Το τελευταίο διάστημα γίνεται «θόρυβος» στα τοπικά, κυρίως, ηλεκτρονικά μέσα ενημέρωσης για την «ομολογία» της Δημάρχου Καλαμαριάς ότι χρησιμοποιήθηκαν εργαλεία τεχνικής νοημοσύνης για να δημιουργηθεί φωτογραφία ξενοδοχείου, η οποία εμφανίζεται στο φυλλάδιο που διανέμεται στους πολίτες, ώστε να ενημερωθούν σχετικά με το σχεδιασμό του Υπερταμείου για το χώρο της μαρίνας Αρετσούς, αλλά και τις αντιρρήσεις του Δήμου. Ο θόρυβος αυτός, που αναπαράγεται και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μάλλον αποπροσανατολίζει και δεν επιτρέπει να παρουσιαστούν τα πραγματικά στοιχεία, που είναι ότι:
- Στο χώρο της μαρίνας ο σχεδιασμός του Υπερταμείου/ΤΑΙΠΕΔ προβλέπει όντως ξενοδοχειακή μονάδα.
- Η ξενοδοχειακή μονάδα θα καταλάβει χώρο (δόμηση) 8.000 m2στον κεντρικό προβλήτα της μαρίνας.
- Για δημιουργηθεί ο χώρος κατασκευής της ξενοδοχειακής μονάδας, ο κεντρικός προβλήτας με πρόσχωση θα επεκταθεί κατά 1.440 m2.
- Η ξενοδοχειακή μονάδα που θα δημιουργηθεί είναι τύπου condohotel, δηλαδή μονοκατοικίες-σουίτες μακροχρόνιας μίσθωσης.
Τα παραπάνω στοιχεία αναφορικά με το ξενοδοχειακό συγκρότημα (condo hotel) του προτεινόμενου από το Υπερταμείο σχεδίου για τη μαρίνα, όντως δεν αποτυπώνονται στη φωτογραφία του φυλλαδίου του Δήμου. Όπως επίσης δεν εμφανίζονται και στις αντίστοιχες φωτογραφίες (φωτο-ρεαλιστικά) που έχουν διανεμηθεί στα μέσα ενημέρωσης και απεικονίζουν τμήματα της μαρίνας, αλλά όχι το ξενοδοχειακό συγκρότημα μετά την υλοποίηση του προτεινόμενου σχεδίου.
ΟΤ: Τα οικοδομικά τετράγωνα όπου θα χτιστούν επιπλέον 12.500 τ.μ. από τα 2.400 τ.μ. που υπάρχουν σήμερα. Στο ΟΤ 2Α-1 θα χτιστεί το 2όροφο ξενοδοχείο-σουίτες των 8.000 τ.μ.
Το μείζον όμως δεν είναι η συζήτηση για το αν είναι ορθή η απεικόνιση της μαρίνας Αρετσούς (μετά την υλοποίηση των σχεδίων του Υπερταμείου) στο φυλλάδιο του Δήμου, αλλά η συζήτηση για το σύνολο του σχεδιασμού και την αναγκαιότητά του για τη βιώσιμη περιβαλλοντικά και τουριστικά ανάπτυξη της μαρίνας. Έχοντας πάντα υπόψη ότι ο χώρος της μαρίνας αποτελεί αναπόσπαστο μέρους του ενιαίου παραλιακού μετώπου της Καλαμαριάς και της Θεσσαλονίκης, που σημαίνει ότι ο όποιος σχεδιασμός (στον οποίο συμπεριλαμβάνεται και αυτός για την μαρίνα) οφείλει να εξασφαλίζει τον δημόσιο χαρακτήρα σε όλη του την έκταση, την ελεύθερη πρόσβαση, την προστασία του περιβάλλοντος και την αισθητική απόλαυση του φυσικού του κάλους.
