Το κείμενο αποτελεί μαρτυρία της Leyla Hoseinzadeh, ακτιβίστριας και πρώην πολιτικής κρατούμενης που έχει αποβληθεί από τα πανεπιστήμιο της Τεχεράνης και φυλακιστεί χρόνια για συμμετοχή σε φοιτητικούς και κοινωνικούς αγώνες, προτού διακοπεί το διαδίκτυο στις 10 Γενάρη. Προέρχεται από το telegram channel “Irán actual”/«Επικαιρότητα στο Ιράν», που αποτελεί μια προσπάθεια Ιρανών εξόριστων να χτίσει διεθνείς γέφυρες με τους αγώνες στο Ιράν
Οι μαζικές διαδηλώσεις στο Ιράν έχουν εξαπλωθεί ξανά σε όλες τις επαρχίες της χώρας. Αν και ορισμένοι πολιτικοκοινωνικοί αναλυτές στο εσωτερικό του Ιράν ανέμεναν μια νέα έκρηξη αυτών των διαμαρτυριών εν μέσω καλοκαιριού, η πολεμική κατάσταση και το καθεστώς εκτάκτου ανάγκης, που η κυβέρνηση της Ισλαμικής Δημοκρατίας επιχείρησε να παρατείνει μέσω της στρατιωτικοποίησης, φαίνεται να ανέβαλε προσωρινά την εμφάνισή τους. Η έναρξη των διαδηλώσεων σημειώθηκε με την απεργία τμημάτων του παζαριού της Τεχεράνης, όμως πολύ γρήγορα επεκτάθηκε σε ευρύτερα κοινωνικά στρώματα και σε άλλες πόλεις της χώρας. Η απεργία των εμπόρων προκλήθηκε από την ευρύτερη αστάθεια των συναλλαγματικών ισοτιμιών και την ανεξέλεγκτη αύξηση της ισοτιμίας του νομίσματος, ενώ παράλληλα οικονομικοί αναλυτές συμφωνούσαν ότι η έλλειψη ελέγχου της ισοτιμίας από το κράτος και η αύξησή της έγιναν σκόπιμα για να καλυφθεί το δημοσιονομικό έλλειμμα. Η κυβέρνηση, ως ο μεγαλύτερος μονοπωλιακός πάροχος συναλλάγματος στο Ιράν, έκλεψε απροκάλυπτα από την τσέπη του λαού για να καλύψει το έλλειμμά της.
Στα πρώτα στάδια των διαδηλώσεων ακούστηκαν συνθήματα υποστήριξης προς τον Ρεζά Παχλαβί, γιο του τελευταίου σάχη του Ιράν, σε ορισμένα από τα βίντεο που κυκλοφόρησαν. Ωστόσο, μετά από τεχνικούς ελέγχους που πραγματοποίησαν επαγγελματικά και ανεξάρτητα μέσα, διαπιστώθηκε ότι μέρος αυτών των βίντεο είχε υποστεί ηχητικό μοντάζ. Αν και ο γιος του πρώην σάχη έχει υποστηρικτές στο Ιράν, κατά τη διάρκεια των εθνικών διαδηλώσεων των τελευταίων οκτώ ετών διάφορες πολιτικές ομάδες και κοινωνικές δυνάμεις έχουν αναδείξει διαφορετικά και πλουραλιστικά συνθήματα. Αυτή τη φορά όμως η πολιτική της μιντιακής εκπροσώπησης επικεντρώθηκε κυρίως στην ανάδειξη μιας μόνο φωνής ως δήθεν επιθυμητής εναλλακτικής. Σε κάθε περίπτωση, με την εξάπλωση των διαδηλώσεων στα πανεπιστήμια και σε άλλες πόλεις, άρχισαν να ακούγονται πιο ποικίλα συνθήματα από το εσωτερικό των κινητοποιήσεων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που απέρριπταν τόσο την Ισλαμική Δημοκρατία όσο και τη μοναρχία των Παχλαβί, κάτι που όμως δεν καλύφθηκε από τα μεγάλα μέσα της ιρανικής αντιπολίτευσης.
Ταυτόχρονα, η παρέμβαση του Τραμπ σχετικά με τις διαδηλώσεις και η συζήτηση περί ενδεχόμενης επίθεσης κατά του Ιράν ενίσχυσαν στα μέσα τη φωνή της αντιπολίτευσης που είναι ευθυγραμμισμένη με τις Ηνωμένες Πολιτείες και οργανώνεται γύρω από τον Ρεζά Παχλαβί. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα κοινωνικές δυνάμεις που αντιτίθενται στο καθεστώς της Ισλαμικής Δημοκρατίας, όπως οι καταπιεσμένες εθνότητες, η πλειονότητα των φεμινιστικών ομάδων και τα εργατικά συνδικάτα και σωματεία, τα οποία τα τελευταία οκτώ χρόνια είχαν καθοριστική συμμετοχή στις μαζικές διαδηλώσεις, να ενταχθούν πιο αργά και με περισσότερους ενδοιασμούς στις κινητοποιήσεις, καθώς ο φόβος μιας ξένης επέμβασης και της αναπαραγωγής ενός εσωτερικού δεσποτισμού μοιάζει σοβαρός και πραγματικός.
