Ποιοι είναι λοιπόν αυτοί οι χώροι “ανομίας” που απειλούν την σταθερότητα του κράτους και την “κοινωνική συνοχή”; Γιατί φοβούνται τόσο πολύ τους ελεύθερους κοινωνικούς χώρους και τις καταλήψεις; Τις απαντήσεις μας τις έδωσαν μέλη συλλογικοτήτων που συμμετέχουν στον Ελεύθερο Κοινωνικό χώρο –”Σχολείο” στην συνέντευξη τύπου που παραχώρησαν χθες στον χώρο αυτόν. Στο “Σχολείο”, το οποίο ανήκει στην ιδιοκτησία της εκκλησίας, φιλοξενούνταν μέχρι το 2004 το 12ο δημοτικό σχολείο όταν με απόφαση του τότε νομάρχη Π. Ψωμιάδη αποφασίστηκε το κλείσιμό του λόγω κάποιας μελέτης που ανέφερε κινδύνους όσον αφορά στην στατικότητα του κτηρίου. Παρά τις εξαγγελίες του τότε νομάρχη για αναστήλωση του κτηρίου σε μερικούς μήνες, το σχολείο παρέμεινε εγκαταλελειμμένο μέχρι το 2010 οπότε και καταλήφθηκε για να γίνει ένας χώρος αλληλεγγύης και δημιουργικής έκφρασης. Στο χώρο του «Σχολείου», εδώ και δύο χρόνια γίνονται αυτοοργανωμένα μαθήματα ξένων γλωσσών και ενισχυτικής διδασκαλίας, μαθήματα μουσικής και χορού ενώ παράλληλα αναπτύσσονται δραστηριότητες όπως μαγειρείο, παντοπωλείο, μαθήματα για την καλλιέργεια της γης ακόμα και παζάρι προϊόντων οικολογικής γεωργίας. Στο σχολείο έχουν φιλοξενηθεί πλήθος κοινωνικών οργανώσεων και συλλογικοτήτων.
Στην συνέντευξη παρευρέθηκαν άτομα που συμμετέχουν στην ΠΕΡΚΑ (περιαστικές καλλιέργειες), στην ΠΕΡΚΑΝΘΕΣ (περιαστικές καλλιέργειες ανατολικής Θεσσαλονίκης), στο παζάρι βιολογικών προϊόντων, στο Κοινωνικό Ιατρείο Αλληλεγγύης, στον «Ελεύθερο Κοινωνικό Χώρο για την ελευθερία- Μικρόπολις», κάτοικοι από την γειτονιά και άτομα από την Πρωτοβουλία αλληλεγγύης του αγώνα των εργαζομένων της Βιομηχανικής Μεταλλευτικής.
Ο λόγος που δόθηκε η συνέντευξη ήταν, σύμφωνα με την Νίκη Γιάνναρη, μέλος του Κοινωνικού Ιατρείου(ΚΙΑ), η ανάγκη υπεράσπισης των κοινωνικών χώρων που δέχονται «τρομο-κρατικές» επιθέσεις. Όπως σχολίασε η Ν. Γιάνναρη «το Κοινωνικό Ιατρείο Αλληλεγγύης είναι και αυτός ένας χώρος “ανομίας”, με την έννοια που αυτή χρησιμοποιείται τελευταία από την κυβέρνηση και τα ΜΜΕ, μιας και η λειτουργία του δεν διαμεσολαβείται από το χρήμα και οι ανθρώπινες σχέσεις δεν έχουν μετατραπεί σε εμπόρευμα». Η ίδια πρόσθεσε πως «αν δεν υπήρχε η δυνατότητα παραχώρησης από το Εργατικό Κέντρο Θεσσαλονίκης του κτηρίου όπου στεγάζεται το ΚΙΑ, η εναλλακτική θα ήταν η κατάληψη». Έτσι, όπως συμπλήρωσε, το ΚΙΑ, οι καταλήψεις και το «Σχολείο» διέπονται από την ίδια αντίληψη που είναι ανάγκη να υπερασπιστούμε. Να σημειωθεί ότι σύμφωνα με την κ. Γιάνναρη, τουλάχιστον 5.000 ασθενείς επισκέφθηκαν φέτος δωρεάν το Κοινωνικό Ιατρείο Αλληλεγγύης ενώ περίπου 300 συνεργάτες, γιατροί και άλλοι υποστηρικτές συμμετέχουν στη λειτουργία του.
