Η στρατιωτικοποίηση προχωρά σε ολόκληρο τον τομέα υγείας στη Γερμανία, ωστόσο ο αντίκτυπος αυτών των σχεδίων δεν έχει ακόμη γίνει πλήρως κατανοητός από το κοινό, προειδοποιούν ακτιβιστές από την Ένωση Δημοκρατικών Ιατρών.
Η διαδικασία στρατιωτικοποίησης της Ευρώπης επιταχύνεται, με τη Γερμανία να πρωτοστατεί. Το People’s Health Dispatch μίλησε με τον Manuel Funk και τη Nadja Rakowitz από την Ένωση Δημοκρατικών Γιατρών (Verein demokratischer Ärzt*innen, vdää*) σχετικά με τις συνέπειες για το σύστημα υγείας και για το δικαίωμα των ανθρώπων στην υγεία.
People’s Health Dispatch: Η στρατιωτικοποίηση έχει γίνει κεντρικό πολιτικό ζήτημα σε όλη την Ευρώπη και η γερμανική κυβέρνηση επενδύει σε μεγάλο βαθμό σε στρατιωτικές δαπάνες. Μεγάλα ποσά δημόσιου χρήματος πηγαίνουν στην άμυνα, υπάρχει ανανεωμένη συζήτηση για τη στρατιωτική θητεία και στον δημόσιο διάλογο ο πόλεμος παρουσιάζεται ολοένα και περισσότερο ως αναπόφευκτος. Ως μέλη της Ένωσης Δημοκρατικών Γιατρών (vdää*), πώς ερμηνεύετε την τρέχουσα πολιτική στιγμή;
Manuel Funk και Nadja Rakowitz: Η αλληλεγγύη μας απευθύνεται στα θύματα του πολέμου, στους αντιπάλους του πολέμου, στους λιποτάκτες και στους εργαζόμενους στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης από όλες τις πλευρές. Οι τρέχουσες εξελίξεις έχουν επηρεάσει και την ένωσή μας, της οποίας τα μέλη έχουν διαφορετικές απόψεις. Ενώ έχουμε αντιμετωπίσει κριτική και (πολύ) λίγες παραιτήσεις, συνεχίζουμε να μπαίνουμε σε διάλογο κι εκπαίδευση.
Σε αυτό το σημείο, στη Γερμανία, τα δημόσια κεφάλαια χρησιμοποιούνται όχι μόνο για αμυντικές δαπάνες, αλλά και για τη διαμόρφωση της δημόσιας στάσης. Η Bundeswehr (οι γερμανικές ένοπλες δυνάμεις) δημοσιεύει τώρα επίσημα βίντεο που δείχνουν Γερμανούς στρατιώτες τη νύχτα, υπό το φως της φωτιάς, να ζητωκραυγάζουν, όταν ο στρατηγός τους λέει ότι εργάζονται για να γίνουν «ικανοί να νικήσουν». Ο γερμανικός στρατός θέλει να νικήσει ξανά. Προσοχή, Ευρώπη! Όταν συζητούν έναν πιθανό πόλεμο, οι αξιωματούχοι μιλούν για το «Ανατολικό Μέτωπο» και ο «εχθρός» στη δημόσια συζήτηση είναι σαφώς η Ρωσία – συχνά προσωποποιημένη ως Βλαντιμίρ Πούτιν. Κατά την άποψή μας, αυτό αξιοποιεί παλιά αντιρωσικά αισθήματα και γίνεται ολοένα και πιο παράλογο.
Σήμερα, είναι ξανά κοινωνικά αποδεκτό να εκφράζεται υπερηφάνεια για έναν παππού που «πολέμησε εναντίον των Ρώσων τότε» – δηλαδή, στη ναζιστική Βέρμαχτ ή ακόμα και στα SS. Δηλώσεις σαν κι αυτή δεν αποτελούν πλέον σκάνδαλο – ακόμη και πολιτικοί από κόμματα όπως οι Πράσινοι τις κάνουν μερικές φορές.
