Μπορεί οι χώρες του Νότου να βρίσκονται στη δίνη της οικονομικής κρίσης, αλλά Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο κρατούν μαζί με την Ελλάδα τα σκήπτρα της μεγαλύτερης αποβιομηχάνισης μεταξύ των αναπτυγμένων χωρών. Η κατάσταση για την Γαλλία είναι κρίσιμη καθώς οι απώλειες στη βιομηχανία αυξάνονται θεαματικά : την περίοδο 2000- 2008 χάθηκαν 450.000 θέσεις εργασίας, ενώ από το καλοκαίρι του 2008 μέχρι την άνοιξη του 2012 καταγράφηκε απώλεια επιπλέον 270.000 θέσεων εργασίας. Αυτό μεταφράζεται σε έλλειμα 42 εκατομμύρια ευρώ ή αλλιώς δύο μονάδες του ΑΕΠ, στο οποίο πρέπει να προστεθούν 62 εκατομμύρια ευρώ για τις εισαγωγές πρώτες ύλες γκάζι, πετρέλαιο κλπ. Οι απώλειες είναι τεράστιες αν πάρουμε υπόψη ότι το 2009 η Γαλλία, ένας από τους πιο σημαντικούς τουριστικούς προορισμούς, είχε πλεόνασμα στον τουριστικό τομέα μόλις 7,8 εκατομμύρια ευρώ.
Στα ίδια επίπεδα το κόστος εργασίας σε Γαλλία – Γερμανία
Σύμφωνα με το BLS ( Bureau of Labor Statistics)1 το 2010, 1 ώρα εργασίας κόστιζε κατά μέσο όρο 40,6 δολάρια στη Γαλλία, 43,8 δολάρια στη Γερμανία και 40,40 στη ζώνη του ευρώ, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι το πρόβλημα ανταγωνιστικότητας της Γαλλίας δεν εντοπίζεται στο κόστος εργασίας. Ωστόσο αν σύμφωνα με αυτά τα νούμερα το 2010 η διαφορά στο κόστος εργασίας μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας είναι της τάξης του 8%, το 2000 ήταν 19%.
Οι πολιτικές λιτότητας που εισήγαγε η Άγκελα Μέρκελ προφανώς βοήθησαν στο να κρατηθεί χαμηλό το κόστος εργασίας στη Γερμανία, αλλά όχι τόσο όσο συνήθως παρουσιάζεται. Έτσι οι εισπράξεις από την αύξηση του ΦΠΑ κατά 3% το 2007, με αντάλλαγμα τη μείωση των κοινωνικών εισφορών, χρησιμοποιήθηκαν κυρίως για να καλύφθούν οι τρύπες στον προυπολογισμό που άφησε η κυβέρνηση του Γκ.Σρέντερ. Από την άλλη η μείωση των κοινωνικών εισφορών συντέλεσαν στη μείωση του κόστους εργασίας μόλις κατά 0,55%. Στην πραγματικότητα αυτό που βοήθησε τη γερμανία να κρατήσει την ανταγωνιστικότητά της είναι ότι δεν υπήρξε φούσκα στις κατασκευές, όπως στην Ισπανία αλλά και την Γαλλία : στις δύο αυτές χώρες την περίοδο 1996 -2010 οι τιμές των ακινήτων διπλασιάστηκαν !
Αυξηση τιμής του ευρώ, γιατί η γερμανία άντεξε
Από το 2000 και έπειτα, το μεγαλύτερο πρόβλημα της ευρωπαικής βιομηχανίας είναι η κατακόρυφη αύξηση της τιμής του ευρώ έναντι του δολαρίου. Αυτό ήταν ένα ισχυρό σοκ για την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας σε όλες τις χώρες της Ευρώπης … με εξαίρεση τη Γερμανία. Για παράδειγμα το 2000, 1 ώρα εργασίας στις ΗΠΑ κόστιζε 17% περισσότερο από ότι 1 ώρα εργασίας στην Γαλλία, ενώ το 2010 κόστιζε 14% λιγότερο !
Η Γερμανία είναι η μόνη χώρα στην Ευρώπη που βγήκε αλώβητη. Το σχετικά χαμηλό κόστος εργασίας συντέλεσε στο να κρατήσει την ανταγωνιστικότητά της σε υψηλά επίπεδα… αλλά δεν ήταν ο μόνος λόγος.
