Τη συνέντευξη για το alterthess.gr πήρε η Βάσω Χατζούλη και ο Τίμος Κεχαγιάς
Η Νατάσσα Μποφίλιου σ’ αυτή τη συνέντευξη δε μιλάει “για όλους και για όλα”. Τουλάχιστο όχι με τον τρόπο που θα τη ρωτούσε ένα life style περιοδικό ή ένα καλλιτεχνικό site. Μιλάει όμως για πράματα και καταστάσεις που άλλοι καλλιτέχνες στη θέση της, δε θα τολμούσαν να βάλουν στο στόμα τους, από φόβο μη τυχόν χάσουν κομμάτι του κοινού και των πωλήσεών τους. Αισθανθήκαμε μάλιστα πολλές φορές την ανάγκη να την “προστατεύσουμε” κλείνοντας το μαγνητοφωνάκι. Πρόσφατα άλλωστε, δέχτηκε σημαντικές απειλές, φασιστικού περιεχομένου, λόγω μιας ανάρτησης στην προσωπική της σελίδα κοινωνικής δικτύωσης.
Η Νατάσσα Μποφίλιου είναι ένας άνθρωπος που ζει με πάθος και σίγουρα με άποψη και ειλικρίνεια, τόσο την καλλιτεχνική δημιουργία και το τραγούδι, όσο και την ίδια τη ζωή. Εκτός από τη φιλική και θερμή επικοινωνία που είχαμε μαζί της, είχαμε και τη χαρά να παρακολουθήσουμε την υπέροχη συναυλία που έδωσε στις 9 Μαϊου σ’ ένα κατάμεστο από φανατικούς θαυμαστές της, Principal και η οποία “έδεσε” την εικόνα που είχαμε για την ίδια.
Είναι τουλάχιστο ελπιδοφόρο και ενθαρρυντικό, σε μια εποχή καταιγισμού αδιάφορων έως χυδαίων εικόνων και ήχων, αποπροσανατολισμού και εμπορευματοποίησης της τέχνης, αλλοτρίωσης του φιλοθεάμονος κοινού και σε μία περίοδο καταρράκωσης της κοινωνίας στο βωμό της κρίσης, να έχουμε την τύχη να απολαμβάνουμε την ποιότητα τέτοιων καλλιτεχνών όπως η Νατάσσα Μποφίλιου, ο Θέμης Καραμουρατίδης κι ο Γεράσιμος Ευαγγελάτος. Ποιότητα στο στίχο, στη σύνθεση, στο τραγούδι, στη ζωντανή παρουσία, στο περιεχόμενο, στο ήθος και στην προσωπικότητα των ανθρώπων αυτών.
Α: Ας ξεκινήσουμε από το δίσκο που περιμένουμε, τις «Μέρες του Φωτός».Ο τίτλος αυτός είναι ένα ειρωνικό σχόλιο για τις μέρες που βιώνουμε ή ένα αισιόδοξο κλείσιμο του ματιού στα μελλούμενα;
Μ: Είναι ακριβώς και τα δύο. Είναι ένα κλείσιμο του ματιού που λέει «θα το παλέψουμε». Eίναι και λίγο σαρκαστικό και ειρωνικό, αλλά κυρίως νομίζω ότι μετατράπηκε και για τους τρεις μας σε ευχή. Είναι σαν μια δηλωμένη ευχή. Ότι εύχομαι πραγματικά να ‘ρθουν οι «Μέρες του Φωτός» και θα κάνω ότι περνάει από το χέρι μου γι’ αυτό. Είναι ένας τίτλος που μας βγήκε χωρίς να το σκεφτούμε. Σχεδόν πριν τελειώσει η δουλειά, πριν μαζευτεί το υλικό, ξέραμε ότι το τραγούδι «οι Μέρες του Φωτός» θα δώσει τον τίτλο στο άλμπουμ. Και ας ακούγεται λίγο περίεργο. « Τι μας λες τώρα; Ποιές μέρες του φωτός;» Έτσι και αλλιώς έχω την πεποίθηση ότι όσο πιο σκοτεινά είναι τα πράγματα, τόσο πιο πολύ θέλεις να βγεις στο φως. Πρέπει να βγούμε στο φως!