Ως ενάντιοι/ες στον πόλεμο, είμαστε επίσης επικριτές του πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. Οι παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου, όπως οι επιθέσεις σε εγκαταστάσεις υγειονομικής περίθαλψης, πρέπει να καταδικαστούν. Ωστόσο, πιστεύουμε ότι αυτός ο πόλεμος δεν μπορεί να κερδηθεί και δεν μπορεί να τερματιστεί με περισσότερα όπλα και περισσότερες πολεμικές επιχειρήσεις. Μπορεί να τερματιστεί μόνο μέσω διπλωματίας και διαπραγματεύσεων, οι οποίες έλειπαν προηγουμένως.
Συνολικά, βλέπουμε την τρέχουσα κατάσταση ως βαθιά ανησυχητική και τρομακτική. Το διεθνές δίκαιο έχει καταστεί σχεδόν αδιάφορο – έχει αντικατασταθεί από την κυριαρχία του ισχυρότερου. Οι εξελίξεις στις Ηνωμένες Πολιτείες δείχνουν ότι αυτή η δυναμική είναι επίσης βαθιά ριζωμένη στις δυτικές δημοκρατίες, και φτάνει ακόμα και στην άνοδο νέων μορφών φασισμού. Αυτή ήταν πάντα μια πολιτική πιθανότητα. Ποτέ δεν αμφιβάλλαμε, επειδή ο καπιταλισμός περιέχει αυτή τη δυναμική μέσα του.
Αυτή τη στιγμή, δεν υπάρχει μαζικό αριστερό κίνημα ενάντια στον πόλεμο και τον καπιταλισμό. Υπάρχουν πολλά μικρά κινήματα αντίστασης και συζητιέται ολοένα και περισσότερο, τουλάχιστον εντός του Αριστερού Κόμματος (Die Linke), αλλά αυτό είναι πολύ μικρό σε σύγκριση με το κίνημα ειρήνης της δεκαετίας του 1980. Αλλά και συγκριτικά με το ισχυρό, διεθνές κίνημα της εργατικής τάξης που θα ήταν απαραίτητο για να αντισταθεί αποτελεσματικά, σχεδόν ξαναξεκινάμε από την αρχή. Τα συνδικάτα εξακολουθούν να μη δίνουν αρκετή σημασία σε αυτό το ζήτημα, ωστόσο ο τεράστιος δανεισμός στον οποίο προχώρησε η γερμανική κυβέρνηση για τον επανεξοπλισμό θα απαιτήσει υψηλές πληρωμές τόκων, κάτι που σίγουρα θα οδηγήσει σε εντατικές κοινωνικές περικοπές τα επόμενα χρόνια.
PHD: Βλέπουν ήδη οι εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας τις επιπτώσεις αυτών των περικοπών;
MF/NR: Στη Γερμανία, δε βιώνουμε μόνο στρατιωτικοποίηση, αλλά και μια συνεχιζόμενη οικονομική κρίση. Το ΑΕΠ συρρικνώνεται εδώ και αρκετά χρόνια και η ανεργία αυξάνεται. Σε τέτοιες καταστάσεις, οι πολιτικοί απειλούν πάντα με περικοπές στις κοινωνικές δαπάνες. Αυτή τη στιγμή το βλέπουμε αυτό στο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης, το οποίο καλύπτει περίπου το 90% του πληθυσμού. Μια νοσοκομειακή μεταρρύθμιση βρίσκεται επίσης σε εξέλιξη, με στόχο το κλείσιμο εκατοντάδων νοσοκομείων και τη συγκέντρωση των υπηρεσιών σε μεγάλες μονάδες. Αυτή η μεταρρύθμιση αρχικά δικαιολογήθηκε ως μια κίνηση μείωσης κόστους, ανεξάρτητα από τη στρατιωτικοποίηση. Από πέρυσι, ωστόσο, η στρατιωτικοποίηση έχει προσθέσει ένα νέο επίπεδο, οδηγώντας σε νέα μέτρα λιτότητας στον κοινωνικό τομέα.
Όλα αυτά συμβαίνουν παράλληλα με την ανάπτυξη μιας πολεμικής οικονομίας. Μεγάλα ποσά επενδύονται όχι μόνο στην παραγωγή όπλων, αλλά και στην προετοιμασία της κοινωνίας για τον πόλεμο. Επομένως, κατασκευάζονται ή ανακαινίζονται δρόμοι και γέφυρες, και η Γερμανική Ένωση Νοσοκομείων έχει προτείνει ακόμη και την κατασκευή υπόγειων νοσοκομείων. Ένα πρώτο συγκεκριμένο σχέδιο αυτού του είδους υπάρχει ήδη στην Κολωνία.