1- Η Γερμανία επένδυσε συστηματικά στις χώρες τις κεντρικής και ανατολικής ευρώπης δημιουργώντας ένα είδος Hinterland2, προκειμένου να προμηθεύεται σε πολύ χαμηλές τιμές προκατασκευασμένα τμήματα των προιόντων που παράγει. Με αυτό τον τρόπο μείωσε το κόστος και αύξησε σημαντικά την ανταγωνιστικότητα των προιόντων της.
2- Το 2010 η Γερμανία συγκέντρωσε το 33% της παραγωγής μηχανών και ηλεκτρικών συκευών της ευρωπαικής ζώνης. Κάτι που εξηγεί τη θεαματική αύξηση των εξαγωγών ήδη από τη δεκαετία του ’90 όταν η Κίνα, η Βραζιλία και η Ινδία ξεκίνησαν να στήνουν εργοστασιακές μονάδες κατά εκατοντάδες.
3- Σε χώρες όπως η Κίνα δημιουργείται μια καινούργια αστική τάξη που κρατά υψηλά τη ζήτηση πολυτελών αυτοκινήτων όπως Mercedes , Porsche κλπ. Αντίθετα η αυτοκινητοβιομηχανία της Γαλλίας απευθύνεται στα μεσαία και χαμηλά κοινωνικά στρώματα.
Η Μείωση της τιμής του Ευρώ ευνοεί… τη Γερμανία
Η μείωση της τιμής του ευρώ έναντι του δολαρίου θεωρείται απαραίτητη για να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα χωρών όπως η Ελλάδα, η Ισπανία και η Ιταλία. Αλλά αυτή δεν συνιστά πανάκεια, καθώς την ίδια στιγμή θα προκαλέσει σημαντική αύξηση στις τιμές του πετρελαίου και του γκαζιού. Για αυτό και το ενεργειακό πρόβλημα μπαίνει ιδιαίτερα δυναμικά στην ευρωπαική πολιτική ατζέντα.
Ωστόσο αν η Γερμανία έχει άμεσα οφέλη από την μείωση του ευρώ καθώς είναι η μόνη ευρωπαική χώρα που συνεχίζει να έχει σημαντικές εξαγωγές, η Γαλλία θα πρέπει να αντιμετωπίσει το αυξημένο κόστος εργασίας… σε σχέση με τις χώρες του ευρωπαικού νότου. Έτσι στην Ελλάδα το κόστος εργασίας κατα μέσο όρο το 2008 ήταν 59% του κόστους εργασίας στη Γαλλια, ενώ το 2012 μειώθηκε στο 49%.
Η κρίση της κατανάλωσης
Για να αντιμετωπιστεί η κρίση της ανταγωνιστικότητας στη Γαλλία, πολλοί προτείνουν την μεταφορά των εργοδοτικών εισφορών στα γαλλικά νοικοκυριά. Στην πραγματικότητα με αυτό τον τρόπο θα μειωθεί σχετικά το κόστος εργασίας και ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα στην εσωτερική ευρωπαική αγορά σε σχέση με χώρες όπως η Ιταλία ή Ισπανία. Ωστόσο αυτή η πρόταση κρύβει μια τεράστια παγίδα. Αν αυτή τη στιγμή η ζώνη του ευρώ δεν έχει γονατίσει τελείως από την κρίση είναι γιατί στηρίζεται στην ιδιωτική κατανάλωση της Γαλλίας και της Γερμανίας. Συγκεκριμένα η ιδιωτική κατανάλωση μειώθηκε κατά 17% στην ελλάδα, 10% στην πορτογαλλία, 6% στην Ισπανία και 5% στην Ολλανδία. Αν λοιπόν υπάρξει επιπλέον μείωση της κατανάλωσης στην Γαλλία, δεν κινδυνέυει να καταρρεύσει μόνο η Γαλλία αλλά και ολόκληρη η ευρωπαική ζώνη.
Το άρθρο στηρίζεται σε πολύ μεγάλο βαθμό σε δημοσίευση του περιοδικού Alternatives économiques, n°318, νοέμβρης 2012.
Υποσημειώσεις
1 Στατιστική υπηρεσία του αμερικανικού υπουργείου εργασίας.
2 Hinterland, περιοχή επιρροής μιας πόλης, εδώ μιας χώρας.
Μακρίδου Έφη