Νομίζω ότι και πολιτικά και κοινωνικά και οικονομικά, η ιστορία έχει αποδείξει ότι πάντα κάνει ένα συγκεκριμένο κύκλο: από το κακό στο καλό και από το καλό στο κακό. Αν υποθέσουμε ότι τώρα είναι το κακό, θα έρθει και το καλύτερο. Από μόνη της αυτή είναι η τροχιά των χρόνων της ανθρωπότητας, και αυτό είναι κάτι. Εγώ δεν υπήρξα ποτέ αισιόδοξη στη ζωή μου. Δεν ήμουν αυτό που λέμε αισιόδοξος άνθρωπος. Όμως κάποια στιγμή, ψάχνοντας και εγώ εσωτερικά, τι είναι αυτό που θα με ανακουφίσει σκέφτηκα ότι πάντα η ιστορία κάνει ένα πολύ συγκεκριμένο κύκλο και ότι όλα περνάνε, και αυτό από μόνο του είναι αισιόδοξο, γιατί όταν βρίσκεσαι σε μια δύσκολη θέση, ξέρεις ότι αυτό θα περάσει. Αυτό βέβαια έχει και την απαισιόδοξη πλευρά: όταν είσαι σε μία καλή φάση ξέρεις ότι και αυτή θα περάσει. Όμως όλο αυτό, νομίζω, δείχνει μια εξέλιξη, και η εξέλιξη από μόνη της ενέχει μέσα την αισιοδοξία.
Α: Αυτή η εναλλαγή είναι κάτι νομοτελειακό; Δεν απαιτεί και από την πλευρά μας κάποια συμβολή τόσο σε προσωπικό όσο και σε πολιτικό επίπεδο;
Μ: Πρώτα απαιτεί αυτό και μετά όλα τα υπόλοιπα! Το σύνολο διαμορφώνεται από τα άτομα. Οπότε από εμάς ξεκινάνε όλα,από τη στάση και τη θέση που έχεις εσύ απέναντι στη ζωή. Και το πως αυτά που πιστεύεις και αυτά που αισθάνεσαι τα κάνεις και πράξη στη ζωή σου: τα δηλώνεις, τα πράττεις, τα ακολουθείς. Αυτό που λέμε: «γιατί να το κάνω τώρα αυτό; Αν είναι να γίνει τότε θα το κάνω» δεν γίνεται αυτό. Πρέπει να το κάνεις και εσύ και ο καθένας, για να περάσουμε από το άτομο στο σύνολο. Γιατί αλλιώς θα μένουμε σε μια συλλογική πράξη, η οποία θα συμβεί όταν θα μαζευτεί ένα σύνολο που πρέπει όμως να μαζευτεί από άτομα.
Α: Είναι αυτό που λέμε: « η επανάσταση ξεκινάει από εσένα»;
Μ: Είναι αυτό που λέει ο Λένιν και είναι και το μότο της ζωής μου : «Η επανάσταση ξεκινάει από τον εαυτό σου». Και η πιο μεγάλη πράξη που μπορεί να κάνει ένας άνθρωπος και η πιο επαναστατική, είναι να αλλάξει τον εαυτό του, πριν προσπαθήσει να αλλάξει οποιονδήποτε άλλον.
