Το κάλεσμα:
«Στο όνομα της πράσινης ανάπτυξης βιώνουμε τα τελευταία χρόνια μία ασύλληπτου μεγέθους καταστροφή της ελληνικής φύσης και της καλλιεργήσιμης γης από άκρου σε άκρο από την επέλαση των ανεμογεννητριών, των πάσης φύσεως υδροηλεκτρικών και των μεγα-φωτοβολταϊκών σε δημόσιες και ιδιωτικές εκτάσεις.

Όλες σχεδόν οι βουνοκορφές και τα ορεινά ρέματα, προστατευόμενες η μη περιοχές, τεράστιες εκτάσεις θα ισοπεδωθούν για να γίνουν αυτά τα έργα! Χωρίς την ενημέρωση των τοπικών κοινωνιών και με αδιαφανείς διαδικασίες έχουν ήδη δρομολογηθεί αμέτρητες νέες επεμβάσεις που θα καταστρέψουν ολοσχερώς το περιβάλλον της χώρας μας!

Με το νέο χωροταξικό για τις ΑΠΕ η κατάσταση γίνεται ακόμη χειρότερη γιατί νομιμοποιούνται όλα τα μέχρι στιγμής αδειοδοτημένα έργα και όσα ήταν ώριμα ενώ θα προστεθούν πολλά περισσότερα νέα με κάποιους περιορισμούς. Ο Νομός Κιλκίς θα είναι και πάλι ο εύκολος στόχος!
Πιο συγκεκριμένα στην περιοχή του Ν. Κιλκίς έχουν αδειοδοτηθεί ή είναι σε διαδικασία αξιολόγησης δεκάδες αιολικά βιομηχανικά ‘’πάρκα’’, πολλά υδροηλεκτρικά και μέγα φωτοβολταϊκά χιλιάδων στρεμμάτων.

Ήδη άρχισε η ολοκληρώνεται η κατασκευή 2 τεράστιων φωτοβολταϊκών σταθμών χιλιάδων στρεμμάτων καλλιεργήσιμης κυρίως γης στην Κοτύλη και στο Νέο Συρράκο! Σειρά παίρνουν και άλλες πολλές περιοχές.

Σχεδιάζονται και αδειοδοτούνται πολλά αιολικά από το Πολύκαστρο και τον Αξιό έως τη Δοϊράνη και την κορυφογραμμή του Μπέλες, υδροηλεκτρικά στα ρέματα του Πάϊκου και γιγάντια φωτοβολταϊκά σε κοινόχρηστες και ιδιωτικές εκτάσεις!

Στο Χέρσο πρόσφατα αδειοδοτήθηκε μέγα φωτοβολταϊκό 2500 στρεμμάτων με μπαταρίες σε καλλιεργήσιμη γη. Παρά τις αρνητικές γνωμοδοτήσεις του τοπικού Συμβουλίου Χέρσου, του Δημοτικού Συμβουλίου Κιλκίς, του Περιφερειακού Συμβουλίου Κεντρικής Μακεδονίας το υπουργείο προχώρησε πριν λίγο καιρό στην έγκριση των περιβαλλοντικών όρων που δίνει το πράσινο φως για την εταιρία να ξεκινήσει την κατασκευή του έργου.

Πολλοί κάτοικοι του Χέρσου αλλά και άλλοι δημότες του Κιλκίς που αντιδρούν στο φαραωνικό Φ/Β ζήτησαν σε προηγούμενο Δημοτικό Συμβούλιο να αναλάβει ο Δήμος Κιλκίς να προσφύγει στο Συμβούλιο Της Επικρατείας για να ακυρωθεί το έργο.

Δυστυχώς η Δημοτική Αρχή αποφάσισε να μην προσφύγει στο ΣΤΕ ώστε να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων! Αντίθετα, με τη στάση της να γνωμοδοτεί μεν αρνητικά στα Δημοτικά Συμβούλια αλλά να μην εξαντλεί κάθε νομικό η άλλο εργαλείο για την υπεράσπιση του τόπου δε, δείχνει ότι άλλα συμφέροντα εξυπηρετεί!

Στην περίπτωση του Φ/Β στο Χέρσο η ξένη εταιρία το ρεύμα που θα παράγεται θα το εξάγει χωρίς να εξυπηρετεί την ηλεκτροδότηση της χώρας ενώ 2500 στρέμματα καλλιεργειών θα μετατραπούν σε μαύρη έρημο με καθρέφτες και θα μειωθεί η παραγωγή και η διατροφική ασφάλεια της χώρας και όλων μας!»

Οι πολίτες του Κιλκίς αποφάσισαν να προσφύγουν στο ΣτΕ για να προστατεύσουν τον τόπο τους από την «πράσινη» λεηλασία και καλούν σε στήριξη του αγώνα/

Πρωτοβουλία πολιτών ενάντια στις Βιομηχανικές ΑΠΕ σε Κιλκίς-Παιονία- και Πολίτες του Χέρσου ενάντια στα μέγα-Φωτοβολταϊκά

Το άρθρο «Το Κιλκίς αξίζει καλύτερο μέλλον»-Κάλεσμα στήριξης του αγώνα ενάντια στις Βιομηχανικές ΑΠΕ εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

«Ελάτε να γνωριστούμε από κοντά ή να ξανασυναντηθούμε, να περιπλανηθούμε στο φυτώριο, να δημιουργήσουμε και να περάσουμε μια Κυριακή λίγο διαφορετική από τις άλλες. Φέρτε και τους μικρούς μας φίλους μαζί, καθώς θα έχει δράσεις για μικρούς και μεγάλους!»

Πρόγραμμα

11.00 -16.00: Ξεναγήσεις στο φυτώριο

12.00-13.00: Πρακτικό σεμινάριο από την Τρελή Ροδιά: Μαθαίνουμε να κάνουμε μοσχεύματα αρωματικών φυτών

13:00 – 14:00: Παράσταση τσίρκου «Κάτι ξέχασα» και εργαστήρι τσίρκου από το ΜΟΝΟΚΥΚΛΟ με τις Didi Clown και Nana Mel

14.30-16.00: Εργαστήρι Κεραμικής με την Ερμιόνη Καλλιπολίτου (Kermi Art Creations) Πλάθουμε μικρά γλυπτά ροδιά με την αρχαία τεχνική του τσιμπητού . Εργαστήριο κεραμικής: σημείο έμπνευσης η Τρελή Ροδιά. Πλάθουμε μικρά γλυπτά ροδια με την αρχαία τεχνική του τσιμπητού. Με τα χέρια μας θα δώσουμε μορφή στον καρπό, εξερευνώντας τον όγκο, την υφή και την συμβολική δύναμη (είσοδος 3 ευρώ)

16:00 – 17:00: “Νέο Κύμα και τ’απόνερα” έντεχνο & λαϊκό με τους Χρήστο Καπράλο και Εμμανουέλα Χουζούρη

17:00 – 18:00: Ρεμπέτικο γλέντι με τους Ράνια Λαμπρακάκη, Δημήτρης Φραγκίσκατος, Ηλίας Βαλούκας

Καθ’ όλη τη διάρκεια της γιορτής θα υπάρχει μπουφές – χωρίς αλκοόλ, με χειροποίητα εδέσματα από την Τρελή Ροδιά και τους Περβολάρηδες Θεσσαλονίκης-Pervolarides of Thessaloniki καθώς και επιδόρπιο από την Βίκυ Bοσκάκη Fatto AMano

Παράλληλα, στον χώρο θα βρίσκονται τα «Παιχνίδια του Κόσμου», για μικρούς και μεγάλους!

Επιπλέον, στον χώρο της γιορτής θα διατίθενται προς πώληση φυτά λαχανικών παραδοσιακών ποικιλιών και αρωματικά φυτά/βότανα καθώς και άλλα προϊόντα μας, δίνοντας τη δυνατότητα σε όλους/ες/α να πάρουν μαζί τους λίγη από τη μαγεία της βιοκαλλιέργειας!

Σας περιμένουμε να γιορτάσουμε μαζί!!!

Βασιλικά Θεσσαλονίκης

4 Οκτωβρίου | 11:00–18:00

Τα λέμε στην Τρελή Ροδιά ΚοινΣΕπ Ένταξης!

Το άρθρο Τρελή Ροδιά, Open Farm Day-Ξεναγήσεις, παιχνίδι, εργαστήρια, μουσική, φαγητό εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ και βίντεο που κυκλοφορεί στο διαδίκτυο απαντήσεις για τις χορηγίες που λαμβάνει ο δήμος έδωσε από το βήμα του Δημοτικού Συμβουλίου (21/9/2026) και ο αντιδήμαρχος Περιβάλλοντος και Πρασίνου Βασίλης Διαμαντάκης. Σε κάποια από όσα ειπώθηκαν θα προσπαθήσω να απαντήσω:

Ο αντιδήμαρχος τόνισε ότι η διοίκηση ακολούθησε την πολιτική των χορηγιών, αναφέροντας πως είναι μια μέθοδος, που άλλοι τη δέχονται άλλοι όχι, «είναι όμως νόμιμο». «Η εταιρική κοινωνική ευθύνη είναι νόμος του κράτους, που υποχρεώνει τις εταιρείες από αυτά τα υπερκέρδη που βγάζουν, να διαθέτουν σε κοινωνικούς σκοπούς. Άλλοι αυτό το πράγμα το αξιοποιούν ως εργαλείο και άλλοι ιδεολογικά το απορρίπτουν» είπε μεταξύ άλλων.

Είναι νόμιμο, κατά πόσο όμως είναι και ηθικό;

Ωραίο «εργαλείο» η αξιοποίηση τέτοιων χορηγιών όταν η προσφορά χιλίων δένδρων ουσιαστικά «εξαφανίζει» και «ξεπλένει» την εκρίζωση εκατομμυρίων αιωνόβιων δένδρων στις Σκουριές της Χαλκιδικής.

Ο κ. Αντιδήμαρχος, περιέγραψε και τις προϋποθέσεις για τις χορηγίες:……(η εταιρεία) να πληρώνει φόρους, να δέχεται ελέγχους και να μην έχει καμία συναλλαγή με το Δήμο. …. ήδη ο Δήμος έχει μαζέψει από χορηγίες 7-8 εκατομμύρια ευρώ, με τα οποία έγιναν σχολεία, παιδικοί σταθμοί, γήπεδα, πάρκα. «Και με τη σημερινή εταιρεία δεν υπάρχει καμία συναλλαγή. Για ποιο ξέπλυμα μιλάμε;», διερωτήθηκε. 

Πολλά θα μπορούσε να πει κανείς γενικά για την πολιτική χορηγιών, να αναμένει δηλαδή ο Δήμος Θεσσαλονίκης βασικές κοινωνικές υποδομές να υλοποιούνται από ιδιωτικούς φορείς.

Δεν γνωρίζω αν η Ε.Χ. πληρώνει φόρους ή όχι. Όχι από έλλειψη ενδιαφέροντος αλλά επειδή πιστεύω ακράδαντα ότι η ζημιά που έγινε και  γίνεται δεν μπορεί να αντισταθμιστεί με οποιοδήποτε οικονομικό αντάλλαγμα. Ως προς το (η εταιρεία) ‘δέχεται ελέγχους’ αξίζει να αναφερθεί ότι σύμφωνα με το άρθρο 24 του Ν.4785/2021 που κύρωσε τη νέα Σύμβαση μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και της Ε.Χ., «η συμμόρφωση της Ε.Χ. με την Απόφαση Έγκρισης των Περιβαλλοντικών (ΑΕΠΟ) ελέγχεται μόνο από τον Ανεξάρτητο Ελεγκτή Περιβάλλοντος (παρ. 24.1(β))’, ο οποίος ‘υπέχει ευθύνη μόνο έναντι της Εταιρείας’ και ‘αμείβεται από την Εταιρεία’(παρ. 24.1(ιβ)). Η δε παράγραφος 24.1(ια) του ίδιου νόμου αναφέρει:‘Ο Ανεξάρτητος Ελεγκτής Περιβάλλοντος επικουρεί κάθε αρμόδια Κρατική Αρχή ή/και Τοπική Αρχή, με την παρουσία του στους σχετικούς ελέγχους και με τη διατύπωση της γνώμης του προς την εν λόγω Κρατική Αρχή ή/και Τοπική Αρχή πριν την έκδοση οποιασδήποτε απόφασης. Οι έλεγχοι και οι αποφάσεις από οποιαδήποτε Κρατική Αρχή ή/και Τοπική Αρχή  κατά παράβαση της παρούσας παραγράφου είναι αυτοδικαίως άκυρες».

