκε ως ταινία έναρξης, με την πλειοψηφία του κοινού πάντως, να εξέρχεται απορημένο και δυσαρεστημένο.
CLOUD ATLAS
Σκηνοθεσία: Άντι Γουακόφσκι, Λάνα Γουακόφκσι, Τομ Τίκβερ
Πρωταγωνιστούν: Τομ Χανκς, Χιούγκο Γουίβινγκ, Χάλι Μπέρι, Σούζαν Σαράντον, Χιου Γκραντ, Τζιμ Μπρόουντμπεντ, Τζέιμς Ντ’Άρσι, Τζιμ Στέρτζες, Μπεν Γουίσο, Κιθ Ντέιβιντ, Ντούνα Μπέι, Ντέιβιντ Γκιάζι
Ταινία επιστημονικής φαντασίας η οποία ξεκινά από το 19ο αιώνα σε κάποια νησιά του Ειρηνικού Ωκεανού. Διασχίζει παρελθόν, παρόν και μέλλον και κάνει το γύρο του κόσμου για να καταλήξει στη Χαβάη, σε μια φουτουριστική κοινωνία που έχει επιβιώσει μετά την Αποκάλυψη. Μια αλληλουχία διακεκομμένων ιστοριών, που πραγματεύονται το “Σύννεφο”, τον ατέρμονα μεταβαλλόμενο χαρακτήρα του “Άτλαντος”, της σταθερής ανθρώπινης φύσης.
FRANKENWEENIE
Σκηνοθεσία: Τιμ Μπάρτον
Φωνές: Γουινόνα Ράιντερ, Κάθριν Ο’ Χάρα, Μάρτιν Σορτ, Μάρτιν Λαντάου, Άτικους Σάφερ
Ταινία κινουμένων σχεδίων από το μεγάλο Τιμ Μπάρτον. Αφού έχασε αναπάντεχα τον αγαπημένο του σκύλο Σπίθα, ο μικρός Βίκτωρ επιστρατεύει την επιστήμη για να επαναφέρει στη ζωή τον καλύτερο του φίλο, μόνο που θα προκύψουν μερικές σταυροβελονιές . Ο Βίκτωρ προσπαθεί να κρύψει το εργόχειρο του, αλλά όταν ο Σπίθας το σκάει, οι συμμαθητές, οι δάσκαλοι κι ολόκληρη η πόλη τον αντιμετωπίζει σαν τέρας.
ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΡΓΑ
HOPE SPRINGS
Σκηνοθεσία: Ντέιβιντ Φράνκελ
Πρωταγωνιστούν: Μέριλ Στριπ, Τόμι Λι Τζόουνς, Στιβ Καρέλ
Η Κέι και ο Άρνολντ είναι ένα αγαπημένο ζευγάρι αλλά έχουν προβλήματα με το γάμο τους. Η Κέι βρίσκει έναν σύμβουλο γάμου και προσπαθεί να πείσει τον Άρνολντ να πάνε για μια εβδομάδα θεραπείας. Αν και ο Άρνολντ, δυσκίνητος και εργασιομανής δυσκολεύεται να ξεκολλήσει, η πρόκληση που τους περιμένει εκεί, είναι μεγάλη. Θα βρεθούν κάπου, όπου θα χρειαστεί να αποβάλλουν όλες τις αναστολές τους και να προσπαθήσουν, με την καρδιά τους, να ανάψουν ξανά τη σπίθα που κάποτε τους έφερε κοντά.
ΜΠΟΥΕΝΟΣ ΑΪΡΕΣ, Σ΄ΑΓΑΠΩ
SUPERCLASICO
Σκηνοθεσία: Όλε Κρίστιαν Μάντσεν
Πρωταγωνιστούν: Πάπρικα Στέιν, Άντερς Μπέρτελσεν, Αντριάνα Μασκιαλίνο, Σεμπάστιαν Εστεβάνεζ, Ντάφνε Σκίλινγκ, Τζέιμι Μόρτον, Μιγκέλ Ντέντοβιτς, Μίκαελ Μπέρτελσεν
Ο Κρίστιαν είναι ιδιοκτήτης μιας κάβας στο χείλος της χρεοκοπίας. Βέβαια ούτε η υπόλοιπη ζωή δε βρίσκεται στα καλύτερά της. Η σύζυγός του, Άννα, τον έχει εγκαταλείψει και ζει στο Μπουένος Άιρες, όπου εργάζεται ως επιτυχημένη ατζέντισσα ποδοσφαιριστών και χαίρεται τη ζωή της με τον πάμπλουτο σταρ του ποδοσφαίρου Χουάν Ντίας. Μια μέρα, ο Κρίστιαν και ο 16χρονος γιος τους παίρνουν το αεροπλάνο για το Μπουένος Άιρες. Η αφορμή για το ταξίδι είναι τα χαρτιά του διαζυγίου, τα οποία ο Κρίστιαν θέλει δήθεν να υπογράψει μαζί με την Άννα, στην πραγματικότητα, όμως, σκοπός του είναι να προσπαθήσει να την ξανακερδίσει. Πολύ καλή ταινία με στοιχεία δράματος αλλά και κωμωδίας.