Α: Είχαμε διαβάσει στο Βήμα το Σεπτέμβριο του ‘11 σε ερώτηση για τη πνευματική κατάσταση στην οποία βρισκόσουν ότι η απάντηση ήταν «σε πλήρη σύγχυση». Σήμερα έχουμε την αίσθηση ότι η απάντηση θα είναι πολύ διαφορετική…
Μ: Εκείνη τη μέρα, που απαντούσα στο ερωτηματολόγιο του Προυστ, ήταν μια μέρα που έτρωγα τη μια σφαλιάρα μετά την άλλη. Είχα κάνει ένα μεγάλο λάθος οργανωτικό και είχα βρεθεί ξαφνικά να πρέπει να βρίσκομαι σε τρία διαφορετικά σημεία την ίδια στιγμή. Όποτε όταν στο τηλέφωνο ο δημοσιογράφος με ρώτησε σε τι κατάσταση βρίσκομαι η απάντηση ήταν μια: σε πλήρη σύγχυση! Γενικά είμαι συγχυσμένη πολλές φορές νευρολογικά γιατί είμαι θερμοαίμη, είμαι άνθρωπος του πάθους, είμαι άνθρωπος παρορμητικός και έχω πληρώσει πολλές φόρες το κόστος αυτής μου της παρόρμησης, αλλά δικό μου είναι και γουστάρω να το κάνω. Παρόλα αυτά, ξέρω πολύ καλά που θέλω να πάω στη ζωή μου και όσο μεγαλώνω ξέρω τι ζωή θέλω να ζήσω και κάνω τα πάντα για να διεκδικήσω να τη ζήσω.
Α: Ξέρουμε ότι γράφεις μουσική και στίχους. Τι είναι αυτό που τα κρατάει κλειδωμένα στα συρτάρια σου;
Μ: Ότι τα τραγούδια των άλλων είναι καλύτερα! (γέλια)
Α: Δεν θα τα δούμε δηλαδή ποτέ;
Μ: Μέχρι τα 30, (τώρα είμαι 29, σε περίπτωση που υπάρχουν παρεξηγήσεις με το «είμαι κιόλας 30» – ο Θέμης είναι κιόλας 30! -γέλια) έχω πει, ότι θέλω να τα βγάλω. Γιατί είναι αυτή η δεκαετία των 20 με 30 που είναι οι δικές μου αναζητήσεις στον έρωτα, στη ζωή, γιατί εγώ γράφω, γιατί αποκλειστικά θέλω εκείνη τη στιγμή να πω αυτό το οποίο αισθάνομαι. Δεν έχουν κανένα προσανατολισμό. Ποτέ δεν έγραψα γιατί έτσι πρέπει για τη ροή μιας δουλειάς .Και περισσότερο με έβαλαν στην πρίζα γιατί είχα ανάγκη να τα παίξω σε κάποιους για να ξέρω τελικά αν όντως δικαιολογείται ότι κάποια στιγμή θέλω να τα βγάλω. Και περισσότερο, οι άλλοι με πιέζουν ότι πρέπει να τα βγάλω. Δηλαδή περισσότερο μπήκα στο τριπάκι να γίνει, πέρα από το φαντασιακό ότι θα ήθελα να γίνει για να φύγουν από πάνω μου, σαν ημερολόγιο. Όποτε κάποια στιγμή μπορεί και να γίνει αλλά μπορεί και να μη γίνει, δεν το αποκλείω δηλαδή.
Α: Πότε θα γυρίσεις στο σπίτι «γεμάτη» μετά από μια συναυλία και θα κοιμηθείς όμορφα; Έχει να κάνει με το πλήθος του κόσμου που θα έρθει; μ’ αυτά που θα σου πούνε μετά τη συναυλία; με το πόσο θερμό είναι το χειροκρότημα; Με τι;
Μ: Σαφώς ένα γεμάτο live, είναι ένα live που σου δημιουργεί ασφάλεια, γιατί ξέρεις ότι όλοι θα πληρωθούν, ότι δεν θα υπάρξουν προβλήματα και ότι όλοι θα είναι ευχαριστημένοι. Πέρα από αυτήν την ασφάλεια, που σου δίνει ένα γεμάτο live, η ουσία που με γεμίζει είναι να αισθανθώ ότι υπήρξε έστω και μια στιγμή που την ώρα που τραγουδούσα ένιωσα ότι τραγουδάω με όλη μου την ψυχή και με όλο μου το σώμα. Και επειδή αυτό έρχεται και από τους άλλους, έχω ζήσει πολύ επιτυχημένα live γιατί έχω γυρίσει στο σπίτι και έχω νιώσει ότι , ότι ήταν από τον εαυτό μου να αφήσω στη σκηνή, το άφησα και ο κόσμος το πήρε.