Επιπλέον, σε αυτό το πλαίσιο, η Bundeswehr (η ομοσπανδιακή Γερμανική Βουλή) προσπαθεί να προσελκύσει άτομα με οικονομικά κίνητρα: μισθός περίπου 2.600 ευρώ, μαζί με παροχές όπως άδεια οδήγησης για όλους όσους καταταγούν. Για τους νέους που αντιμετωπίζουν ανεργία ή επισφαλείς επαγγελματικές προοπτικές, αυτή μπορεί να είναι μια πειστική επιλογή. Και για άλλη μια φορά, σίγουρα δεν επηρεάζονται τα παιδιά γιατρών ή πολιτικών, αλλά και πάλι άτομα από εργατικό υπόβαθρο. Αυτό ισχύει και για άτομα των οποίων οι γονείς ή οι παππούδες μετανάστευσαν στη Γερμανία: εκείνους με γερμανική υπηκοότητα που συχνά αντιμετωπίζουν διακρίσεις στην αγορά εργασίας και ως εκ τούτου είναι πιο ευάλωτοι σε αυτό το είδος στρατολόγησης.
Η απαίτηση του ΝΑΤΟ από τα μέλη να αυξήσουν τις στρατιωτικές δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ θα επηρεάσει περίπου το 45% του συνολικού ομοσπονδιακού προϋπολογισμού στη Γερμανία. Είναι σαφές ότι τέτοιες δαπάνες θα οδηγήσουν σε τρομερές κοινωνικές περικοπές, επιδεινώνοντας την ανισότητα και την κοινωνική μειονεξία.
Η υγειονομική περίθαλψη θα επιδεινωθεί περαιτέρω εάν η συνεχιζόμενη οικονομοποίηση του συστήματος δε σταματήσει, αλλά αντίθετα επιταχυνθεί. Σε περίπτωση πραγματικού πολέμου, οι ανάγκες των πολιτών θα υποταχθούν στις στρατιωτικές προτεραιότητες, όπως καθίσταται σαφές από όλα τα επίσημα έγγραφα σχετικά με την «πολιτικοστρατιωτική συνεργασία». Τα υφιστάμενα σενάρια για την «ετοιμότητα πολέμου» υποθέτουν περίπου 1.000 επιπλέον τραυματίες την ημέρα. Αυτό σημαίνει ότι τα στρατιωτικά νοσοκομεία θα εξαντλήσουν τη χωρητικότητά τους εντός δύο ημερών. Στη συνέχεια, θα χρησιμοποιηθούν τα πολιτικά νοσοκομεία, αλλά μέχρι τότε, θα έχουν ήδη αποδυναμωθεί δραστικά από την επερχόμενη νοσοκομειακή μεταρρύθμιση. Και αυτά δε λαμβάνουν καν υπόψη έναν ακόμη πιθανό αριθμό – έως και 50 άτομα την ημέρα με ψυχολογικό τραύμα και επακόλουθες διαταραχές.
Αυτή η πραγματικότητα δεν είναι ακόμη ευρέως κατανοητή από το κοινό. Θεωρούμε ευθύνη μας να καταστήσουμε σαφείς αυτές τις συνέπειες.
PHD: Η Vdää* παρακολουθεί εδώ και πολύ καιρό την τάση στρατιωτικοποίησης στην υγειονομική περίθαλψη. Πού τοποθετείτε την προέλευση αυτής της στρατιωτικής προσέγγισης στην υγειονομική περίθαλψη και πώς έχει εξελιχθεί με την πάροδο των ετών;
MF/NR: Είμαστε μέρος του αντιμιλιταριστικού κινήματος από την ίδρυση της vdää* τη δεκαετία του 1980. Αυτό ήταν πάντα κεντρικό μέρος της αντιφασιστικής μας δέσμευσης. Σε εκείνη την περίοδο, μαζί με τους Διεθνείς Ιατρούς για την Πρόληψη του Πυρηνικού Πολέμου (IPPNW), προωθήσαμε το σύνθημα «Δεν θα μπορέσουμε να σας βοηθήσουμε». Εξέφραζε μια απλή αλήθεια: σε περίπτωση πυρηνικού πολέμου, η κλίμακα της καταστροφής και των τραυματισμών θα ήταν τόσο τεράστια που ακόμη και οι γιατροί δεν θα μπορούσαν να παράσχουν ουσιαστική βοήθεια στον πληθυσμό.