Από αυτά τα ολίγα αντιλαμβάνεται ο καθένας τι είδους έλεγχοι μπορεί να γίνουν και τι είδους αποφάσεις είναι δυνατό να ληφθούν από τους Επιθεωρητές Περιβάλλοντος.

«Η Εταιρία αυτή λειτουργεί από το 2004, με νόμο της ελληνικής πολιτείας, πέντε κυβερνήσεις την έχουν βοηθήσει νομοθετικά για να λειτουργήσει (…) και θυμηθήκατε τώρα τι; μπαίνει θέμα αν πρέπει να φύγει αυτή η Εταιρία από την Ελλάδα; (…).Γιατί στη Χαλκιδική δεν υπάρχει κάποιο τέτοιο “κίνημα”. Εγώ μίλησα με συναδέλφους από τον Πολύγυρο αυτοδιοικητικούς, και μου είπαν ότι επικρατεί μια απόλυτη ηρεμία, υπάρχει μια εργασιακή ειρήνη, δουλεύουν 4.200 εργαζόμενοι…» είπε ακόμη ο αντιδήμαρχος.

Το ότι πέντε κυβερνήσεις βοήθησαν την ΕΧ υποχρεώνει τους πολίτες και τις κάθε μορφής Συλλογικότητες να σιωπούν για ότι συμβαίνει γύρω τους; Σε ποιο άρθρο του Συντάγματος αναφέρεται αυτό;

Κ. Αντιδήμαρχε, για να έχετε πλήρη και άμεση ενημέρωση περί του «κινήματος» κλπ., δεν έχετε παρά να πάρετε μέρος ή να παρακολουθήσετε το ΞΕ-ΣΚΟΥΡΙΑ-ΖΩ (4-10-2026, στη Μεγάλη Παναγία) και τη συναυλία αλληλεγγύης ΤΕΜΠΗ-ΣΚΟΥΡΙΕΣ (9-10-2026, στην Ιερισσό).

«Όντως έχουν κοπεί δέντρα, ποιος το αμφισβητεί αυτό;  …. Όμως, από ό,τι μου είπανε υπάρχει περιβαλλοντική μελέτη εγκεκριμένη, η οποία παρακολουθείται από επιτροπή φορέων της περιοχής (…) για να γίνει αποκατάσταση» υποστήριξε ακόμη.

Ποιοι φορείς της περιοχής παρακολουθούν τη μελέτη; Είναι αυτή η ‘επιτροπή’ θεσμοθετημένη; Είναι δυνατόν να πιστέψει κανείς ότι αυτή η ‘επιτροπή φορέων’ μπορεί να παρέμβει σε περίπτωση που δεν τηρούνται από την Ε.Χ. οι όροι της σύμβασης όταν αυτό το δικαίωμα δεν το έχουν από μόνοι τους ούτε οι Επιθεωρητές Περιβάλλοντος; Όσον αφορά τις αποκαταστάσεις που ΘΑ γίνουν, έχουμε ήδη εμπειρία

«Η Εταιρία έχει δώσει μέχρι τώρα 37 εκατομμύρια στο πλαίσιο της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης (…), εκ των οποίων εμείς πήραμε 60.000. Κι εμείς ξεπλύναμε την εταιρία, ενώ οι άλλοι που πήρανε τα 35 (εκατομμύρια) δεν την ξεπλύνανε…» τόνισε.

Ας ζητήσει ο Δήμος Θεσσαλονίκης και άλλη χορηγία αφού έχει εισπράξει τόσα λίγα.

«Τώρα ξυπνήσατε; 13 χρόνια μετά την τελευταία πορεία που έγινε; Ήμασταν κι εμείς μέσα. Έχουν αλλάξει τα πράγματα. Η Εταιρεία έχει ενσωματωθεί μέσα στην ελληνική επικράτεια, επιχειρεί. Εμείς θα κρίνουμε τώρα αν πρέπει να κλείσει ή όχι; Το βάζει κανείς το θέμα αυτό; Όχι. Λειτουργεί. Χορηγεί; Χορηγεί, ναι. Παίρνει όλη η Ελλάδα; Παίρνει όλη η Ελλάδα. Ε, πήραμε κι εμείς δέντρα, δεν κάναμε κανά έγκλημα. Δώσαμε κάτι, μπορείτε να μου πείτε; Και για τη διαφήμιση που λέτε, στο αφισάκι που μπήκε κάτω το όνομα, ήταν με δική μου πρωτοβουλία, δεν το ζητήσανε. […] Δεν ζητήσανε οι άνθρωποι καμιά διαφήμιση, τίποτα. Ήθελαν να δώσουν χίλια δέντρα. Και τα δώσανε».

-Από πού βρήκε ο κ. Αντιδήμαρχος τα 13 χρόνια; Εκδηλώσεις, ομιλίες και δράσεις ουσιαστικά δεν έπαψαν να πραγματοποιούνται

-Αν ο κ. Αντιδήμαρχος ήταν μέσα και ..βγήκε, υπάρχουν πολλοί άλλοι που εξακολουθούν να είναι μέσα.

-Ωραία τοποθέτηση. Το ίδιο πρόσωπο ρωτά και απαντά ταυτόχρονα θεωρώντας ότι και όλοι οι άλλοι έχουν την ίδια άποψη

«Παίρνει όλη η Ελλάδα; Παίρνει όλη η Ελλάδα. Ε, πήραμε κι εμείς δέντρα, δεν κάναμε κανά έγκλημα». 

Αυτό μου θυμίζει το «όλοι κλέβουν γιατί να μην κλέψω κι εγώ»

Η προσφορά σας να τους διαφημίσετε χωρίς να σας το ζητήσουν είναι αξιοθαύμαστη.

[Όποιος/α ενδιαφέρεται, για την ‘ποιότητα’ της σύμβασης Ελληνικού Δημοσίου και της Ε.Χ. του 2022, μπορεί να διαβάσει περισσότερα εδώ]

Υ.Γ. Φαίνεται πως υπάρχει μια διαχρονική «σχέση αγάπης» μεταξύ της Διοίκησης του Δήμου Θεσσαλονίκης και της Ε.Χ. (Eldorado Gold).

Συγκεκριμένα, συζήτηση για το θέμα της επέκτασης της μεταλλευτικής δραστηριότητας στη Β.Α. Χαλκιδική πραγματοποιήθηκε και στο Δημοτικό Συμβούλιο Θεσσαλονίκης στις 11 Μαρτίου 2013. Η ψηφοφορία όμως για την έκδοση ψηφίσματος πήγε σε συνεχείς αναβολές και τελικά δεν έγινε ποτέ. Ο λόγος; Μάλλον το γεγονός ότι η πλειονότητα των Δημοτικών Συμβούλων τοποθετήθηκε αρνητικά στην επέκταση της μεταλλευτικής δραστηριότητας στη Β.Α. Χαλκιδική και η Διοίκηση του Δήμου Θεσσαλονίκης δεν ήθελε να εκδοθεί ένα τέτοιο ψήφισμα!

Το άρθρο Aπαντήσεις στον αντιδήμαρχο Πρασίνου για την αποδοχή χορηγίας της Ελληνικός Χρυσός εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

Το επόμενο διάστημα δύο μεγάλες διοργανώσεις αναδεικνύουν την καταστροφή για το περιβάλλον και την κοινωνία της Χαλκιδικής από τη βιομηχανική δραστηριότητα της Eldorado Gold, αντιστέκονται στη λήθη που προσπαθούν να επιβάλλον η κυβέρνηση και τα κυρίαρχα ΜΜΕ και παράλληλα ενώνονται με το κίνημα των Τεμπών που παλεύει για δικαιοσύνη.

Υπενθυμίζεται ότι ο πρόεδρος της Hellas Gold (θυγατρικής της πολυεθνικής Eldorado Gold), Χ. Μπαλάσκας, πριν λίγες μέρες στη ΔΕΘ, ανακοίνωσε εγκαίνια στις «Σκουριές» στις 08 Οκτωβρίου.

Όμως μαζί με τα εγκαίνια, έρχονται και 6 τόνοι εκρηκτικών ημερησίως, έρχεται η ολική αποστράγγιση του Κακκάβου, ο αφανισμός του δάσους, η απειλή για το νερό και την υγεία των κατοίκων.

Την Κυριακή 4 Οκτώβρη θα πραγματοποιηθεί το «ΞεΣκουριάζω», ο αγώνας ορεινού τρεξίματος στα μονοπάτια του όρους Κάκκαβος, μια διοργάνωση του Συλλόγου Γυναικών Μεγάλης Παναγιάς.

«Τρέχουμε για το Περιβάλλον

Τρέχουμε για τη Ζωή.

Τρέχουμε ενάντια στην καταστροφή»

Σκοπός της διοργάνωσης, η προώθηση του αθλητισμού, η ανάδειξη της φυσικής ομορφιάς και η σωτηρία του περιβάλλοντος, ως πηγή ζωής και χαράς για όλους και για πάντα.

Οι δηλώσεις συμμετοχής παρατείνονται μέχρι και την Κυριακή 27.09 στις 22:00 το βράδυ (ή μέχρι τη συμπλήρωση του μέγιστου αριθμού συμμετεχόντων).

 Δωρεάν Διαμονή & Camping

Παρέχεται η δυνατότητα δωρεάν διαμονής σε ξενώνες/κοιτώνες στο «Προσκύνημα» της Μεγάλης Παναγίας, μόλις 1,5km από την πλατεία του χωριού.

• Μεικτοί Ξενώνες: Χωρητικότητας 10 ατόμων ανά ξενώνα.
• Ελεύθερο Κάμπινγκ: Στον ίδιο χώρο, με πρόσβαση σε W.C.ενδιαφερόμενοι με τους διοργανωτές.
• Απαιτείται επικοινωνία με τους διοργανωτές έως τη λήξη των εγγραφών (ή μέχρι τη συμπλήρωση των διαθέσιμων θέσεων).

Μουσική

Αμέσως μετά τις απονομές, μετά τις 14:30, θα πραγματοποιηθεί γλέντι στην πλατεία Χοροστάσι της Μεγάλης Παναγίας με την παραδοσιακή μπάντα Δρομολάγνοι.

Μεγάλη συναυλία αλληλεγγύης για Σκουριές και Τέμπη

Την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου στην Ιερισσό θα πραγματοποιηθεί εκδήλωση και μεγάλη συναυλία για τα Τέμπη και τις Σκουριές με τη συμμετοχή πλήθους καλλιτεχνών.

Δύο διαφορετικοί αγώνες συναντιούνται στο ίδιο σημείο: εκεί όπου το κέρδος και τα συμφέροντα των λίγων επιχειρούν να μπουν πάνω από τον άνθρωπο, το περιβάλλον, την ασφάλεια και το δημόσιο συμφέρον.

Στην εκδήλωση θα μιλήσει ο Νίκος Ασλανίδης, πρόεδρος του Συλλόγου Συγγενών Θυμάτων των Τεμπών και θα συντονίσει ο δημοσιογράφος Χρήστος Αβραμίδης.

Στη συναυλία συμμετοχή έχουν δηλώσει οι: Θανάσης Παπακωνσταντίνου, Γιάννης Χαρούλης, Νατάσα Μποφίλιου, Social Waste και Δημήτρης Αποστολάκης.

Η έναρξη των εκδηλώσεων θα είναι στις 18:00 στο Πολιτιστικό Κέντρο Ιερισσού.

«Στις Σκουριές γίνονται εγκαίνια. Οι γνωστοί κλακαδόροι θα σπεύσουν να πανηγυρίσουν για τη “μεγάλη επένδυση” και την “ανάπτυξη”. Θα χειροκροτήσουν τα εκατομμύρια, χωρίς να θέλουν να δουν τι κρύβεται πίσω από τις χρυσές κορδέλες: το βουνό, το νερό, το περιβάλλον και το μέλλον ενός ολόκληρου τόπου.