Και γι’ αυτό αισθάνομαι πολύ τυχερή και ευλογημένη που τραγουδάω τραγούδια που θέλω, έχω την καλλιτεχνική πορεία που θέλω και κυρίως έχω το κοινό που αν το σχεδίαζα και έλεγα ποιο θα ήταν το κοινό θα ήθελα να έχω, θα ήταν ακριβώς το κοινό που έχω. Και αυτό το θεωρώ μεγάλη τύχη και ευλογία για ένα καλλιτέχνη.
Α: Πες αλήθεια τώρα, δεν είναι δύσκολο το κοινό της Θεσσαλονίκης;
Μ: Έχουμε φτύσει αίμα, πραγματικά για να μπορέσουμε να φτιάξουμε τη σχέση που έχουμε πια με τους Θεσσαλονικείς. Αλλά απ’ όταν τη φτιάξαμε και μετά, είναι υπέροχη. Αργήσαμε πολύ. Δύο χρονιές δούλευα συνέχεια στη Θεσσαλονίκη. Ερχόμουν και δεν έκανα ένα live, έκανα μια σειρά εμφανίσεων, αλλά τελικά αποκτήσαμε μια σχέση…! Αλλά το γούσταρα, γιατί πιστεύω στα πράγματα που κατακτώνται και όχι στα πράγματα που χαρίζονται. Το κατακτήσαμε και εγώ και εκείνοι γιατί είναι μια σχέση απολύτως ισότητας και αλληλεπίδρασης και πιστεύω ότι πλέον με τους Θεσσαλονικείς έχουμε μια βαθιά σχέση.
Α: Στις σκηνή είσαι πολύ εκφραστική και θεατρική. Στις συνεντεύξεις μιλάς για την αγάπη σου για το θέατρο και τον κινηματογράφο. Το έχεις σκεφτεί να πας προς… 7η τέχνη μεριά;
Μ: Όλο το ταλέντο της οικογένειας στην υποκριτική, το πήρε η αδερφή μου. Εγώ στην υποκριτική είμαι τελείως ατάλαντη. Αυτό που λέμε « θεατρική τραγουδίστρια» έχει να κάνει με το πώς εκφράζομαι. Έτσι εκφράζομαι και στη ζωή. Είναι ο τρόπος μου να συμπεριφέρομαι, να κινούμαι. Θα ήθελα πάρα πολύ να εκμεταλλευτώ αυτή μου την τάση και να ασχοληθώ με το μιούζικαλ που είναι ένα είδος τέχνης που αγαπώ πάρα πολύ γιατί έχει και την κίνηση μέσα και το τραγούδι και θα το κάνω πολύ σύντομα. Είναι στα άμεσα σχέδια μας με τα παιδιά!