Εκείνη την εποχή, το κίνημα ειρήνης στη Γερμανία ήταν αρκετά ισχυρό ώστε να μπλοκάρει πολιτικά έναν προτεινόμενο «Νόμο για την Υγειονομική Ασφάλεια». Αυτός ο νόμος είχε ως στόχο να ρυθμίσει τις σχέσεις ιεραρχείας μεταξύ των ιδρυμάτων υγειονομικής περίθαλψης, των εργαζομένων στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης και του γερμανικού στρατού σε περίπτωση πολέμου: ποιος θα μπορούσε να διαταχθεί να κάνει τι, ποιος θα έθετε ιατρικές προτεραιότητες και πώς θα λαμβάνονταν οι αποφάσεις διαλογής. Σήμερα, ένας παρόμοιος νόμος προετοιμάζεται και πάλι κι αναμένεται να ψηφιστεί την άνοιξη. Αυτή τη φορά, ωστόσο, δεν πιστεύουμε ότι το κίνημα είναι αρκετά ισχυρό για να το σταματήσει.
Αρχίσαμε να ασχολούμαστε με αυτές τις εξελίξεις από νωρίς, καθώς οι επαγγελματικοί ιατρικοί σύλλογοι έσπευσαν να συνεργαστούν με τον στρατό. Τα ιατρικά επιμελητήρια προσέφεραν την υποστήριξή τους στον στρατό και τα περιοδικά τους παρουσίαζαν τις κοινές εκδηλώσεις που διοργανώθηκαν από κοινού με τις ένοπλες δυνάμεις. Αυτό που ξεχώρισε αμέσως ήταν ότι δεν υπήρξε ούτε μια λέξη κριτικής ή αντίστασης. Αντίθετα, οποιαδήποτε κριτική απορρίφθηκε ή δυσφημίστηκε.
Δεδομένης της ιστορίας της Γερμανίας, είμαστε εξαιρετικά προσεκτικοί σε αυτές τις εξελίξεις. Θεωρούμε καθήκον μας να παρέχουμε μια διαφορετική φωνή που να προέρχεται από το σώμα του ιατρικού επαγγέλματος, μια φωνή που αντιτίθεται στον πόλεμο και αντιστέκεται σε όλες τις προετοιμασίες για αυτόν.
PHD: Πώς έχουν ανταποκριθεί γενικά οι επαγγελματικές ενώσεις και τα συνδικάτα των εργαζομένων στον τομέα της υγείας σε αυτές τις εξελίξεις;
MF/NR: Το μεγαλύτερο συνδικάτο που εκπροσωπεί τους εργαζόμενους στον τομέα της υγείας στη Γερμανία είναι το United Services Union (ver.di). Υπάρχουν επίσης αρκετά μικρότερα συνδικάτα για συγκεκριμένες επαγγελματικές ομάδες, το πιο γνωστό είναι το Marburger Bund (MB), το οποίο εκπροσωπεί μόνο τους γιατρούς.
Το Marburger Bund συμμερίζεται σε μεγάλο βαθμό τη θέση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης και υποστηρίζει την «κατάλληλη για πόλεμο» διαχείριση του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης. Δεν γνωρίζουμε καμία οργανωμένη αντίσταση σε αυτή τη στάση εντός του MB. Το Ver.di, από την άλλη πλευρά, δυσκολεύτηκε να διατηρήσει μια σαφή αριστερή θέση. Σε τοπικό επίπεδο, και μεταξύ των γραμματέων συνδικάτων ατομικά, υπάρχει ισχυρή δέσμευση κατά της στρατιωτικοποίησης. Το ίδιο μπορεί να ειπωθεί και για το IG Metall (IGM), το μεγαλύτερο βιομηχανικό συνδικάτο της Γερμανίας. Ωστόσο, σε ομοσπονδιακό επίπεδο, τόσο το ver.di όσο και το IGM εξακολουθούν να δυσκολεύονται να λάβουν σαφή θέση κατά της στρατιωτικοποίησης.