Όμως, όσοι αντιστέκονται δεν είναι απέναντι στην πρόοδο. Είναι απέναντι σε μια ανάπτυξη όπου τα κέρδη είναι ιδιωτικά και το κόστος το πληρώνει η κοινωνία.

Στα Τέμπη, το κόστος μετρήθηκε σε 57 ανθρώπινες ζωές. Και μετά την τραγωδία, οι οικογένειες και μια ολόκληρη κοινωνία συνεχίζουν να ζητούν το αυτονόητο: αλήθεια, ευθύνες και δικαιοσύνη.

Από τις Σκουριές μέχρι τα Τέμπη, το δίδαγμα είναι μεγάλο, ίδιο και πάντα επίκαιρο.

Η ανθρώπινη ζωή δεν είναι κόστος.

Το νερό δεν είναι εμπόρευμα.

Η ασφάλεια δεν είναι πολυτέλεια.

Η δικαιοσύνη δεν είναι διαπραγμάτευση.

Οι Σκουριές μάς έδειξαν ότι η κοινωνία πρέπει να αντιστέκεται. Τα Τέμπη ότι πρέπει να επιμένει. Οι Σκουριές μάς δίδαξαν πως κανένας αγώνας δεν πάει χαμένος. Τα Τέμπη πως ο πόνος της απώλειας μπορεί να γίνει δύναμη, διεκδίκηση και αγώνας για δικαιοσύνη.

Οι Σκουριές μάς αποκάλυψαν πως η ανάπτυξη δεν έρχεται με χρυσές κορδέλες. Τα Τέμπη μάς υπενθύμισαν με τον πιο τραγικό τρόπο τι συμβαίνει όταν η ασφάλεια αντιμετωπίζεται ως κόστος και οι ευθύνες χάνονται μέσα στην αδιαφορία.

Εδώ συναντιούνται οι δύο αγώνες. Στην αντίσταση απέναντι σε ένα μοντέλο που βάζει το κέρδος πάνω από τη ζωή, την ασφάλεια και το περιβάλλον. Απέναντι σε ένα κράτος που πολύ συχνά θυμάται το δημόσιο συμφέρον στα λόγια και το ξεχνά όταν απέναντί του βρίσκονται τα μεγάλα συμφέροντα.

Δύο αγώνες, δύο κινήματα που γνώρισαν τον πόνο, τις διώξεις, την απώλεια, την αδικία και την εκμετάλλευση. Διαφορετικοί δρόμοι, διαφορετικές αφετηρίες, αλλά ίδιος προορισμός: η αξιοπρέπεια, η δικαιοσύνη, η υπεράσπιση της ζωής.

Οι Σκουριές και τα Τέμπη είναι ΕΔΩ.

Αντιστέκονται.

Υπομένουν.

Επιμένουν.

Δεν ξεχνούν.

Δεν απογοητεύονται.

Και μας θυμίζουν πως κανένας αγώνας δεν είναι μάταιος. Πως η κοινωνία έχει δύναμη όταν οργανώνεται, διεκδικεί και δεν αποδέχεται ως κανονικότητα την αδικία.

Να αντιστέκεται.

Να επιμένει.

Να μην ξεχνά.

Γιατί απέναντι στο κέρδος των λίγων, απέναντι στην αδικία και τη σιωπή, η μόνη πραγματική δύναμη είναι μια κοινωνία που δεν φοβάται, δεν ξεχνά και δεν σιωπά.

Ιερισσός 9/10»

Το άρθρο «ΞεΣκουριάζω» και μεγάλη συναυλία αλληλεγγύης στην ΒΑ Χαλκιδική (4 Οκτωβρίου στο όρος Κάκκαβος και 9 Οκτωβρίου στην Ιερισσό) εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

Η παρέμβαση έγινε με αφορμή την καμπάνια φύτευσης χιλίων δέντρων σε ιδιωτικούς χώρους εντός των ορίων του Δήμου «Φυτεύουμε μαζί για μια πιο πράσινη Θεσσαλονίκη».

Η Νέα Αριστερά δηλώνει, σχετικά:

«Από τη μία πλευρά, διοργανώνεται από τη Δημοτική Αρχή που απέρριψε το αίτημα 23.000 δημοτών για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος σχετικά με τη δημιουργία μητροπολιτικού πάρκου στον χώρο της ΔΕΘ. Ένα έργο που θα μπορούσε πραγματικά να προσφέρει έναν πολύτιμο πνεύμονα πρασίνου σε μια πόλη που ασφυκτιά.

Από την άλλη, χορηγός της δράσης είναι η Eldorado Gold, μέσω των θυγατρικών της “Ελληνικός Χρυσός” και “Μεταλλεία Θράκης”. Η ίδια εταιρεία που, για να προχωρήσει τις φαραωνικές εξορύξεις της στη Χαλκιδική, έχει αποψιλώσει χιλιάδες στρέμματα πυκνού δάσους.

Τα χίλια δέντρα που προσφέρει η Eldorado Gold δεν μπορούν να αντικαταστήσουν το αρχέγονο δάσος στο ρέμα Καρατζά ούτε να εξαφανίσουν το καταστροφικό αποτύπωμα των εξορύξεών της. Καμία χορηγία και καμία επικοινωνιακή καμπάνια εταιρικής ευθύνης δεν μπορούν να ξεπλύνουν την περιβαλλοντική καταστροφή. Οι πολίτες της Θεσσαλονίκης και της Χαλκιδικής γνωρίζουν πολύ καλά το πραγματικό πρόσωπο της εταιρείας.

Η Δημοτική Αρχή επέλεξε να αγνοήσει τη βούληση 23.000 δημοτών για τη δημιουργία μητροπολιτικού πάρκου και τώρα προσφέρει πράσινο άλλοθι στην Eldorado Gold.

Η Θεσσαλονίκη, όμως, δεν χρειάζεται “πράσινες” δημόσιες σχέσεις. Χρειάζεται ελεύθερους χώρους, μητροπολιτικό πάρκο και μια Δημοτική Αρχή που θα υπερασπίζεται το περιβάλλον αντί να ξεπλένει εκείνους που το καταστρέφουν».

Το άρθρο Παρέμβαση-καταγγελία στο δημοτικό συμβούλιο Θεσσαλονίκης για το ξέπλυμα της Eldorado Gold εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

Τα δύο βιβλία των Αντρέας Μαλμ και Βιμ Κάρτον που κυκλοφόρησαν στα αγγλικά από τις εκδόσεις Βέρσο το 2024 και 2025, καταπιάνονται με μια συνεπή, εξονυχιστική, διεπιστημονική και πολύπλευρη κριτική εξέταση της παγκόσμιας περιβαλλοντικής κρίσης, των αιτιών της, των συνθηκών που την επιδεινώνουν, και των δυνατοτήτων ανατροπης τους. Ειδικότερα, παρότι αμετάφραστο στα ελληνικά, το ευρύ έργο του Αντρέας Μαλμ, καθηγητή πολιτικής οικολογίας  στο πανεπιστήμιο του Λουντ, προσφέρει σημαντικά θεωρητικά εργαλεία κατανόησης, τόσο των αιτιών και του βάθους της σύγχρονης οικολογικής κρίσης και των ραγδαίων συνεπειών της στη ζωή εν γένει, όσο και της πολιτικής που χρειάζεται να αναπτυχθεί προκειμένου η τελευταία να ανασχεθεί το συντομότερο δυνατό. Το άρθρο αυτό θα σταθεί σε κάποια κεντρικά σημεία της ανάλυσης του Μαλμ και του έργου του με τον Κάρτον με στόχο να εμπλουτιστεί σχετικά η ελληνική συζήτηση στο συγκεκριμένο ζήτημα.

Ο δημόσιος λόγος στην Ελλάδα και αλλού σε ό,τι αφορά τις περιβαλλοντικές καταστροφές (π.χ., πυρκαγιές ή η κακοκαιρία Ντάνιελ) και την κλιματική αλλαγή, κρούει βεβαίως τον κώδωνα του κινδύνου και εντρυφεί σε σχετικές και έγκυρες επιστημονικές μελέτες που καταδεικνύουν το εύρος του προβλήματος. Τέτοιες μελέτες αναλύουν, συχνά λεπτομερώς, τα συμπτώματα, τις επιπτώσεις και την αμεσότητα του ζητήματος. Στο πολιτικό κομμάτι όμως, και στο ερώτημα “τι να κάνουμε” ώστε να το λύσουμε ή να “αποφύγουμε τα χειρότερα”, οι συνήθεις απαντήσεις αναπαράγουν φιλελεύθερα μοτίβα σκέψης που συντάσσονται με τεχνοκρατικές κατά βάση λύσεις, οι οποίες δεν θίγουν παρά στο ελάχιστο τις συστημικές διαστάσεις του προβλήματος. Αυτές αφορούν την καπιταλιστική οικονομία, την οικονομική “ανάπτυξη”, και τα οργανωμένα συμφέροντα που βρίσκονται στο υπάρχον ενεργειακό μοντέλο και την κοινωνική εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα τα οποία κατά κοινή παραδοχή βρίσκονται στη βάση του προβλήματος της πλανητικής υπερθέρμανσης. Οι συνήθεις προτάσεις είναι γενικόλογες και διαπνέονται από έναν κομφορμιστικό ρεαλισμό που δεν θέλει να θίξει μεγάλα βιομηχανικά συμφέροντα και το κεφάλαιο των ορυκτών καυσίμων. Η προσαρμογή στην (διαρκώς μεταβαλλόμενη) πραγματικότητα της κλιματικής κρίσης, η ανάπτυξη “έξυπνων” τεχνολογιών πρόληψης καταστροφών και άντλησης ρύπων, μια πιο ορθολογική διαχείριση των φυσικών πόρων, και εσχάτως η γεωμηχανική, είναι οι βασικές παράμετροι των συμβατικών λύσεων που προτείνονται ώστε να μη διαταραχθεί η παρούσα οικονομική ανάπτυξη, να μην καταστραφούν σταθερά κεφάλαια (εξόρυξης ορυκτών καυσίμων για παράδειγμα), και να μην θιγούν προσδοκώμενα κέρδη. Επιπλέον, ο φιλελεύθερος ρεαλισμός αυτού του είδους στοχεύει στη δημιουργία μιας διαταξικής συναίνεσης σε σχέση με την αναγνώριση του προβλήματος και των προκρινόμενων λύσεων οι οποίες δε θίγουν στο ελάχιστο τις σχέσεις και τους στόχους της παραγωγής. Πολύς λόγος γίνεται για την ατομική ευθύνη του κάθε πολίτη ξεχωριστά, προτείνοντας τελικά την αλλαγή στον τρόπο ζωής. Εδώ, ο καταναλωτής (και όχι ο παραγωγής ή ο ιδιοκτήτης των μέσων παραγωγής) έχει τον πρώτο λόγο. Η ελευθερία των επιλογών και ο ορθολογισμός του εξατομικευμένου πολίτη-καταναλωτή θα οδηγήσει σε βαθμιαίες υποτίθεται αλλαγές καθώς οι καταναλωτικές απαιτήσεις θα αναγκάσουν τελικά τη βιομηχανία να ευθυγραμμιστεί μαζί τους!

Οι Μαλμ και Κάρτον αναλύουν αυτό το πλέγμα πολιτικής και ιδεολογίας αναπτύσσοντας ένα θεωρητικό πλαίσιο που ονομάζουν “συγκυρία της υπέρβασης” (overshoot conjuncture). Αυτή είναι η περίοδος κατά την οποία υπερβαίνεται πια το επιστημονικώς διακηρυγμένο όρια θέρμανσης του πλανήτη στους 1,5 βαθμών Κελσίου πάνω από την προβιομηχανική εποχή, και οι κυρίαρχες τάξεις που φέρουν την ευθύνη της υπέρβασης αυτής αποδέχονται ότι επίκειται υπερθέρμανση. Αυτό συνεπάγεται ότι η ανθρωπότητα οφείλει να εγκαταλείψει την ιδέα της ταχείας και δραστικής μείωσης των εκπομπών. Η υπέρβαση αυτή είναι υποτίθεται προσωρινή, με τον ισχυρισμό ότι η επιστροφή και σταθεροποίηση της πλανητικής θερμοκρασίας εντός του ορίου του 1,5°C είναι κάτι που μπορεί να επιτευχθεί αργότερα σε καλύτερες (για το κεφάλαιο) συνθήκες, παρά την (προσωρινή δήθεν) απεμπόληση του στόχου. Οι Μαλμ και Κάρτον ισχυριζονται ότι το 2022 είναι το έτος έναρξης αυτής της συγκυρίας όπου η παγκόσμια οικονομία αποσύνδεσε πλήρως τις κλιματικές υποσχέσεις της από τη φυσική πραγματικότητα. Αντί να προχωρήσει η σταδιακή κατάργηση των ορυκτών καυσίμων, οι άρχουσες τάξεις πολλαπλασίασαν επιθετικά το αντίστοιχο κεφάλαιο, κλειδώνοντας μια αναπόφευκτη «υπέρβαση» των κλιματικών ορίων.