Α: Θεωρείς ότι μια αυτοκτονία μπορεί να είναι επαναστατική πράξη;
Μ: Κάθε άνθρωπος επαναστατεί στη ζωή του με τον δικό του τρόπο. Υπάρχουν άνθρωποι που επαναστατούν στη ζωή τους, τερματίζοντας την επειδή δεν την αντέχουν. Εγώ δεν ξέρω αν θα το έκανα ποτέ, μπορεί όμως και να το ‘κανα. Μπορώ να καταλάβω έναν άνθρωπο που δεν μπορεί να αντέξει την πραγματικότητα. Δεν το θεωρώ δειλία. Δεν θεωρώ δηλαδή ότι δεν μπορεί να παλέψει για την πραγματικότητα και για τη ζωή του. Δεν μπορείς από όλους τους ανθρώπους να απαιτείς να έχουν την ίδια αντοχή. Δεν είμαστε όλοι ίδιοι. Πρέπει να είμαστε όλοι ίσοι, δεν πρέπει να είμαστε όλοι ίδιοι. Ο καθένας πρέπει να επαναστατήσει. Αν μη τι άλλο, να μη βλάπτει τους υπόλοιπους. Το να επαναστατείς αυτοκτονώντας και να πεις εγώ δεν αντέχω τη ζωή μου και αυτοκτονώ έχει και τη χροιά της διαμαρτυρίας. Όπως είναι μια απεργία πείνας. Πάρα πολλοί άνθρωποι πέθαναν ενώ έκαναν απεργία πείνας και αυτό μπορείς να πεις ότι είναι μια αυτοκτονική πράξη, αλλά είναι μία βαθιά πράξη διαμαρτυρίας και μπορεί να γίνει συμβολική. Άνθρωποι που αυτοπυρπολούνται για τα «πιστεύω» τους και για την ιδεολογία τους, με έναν τρόπο ενεργοποιούν την ίδια την ιδεολογία γιατί γίνεται θέμα με την αυτοθυσία.
Α: Τέχνη για την τέχνη, στρατευμένη τέχνη, ή τί;
Μ: Για μένα η τέχνη, εξυπηρετεί ένα και μόνο σκοπό: να εκφραστεί ο ψυχισμός ενός ανθρώπου και μέσα από αυτή την έκφραση να υπάρξουν κι άλλοι άνθρωποι που θα συγκινηθούν. Η συγκίνηση μπορεί να είναι προσωπική, μπορεί να έχει πολλές πλευρές. Είτε η τέχνη είναι στρατευμένη και γίνεται προς χάριν μιας ιδεολογίας, είτε εκφράζει μια ιδεολογία, πάλι στην έκφραση βασίζεται. Είτε γίνεται για ψυχική τέρψη πάλι για μια έκφραση γίνεται. Για μένα όπου και αν κατευθύνεται, αν ο στόχος είναι, η έκφραση του ψυχισμού και της ουσίας της, τότε αυτό είναι τέχνη. Υπάρχουν πολλά πράγματα που είναι τέχνη και δεν είναι αμιγώς πολιτικά. Όπως δεν μπορώ να πω, ο Ρίτσος και ο Καβάφης έχουν τεράστια διαφορά στην αφορμή που έκαναν τέχνη. Ήθελαν όμως να εκφράσουν αυτό που ένιωθαν.
Α: Πάνω σ’ αυτό, εσείς (Νατάσσα, Θέμης, Γεράσιμος) έχετε ένα στόχο, να εκφράσετε τον κόσμο και τη σημερινή κοινωνία ή αυτό που εκφράζετε είναι καθαρά προσωπικό και αν τύχει και εκφράσει και τους υπόλοιπους είναι μια ευτυχής συγκυρία, αλλιώς συνεχίζετε να πορεύεστε μόνοι σας;
Μ: Δεν ξέρω πως ένας άνθρωπος μπορεί να πει : « κάνω τέχνη για να εκφράσω το σύνολο». Το θεωρώ λίγο… έως και αλαζονικό. Πρέπει να πιστεύεις ότι εσύ είσαι κάτι πολύ ανώτερο από τους άλλους και μπορείς να τους εκφράσεις. Εγώ δεν ξέρω πως αισθάνεται κάθε άνθρωπος. Εγώ εκφράζω τον εαυτό μου και είναι βαθιά μου ανάγκη να καλλιτεχνώ, να ασχολούμαι με την τέχνη, είτε να εκφράζομαι η ίδια, είτε να εκφράζω πράγματα που έχουν κάνει άλλοι. Αγαπώ την τέχνη είτε την κάνω, είτε την απολαμβάνω. Είναι πολύ ευτυχές όταν και άλλοι άνθρωποι εκφράζονται από αυτό που κάνεις. Δεν αισθάνεσαι μόνος. Σου δημιουργεί και την ασφάλεια του συνόλου, ότι έχεις και άλλους ανθρώπους που σκέφτονται σαν και εσένα και αυτό σε κάνει να νιώθεις πολύ ωραία.