Η αντιμιλιταριστική, αριστερή ιστορία του συνδικαλιστικού κινήματος δεν αποτελεί πλέον μέρος της ενεργής ή προσβάσιμης μνήμης των σημερινών συνδικάτων. Κατά την άποψή μας, πολλά συνδικάτα δεν έχουν ακόμη κατανοήσει πώς οι προετοιμασίες για πόλεμο, και ο ίδιος ο πόλεμος, υπονομεύουν άμεσα τα επιτεύγματά τους, συμπεριλαμβανομένου του επιπέδου των συλλογικών διαπραγματεύσεων.
Από την άλλη πλευρά, πολλές ιατρικές επαγγελματικές ενώσεις υποστηρίζουν ανοιχτά τη στρατιωτικοποίηση. Φαίνεται ότι υπάρχουν δύο κύριοι λόγοι για αυτό: πρώτον, οι γιατροί αισθάνονται ότι είναι επιτέλους και πάλι σημαντικοί ως επάγγελμα. Στο παρελθόν, οι γιατροί στη Γερμανία απολάμβαναν υψηλό κοινωνικό κύρος, αλλά αυτό έχει μειωθεί αισθητά με την οικονομοποίηση του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης, όπου πλέον κυριαρχούν η διαχείριση των νοσοκομείων και οι οικονομικές παράμετροι. Δεύτερον – και αυτός είναι ένας λόγος για να φοβάται κανείς – πολλοί γιατροί ελπίζουν να επωφεληθούν οικονομικά από τη στρατιωτικοποίηση.
Οι επαγγελματικές ενώσεις, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που εκπροσωπούν χειρουργούς, έχουν ήδη καταθέσει αιτήματα για εκατομμύρια ευρώ για να καταστήσουν τους τομείς τους «κατάλληλους για πόλεμο». Άλλοι επιδιώκουν πρόσβαση στα μεγάλα, ανοιχτά κεφάλαια που έχουν εγκριθεί από το κοινοβούλιο για τον επανεξοπλισμό και τον στρατό. Φοβόμαστε ότι αυτό οδηγεί και σε μια κρυφή νομιμοποίηση του επανεξοπλισμού.
Τα ιατρικά επιμελητήρια, των οποίων κάθε γιατρός στη Γερμανία είναι υποχρεωτικό μέλος, συμμετέχουν επίσης στη στρατιωτικοποίηση. Ενώ υπάρχουν διαφορές μεταξύ των ομοσπονδιακών κρατιδίων, δεν υπάρχει ουσιαστική αντίσταση από το επίσημο ιατρικό επάγγελμα. Παρόμοια κατάσταση επικρατεί και στους οργανισμούς νοσηλευτικής. Ένας οργανισμός πιθανότατα θα είχε χαιρετίσει ανοιχτά την επιστροφή της υποχρεωτικής θητείας, βλέποντας ότι άτομα που αντιτίθενται στη στρατιωτική θητεία για λόγους συνείδησης θα μπορούσαν στη συνέχεια να απασχολούνται ως φθηνά εργατικά χέρια σε νοσοκομεία ή οίκους ευγηρίας.
PHD: Γνωρίζετε αν ομάδες εργαζομένων στον τομέα της υγείας σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες αντιμετωπίζουν παρόμοιες εξελίξεις;
MF/NR: Μόλις τώρα αρχίζουμε να χτίζουμε επαφές με συναδέλφους σε άλλες χώρες. Είμαστε ήδη σε επαφή με το περιοδικό VitalSigns στη Βρετανία, το οποίο δημοσίευσε μια συζήτηση μαζί μας για αυτό το θέμα. Είμαστε επίσης σε επαφή με τους Γιατρούς για τον Λαό (MPLP-GVHV) στο Βέλγιο και σχεδιάζουμε ένα εργαστήριο για τη στρατιωτικοποίηση στο Φεστιβάλ Manifiesta. Ως μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Διεθνούς Ένωσης Πολιτικής Υγείας Ευρώπης, η Nadja συμμετέχει επίσης στην οργάνωση διεθνών εκδηλώσεων για τη στρατιωτικοποίηση φέτος και του χρόνου. Ωστόσο, αυτές οι προσπάθειες είναι μικρά, αρχικά βήματα προς τη διεθνή δικτύωση. Είμαστε μια μικρή ένωση και οι δυνατότητές μας είναι περιορισμένες. Θα έκανε σημαντική διαφορά αν ένα μεγάλο συνδικάτο όπως το ver.di αναλάμβανε έναν πιο ενεργό ρόλο. Αυτή είναι μια συζήτηση στην οποία συμμετέχουμε ενεργά.