Ένα συστατικό της ιδεολογίας της υπέρβασης είναι μια συγκρατημένη αισιοδοξία πλαισιωμένη από την πεποίθηση ότι στο μέλλον η κατάσταση είναι αναστρέψιμη μέσω της ανάπτυξης σχετικών τεχνολογιών. Η ιδεολογία της υπέρβασης βασίζεται σε υπολογιστικά μοντέλα (μοντέλα ολοκληρωμένης αξιολόγησης – Integrated Assessment Models [IAMs]) που μετρούν τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και δυνατότητες επαναφοράς της θερμοκρασίας στο όριο του 1,5°C μετά την υπέρβαση του.

Η υπέρβαση του 1,5°C και η επιστροφή σε αυτό αργότερα προυποθέτει έλεγχο και σταθερότητα. Η λογική της όμως δεν λαμβάνει υπόψη τον χαοτικό χαρακτήρα που έχουν οι αλυσιδωτές συνέπειες της κλιματικής απορρύθμισης. Έτσι, η κατανόηση για παράδειγμα, της ανόδου της στάθμης της θάλασσας δεν γίνεται επαρκώς κατανοητή λόγω της μη γραμμικής, ιστορικής και διαλεκτικής διαδικασίας εξέλιξης της φύσης. Το κλίμα της γης είναι ένα σύνολο πολλών και περίπλοκων αλληλένδετων συνόλων. Η στάθμη της θάλασσας δεν μπορεί να αντιστραφεί με την απομάκρυνση του διοξειδίου του άνθρακα από την ατμόσφαιρα (αν κάτι τέτοιο θα ήταν άμεσα ή ποτέ εφικτό). Οι συνέπειες της υπερθέρμανσης είναι ραγδαίες και μπορεί να έχουν αλματώδη χαρακτήρα σε αντίθεση με το προβλέψιμο πλαίσιο που υπονοεί η ιδεολογία της υπέρβασης. Αντί για τον μετριασμό των εκπομπών και της εξόρυξης ορυκτών καυσίμων, τρεις άλλες στρατηγικές προτείνονται από την αστική τάξη: η προσαρμογή της ζωής στις κλιματικές καταστροφές, η απομάκρυνση του διοξειδίου του άνθρακα με διάφορες τεχνικές, φυσικές και μη, και η γεωμηχανική, αποτελούν τους κύριους τρόπους αντιμετώπισης της υπερθέρμανσης του πλανήτη χωρίς να εγκαταλειφθεί η κύρια αιτία της, τα ορυκτά καύσιμα.

Κατά τους Μαλμ και Κάρτον, τα παραπάνω υπολογιστικά μοντέλα (ΙΑΜ) φαίνεται να φέρουν εγγεγραμμένες αστικές αντιλήψεις και προτεραιότητες. Στη βάση του σχεδιασμού τους πρωταγωνιστεί το λογικό υποκείμενο που λειτουργεί με γνώμονα τη μεγιστοποίηση του κέρδους επιλέγοντας πάντα τις λιγότερο επώδυνες λύσεις. Η ιδεολογία της υπέρβασης συνδέεται με τον εργαλειακού τύπου ορθολογισμό, τον οικονομισμό (όπου η καπιταλιστική οικονομία έχει την πρωτοκαθεδρία στην κοινωνική ζωή), τον παροντισμό, τον συντηρητισμό (να διατηρηθούν οι υπάρχουσες σχέσεις και ιεραρχίες), τον σταδιακισμό (πως δεν υπάρχει η δυνατότητα άμεσης λύσης) και την αισιοδοξία, πως όλα θα πάνε εν τέλει καλά (Malm & Carton, 2024: 65). Η λογική του business as usual φαίνεται πως είναι ενσωματωμένη στα συγκεκριμένα μοντέλα, προστατεύοντας τη βιομηχανία των ορυκτών καυσίμων από αναμενόμενες ζημιές που θα επιφέρουν τα απαραίτητα μέτρα ανάσχεσης της κλιματικής αλλαγής (όπως η άμεση επίτευξη μηδενικών ρύπων).

Οι Μαλμ και Κάρτον ερμηνεύουν την ιδεολογία της υπέρβασης υλιστικά, με εργαλεία της πολιτική οικονομίας. Τα ορυκτά καύσιμα είναι εμπορεύματα που υπόσχονται κέρδος. Στη διαδικασία εξόρυξης τους αποτελούν το τελικό προϊόν. Έπειτα, γίνονται το μέσο για την παραγωγή περαιτέρω κέρδους σε άλλους βιομηχανικούς κλάδους και τομείς. Επιπλέον, τα ορυκτά καύσιμα και οι χρηματοοικονομικές ροές συνδέονται εξαρχής με την ανάπτυξη του παγίου κεφαλαίου (π.χ. των μηχανημάτων εξόρυξης) μέσω επενδύσεων, αναπτύσσοντας έτσι αμοιβαία εξάρτηση. Οι ΗΠΑ κατέχουν τα δύο τρίτα όλων των επενδύσεων ιδιωτικού χρηματοοικονομικού κεφαλαίου στην παραγωγή ορυκτών καυσίμων. Το κεφάλαιο επομένως δεν μπορεί να αποδεχτεί τη μετάβαση σε ένα παραγωγικό μοντέλο που υπαγορεύει την δραστική μείωση εξόρυξης και καύσης ορυκτών καυσίμων αν αυτό δεν του επιφέρει να αναμενόμενα κέρδη.

Το ορυκτό κεφάλαιο (fossil capital) είναι μια αυτοεπεκτεινόμενη αξία που περνάει από τη μεταμόρφωση των ορυκτών καυσίμων σε διοξείδιο του άνθρακα. Όσο περισσότερο από το εύκολα προσβάσιμο πετρέλαιο και φυσικό αέριο καταναλώνεται, τόσο μεγαλύτερα μήκη και πλάτη ανά τον πλανήτη πρέπει να διανύσουν οι αντίστοιχες εταιρείες για να βρουν νέα κοιτάσματα. Αυτό είναι δυνατό μόνο μέσω μεγαλύτερων ποσοτήτων νεκρής εργασίας (βλέπε εξορυκτικές και μεταφορικές υποδομές). Το πάγιο αυτό κεφάλαιο έχει μεγαλύτερη αξία από τη ζωή και τη ζωντανή εργασία, και οι επενδυτές θα θυσίαζαν την εργασία και το εργατικό δυναμικό ευκολότερα, προκειμένου να μη χάσουν το πάγιο κεφάλαιο αλλά και χρόνο για να ανακτήσουν τα αντίστοιχα έξοδα. Η απώλεια ή και εγκατάλειψη περιουσιακών στοιχείων είναι ένα φάντασμα που στοιχειώνει το κεφάλαιο των ορυκτών καυσίμων και τη βιομηχανία που εξαρτάται από τα ορυκτά καύσιμα. Όλες οι δυνάμεις που σχετίζονται με το κεφάλαιο των ορυκτών καυσίμων συμμαχούν για να ξορκίσουν αυτό το φάντασμα.

Η εγκατάλειψη των ορυκτών καυσίμων μπορεί να ειδωθεί βέβαια μέσα από το πρίσμα της δημιουργικής καταστροφής που ανανεώνει την καπιταλιστική διαδικασία συσσώρευσης. Η μαρξιστική ανάγνωση όμως φέρει την προσοχή στις πραγματικότητες του παγίου κεφαλαίου. Το κεφάλαιο ως τέτοιο είναι αξία σε κίνηση, χρήμα που κινείται σε όλο τον κόσμο για να δημιουργήσει περισσότερα από τον εαυτό του, ανίκανο να σταματήσει μπροστά σε οποιαδήποτε καταστροφή. Η σταθερότητα είναι θέμα λειτουργίας, όχι ακινησίας ή χώρου. Το κεφάλαιο εξαρτάται από νεκρή εργασία (μηχανήματα, βιομηχανικές υποδομές), και από αξίες (προϊόντα) που παράγονται από ζωντανή εργασία. Το κέρδος είναι ένα βασικό κίνητρο για την καταστροφή του πάγιου κεφαλαίου και τη μετάβαση μιας βιομηχανίας (πχ. ενεργειακής) σε νέους τρόπους παραγωγής. Αν και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (οι οποίες και βασίζονται στη ροή [flow], του ανέμου, του νερού, της ηλιακής ενέργειας) είναι ανώτερες και φθηνές, δεν μπορούν να αντικαταστήσουν οργανικά, με έναν εξελικτικό και ομαλό τρόπο την εξόρυξη και γενικευμένη χρήση των ορυκτών καυσίμων. Αυτό θα συμβεί μόνο πολιτικά. Η ροή δεν μπορεί να έχει αξία επειδή δεν παράγεται από την εργασία. Ο Μαρξ σημειώνει ότι το νερό και κάθε φυσική δύναμη δεν αντιπροσωπεύουν καμία αντικειμενοποιημένη εργασία και δεν έχουν αξία και τιμή. Όπου δεν υπάρχει αξία, τίποτα δεν μπορεί να εκφραστεί με χρήμα. Επομένως, δεν μπορεί να υπάρξει κέρδος. Η επίτευξη λοιπόν του στόχου της μη υπερθέρμανσης του πλανήτη που προϋποθέτει την άμεση μετάβαση σε ένα νέο ενεργειακό μοντέλο, είναι πολιτική υπόθεση και αφορά μια επαναστατική λύση του προβλήματος σε συνθήκες όπου η καταστροφή διευρύνεται. Η μετάβαση θα μπορούσε να είναι πιο ομαλή νωρίτερα, σε προηγούμενο χρόνο, αν τηρούνταν η επίτευξη συμφωνημένων περιβαλλοντικοί στόχων. Η ανθρωπότητα έχει να κερδίσει τα πάντα από μια γρήγορη μετάβαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αλλά αυτές δεν δημιουργούν κέρδη με τον ίδιο τρόπο όπως τα ορυκτά καύσιμα. Έτσι, η υπέρβαση του στόχου του 1,5°C συνιστά θανατική καταδίκη για ορισμένους ανθρώπους, τρόπους ζωής, οικοσυστήματα και χώρες (Malm & Carton, 2024: 97). Η υπέρβαση (του 1,5°C ) είναι η προστασία του κεφαλαίου, των επενδύσεων και των υποδομών.

Η προγραμματική υπέρβαση έγινε ηγεμονική στην κυρίαρχη πολιτική και τα μέσα ενημέρωσης. Στην Ελλάδα, ο περιβαλλοντικός λόγος της κυβέρνησης της ΝΔ είναι σταθερά προσανατολισμένος στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, προκρίνοντας την πρόληψη των καταστροφών μέσω τεχνολογιών επιτήρησης, μια πιο λειτουργική διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος, συχνά με συμπράξεις ιδιωτικών και δημοσίων φορέων. Τα φιλελεύθερα μέσα, που συνήθως τηρούν φίλια στάση προς την κυβέρνηση της ΝΔ, αναπαράγουν επίσης τη συγκεκριμένη λογική. Το ζήτημα των εξορύξεων πετρελαίου ή φυσικού αερίου (στο Αιγαίο ή το Ιόνιο) τίθεται με όρους οικονομικής ανάπτυξης, ως κάτι επιθυμητό και θετικό για “τη χώρα”, αποσπασμένο σε μεγάλο βαθμό από ουσιαστικούς περιβαλλοντικούς προβληματισμούς. Πράγματι, η καπιταλιστική κοινωνία θέσπισε μια αποσύνδεση μεταξύ της πραγματικότητας της κλιματικής κατάρρευσης και των εσωτερικών κινήτρων της συσσώρευσης (Malm & Carton, 2024: 21). Όπως σημειώνουν οι συγγραφείς, η προσαρμοστικότητα στην κλιματική αλλαγή είναι ταξική. Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής είναι άνισες και οι προτεραιότητες της αστικής πολιτικής ως προς την αντιμετώπιση των συνεπειών της κλιματικής κατάρρευσης εντείνουν τις ανισότητες. Απέναντι σε ακραία καιρικά φαινόμενα, η αστική πολιτική προσανατολίζεται σε έκτακτα μέτρα που σχετίζονται με την στρατιωτικου τύπου προσαρμογή, την καταστολή, και τον εθνικισμό (π.χ., απέναντι σε κλιματικούς πρόσφυγες).