Ένα θερμοκήπιο καλλιέργειας ανθρώπινων σχέσεων
Ένα εγκαταλελειμμένο στρατόπεδο μετατράπηκε σιγά σιγά σε ένα χώρο πρασίνου, σε ένα υπόδειγμα διαφορετικής χρήσης του από τους πολίτες. Πρόκειται για την ΠΕΡΚΑ (περιαστικές καλλιέργειες) στην οποία αναφέρθηκε ο Στ. Πανούσης μέλος της πρωτοβουλίας αυτής, ο οποίος εξήγησε πώς ξεκίνησε μια διαφορετική χρήση του «στρατοπέδου Καρατάσου» με σκοπό την υποστήριξη των τοπικών συλλόγων που επιδιώκουν να διατηρηθεί το πρώην στρατόπεδο ως ένας ελεύθερος χώρος πρασίνου. Στο στρατόπεδο λειτουργούν λαχανόκηποι, όπου 100 με 120 άτομα καλλιεργούν κομμάτια γης δίχως να εγείρεται η απαίτηση να περιέλθουν αυτά στην ιδιοκτησία τους. Επιπλέον, στον χώρο αυτό υπάρχει ανταλλαγή εμπειριών από μεθόδους καλλιέργειας και πόρους ενώ απαγορεύεται κάθε είδους εμπορία. Η δραστηριότητα αυτή, η οποία είχε μεγάλη απήχηση στην τοπική κοινωνία, ενόχλησε τους τοπικούς άρχοντες ενώ παράλληλα ακολούθησε μια περίεργη αναζωπύρωση του ενδιαφέροντος για την «αξιοποίηση» του στρατοπέδου από την πλευρά του στρατού. Προφανώς, η εξέλιξη αυτή ήρθε μετά τις συμφωνίες μεταξύ κυβέρνησης και τρόικας σχετικά με την δημόσια περιουσία και την ένταξη του στρατοπέδου στο ΤΑΙΠΕΔ.
Τα πρώτα κρούσματα απειλών δεν άργησαν να φανούν καθώς, όπως ανέφερε, ο κ. Πανούσης άτομο προερχόμενο από το στρατό εξαπέλυσε απειλές εναντίον μέλους της ΠΕΡΚΑ λέγοντας «να προσέχετε»!. Ο κ. Πανούσης τόνισε ότι η ΠΕΡΚΑ δέχεται επίθεση και επεσήμανε την αναγκαιότητα υπεράσπισης του ελεύθερου αυτού χώρου και την σύνδεση με παρόμοια εγχειρήματα. Το σημαντικό, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι ότι η κίνηση αυτή έδειξε μια διαφορετική οπτική για το πώς μπορεί να είναι η ζωή μας μέσα στις πόλεις. «Πρόκειται για ένα θερμοκήπιο καλλιέργειας ανθρώπινων σχέσεων» δήλωσε και κάλεσε στην δενδροφύτευση που θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή στις 10:30 στο στρατόπεδο.
Αντίστοιχη πρωτοβουλία έχει παρθεί και στην Ανατολική Θεσσαλονίκη από μια ομάδα πολιτών ποικίλων επαγγελμάτων και πολιτικών χώρων στο εγκαταλελειμμένο στρατόπεδο Κόδρα. «Με αυτόν τον τρόπο πιστεύουμε ότι προασπιζόμαστε τους ελεύθερους χώρους από διάφορους καταπατητές» είπε η χαρακτηριστικά η Κορ. Δημητριάδου μέλος της ΠΕΡΚΑΝΘΕΣ και τόνισε ότι «Οι περιαστικές καλλιέργειες, τα κοινωνικά ιατρεία, τα δίκτυα παράκαμψης μεσαζόντων δεν είναι κέντρα ανομίας αλλά κέντρα αλληλεγγύης». «Κάνουν αυτό που το κράτος δεν θέλει να κάνει, μια μέριμνα στο χώρο της εκπαίδευσης, του πολιτισμού, της τροφής, ένα ουσιαστικό βήμα για μια άλλη κοινωνία λίγο καλύτερη» συμπλήρωσε.