PHD: Πώς συμμετέχει η vdää στις προσπάθειες που βρίσκονται σε εξέλιξη στη Γερμανία για την αντίθεση στην πολεμική ατζέντα και στις αυξανόμενες στρατιωτικές δαπάνες;
MF/NR: Προς το παρόν, υπάρχει σχετικά μικρή οργανωμένη αντίσταση στη στρατιωτικοποίηση στη Γερμανία. Από το 2023, ένα ετήσιο συνέδριο ειρήνης διοργανώνεται από τμήματα του συνδικαλιστικού κινήματος μαζί με το Ίδρυμα Ρόζα Λούξεμπουργκ. Τον Οκτώβριο του 2025, πραγματοποιήθηκαν δύο πανεθνικές αντιπολεμικές διαδηλώσεις την ίδια ημέρα, με περίπου 15.000 συμμετέχοντες στη Στουτγάρδη και 10.000 στο Βερολίνο. Μια εβδομάδα νωρίτερα, περίπου 100.000 άνθρωποι διαδήλωσαν στο Βερολίνο με το σύνθημα «Όλα τα μάτια στη Γάζα».
Το κίνημα για το κλίμα αρχίζει επίσης να ασχολείται πιο σοβαρά με το ζήτημα και το αναγνωρίζει όλο και περισσότερο ως κεντρικό ζήτημα. Σε τοπικό επίπεδο, μικρές διαδηλώσεις και δράσεις κατά του πολέμου, της πολεμικής προετοιμασίας και της στρατιωτικοποίησης πραγματοποιούνται σε πολλές πόλεις. Μέλη του vdää* συμμετέχουν συχνά σε αυτές τις δράσεις και προσπαθούν να ευαισθητοποιήσουν το κοινό σχετικά με τη στρατιωτικοποίηση του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης.
Τον Νοέμβριο, περίπου 50.000 μαθητές οργάνωσαν σχολική απεργία κατά των σχεδίων επαναφοράς της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας στη Γερμανία. Αυτό εξέπληξε πολλούς. Αποδεικνύεται ότι δεν υποστηρίζουν όλοι στη Γερμανία την πολεμική ατζέντα της κυβέρνησης και οι περισσότεροι νέοι λένε ότι δεν θα καταταγούν στον στρατό. Αλλά δεν βλέπουμε ακόμη μαζική ενεργή αντίσταση. Η προπαγάνδα της κυβέρνησης είναι τεράστια και καταβάλλεται κάθε δυνατή προσπάθεια για την εξασφάλιση της δημόσιας συναίνεσης. Έχουμε ακόμη πολλή δουλειά μπροστά μας.
Εστιάζουμε στην εκπαίδευση των εργαζομένων στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης σχετικά με τις τρέχουσες εξελίξεις, στη διερεύνηση των δυνατοτήτων για άρνηση και αντίσταση μαζί και στην ενθάρρυνσή τους να δραστηριοποιηθούν. Όταν δημοσιευτεί ο προτεινόμενος Νόμος για την Υγειονομική Ασφάλεια, θα ακολουθήσει δημόσια συζήτηση. Θεωρούμε απαραίτητο να παρέμβουμε δυναμικά και φωναχτά σε αυτή τη συζήτηση και ελπίζουμε ότι θα βοηθήσει στη δημιουργία νέας δυναμικής.
Κοιτάζοντας μπροστά, είναι σημαντικό οι μελλοντικές πρωτοβουλίες να μην ξεχνούν τη σύνδεση μεταξύ στρατιωτικοποίησης, πολεμικής οικονομίας και κοινωνικών περικοπών – επειδή αυτές οι δυναμικές συνδέονται με ακόμη περισσότερους αγώνες για κοινωνική δικαιοσύνη.
πηγή: peoplesdispatch.org