Κλείνοντας, οι βασικές αιτίες της κλιματικής αλλαγής είναι ο καπιταλισμός, οι ασύμμετρες σχέσεις εξουσίας και ιδιοκτησίας, η αποικιοκρατία, η παγκόσμια ανισότητα και εκμετάλλευση (Malm & Carton, 2024: 49). Όσο περισσότερο επεκτείνεται το συγκεκριμένο σύστημα, τόσο περισσότερο σκληραίνει σε αυτό που ήταν πάντα, μια αντίφαση μεταξύ βασικής οικολογικής βιωσιμότητας και καπιταλιστικών σχέσεων. Παρότι οι στόχοι που θα εξομάλυναν τους κινδύνους έχουν χαθεί, οι συγγραφείς επιμένουν πως είναι επίσης ήδη πολύ αργά για να εγκαταλείψουμε τον αγώνα, ακαριβώς επειδή η θερμότητα γίνεται γοργά αφόρητη. Οι συνθήκες οι ίδιες θα φέρουν πιεστικά, υπαρξιακά διλήμματα που θα είναι αυθεντικά πολιτικά, καθότι θα αφορούν το σύστημα που θα επιτρέπει την επιβίωση και τους όρους αυτής.

Αναφορές:

Malm, Andreas & Wim Carton, 2024. Overshoot: How the World Surrendered to Climate Breakdown (Verso).

Carton, Wim & Andreas Malm, 2025. The Long Heat: Climate Politics When It’s Too Late (Verso).

*Ο Γιάννης Μυλωνάς είναι ο συγγραφέας του βιβλίου “Η ελληνική κρίση στα ΜΜΕ: τεχνοκρατία, ταξικότητα, οριενταλισμός” (2024, Ψηφίδες).

Το άρθρο Η κλιματική κρίση και η ιδεολογία της υπέρβασης του ορίου αύξησης της θερμοκρασίας εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

Η Πόλη Ανάποδα απαιτεί από τη διοίκηση του Δήμου «να σταματήσει τώρα αυτή τη ντροπιαστική συνεργασία, για την οποία δεν υπήρξε καν απόφαση Δημοτικού Συμβουλίου» και επιφυλάσσεται να θέσει το θέμα στο Δημοτικό Συμβούλιο της ερχόμενης Δευτέρας καλώντας «όσους και όσες αγωνίζονται εδώ και δυο δεκαετίες ενάντια στην Ελντοράντο να διαμαρτυρηθούν με κάθε δόκιμο τρόπο, μέσα κι έξω από το Δημοτικό Συμβούλιο».

Τέλος, και αν φυσικά η διοίκηση επιμείνει, η δημοτική παράταξη κάνει δημόσια έκκληση στους δημότες και τις δημότισσες της πόλης μας, να «μην γίνουν συνεργοί σε αυτή την επιχείρηση πράσινου ξεπλύματος: το δενδρύλλιο, αξίας λίγων ευρώ, που θα πάρουν “δωρεάν” από την Ελντοράντο, αντιστοιχεί σε χιλιάδες δέντρα που έχουν κοπεί, σε χιλιάδες τόνους ρύπων που έχουν επιβαρύνει την περιοχή μας, σε μια πηγή που στέρεψε, σε έναν παραγωγό που έχασε τη γη και τη δουλειά του».

Aναλυτικά η ανακοίνωση της δημοτικής παράταξης:

Σύμφωνα με ανακοίνωσή του, ο Δήμος Θεσσαλονίκης καλεί τους δημότες να πάρουν δωρεάν από τον ίδιο και να φυτέψουν δενδρύλλια σε ιδιωτικούς χώρους. Σε μια πόλη που πάσχει από τραγική έλλειψη πράσινου και δημόσιων χώρων, θα ήταν μια αξιέπαινη πρωτοβουλία, αν από πίσω δεν κρυβόταν ένα από τα μεγαλύτερα περιβαλλοντικά -και οικονομικά- εγκλήματα στη Βόρεια Ελλάδα.

Ο χορηγός των δενδρυλλίων είναι η περίφημη Ελληνικός Χρυσός, θυγατρική της καναδικής Eldorado Gold, η εταιρεία που είναι υπεύθυνη για τεράστιες περιβαλλοντικές καταστροφές στις Σκουριές και όλη τη ΒΑ Χαλκιδική: πέντε χιλιάδες στρέμματα αποψιλωμένου δάσους, κατεστραμμένοι υδάτινοι πόροι, διαρροές επικίνδυνων αποβλήτων. Και δίπλα στην περιβαλλοντική, η οικονομική καταστροφή: η παραγωγική βάση της περιοχής διαλύεται, οι μελισσοκόμοι και οι γεωργοί αποχωρούν και τη θέση τους παίρνουν μεταφερμένοι, κακοπληρωμένοι εργάτες. Και όλα αυτά μέσω μιας αποικιοκρατικής σύμβασης, όπου -ως συνήθως- το ελληνικό δημόσιο χρεώνεται, ώστε να κερδοσκοπούν οι ιδιώτες.

Δεν χρειάζεται να πούμε περισσότερα, αφού η πόλη θυμάται: εδώ και δυο δεκαετίες, η επένδυση της Eldorado προκάλεσε το μεγαλύτερο ίσως περιβαλλοντικό κίνημα στη χώρα. Δεκάδες χιλιάδες Θεσσαλονικείς έχουν συμμετάσχει στις μεγάλες διαδηλώσεις και συναυλίες, έχουν πάει στις Σκουριές, έχουν έρθει αντιμέτωποι με κρατική και ιδιωτική καταστολή. Γι’ αυτό ακριβώς, η Ελληνικός Χρυσός επιχειρεί συνέχεια να χτίσει ένα -πλαστό- πράσινο προφίλ: από τη μία σέρνει στα δικαστήρια όποιον δημοσιογράφο τολμήσει να αποκαλύψει τα εγκλήματά της, και από την άλλη ταΐζει συστηματικά ΜΜΕ και σκορπά χρήματα σε «πράσινες χορηγίες».

Για μια ακόμα φορά, η διοίκηση Αγγελούδη διαλέγει την ίδια πλευρά της ιστορίας: με τα συμφέροντα, απέναντι στην κοινωνία. Για λίγες χιλιάδες ευρώ που θα στοιχίσουν τα δενδρύλλια, συμβάλει ενεργά στο πράσινο ξέπλυμα της εταιρείας. Είναι γνωστό ότι η πολιτική χορηγιών της διοίκησης Αγγελούδη δεν έχει κανένα όριο, κανένα ηθικό πλαίσιο. Έχουμε επισημάνει πολλές φορές ότι όλοι οι σοβαροί οργανισμοί στον κόσμο που δέχονται χορηγίες, αναγνωρίζουν ότι αυτές προκαλούν εξαρτήσεις και έχουν τουλάχιστον μια σχετική πολιτική και ηθική, η οποία οριοθετεί το ποιος μπορεί να χορηγεί τι: δεν μπορείς για παράδειγμα να πάρεις χορηγία από μια πετρελαιοβιομηχανία για πρόγραμμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. Ε, εδώ γίνεται κάτι πολύ χειρότερο.

Απαιτούμε από τη διοίκηση του Δήμου να σταματήσει τώρα αυτή τη ντροπιαστική συνεργασία, για την οποία δεν υπήρξε καν απόφαση Δημοτικού Συμβουλίου. Επιφυλασσόμαστε να θέσουμε εμείς το θέμα στο Δημοτικό Συμβούλιο της ερχόμενης Δευτέρας και καλούμε όσους και όσες αγωνίζονται εδώ και δυο δεκαετίες ενάντια στην Ελντοράντο να διαμαρτυρηθούν με κάθε δόκιμο τρόπο, μέσα κι έξω από το ΔΣ.

Και αν φυσικά η διοίκηση επιμείνει, κάνουμε δημόσια έκκληση στους δημότες και τις δημότισσες της πόλης μας, να μην γίνουν συνεργοί σε αυτή την επιχείρηση πράσινου ξεπλύματος: το δενδρύλλιο, αξίας λίγων ευρώ, που θα πάρουν «δωρεάν» από την Ελντοράντο, αντιστοιχεί σε χιλιάδες δέντρα που έχουν κοπεί, σε χιλιάδες τόνους ρύπων που έχουν επιβαρύνει την περιοχή μας, σε μια πηγή που στέρεψε, σε έναν παραγωγό που έχασε τη γη και τη δουλειά του.

Το άρθρο Για ξέπλυμα της «Ελληνικός Χρυσός» κατηγορεί η Πόλη Ανάποδα τον Δήμο Θεσσαλονίκης με αφορμή τη χορηγία δενδρυλλίων εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

Παρακάτω μπορείτε να δείτε τα βίντεο αλλά και την περιγραφή των ίδιων των ομάδων για τα όσα έγιναν:

Οι νέοι επιστήμονες, φοιτητές, μηχανικοί, κάτοικοι της Αμανής και της Χίου που βρέθηκαν στον φιλόξενο χώρο της Ομάδας εθελοντικής δράσης Χίου «Όμικρον» στην εκπνοή του Αυγούστου, είχαν την ευκαιρία να ακούσουν και να συμμετάσχουν σε μια ευρύτατη συζήτηση για την παραγωγή, την κατανάλωση και τις χρήσεις της ενέργειας υπό μια διαφορετική, κοινωνική προσέγγιση της τεχνολογίας, να πειραματιστούν με την κατασκευή εκ του μηδενός ενός φωτοβολταϊκού πάνελ και να συναρμολογήσουν από κοντά μια μικρή, κατασκευασμένη από απλά υλικά, ανεμογεννήτρια.

Η ανοιχτή συζήτηση της Κυριακής, 30/8, μας έδωσε τη δυνατότητα να μοιραστούμε εμπειρίες, γνώσεις και προβληματισμούς, αλλά και να μιλήσουμε για το τραύμα της περσινής πυρκαγιάς που κατέκαψε την περιοχή, την απειλή εξόρυξης αντιμονίου στην περιοχή της Αμανής και της ηλεκτρικής διασύνδεσης των νησιών του βορειοανατολικού Αιγαίου που θα φέρει μαζί της τις βιομηχανικού τύπου ανεμογεννήτριες.

Ακολουθεί μια σύντομη περιγραφή όσων έγιναν στο τριήμερο, ενώ όσοι/ες το «έχασαν» τριήμερο, μπορούν να πάρουν μια γεύση από τα σχετικά βίντεο:

Την πρώτη ημέρα, την Παρασκευή 28 Αυγούστου, ο καθηγητής του Παν. Κρήτης,  Γιώργος Βελεγράκης, μιλησε για το παράδοξο της κλιματικής αλλαγής: παρότι οι πάντες, κράτη, διεθνείς οργανισμοί, επιστήμονες, κινήματα, μιλούν εδώ και δεκαετίες για την απειλή της κλιματικής αλλαγής, την κλιματική κρίση και την πράσινη μετάβαση, αυτό που αποδεικνύεται, βλέποντας τα ψυχρά νούμερα, είναι ότι δεν έχουν γίνει και μεγάλα βήματα προς μια δίκαιη και δημοκρατική διαχείριση της ενέργειας, τονίζοντας ότι η τεχνολογία δεν είναι ουδέτερη και δεν δίνει πάντα τις λύσεις.