Από την άλλη πλευρά, το καθεστώς της Ισλαμικής Δημοκρατίας, την ίδια στιγμή που οι διαδηλώσεις επεκτείνονταν, ξεκίνησε τη σφαγή των διαδηλωτών. Μέσα σε δέκα ημέρες επιτέθηκε δύο φορές σε δύο νοσοκομεία όπου νοσηλεύονταν τραυματισμένοι διαδηλωτές, ενώ σε διάφορες πόλεις σε ορισμένες περιπτώσεις αρνήθηκε ακόμη και να παραδώσει τις σορούς των νεκρών διαδηλωτών. Αυτή η διαδικασία αύξανε μέρα με τη μέρα τη λαϊκή οργή.
Ύστερα από μία εβδομάδα διαδηλώσεων, οι κουρδικές πολιτικές οργανώσεις κάλεσαν σε απεργία, οι βαλουχικές πολιτικές οργανώσεις κάλεσαν επίσης σε συμμετοχή στις διαδηλώσεις και οι αραβικές και τουρκικές πόλεις του Ιράν προσχώρησαν στις κινητοποιήσεις. Δηλαδή, η περιφερειακή γεωγραφία, που ταυτόχρονα υφίσταται εθνική καταπίεση, παρά τον κίνδυνο αναπαραγωγής ενός κεντρικού δεσποτισμού, εντάχθηκε στις διαδηλώσεις στο τέλος της πρώτης εβδομάδας. Σε αρκετές πόλεις ο πληθυσμός κατάφερε για ώρες να υπερισχύσει της αστυνομίας και να πάρει τον έλεγχο της πόλης. Σε διάφορα σημεία οι διαδηλωτές κατέλαβαν ή πυρπόλησαν σημαντικά κρατικά ιδρύματα, ανάμεσά τους νομαρχίες, βάσεις των Φρουρών της Επανάστασης και της πολιτοφυλακής Μπασίτζ, καθώς και την κρατική ραδιοτηλεόραση.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο γιος του πρώην σάχη του Ιράν κάλεσε σε διαδήλωση, μια πρόσκληση που εκδόθηκε αφού οι διαδηλώσεις είχαν ήδη εξαπλωθεί σε όλες τις επαρχίες της χώρας. Ωστόσο, οι διαδηλώσεις συνέχισαν με τη δική τους φυσική δυναμική. Τελικά, το καθεστώς διέκοψε πλήρως το διαδίκτυο σε όλο το Ιράν για να εμποδίσει τους διαδηλωτές να διασυνδεθούν μεταξύ τους και για να διευκολύνει την καταστολή. Όμως ο κόσμος παρέμεινε στους δρόμους και συνέχισε να βαδίζει. Σύμφωνα με αξιόπιστα στοιχεία που δημοσιεύτηκαν ακόμη και από το Time Magazine, μόνο στην Τεχεράνη και αποκλειστικά σε έξι νοσοκομεία της πόλης υπήρξαν 217 νεκροί. Το καθεστώς της Ισλαμικής Δημοκρατίας απέδειξε ότι δεν έχει καμία πρόθεση να σταματήσει τα εγκλήματά του ούτε για μια στιγμή.
Από την άλλη, η τελευταία δήλωση του Τραμπ για τους δολοφονημένους διαδηλωτές στο Ιράν ήταν ότι βγήκαν στους δρόμους «σαν κοπάδια» και ότι, λόγω της ορμής του πλήθους, ποδοπατήθηκαν από άλλους. Ο υποτιθέμενος σωτήρας της εξαρτημένης ιρανικής αντιπολίτευσης επιχείρησε να ταπεινώσει έτσι ανθρώπους που ρίσκαραν τη ζωή τους στους δρόμους της χώρας. Ωστόσο, ο ιρανικός λαός, ελεύθερος, αξιοπρεπής και ακάθεκτος, προχωρά μπροστά στις σφαίρες και προτιμά τον θάνατο από αυτές τις συνθήκες, γιατί απαιτεί την ελευθερία, το ψωμί και την αξιοπρέπεια που του έχουν κλαπεί.
Δεν είναι σαφές τι θα συμβεί. Δεν είναι γνωστό αν το καθεστώς θα καταφέρει, έστω και προσωρινά, να φιμώσει τις διαδηλώσεις μέσω της καταστολής, αν θα υπάρξει ένα στρατιωτικό πραξικόπημα υπό διαπραγμάτευση με ξένες δυνάμεις, αν οι εξωτερικές παρεμβάσεις θα αναπαράγουν ξανά τον δεσποτισμό στο Ιράν ώστε το πετρέλαιο και οι πόροι αυτού του λαού να συνεχίσουν να λεηλατούνται, όπως τα τελευταία εκατό χρόνια, από εσωτερικούς και εξωτερικούς κατακτητές κάτω από το ρόπαλο και τη μπότα, ή αν αυτή τη φορά ο λαός θα μπορέσει να νικήσει τους αυταρχικούς λεηλατητές μέσω της εσωτερικής ενότητας και να προχωρήσει προς μια πιο δημοκρατική και δίκαιη κατάσταση. Τίποτα δεν είναι βέβαιο, ούτε καν η τύχη των διαδηλωτών στο Ιράν.
Το τελευταίο μήνυμα που έλαβα από το Ιράν έλεγε:
«Πυροβολούν έντονα, ο κόσμος φωνάζει “ντροπή, ντροπή”, είναι παράξενη η κατάσταση, μυρίζει μπαρούτι».
Μετά από αυτό, το διαδίκτυο στο Ιράν έσβησε.
10 Ιανουαρίου 2026