Ο σχεδιασμός για τη μαρίνα βασίζεται ουσιαστικά στη ΣΜΠΕ (Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων) – μια μελέτη χωρίς επαρκή τεκμηρίωση αναφορικά με την οικονομική, αναπτυξιακή και τουριστική προοπτική της μαρίνας και τις περιβαλλοντικές της επιπτώσεις στην περιοχή – που εγκρίθηκε και τυπικά επικυρώθηκε με το Προεδρικό Διάταγμα για τη χωροθέτηση, για να ακολουθήσει στη συνέχεια η ΜΠΕ (Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων) και μετά η ΚΥΑ (Κοινή Υπουργική Απόφαση) για τη «Χωροθέτηση και έγκριση περιβαλλοντικών όρων της Μαρίνας Καλαμαριάς». Ο σχεδιασμός αυτός συνοπτικά προβλέπει:
- -Αύξηση της θαλάσσιας ζώνης της μαρίνας, από 100 στρέμματα σήμερα στα 166 στρέμματα (με επέκταση έως 40 m ανοικτά του υφιστάμενου κυματοθραύστη). Αναδιάταξη των προβλητών, βυθοκόρηση και ανακατασκευή των λιμενικών υποδομών, για καλύτερη εξυπηρέτηση των τουριστικών σκαφών και mega-yachts.
- -Αύξηση της χερσαίας ζώνης της μαρίνας με επίχωση/πρόσχωση κατά 1.440 m2του κεντρικού προβλήτα, με τελική επιφάνεια 77,0 στρέμματα, έναντι των 75,5 στρεμμάτων σήμερα.
- -Αύξηση της δόμησης στα 14.900 m2, έναντι των 2.400 m2σήμερα, ώστε να περιλαμβάνει χρήσεις για τη διοίκηση και λειτουργία της μαρίνας, χώρους συντήρησης και απόθεσης σκαφών, καταστήματα ναυτιλιακών ειδών, super-markets. Αλλά και χρήσεις τουρισμού, αναψυχής με εστιατόρια, αναψυκτήρια και εμπορικά καταστήματα και ξενοδοχείο (condo hotel).
Οπότε τα ουσιαστικά θέματα – ερωτήματα που θα πρέπει να συζητηθούν και απαντηθούν είναι:
- Γιατί είναι απαραίτητη η ύπαρξη ξενοδοχειακής μονάδας (condohotel) εντός της χερσαίας ζώνης της μαρίνας και γιατί αυτή χρειάζεται να γίνει πάνω στον κεντρικό προβλήτα;
- Ποια οικονομικά στοιχεία επιβάλουν την κατασκευή ξενοδοχειακής μονάδας (condohotel), χωρίς το οποίο η μαρίνα δεν θα ήταν οικονομικά βιώσιμη;
- Ποια οικονομικά στοιχεία επιβάλλουν τον εξαπλασιασμό της υπάρχουσας σήμερα δόμησης (από τα 2.400 m2στα 14.900 m2), χωρίς τον οποίο η μαρίνα δεν είναι οικονομικά βιώσιμη;
Τα παραπάνω ερωτήματα, παρά το γεγονός ότι συμπληρώθηκαν σχεδόν 6 χρόνια από την αρχική παρουσίαση του σχεδιασμού του Υπεραταμείου/ΤΑΙΠΕΔ για τη μαρίνα στο Δημοτικό Συμβούλιο της Καλαμαριάς (9-3-2020), εξακολουθούν να παραμένουν αναπάντητα.
Στη ΣΜΠΕ (αλλά και στην ΜΠΕ, όπως και σε απαντήσεις κοινοβουλευτικών ερωτημάτων) δεν υπάρχουν καθόλου οικονομικά στοιχεία αναφορικά με τη βιωσιμότητα της μαρίνας σε συσχέτιση με σενάρια ανάπτυξής της (π.χ. με περισσότερες ή λιγότερες θέσεις ελλιμενισμού, με μικρότερη ή μεγαλύτερη δόμηση, με ή χωρίς ξενοδοχειακή μονάδα κ.α.).
Στη ΣΜΠΕ αναφέρονται εναλλακτικές δυνατότητες ανάπτυξης της μαρίνας, αλλά χωρίς να παρουσιάζεται κάποιο οικονομικό στοιχείο αποτίμησης της διερευνώμενης δυνατότητας ανάπτυξης. Αναφέρονται ως πιθανές δυνατότητες (α) η μηδενική λύση, δηλαδή η μαρίνα να μείνει ως έχει σήμερα, χωρίς κανενός είδους αναβάθμιση-εκσυγχρονισμό, (β) η λύση που επιλέχθηκε και (γ) μια αντίστοιχη λύση με επέκταση (με επίχωση/πρόσχωση) της χερσαίας ζώνης κατά 17 στρέμματα, με συνολική δόμηση 18.500 m2 και επέκταση της θαλάσσιας ζώνης στα 210,5 στρέμματα. Από αυτές τις 3 δυνατότητες που μελετήθηκαν (που ήταν οι μόνες και χωρίς να υπάρχει κανένα οικονομικό στοιχείο/ανάλυση) προέκριναν (με ποιοτική αξιολόγηση) τη λύση που προαναφέρθηκε και σχεδιάζεται σήμερα να υλοποιηθεί, γιατί «χαρακτηρίζεται από τη βέλτιστη περιβαλλοντική επίδοση σε σχέση με τις υπόλοιπες εξετασθείσες προτάσεις», όπως αναφέρεται στη ΣΜΠΕ.