Ο καθηγητής του ΕΚΠΑ, Αριστοτέλης Τύμπας, πήρε τη σκυτάλη και, με μια σύντομη ιστορική αναδρομή, ενίσχυσε το επιχείρημα περί μη ουδετερότητας της τεχνολογίας, εστιάζοντας σε συγκεκριμένα παραδείγματα που αποδεικνύουν ότι στο παρελθόν υπήρξαν διαφορετικές προσεγγίσεις στους τρόπους παραγωγής ενέργειας και, άρα, κάλλιστα μπορεί να υπάρξει κάτι αντίστοιχο και σήμερα.

Το Σάββατο 29/8 ήταν μέρα μάθησης διά της πράξης: ο Κώστας Λατούφης από τη συλλογικότητα Σχολείο της Γης “Νέα Γουινέα” μας καθοδήγησε στην κατασκευή ενός φωτοβολταϊκού πλαισίου 45W, κολλώντας κυψέλες, συνδέοντάς τις σε σειρές και τοποθετώντας τις σε γυάλινο πάνελ με μεταλλικό πλαίσιο. Η διαδικασία επέτρεψε στους/ις συμμετέχοντες/ουσες να πειραματιστούν με κολλητήρια και κυψέλες, να …καταστρέψουμε κάποιες, και τελικά να δούμε την επόμενη μέρα το φωτοβολταϊκό που φτιάξαμε συλλογικά να παράγει ενέργεια.

Την Κυριακή το πρωί, τελευταία μέρα του τριημέρου, μαζί με τον Κώστα Λατούφη συναρμολογήσαμε όλα τα μέρη μιας μικρής ανεμογεννήτριας, τα πτερύγια, τη γεννήτρια, τη μεταλλική κατασκευή στήριξης και την ουρά, παίρνοντας μια γεύση για το πώς μπορούν να κατασκευαστούν μικρές ανεμογεννήτριες, χαμηλού ύψους, με όσο το δυνατόν τοπικά υλικά. Στη συνέχεια, ο Κ. Λατούφης παρουσίασε παραδείγματα χρήσης τέτοιων, τοπικά κατασκευαζόμενων μικρών ανεμογεννητριών, ως μία ανοιχτή τεχνολογία ΑΠΕ από ομάδες που έχουν δημιουργήσει το σχετικό δίκτυο σε πολλές χώρες του κόσμου, ανταλλάσσοντας τεχνογνωσία και εμπειρίες

Στη συνέχεια, η Δρ Ανθρωπογεωγραφίας και πολιτική οικολόγος Χριστίνα-Ζωή Σιαμαντά παρουσίασε την ανάπτυξη των «Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας» στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια της κρίσης, εστιάζοντας στην πλήρη αγνόηση των τοπικών κοινωνιών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, στις αδικίες και τις περιβαλλοντικές και κοινωνικές καταστροφές που συντελούνται στο όνομα της «πράσινης ανάπτυξης».

Η Δρ Πολιτικής Οικολογίας Μαρούλα Τσάγκαρη ανέπτυξε τις βασικές αρχές της αποανάπτυξης, με επίκεντρο τη διαχείριση της ενέργειας, και επιχειρώντας να απαντήσει στο ερώτημα κατά πόσο μπορούμε να έχουμε ευημερία με λιγότερη ενέργεια, λιγότερη κατανάλωση και πιο δημοκρατικά ενεργειακά συστήματα, μέσα από τα αποτελέσματα ερευνών στην Ελλάδα για τα κινήματα ενάντια στην ανάπτυξη των βιομηχανικού τύπου ανεμογεννητριών γενικά, αλλά και για το νησί της Ικαρίας συγκεκριμένα.

Το πρωινό της Κυριακής έκλεισε ο Δρ Τεχνολογικής πολιτικής και καινοτομίας Κώστας Βαττές μιλώντας για την ενεργειακή δημοκρατία και τη βιώσιμη ενεργειακή μετάβαση, εστιάζοντας στο γεγονός ότι η ενεργειακή μετάβαση δεν είναι μόνο τεχνολογική και αναδεικνύοντας τις κοινωνικές προεκτάσεις και τους τρόπους με τους οποίους θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά.

Την Κυριακή το απόγευμα, το τριήμερο έκλεισε με ένα στρογγυλό τραπέζι που συντόνισε, όπως και όλες τις συζητήσεις του τριημέρου, η Μαρία Χαϊδοπούλου-Βρυχέα (κοινωνική επιστημόνισσα, ανεξάρτητη ερευνήτρια). Στην πολύ ενδιαφέρουσα ανοιχτή συζήτηση εστιάσαμε στα κεντρικά ερωτήματα που τέθηκαν εξαρχής: Γιατί χρειαζόμαστε τόση ενέργεια, όση μας λένε; Για ποιες και τίνος τις ανάγκες; Γιατί τα νησιά μας κινδυνεύουν να μετατραπούν σε «μπαταρίες» με τερατώδεις βιομηχανικού τύπου ανεμογεννήτριες που θα καταστρέψουν ολόκληρες περιοχές μοναδικής ομορφιάς και περιβαλλοντικής σημασίας; Τί σημαίνει ενεργειακή δημοκρατία στην πράξη; Πώς οικοδομούμε ενεργειακές κοινότητες στην παρούσα συγκυρία; Πώς μπορούμε να αναδείξουμε και να χρησιμοποιήσουμε τις τοπικές γνώσεις και εμπειρίες; Ποιος είναι ο ρόλος της επιστημονικής κοινότητας; Πώς αντιμετωπίζουμε τα προβλήματα της διαφορετικής κλίμακας; Πώς οικοδομούμε ένα οραματικό πρόταγμα χωρίς να αναπαράγουμε την κυρίαρχη γλώσσα και ενισχύοντας τη συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας;

Όλες οι παρουσιάσεις και τα βίντεο των ομιλητ(ρι)ών

Κολεκτίβα Energy Resistance Autonomia (ERA)Η παρουσίαση του Γ. Βελεγράκη (Επ. Καθ. Περιβαλλοντικής Κοινωνιολογίας, Τμήμα Κοινωνιολογίας, Παν/μιο Κρήτης και συντονιστής της ερευνητικής ομάδας Environment/Sustainability/Environmental Humanities’ ‘Laboratory of Philosophy, Ethics, Policy and Communication of Science and Technology’ ΕΚΠΑ): https://drive.google.com/file/d/1NjmrIrzrHG1ziboXlgnpkwhKf2uI_tHa/view

Το βίντεο της παρουσίασης

https://www.youtube.com/watch?v=4FfAYO1y8NE

Η παρουσίαση του Αρ. Τύμπα (Καθηγητής, Διευθυντής του ΔΠΜΣ “Science Technology Society,” Dept. of History and Philosophy of Science, και συντονιστής της ερευνητικής ομάδας Environment/Sustainability/Environmental Humanities’ ‘Laboratory of Philosophy, Ethics, Policy and Communication of Science and Technology’ ΕΚΠΑ):

https://drive.google.com/file/d/1ipsE0SgE3Vn12choFfUeM-CVhFu9inLM/view

Το βίντεο της παρουσίασης

https://www.youtube.com/watch?v=xzXEmN883dU

Η παρουσίαση του Κ. Λατούφη (Δρ Ηλεκτρολόγος Μηχανικός, ερευνητική

ομάδα SmartRUE του (ΣΗΕ), Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών ΕΜΠ. Συνιδρυτής του Σχολείου της Γης “Νέα Γουινέα”):

https://drive.google.com/file/d/1EiHfy21Ar6MKI9dixU5QrFxVMy1skPbL/view

Το βίντεο της παρουσίασης

https://www.youtube.com/watch?v=lJujgSE-CvM

Η παρουσίαση της Χρ. Σιαμαντά (Δρ Ανθρωπογεωγραφιας και πολιτικος οικολογος):

https://drive.google.com/file/d/1mV0wIN5a6xucEfQ93g9NhLSKlFzC8A4_/view

Το βίντεο της παρουσίασης

https://www.youtube.com/watch?v=ZeIrl_LEvbU

Η παρουσίαση της Μ. Τσάγκαρη (Δρ Πολιτικής Οικολογίας, Μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο Institute of Environmental Science and Technology , Autonomous University of Barcelona και πρόεδρος της think-and act tank Research and Degrowth)

https://drive.google.com/file/d/1osqT0dL7NSj8ffIt_MUiku8n4qyJ3KQa/view

Το βίντεο της παρουσίασης

https://www.youtube.com/watch?v=mhEPVPpsHoI

Η παρουσίαση του Κ. Βαττέ (Δρ Τεχνολογικής πολιτικής και καινοτομίας, Συνεργαζόμενος Ερευνητής της ερευνητικής ομάδας Environment/Sustainability/Environmental Humanities’ ‘Laboratory of Philosophy, Ethics, Policy and Communication of Science and Technology’ του ΕΚΠΑ):

https://drive.google.com/file/d/1FNv0QlBlNiCJlz2g-w0Jx6acj8WPIHi2/view
Το βίντεο της παρουσίασης

https://www.youtube.com/watch?v=T6xfPGRWkdk

Το άρθρο Πόση ενέργεια και από πού: Όσα έγιναν στο τριήμερο εργαστήριο της Βολισσού εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

Αναρωτιέμαι αν οι διαφημιστές που δημιούργησαν τη συγκεκριμένη καμπάνια επισκέφτηκαν καθόλου την περιοχή της Χαλκιδικής. Αν, πέρα από εικόνες σχεδιασμένες στον υπολογιστή και με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης, φωτογράφησαν το δάσος των Σκουριών και το μεταλλείο εντός του. Αν συνομίλησαν με κάποια κάτοικο της περιοχής και τη ρώτησαν τη γνώμη της για τα μεταλλεία.

Πιστεύω πως δεν το έκαναν. Γιατί αν το έκαναν, θα εντυπωσιάζονταν και οι ίδιοι από την αναντιστοιχία της ψηφιακής με τη φυσική πραγματικότητα. Το έντονο πράσινο θα έδινε τη θέση του στο πραγματικό χρώμα της εταιρείας και του τόπου μετά τις παρεμβάσεις της, το γκρίζο. Ένα γκρίζο που πλέον κυριαρχεί στο περιβαλλοντικό, κοινωνικό και οικονομικό τοπίο της περιοχής.

Η Ελληνικός Χρυσός, θυγατρική της καναδικής Eldorado Gold, επιβεβαιώνει τον κανόνα των βιομηχανιών εξόρυξης παγκοσμίως: παρουσιάζουν μια εικόνα πράσινων και κοινωνικά επωφελών επενδύσεων στους χάρτες τους, στις ψηφιακές εικόνες και στο επικοινωνιακό τους υλικό τη στιγμή που ο τόπος της εξόρυξης, η ΒΑ Χαλκιδική στη συγκεκριμένη περίπτωση, βιώνει μια περιβαλλοντική, κοινωνική και οικονομική καταστροφή.

Η περιβαλλοντική καταστροφή είναι εμφανής σε όποιον επισκεφτεί τις Σκουριές σήμερα. Η εταιρεία έχει περιφράξει μια τεράστια έκταση στην οποία, προφανώς, απαγορεύεται η πρόσβαση. Από τα κιγκλιδώματα όμως μπορεί ο καθένας να δει την πραγματικότητα: το δασικό τοπίο έχει αντικατασταθεί από το βιομηχανικό. Το βουνό έχει σκαφτεί στο βάθος του, η τεράστια τρύπα του ανοικτού ορύγματος, αν και πλέον καλυμμένη με μεταλλικές κατασκευές είναι παρούσα και στη θέση των δέντρων έχουν χτιστεί δεκάδες βιομηχανικά κτίρια. Οι παλιοί δασικοί χωματόδρομοι έχουν δώσει τη θέση τους σε ασφαλτοστρωμένους αυτοκινητόδρομους από όπου περνάνε καθημερινά δεκάδες φορτηγά. Αν σταθείς στην Ιερισσό και κοιτάξεις απέναντι στο βουνό εκεί που κάποτε έβλεπες ένα καταπράσινο δάσος πλέον βλέπεις ένα γκρίζο βιομηχανικό τοπίο. Όπως χαρακτηριστικά λένε οι κάτοικοι «κάθε βράδυ βλέπουμε το δεύτερο φεγγάρι: τα φώτα και τους προβολείς του εργοστασίου που ξεπροβάλλει σε ένα σεληνιακό τοπίο».