Α: Αυτό είναι το κομμάτι του πως βγαίνει από μέσα μας η τέχνη, τα αίτια της. Υπάρχει και ένα κομμάτι που από τη στιγμή που ένας καλλιτέχνης λέγεται δημόσιο πρόσωπο, αφορά τη θέση του απέναντι στην κοινωνία και σε αυτά που συμβαίνουν. Αν κάποτε μιλούσαμε για τη διανόηση που σε πολύ κρίσιμα σημεία του κοινωνικού ανταγωνισμού έπαιρνε θέση και μάλιστα με τους «από κάτω», τώρα αν χρησιμοποιούσαμε έναν όρο του μάρκετινγκ θα το λέγαμε «κοινωνική ευθύνη». Οφείλει, κάτι τέτοιο, να υπάρχει στους καλλιτέχνες;
Μ: Οφείλει να υπάρχει σε κάθε άνθρωπο. Απλά, πια αισθάνομαι το ότι να παίρνεις μία θέση, φοβάσαι μη διακινδυνεύσεις τη δική σου θέση. Δηλαδή ένας καλλιτέχνης που έχει ένα πιστεύω Α και το δηλώνει, θα απογοητεύσει αυτούς που έχουν τη άποψη Β,Γ,Δ και Ε. Δεν ξέρω αν όλοι οι άνθρωποι έχουν την επιθυμία και μπορούν να απογοητεύσουν άλλους ανθρώπους και να διακινδυνεύσουν την ίδια τους την κοινωνική θέση. Εγώ προσωπικά πιστεύω ότι επιβάλλεται ένας άνθρωπος ότι και αν είναι, πέραν του ότι θα πρέπει να παίρνει θέση απέναντι στα πράγματα και ειδικά όταν αυτή η θέση προτάσσει την εξέλιξη της ανθρωπότητας και υπερασπίζεται τα ανθρώπινα δικαιώματα και ότι οι άνθρωποι μπορούν να ζουν μια καλύτερη ζωή, ειρηνικά όλοι μαζί.
Α.Δεν πρέπει να πάρουμε αυτό το ρίσκο; Να απογοητεύσουμε και μερικούς τριγύρω μας;
Μ: Εννοείται! Οι άνθρωποι επιβάλλεται να έχουν θέσεις στη ζωή. Επιβάλλεται. Εκτός βέβαια από θέσεις που δεν θα έπρεπε να έχει κανένας στη ζωή του, (που είναι μια άλλη μεγάλη ιστορία). Και ας απογοητεύσεις οποιονδήποτε. Εγώ προς το παρόν τουλάχιστον, γιατί οι άνθρωποι δυστυχώς αλλάζουμε, μπορώ να σου μιλήσω γι’ αυτό που αισθάνομαι τώρα, πιστεύοντας ότι δεν θα το αλλάξω. Δεν με αφορά καθόλου το κόστος των ιδεών που πιστεύω. Γιατί θεωρώ, ότι έχουν γίνει αγώνες πολλοί σοβαροί, έχουν πεθάνει άνθρωποι για να έχεις το δικαίωμα να πεις τη γνώμη σου χωρίς να κινδυνεύεις. Ειδικά αν είσαι καλλιτέχνης. Και νομίζω ότι ο κόσμος θέλει να ξέρει αυτό που λέμε: «από που κρατάει η σκούφια σου». Αυτό τον βοηθάει να καταλάβει την ίδια σου την καλλιτεχνική πράξη.