Στους ελεύθερους κοινωνικούς χώρους ξαναστήνεται η διαλυμένη κοινωνία
Ο Γρ. Τσιλιμαντός μιλώντας για το «Μικρόπολις» έναν ακόμη ελεύθερο χώρο, δηλαδή έναν χώρο «ανομίας», εξήγησε ότι η μόνη διαφοροποίησή του περιορίζεται στο γεγονός ότι το κτήριο όπου στεγάζεται δεν βρίσκεται υπό κατάληψη. Τόνισε, ωστόσο ότι όλες οι άλλες λειτουργίες είναι εναρμονισμένες με το «Σχολείο».
Ο κ. Τσιλιμαντός αποκάλυψε με λίγα λόγια τη μυθοπλασία που χρησιμοποιεί το κράτος για να επιτεθεί στους ελεύθερους κοινωνικούς χώρους και εξήγησε σε τι αποσκοπεί αυτή. «”Τα κέντρα ανομίας” χρησιμοποιούνται με μία διασταλτική έννοια με αποτέλεσμα να δημιουργούνται συνθήκες ολοκληρωτικές, συνθήκες μόνιμης «εξαίρεσης» με αποτέλεσμα να αποδεκατίζονται πλήρως τα κοινωνικά δικαιώματα» είπε και επεσήμανε πως «Ο φόβος του κράτους απέναντι στις δομές αυτές οφείλεται στο γεγονός ότι στους χώρους αυτούς ξαναστήνεται η διαλυμένη κοινωνία». «Πρόκειται για φυτώρια ανατροπής του κατεστημένου» πρόσθεσε.
«Το «Σχολείο» μας υποστήριξε υλικά και ηθικά. Τα Χριστούγεννα αφήσαμε τα παιδιά μας να παίζουν εδώ και εμείς πήγαμε στην συλλογική κουζίνα» δήλωσε ο Μ. Αναγνώστου, εργαζόμενος στην ΒΙΟΜΕΤ, απλήρωτος από τον Μάιο του 2011, όπως και οι υπόλοιποι συνάδελφοί του που διεκδικούν το εργοστάσιο να περάσει στα χέρια των εργαζομένων.
«Εγώ αφήνω τα παιδιά μου να έρχονται ελεύθερα εδώ και σε άλλους κοινωνικούς χώρους, αλλά η κόρη μου που θέλει να βγάλει ταυτότητα δεν θα την αφήσω μόνη της να πάει στο αστυνομικό τμήμα» τόνισε χαρακτηριστικά σχετικά με το «τι τελικά συνιστά κέντρο ανομίας». Επίσης, αναφέρθηκε στο διπλανό κτίριο το «αρχοντικό Φωκά» υπενθυμίζοντας ότι για να φτιαχτεί χρειάστηκε το 1992 να δοθούν από το κράτος 58 εκατ. προκειμένου στην συνέχεια να νοικιαστεί από τον ιδιοκτήτη για ίδιον συμφέρον. Το «Σχολείο», που βρίσκεται σε πολύ καλύτερη κατάσταση από το «αρχοντικό», το έφτιαξαν οι συμμετέχοντες χωρίς να πάρουν ούτε μισό ευρώ.
Στο «Σχολείο» λειτουργεί από τον Δεκέμβριο του 2011 και ένα παζάρι βιολογικών προϊόντων που βασίζεται στην ανοιχτή συνέλευση παραγωγών και καταναλωτών χωρίς την μεσολάβηση τρίτων. Σύμφωνα με τον Δ. Δανιηλίδη, ταξιδιωτικό συντάκτη και μέλος της πρωτοβουλίας αυτής, η γειτονιά αγκάλιασε το εγχείρημα προσφέροντας και παίρνοντας γνώσεις για καλλιεργητικές μεθόδους. «Δεν θα βρείτε τίποτα έκνομο στο “Σχολείο” παρά λαδομπογιές, βιβλία, μαγειρείο και στην ταράτσα ένα σπορείο» δήλωσε αναφερόμενος στην εμπειρία του από τον χώρο.
Ευτυχώς που καταλήφθηκε γιατί είχε εγκαταλειφθεί
Τον λόγο πήρε στη συνέχεια ο Αλ. Μαριόρος, πρόεδρος του συλλόγου γονέων και κηδεμόνων του 12ου δημοτικού σχολείου που λειτουργούσε μέχρι το 2004. Μιλώντας για την ιστορία του «Σχολείου» τόνισε ότι πριν καταληφθεί ήταν ένα κτήριο σε άθλια κατάσταση. «Μόλις οι καταληψίες το καθάρισαν η εκκλησία ένοιωσε την ανάγκη να υπερασπιστεί την ιδιοκτησία της» συμπλήρωσε χαρακτηριστικά.