Για την οικονομική καταστροφή αρκεί κανείς να ανατρέξει στην καταστροφική και (αναθεωρημένη προς το χειρότερο πλέον) σύμβαση παραχώρησης. Η αποικιοκρατικής φύσης σύμβαση είναι κομμένη και ραμμένη στα μέτρα της εταιρείας. Με μια σειρά από δεσμευτικά άρθρα το Ελληνικό Δημόσιο παραιτείται από κάθε αξίωση ενάντια στην εταιρεία, θεσμοθετείται η  διαιώνιση του μονοδιάστατου εξορυκτικού μοντέλου ως το μόνο αναπτυξιακό όραμα για την περιοχή, το ελληνικό κράτος δεν έχει κανένα δικαίωμα στα μεταλλεύματα μετά την εξόρυξή τους από τη γη, παύει η ποσόστωση 90/10 υπέρ της εντοπιότητας των απασχολούμενων και τέλος, το Ελληνικό Δημόσιο επί της ουσίας δεν δικαιούται να επιβάλλει πρόστιμα στην Εταιρεία καθώς κάτι τέτοιο μπορεί να θεωρηθεί «ουσιώδης οικονομική επιβάρυνση» εναντίον της [1]. Με λίγα λόγια, η εταιρεία εκ προοιμίου δεν ελέγχεται και οι εργαζόμενοί της (πολύ λιγότεροι από τα νούμερα στις διαφημίσεις της εταιρείας) είναι κατά κύριο λόγο μη ντόπιοι ενοικιαζόμενοι εργάτες [2].

Η κοινωνική καταστροφή είναι δυστυχώς εμφανής από την πρώτη βόλτα στα χωριά του δήμου Αριστοτέλη της ΒΑ Χαλκιδικής. Η εταιρεία πλέον έχει τον απόλυτο λόγο σε κάθε κοινωνική και οικονομική πτυχή. Ορίζει ποιος δουλεύει και ποιος δεν δουλεύει στα έργα, είναι παρούσα σε κάθε κοινωνική εκδήλωση, πραγματοποιεί επουσιώδεις μικροδωρέες που διαφημίζονται με τεράστιες ταμπέλες, απαγορεύει εκείνα τα επαγγέλματα και εκείνες τις δραστηριότητες που δεν συνάδουν με τη «μεταλλευτική ιστορία του τόπου». Οι αγροτικές καλλιέργειες έχουν καταστραφεί λόγω της αποστράγγισης του βουνού, οι μελισσοκόμοι και οι δασεργάτες έχουν περιοριστεί χωρίς γη για τις δουλειές τους και οι μικρές λιανικές επιχειρήσεις χάνονται[3]. Αυτό που επικρατεί είναι μια αίσθηση χωροκοινωνικής αδικίας: «η εταιρεία κλέβει τον τόπο και το μέλλον μας» όπως λένε κάποιοι ακόμη κάτοικοι των γύρω χωριών.

Η Ρέιτσελ Κάρσον στο εμβληματικό της βιβλίο «Σιωπηλή Άνοιξη»[4] μάς μιλάει για την άνοιξη που χάνει τους ήχους της στα παλιά αγροτικά τοπία των ΗΠΑ λόγω των ζιζανιοκτόνων και τις βιομηχανικές καλλιέργειες μεγάλης κλίμακας. Αντιθέτως και ειρωνικά, το τοπίο της Χαλκιδικής πλάι στις Σκουριές δεν είναι πλέον ήσυχο αλλά θορυβώδες: οι ήχοι του δάσους έχουν χαθεί και έχουν αντικατασταθεί από τη βουή των εκσκαφέων και των τρυπανιών. Και αυτή η βουή είναι καταστροφική. Γι΄αυτό το τοπίο είναι υπεύθυνη η Ελληνικός Χρυσός, γι΄αυτό αξίζει να την μνημονεύουμε και να την «ευχαριστούμε».

Φωτο:

www.hellas-gold.com

Σημειώσεις:

1. Περισσότερα για τις καταστροφικές πτυχές της σύμβασης παραχώρησης: https://www.efsyn.gr/stiles/apopseis/287084_na-mia-epizimia-gia-dimosio-symferon-symbasi/
2. Για μια ανάλυση σε σχέση με τους εργαζόμενους στην Ελληνικός Χρυσός βλ. και Κεφάλαιο 9 στο: https://www.didaktorika.gr/eadd/handle/10442/43832
3. Ο.π. Κεφάλαιο 14
4. https://en.wikipedia.org/wiki/Silent_Spring

Πηγή: epohi.gr

Το άρθρο Σ’ ευχαριστώ, ω εταιρεία! Του Γιώργου Βελεγράκη εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

Το όνομά τους παραπέμπει ετυμολογικά στο «πέρα από τη θάλασσα». Τα Διαπόντια Νησιά βρίσκονται βόρεια – βορειοδυτικά της Κέρκυρας και δυτικά της Αλβανίας. Από τα έντεκα κατοικούνται μόνο τα τρία: οι Οθωνοί, η Ερείκουσα και το Μαθράκι. Τα τρία αυτά νησιά εμφανίζονται για πρώτη φορά ως ενιαία γεωγραφική και διοικητική ενότητα με την ονομασία «Διαπόντια» σε βασιλικό διάταγμα του 1869, με το οποίο συγκροτείται ο Δήμος Διαποντίων. Σε παλαιότερες ενετικές και δυτικοευρωπαϊκές πηγές απαντούν αντίστοιχα ως Fano, Merlere και Samotraki ή Smotraki, ενώ στις πρώτες ελληνικές διοικητικές καταγραφές το Μαθράκι αναφέρεται ως «Σαμαθράκη».

Αυτό που χαρακτηρίζει και τα τρία νησιά είναι η πυκνή τους βλάστηση. Από δέντρα, υπάρχουν κυρίως κυπαρίσσια και ελιές, αλλά και καστανιές, πλατάνια και λίγα πεύκα. Η χαμηλότερη βλάστηση αποτελείται κυρίως από μυρτιές, σχίνα, πουρνάρια, ρείκια, κουμαριές, ασπάλαθους, θυμάρι, φασκόμηλο κ.ά. Στις ακτές εμφανίζονται χαρακτηριστικά παράκτια φυτά, όπως ο κρίνος της θάλασσας. Σε όλα τα νησιά, υπάρχει πλήθος από μικρούς οικισμούς, καθώς και διάσπαρτα αγροτόσπιτα. Η θάλασσα, ακόμη και στα μικρά λιμάνια τους, είναι πεντακάθαρη με γαλαζοπράσινο χρώμα, ελκυστική, σε σημείο που να θέλεις να βουτήξεις αμέσως βγαίνοντας από το καράβι.

Οι κάτοικοι των νησιών συνθέτουν ένα ιδιαίτερο μωσαϊκό. Υπάρχουν οι λιγοστοί γηγενείς που παραμένουν εκεί και τον χειμώνα, αλλά και πολλοί που κατάγονται από τα νησιά, ζουν στην Κέρκυρα και επιστρέφουν τους καλοκαιρινούς μήνες. Πολλοί από αυτούς είναι ιδιοκτήτες μικρών τουριστικών επιχειρήσεων, όπως ενοικιαζόμενα δωμάτια και καταστήματα. Στο μωσαϊκό αυτό έχουν προστεθεί και μετανάστες από την Αλβανία, οι οποίοι αποτελούν πλέον αναπόσπαστο μέρος της ζωής των νησιών, καθώς και Ιταλοί ιδιοκτήτες παραθεριστικών κατοικιών, ο αριθμός των οποίων βαίνει αυξανόμενος. Και βέβαια υπάρχουν οι απόγονοι όλων εκείνων που μετανάστευσαν στην Αμερική –και ήταν πάρα πολλοί– οι οποίοι έρχονται τα καλοκαίρια για να περάσουν λίγο χρόνο στο νησί των προγόνων τους. Αρκετοί έχουν επισκευάσει τις πατρογονικές ή μητρογονικές τους οικίες ή έχουν χτίσει καινούργιες, ενώ δεν λείπουν οι περιπτώσεις όπου στον κήπο κυματίζει, δίπλα στην ελληνική, και η αμερικανική σημαία.

Η πρόσβαση στα τρία νησιά γίνεται από την Κέρκυρα. Από το λιμάνι της πόλης πήρα το μικρό φέρι «Ευδοκία», στο οποίο φόρτωσα και τη μοτοσυκλέτα μου, για να τα επισκεφθώ με τη σειρά που τα προσεγγίζει το συγκεκριμένο καράβι. Υπάρχει επίσης καραβάκι που αναχωρεί από τον Άγιο Στέφανο, στη βόρεια Κέρκυρα, αλλά δεν μεταφέρει οχήματα. Καθώς ακολουθούσαμε την ακτογραμμή της Κέρκυρας, ένιωθα μεγάλη δυσφορία βλέποντας ξενοδοχεία και εξοχικές κατοικίες να ξεπροβάλλουν παντού μέσα από το πράσινο, αφήνοντας ελάχιστα τμήματα του τοπίου αδόμητα. Η Κέρκυρα δεν αποτελεί, βέβαια, εξαίρεση σε μια τάση που έχει μεταμορφώσει μεγάλο μέρος του ελληνικού τοπίου. Εκεί όπου κάποτε η δόμηση περιοριζόταν κυρίως στα χωριά και τους οικισμούς, με αποτέλεσμα μεγάλο μέρος του τοπίου να παραμένει ανέπαφο, σήμερα σχεδόν κάθε περιοχή μοιάζει δυνάμει οικοδομήσιμη, χωρίς το μάτι να μπορεί πια να αποδράσει από το μπετόν.

Ερείκουσα

Πρώτος σταθμός, έπειτα από δυόμισι ώρες ταξιδιού σε ένα ήρεμο Ιόνιο, η Ερείκουσα. Το όνομα του νησιού προέρχεται από την ερείκη, το γνωστό μας ρείκι, έναν θάμνο που αφθονεί στο νησί. Η ονομασία του παραμένει ουσιαστικά η ίδια από την αρχαιότητα. Ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος, τον 1ο αιώνα μ.Χ., αναφέρει στη Φυσική Ιστορία νησί με το όνομα Ericusa. Σε αρχαίες γεωγραφικές πηγές απαντούν επίσης οι μορφές Ἐρικοῦσσα στον Στράβωνα και Ἐρικώδης νῆσος στον Πτολεμαίο. Η Ερείκουσα είναι το δεύτερο σε μέγεθος νησί των Διαποντίων, με έκταση 4,5 τ.χλμ. και πληθυσμό 303 κατοίκους. Βέβαια, όπως και στα άλλα δύο νησιά, αρκετοί από αυτούς μοιράζουν τον χρόνο τους ανάμεσα στην Ερείκουσα και την Κέρκυρα.

Το λιμάνι είναι συγχρόνως και ο κύριος οικισμός του νησιού. Αυτό που χαρακτηρίζει την Ερείκουσα, πέρα από το πράσινο, είναι τα καλαίσθητα μονώροφα και διώροφα σπίτια, βαμμένα σε διάφορα χρώματα. Αν και πολλά είναι καινούργια, δεν διακρίνεται καμία αρχιτεκτονική παραφωνία. Δεξιά του λιμανιού απλώνεται η μεγάλη αμμώδης παραλία Πόρτο. Στην άκρη της, μετά το ύψος του σταθμού ηλεκτροπαραγωγής, δύσκολα πατά ανθρώπινο πόδι. Εκεί έστησα τη σκηνή μου, με τον ίσκιο να μου κρατά συντροφιά μέχρι τις έντεκα το πρωί.