Αλλά και στη ΜΠΕ η διερεύνηση (και πάλι χωρίς οικονομικά στοιχεία) περιορίζεται σε εναλλακτικές λύσεις σχεδιασμού, οι οποίες αφορούν: (α) τη λύση που προκρίνεται στη μελέτη, με τις χωρικές διαστάσεις, χρήσεις και δόμηση που έχει αναφερθεί προηγούμενα, όπου συμπεριλαμβάνεται η ξενοδοχειακή μονάδα (condo hotel) και θα εξασφαλίζει 327 θέσεις ελλιμενισμού για σκάφη έως 40 μέτρα μήκους, και (β) μια λύση με την ίδια χωρική έκταση και δόμηση, που όμως στις προηγούμενες χρήσεις συμπεριλαμβάνονται και κατοικίες, με 345 θέσεις ελλιμενισμού για σκάφη έως 25 μέτρα μήκους. Οπότε (με μόνον ποιοτική αξιολόγηση και πάλι) προκρίνεται η σχεδιαζόμενη λύση γιατί είναι «η πλέον βέλτιστη λύση τόσο από περιβαλλοντική όσο και από λειτουργική άποψη».
Τα προηγούμενα συνηγορούν στην άποψη ότι η επιλογή του «αναπτυξιακού» σχεδίου της μαρίνας δεν στηρίζεται σε αδιαμφησβήτητα ποσοτικά κριτήρια οικονομικής και περιβαλλοντικής βιωσιμότητας τόσο της μαρίνας όσο και της παραλιακής περιοχής στην οποία εντάσσεται, ούτε και σε εκτεταμένη διαβούλευση που είχε ως αποτέλεσμα την αναζήτηση μια λύσης κοινής αποδοχής (με αμοιβαίους συμβιβασμούς). Οπότε είναι αποδεκτό να υποστηρίζεται ότι η επιλογή που επιθυμεί να υλοποιηθεί το Υπερταμείο/ΤΑΙΠΕΔ, σχετικά με τη μαρίνα Αρετσούς είναι συμβατή με λογική «real estate», αποβλέπει μόνον στη μεγιστοποίηση της οικονομικής-μεσιτικής δραστηριότητας του ιδιοκτήτη και στην προσέλκυση «επενδυτών» στους οποίους θα παραχωρηθεί το σύνολο της έκτασης (χερσαίας και θαλάσσιας) για περισσότερο από 35 χρόνια, αδιαφορώντας για τη συρρίκνωση του ελεύθερου δημόσιου χώρου και την ανάπτυξη εμποδίων στην πρόσβαση των πολιτών στην παραλία, αλλά και την περιβαλλοντική και οικονομική βιωσιμότητα της παραλιακής ζώνης της Καλαμαριάς.
Όσον αφορά την υπόσχεση για εξασφάλιση της ελεύθερης πρόσβασης και την αισθητική απόλαυση του φυσικού κάλους του δημόσιου αυτού χώρου, ας θυμηθούμε ότι στην περίοδο της πανδημίας COVID, τότε που είχαμε την ανάγκη ύπαρξης ελευθέρων δημόσιων χώρων και νοιώσαμε ιδιαίτερα την έλλειψή τους, ο χώρος της μαρίνας ήταν κλειστός για τους πολίτες. Υποθέτω για να προστατευτούν τα άλμπουρα των ιστιοφόρων και οι καρίνες των ταχυπλόων επειδή δεν είχαν κάνει εμβόλιο.
*Ο Γιάννης Ν. Κρεστενίτης είναι Ομότιμος Καθηγητής Παράκτιας Τεχνικής & Ωκεανογραφίας στο Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών, ΑΠΘ
