Με μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκε χθες το απόγευμα η εκδήλωση που διοργάνωσε ο «93.4 Στο Κόκκινο» με τίτλο «Κοινωνίες σε κρίση. Από τους προνοιακούς μηχανισμούς του ΕΑΜ στις σημερινές δομές αλληλεγγύης», με αφορμή το βιβλίο του ιστορικού Μενέλαου Χαραλαμπίδη «Η Εμπειρία της Κατοχής και της Αντίστασης στην Αθήνα».
Στην αίθουσα του Δημοτικού Συμβουλίου του Δημαρχείου Θεσσαλονίκης πλήθος κόσμος άκουσε με ιδιαίτερο ενδιαφέρον τους ιστορικούς Μενέλαο Χαραλαμπίδη και Στράτο Δορδανά και τον Θόδωρο Ζδούκο, γιατρό του ΕΣΥ και εθελοντή του Κοινωνικού Ιατρείου Θεσσαλονίκης να αναλύουν το ανθρωπιστικό ζήτημα έτσι όπως καταγράφηκε στην ιστορία από την δράση του ΕΑΜ και το πως η απόγνωση κατά τη διάρκεια της κατοχής μετατράπηκε μέσα από τις δομές και τις λαϊκές επιτροπές του ΕΑΜ σε αντιστασιακή πράξη- ουσιαστικά πως οι προνοιακοί μηχανισμοί του ΕΑΜ μετέτρεψαν τον αυτοσχέδιο ατομικό αγώνα για επιβίωση σε συλλογική αντίδραση και σε οργανωμένη πολιτική δράση.
Ο Μ. Χαραλαμπίδης εξήγησε μέσα από κομβικά παραδείγματα τα οποία αναλύονται εκτενώς στο βιβλίο του «Η εμπειρία της κατοχής και της αντίστασης στην Αθήνα» τους τρόπους με τους οποίους το ΕΑΜ κατάφερε λίγο καιρό μετά την κατάληψη της Αθήνας από τα ναζιστικά στρατεύματα, την πείνα και τον λοιμό που ακολούθησε να δημιουργήσει πρακτικές και δομές αλληλεγγύης και υπό καθεστώς παρανομίας ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού να συμμετέχει συνειδητά στην αντιστασιακή δράση.
Σύμφωνα με τον ίδιο η Εθνική Αλληλεγγύη η πρώτη οργάνωση που δημιουργήθηκε τους πρώτους μήνες της κατοχής ιδρύει ιατρεία κατεπείγουσας περίθαλψης. Ενεργοποιεί γιατρούς και άλλους επαγγελματικούς συλλόγους κάνοντας συσσίτιτα ενώ παράλληλα δημιουργεί δεσμούς μεταξύ των συλλογικοτήτων και των σωματείων που ήδη υπήρχαν.
Η δημιουργία συλλογικού πνεύματος, η επανάκτηση της αξιοπρέπειας που είχε πληγεί βάναυσα από τον κατακτηκτή και τις τραγικές συνθήκες που επικρατούσαν ώθησαν τον κόσμο να ενταχθεί στους προνοιακούς μηχανισμούς του ΕΑΜ με τον πατριωτισμό να λαμβάνει ένα καινούριο νόημα και να συνδέεται σταδιακά με το όραμα για μία νέα μεταπολεμική Ελλάδα. Η μαζική ένταξη του κόσμου στο ΕΑΜ και το γεγονός ότι αυτό αποτέλεσε τον εκφραστή των κοινωνικών στρωμάτων που επλήγησαν στον πόλεμο δεν ήρθε ως αποτέλεσμα της ανάγκης για επιβίωση αλλά τελικά ως μια επιλογή του κόσμου ο οποίος ήλπιζε σε μία κοινωνικοπολιτική ανασυγκρότηση μετά τον πόλεμο.
Παράλληλα στην εκδήλωση αναλύθηκαν οι ομοιότητες και διαφορές μεταξύ της δράσης του ΕΑΜ σε Θεσσαλονίκη και Αθήνα. Ο Στράτος Δορδανάς εξήγησε τους λόγους για τους οποίους στην Θεσσαλονίκη που αποτελούσε την έδρα των γερμανικών στρατιωτικών δυνάμεων αλλά και σε άλλες περιοχές της Β. Ελλάδας η ριζοσπαστικοποίηση των συνειδήσεων του κόσμου αναπτύχθηκε με διαφορετικό τρόπο. Η συνειδητοποίηση αυτή που οδήγησε σε μαζική αντίσταση του πληθυσμού απέναντι στις κατοχικές δυνάμεις ήταν το αποτέλεσμα όχι του λοιμού και της πείνας αλλά της αντίδρασης του κόσμου στα αντίποινα των Γερμανών απέναντι στις ενέργειες του ΕΑΜ στην Β. Ελλάδα.
Τέλος η σύνδεση του χθες με το σήμερα στα πλαίσια των ιστορικών αναλογιών και κυρίως ο τρόπος που ανασυγκροτείται το υποκείμενο μέσα σε συνθήκες απώλειας αναλύθηκε από τον Θ. Σδούκο ο οποίος ανέφερε τα σημερινά παραδείγματα δομών αλληλεγγύης όπως το ΚΙΑ, το οποίο προσφέρει δωρεάν πρωτοβάθμιες υπηρεσίες υγείας σε ανασφάλιστους συμπολίτες μας οι οποίοι δεν έχουν καμία πρόσβαση στη δημόσια υγεία. Το Κοινωνικό Ιατρείο Αλληλεγγύης Θεσσαλονίκης ήταν αποτέλεσμα της κρίσης και ίδρυθηκε μέσα από την πρωτοβουλία μιας ομάδας γιατρών που συμμετείχε στην παρακολούθηση και στήριξη της υγείας των 50 μεταναστών απεργών πείνας στο ΕΚΘ, ως αλληλέγγυοι στον αγώνα τους για πλήρη και ίσα δικαιώματα με τους ντόπιους εργαζόμενους . Οι γιατροί αυτοί είδαν έγκαιρα ότι το ζήτημα των ανασφάλιστων που δεν έχουν πρόσβαση στην υγεία παίρνει μεγάλη έκταση ειδικά μετά την εγκύκλιο του Α. Λοβέρδου που προέβλεπε ότι όσοι πολίτες δεν έχουν ασφαλιστική κάλυψη πρέπει να πληρώνουν το κόστος της νοσηλείας τους. Το ΚΙΑ απέκτησε σύντομα ένα πλήθος εθελοντών οι οποίοι συνειδητοποίησαν την ανάγκη να δοθεί μια απάντηση στο πρόβλημα αυτό σε συνθήκες κρίσης.
Η μαζική συμμετοχή στο ΚΙΑ αλλά και στις άλλες δομές αλληλεγγύης, οδηγεί σύμφωνα με τον Θ. Σδούκο στην σταδιακή αλλαγή πολιτικής συνείδησης και στην χειραφέτηση η οποία κατακτιέται μέσα από την δράση των δομών αυτών. Ταυτόχρονα η δράση του ΚΙΑ επειδή ακριβώς δεν γίνεται με όρους φιλανθρωπίας αλλά συνειδητής πολιτικής πράξης οδηγεί τον κόσμο που συμμετέχει αλλά και αυτόν που δέχεται τις πρωτοβάθμιες υπηρεσίες υγείας να σκεφτούν συλλογικά για έναν διαφορετικό τρόπο ζωής και για μια διαφορετική κοινωνία μετά την κρίση.