Α: Θέλεις να μας κάνεις ένα σχόλιο για το αποτέλεσμα των εκλογών;
Μ: Σαφώς, παρότι δεν υποστήριζα το ΣΥ.ΡΙΖ.Α, γιατί πιστεύω ότι έπρεπε να είμαστε σε μια πιο επιθετική τροχιά γιατί νιώθω ότι τώρα υπάρχει μεγάλη ανάγκη για μια αλλαγή από τη μια πλευρά του νομίσματος στην άλλη. Θεωρώ ότι βρισκόμαστε στο απόλυτο χάος ακόμα και αν δεν το έχουμε αισθανθεί. Είναι μια χρυσή ευκαιρία να ανατρέψουμε το καθεστώς της Δύσης (εντός και εκτός εισαγωγικών) χωρίς να σημαίνει απαραίτητα ότι θα φτιάξουμε το καθεστώς της Ανατολής. Θα φτιάξουμε ένα καινούριο καθεστώς το οποίο θα διαμορφωθεί από τους ανθρώπους για τους ανθρώπους. Όμως χαίρομαι πάρα πολύ για τα ποσοστά του ΣΥ.ΡΙΖ.Α και θεωρώ ότι αυτό είναι ένα πολύ μεγάλο βήμα και ουσιαστικό γιατί δείχνει ότι οι άνθρωποι αρχίζουν να αντιλαμβάνονται ότι στις ανθρώπινες ιδεολογίες βρίσκεται η ανθρώπινη ιδεολογία και όχι σε ιδεολογίες που βασίζονται περισσότερο στο κεφάλαιο και στην ύλη. Άρα αυτό είναι από μόνο του μια σοβαρή συνειδητοποίηση. Έχω ένα φόβο. Το ότι στα αποτελέσματα της Αριστεράς εμπεριέχεται και το στοιχείο της μόδας, το οποίο πάντα εμπλέκεται στις ιδεολογίες. Ενδεχομένως δηλαδή να ήταν και λίγο trend…
Α: Δεν μπορεί το αποτέλεσμα αυτό να ήταν απλά προϊόν κοινωνικής ανάγκης;
Μ: Σίγουρα ήταν ανάγκη. Απλά υπήρξε από μερικούς ανθρώπους, και αυτό το γνωρίζω, μια αριστερίζουσα τάση . Αυτό δεν το λέω για να μειώσω τους ανθρώπους και σαφώς είναι πολύ σημαντικό. Αυτό είναι μια φοβία που έχω. Ανήκει στο φόβο. Ελπίζω και εύχομαι και φαντάζομαι ότι δεν θα επιβεβαιωθώ. Δεν θα επιβεβαιωθώ όχι εγώ, αλλά αυτή η άποψη. Ήταν και μια συζήτηση που την είχα κάνει και με πολλούς φίλους, μήπως ήταν και λίγο τάση περισσότερο από θέση. Παρόλα αυτά είναι πολύ ευχάριστο.
Στεναχωριέμαι που η ΑΝΤΑΡΣYΑ πήρε τόσο μικρό ποσοστό, που επίσης τη θεωρώ ένα πάρα πολύ αξιόλογο πολιτικό κίνημα. Στεναχωριέμαι που έχουμε αυτό το απαράδεκτο, άθλιο εκλογικό σύστημα. Το θεωρώ από μόνο του φασιστικό γιατί δεν είναι δίκαιο, είναι άδικο. Και φυσικά δεν θα συζητήσουμε για το πόσο πολύ αισθάνομαι ντροπή και βαθύ θυμό και βαθιά λύπη για τα ποσοστά της Χρυσής Αυγής.
Α: Για τους φασίστες δεν χρειάζεται να πούμε τίποτα παραπάνω…
Μ: Τα έχει πει η ιστορία…
Α: Για το 7% όμως της ελληνικής κοινωνίας που τους ψήφισε;
Μ: 441000 ψηφοφόροι. Για ‘μένα αυτό είναι προσβολή στην ελευθερία μου. Αισθάνομαι ότι με προσβάλει σαν ανθρώπινη φύση. Με προσβάλλει ως Ελληνίδα, προσβάλλει δηλαδή την καταγωγή γιατί οι Έλληνες έχουν κάνει πολύ μεγάλο αγώνα ενάντια στο φασισμού και στο ναζισμό και αισθάνομαι ντροπή.