Να σημειωθεί ότι η Εκκλησία επιτίθεται το τελευταίο διάστημα στο “Σχολείο” ασκώντας διώξεις σε συχνά επισκεπτόμενους τον χώρο, εξατομικεύοντας με αυτόν τον τρόπο τις ευθύνες. «Ευτυχώς που καταλήφθηκε γιατί είχε εγκαταλειφθεί» είπε με έμφαση ο κάτοικος της περιοχής και αποκάλυψε πως στόχος της εκκλησίας είναι είτε η απαξίωσή του, ο αποχαρακτηρισμός του και εν τέλει η κατεδάφισή του είτε η αναπαλαίωσή του και η μετατροπή του σε μπαράκι, όπως είναι το διπλανό που ανήκει επίσης στην εκκλησία.
Παρέμβαση στην συζήτηση που ακολούθησε έκαναν οι δημοτικοί σύμβουλοι Τρ. Μηταφίδης («Θεσσαλονίκη-Ανοιχτή Πόλη») και ο Ανδρ. Κουράκης από την διοίκηση του Δήμου. Ο Τρ. Μηταφίδης ξεκαθάρισε ότι «η εκκλησία δεν έχει κανένα δικαίωμα να διεκδικεί το “Σχολείο” γιατί συνιστά καταπατημένο από την ίδια δημοτικό χώρο». Ο ίδιος αναφέρθηκε ακόμη στον κίνδυνο να γυρίσουν στα χέρια ιδιωτών οικόπεδα τα οποία έχουν απαλλοτριωθεί από δήμους για σχολεία αλλά και για άλλες δημόσιες χρήσεις εξαιτίας του νέου νόμου περί απαλλοτριώσεων.
Τέλος, ο Ανδρ. Κουράκης δήλωσε πως η δημοτική αρχή παρακολουθεί με πολύ μεγάλη συμπάθεια τις δραστηριότητες του σχολείου και πρόσθεσε: «Όταν πήρε την προέγκριση το διπλανό διατηρητέο κτίσμα να γίνει μπαράκι σκεφτόμουν να βγάλω μια φωτογραφία το «Σχολείο» και να την δείξω στον κόσμο ρωτώντας τον τι θα προτιμούσε ως χρήση, το «Σχολείο» ή το διπλανό κτήριο. Η απάντηση θα ήταν συντριπτική, φαντάζομαι, υπέρ του “Σχολείου”».
Για το συγκεκριμένο χώρο είπε τα εξής: Παρά το γεγονός ότι είναι χαρακτηρισμένο από τον Δήμο για σχολική στέγη ήταν αδύνατη μέχρι σήμερα η απαλλοτρίωσή του λόγω του ότι δεν δίνονται λεφτά από το κράτος για το σκοπό αυτό. Από την άλλη, η εκκλησία αντιμετωπίζει τα ακίνητά της ως εργολάβος. Τελευταία έγινε μια διαπραγμάτευση με την εκκλησία με αποτέλεσμα να δεχτεί ο δήμος να «υποχωρήσει» από την διεκδίκηση του οικοπέδου «Μάρμαρα Μόσχου» (στην οδό Μ. Αλεξάνδρου) για σχολική στέγη και να ζητήσει από την Εκκλησία να παραχωρήσει στον Δήμο τα δύο κτήρια που βρίσκονται στην οδό Β. Γεωργίου, μεταξύ αυτών και το «Σχολείο». Σχετικά με την κατάληψη το «Ορφανοτροφείο» που βρίσκεται στην Γρ. Λαμπράκη, κτήριο που διεκδικούσε, επίσης, ο Δήμος για σχολική στέγη, υπενθύμισε ότι ο Α. Λοβέρδος “πρόλαβε” να το παραχωρήσει στην Εκκλησία με την προϋπόθεση ότι αυτή σε πέντε χρόνια θα καταφέρει να διώξει τους καταληψίες. «Σκεφτόμαστε να τους βοηθήσουμε να αντέξουν λίγο παραπάνω» πρόσθεσε με νόημα.
Σταυρούλα Πουλημένη
Δείτε το βίντεο με την δήλωση του Α. Κουράκη