Σχετικά κοντά μου είχε ήδη κατασκηνώσει μία ακόμη παρέα από τη Θεσσαλονίκη, ο Διαμαντής και ο Νικόλας. Ευγενικά παιδιά, που προσφέρθηκαν, μεταξύ άλλων, να με κρατούν ενήμερο μέσω μηνυμάτων για τις δυνατότητες ελεύθερου κάμπινγκ και στα άλλα δύο νησιά, μιας και θα πήγαιναν πριν από μένα. Άλλωστε, κάθε σκηνή σημαίνει και μία μικρότερη ανάγκη για νέα τουριστική δόμηση. Μόλις ξεστηθεί, το περιβάλλον παραμένει εντελώς ανέπαφο. Βέβαια, το ελεύθερο κάμπινγκ πρέπει να γίνεται με ευσυνειδησία. Δεν στήνουμε, για παράδειγμα, κοντά σε λουόμενους ούτε γεμίζουμε τον τόπο με χαρτιά τουαλέτας· τα μαζεύουμε σε πλαστική σακούλα. Φροντίζουμε επίσης να έχουμε μαζί μας ένα μικρό σκαλιστήρι. Μη με ρωτήσετε γιατί!

Τι κερδίζουμε με το ελεύθερο κάμπινγκ; Ακούμε και νιώθουμε τον άνεμο να φυσά πάνω στο σώμα μας μέσα στη νύχτα, ξυπνάμε νωρίς το πρωί και βλέπουμε τη μέρα να αναδύεται μπροστά μας, βουτάμε στη θάλασσα πριν κάνουμε οτιδήποτε άλλο και πίνουμε τον πρωινό μας καφέ μέσα σε ένα μαγευτικό τοπίο, αντί να είμαστε κλεισμένοι στους τέσσερις τοίχους ενός δωματίου. Και φυσικά δίνει τη δυνατότητα σε άτομα που δεν μπορούν να ανταποκριθούν στο κόστος ενός ξενοδοχείου να κάνουν διακοπές.

Εκτός από την Πόρτο, το νησί διαθέτει μία ακόμη ωραία αμμώδη παραλία, το Μπραγκίνι. Οι ονομασίες Πόρτο και Μπραγκίνι είναι ιταλικής προέλευσης και ανάγονται στην περίοδο της ενετοκρατίας. Στο Μπραγκίνι πήγα με τα πόδια. Η διαδρομή διαρκεί περίπου τριάντα πέντε λεπτά και περιλαμβάνει αρκετή ανάβαση. Δυστυχώς, δεν υπάρχει κάποιο μονοπάτι που να οδηγεί εκεί, παρά μόνο ο τσιμεντόδρομος. Στην παραλία βρήκα μια παρατημένη ομπρέλα για να προφυλαχτώ από τον ήλιο. Και στα τρία νησιά, παρά την πυκνή βλάστηση, οι παραλίες διαθέτουν ελάχιστη φυσική σκιά.

Το ψηλότερο σημείο του νησιού είναι το Σαντάρδο (134μ.). Αν και είναι σχετικά εύκολο να περιηγηθεί κανείς το νησί με τα πόδια, προκειμένου να γνωρίσει τους ενδιαφέροντες οικισμούς και τα διάσπαρτα αγροτόσπιτα, οργανωμένο δίκτυο μονοπατιών δεν υπάρχει. Η μοναδική πινακίδα που είδα να παραπέμπει σε πεζοπορική διαδρομή έγραφε «Μονοπάτι Πεζοπορίας Τίμιος Σταυρός», με αναγραφόμενη ημερομηνία ολοκλήρωσης την 24η Σεπτεμβρίου 2035, δηλαδή εννέα χρόνια μετά. Κάλλιο αργά παρά ποτέ. Αρκεί να μην πέσουν έξω στην ακριβή ημέρα παράδοσης του έργου!

Από τον φούρνο-καφέ του χωριού «Il Forno di Marlera» προμηθευόμουν τυρόπιτες, σπανακόπιτες και άλλα συναφή αρτοσκευάσματα, τα περισσότερα εκ των οποίων τα φτιάχνουν οι ίδιοι και είναι πολύ νόστιμα. Επίσης, πολύ καλό είναι το φαγητό που σερβίρουν μετά τις επτά το απόγευμα. Άλλες επιλογές για φαγητό είναι το εστιατόριο του Hotel Erikousa, ο Ανεμόμυλος, το Oasis Bar Restaurant και το BAER Erikousa.

Μοναδική παραφωνία στο νησί αποτελεί ο σκουπιδότοπος δίπλα στην παραλία Πόρτο, μέσα στους καλαμιώνες, ο οποίος εγκυμονεί σοβαρό κίνδυνο εκδήλωσης πυρκαγιάς. Όπως με ενημέρωσαν κάτοικοι, δύο κοντέινερ απορριμμάτων μεταφέρονται κάθε μήνα στην Κέρκυρα, αριθμός που δεν επαρκεί κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, όταν ο όγκος των απορριμμάτων αυξάνεται σημαντικά. Φυσικά, ούτε λόγος για ανακύκλωση σε κανένα από τα τρία νησιά.

Οθωνοί  

Το νησί απαντά ως Ὀθρωνός ήδη σε αρχαίες πηγές και ως Ὀθονοί στον Προκόπιο, τον 6ο αιώνα μ.Χ., ενώ η ακριβής ετυμολογία του τοπωνυμίου παραμένει αβέβαιη. Πάντως, καμία σχέση με τον βασιλιά Όθωνα! Οι Οθωνοί είναι το μεγαλύτερο από τα τρία νησιά, με έκταση 10,8 τ.χλμ. και πληθυσμό 386 κατοίκους. Απέχουν 12 ναυτικά μίλια από τις βορειοδυτικές ακτές της Κέρκυρας και 43 ναυτικά μίλια από το ακρωτήριο του Οτράντο της Ιταλίας, αποτελώντας έτσι το πλησιέστερο ελληνικό νησί στις ιταλικές ακτές. Κύριος οικισμός και λιμάνι του νησιού είναι ο Άμμος, όπου βρίσκονται τα περισσότερα καταλύματα και εστιατόρια, καθώς και τα δύο μίνι μάρκετ. Εκεί βρίσκεται και η ομώνυμη παραλία, που προσελκύει τον περισσότερο κόσμο.

Δύο είναι, κατά τη γνώμη μου, τα μεγάλα ατού του νησιού: η Άσπρη Άμμος και τα μονοπάτια του. Στη δυτική παραλία Άσπρη Άμμος φτάνεις μόνο με βάρκα και, ευτυχώς, είναι εντελώς ανοργάνωτη. Μόνη ενόχληση, τα φουσκωτά που συχνά αγκυροβολούν ακριβώς μπροστά στις παραλίες. Επειδή είμαι λίγο οξύθυμος, αλλά κυρίως επειδή πιστεύω ότι κάποιος/-α πρέπει να βρίσκεται εκεί για να τους συνετίζει, αφού δεν το κάνει το Λιμενικό, και να τους εξηγεί ότι δεν μπορούν να αγκυροβολούν δίπλα στους λουόμενους, ότι δεν είναι μόνοι σ’ αυτόν τον κόσμο και ότι οφείλουν να σέβονται τους άλλους, συνήθως είμαι εγώ αυτός που τα βάζει μαζί τους. Εκείνοι μου απαντούν συνήθως με ύφος τσαμπουκά, τσακωνόμαστε και τελικά μου χαλάει η διάθεση για την υπόλοιπη μέρα. Παρ’ όλα αυτά, νιώθω τουλάχιστον μια μικρή ικανοποίηση που δεν έμεινα παθητικός, αλλά αντέδρασα. Χρόνια ταξιδιών με έχουν οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι, για κάποιον λόγο, φουσκωτό και ενσυναίσθηση δεν πάνε μαζί.

Αυτό που χαρακτηρίζει τη συγκεκριμένη παραλία, όπως μαρτυρεί και το όνομά της, είναι η λευκή άμμος, τα διάφανα γαλαζοπράσινα νερά και οι απόκρημνοι ασβεστολιθικοί βράχοι που υψώνονται ακριβώς πίσω της. Πριν αποβιβαστούμε, η βάρκα μάς πήγε πρώτα στη Σπηλιά της Καλυψώς. Σύμφωνα με παλιά τοπική παράδοση, οι Οθωνοί ταυτίζονται με την ομηρική Ωγυγία και η σπηλιά με την κατοικία της Καλυψώς, όπου η νύμφη κράτησε τον Οδυσσέα για επτά χρόνια.

Στους Οθωνούς υπάρχει εκτεταμένο δίκτυο μονοπατιών, τα οποία στο παρελθόν εξυπηρετούσαν τις μετακινήσεις των κατοίκων. Στο διαδίκτυο είναι διαθέσιμος ένας πρόχειρος χάρτης με τις βασικές διαδρομές του νησιού. Τα περισσότερα περνούν από κατάφυτα σημεία, προσφέροντας σκιά στο μεγαλύτερο μέρος της πορείας. Η μακρύτερη και εντυπωσιακότερη διαδρομή είναι εκείνη που συνδέει το λιμάνι, τον Άμμο, με τον Σταυρό και στη συνέχεια με το Χωριό. Έχει μήκος περίπου 2,7 χλμ., είναι κυρίως ανηφορική, αλλά ήπιας κλίσης, και απαιτεί περίπου 50-60 λεπτά. Από το Χωριό ξεκινά το μονοπάτι προς το Ημεροβίγλι, το ψηλότερο σημείο του νησιού, στα 393μ., μήκους 1,2 χλμ. και διάρκειας περίπου 20-30 λεπτών. Η θέα από την κορυφή είναι πραγματικά εντυπωσιακή. Στην επιστροφή βρήκα και έφαγα νοστιμότατα βατόμουρα και σύκα.

Επίσης, από το Χωριό ένα σύντομο πλακόστρωτο μονοπάτι οδηγεί στη θέση «Ηλιοβασίλεμα», πάνω από την παραλία Ξυλοσέρμι. Κάθε απόγευμα πήγαινα ως εκεί για να βλέπω τον χρυσοκόκκινο ήλιο να βυθίζεται στο πέλαγος. Και κάθε φορά αναρωτιόμουν πώς είναι δυνατόν μια εικόνα που έχω δει εκατοντάδες φορές να διατηρεί αμείωτη τη δύναμή της, σαν να την αντικρίζω για πρώτη φορά. Την ιεροτελεστία του ηλιοβασιλέματος μοιραζόταν μαζί μου ο Αλέξανδρος, ένας ντόπιος που του άρεσε να μιλάει για το νησί και από τον οποίο έμαθα πολλά ενδιαφέροντα πράγματα. Δεν παρέλειψε, μάλιστα, να μου κάνει και ένα σύντομο ψυχογράφημα, με αφορμή τη μοναχική καλοκαιρινή περιδιάβασή μου, παροτρύνοντας με να επιδιώκω περισσότερη κοινωνική ζωή.

Η πρόσβαση στην παραλία Ξυλοσέρμι γίνεται μόνο διά θαλάσσης. Δυστυχώς, η βάρκα που πηγαίνει στην Άσπρη Άμμο δεν φτάνει μέχρι εκεί, καθώς, όπως μου εξήγησε ο βαρκάρης, η παραλία είναι αρκετά εκτεθειμένη στους δυτικούς ανέμους. Σύμφωνα με την τοπική ιστοσελίδα των Οθωνών, «[τ]ο όνομα βγαίνει από το ξύλο και το σέρνω. Ξυλεία που κοβόταν στα δάση του νησιού σερνόταν ως αυτή την ακτή για να φορτωθεί και να φύγει από τη θάλασσα». Κατά τη διάρκεια του ηλιοβασιλέματος, μια παρέα μεσηλίκων αναπολούσε εκείνες τις λίγες φορές που, παιδιά ακόμη, είχαν κατέβει στην παραλία από το απότομο μονοπάτι που υπήρχε τότε, για να μαζέψουν αλάτι.

Το Χωριό είναι ο παλιός ορεινός οικισμός των Οθωνών με πέτρινα σπίτια με κεραμοσκεπές, στενά σοκάκια και κατοικίες διάσπαρτες μέσα στο πράσινο. Είναι χτισμένο  στα 300 μ. υψόμετρο, πάνω από την απόκρημνη δυτική πλευρά του νησιού, χωρίς να είναι ορατό από τη θάλασσα, κάτι που το προστάτευε από τις πειρατικές επιδρομές. Οι κάτοικοί του ασχολούνταν με την ελαιοκαλλιέργεια και την παραγωγή λαδιού, ενώ πολλοί εργάζονταν ως ναυτικοί. Σταδιακά, καθώς ο κίνδυνος των πειρατικών επιδρομών εξέλιπε, πολλοί κάτοικοι εγκατέλειψαν το Χωριό και μετακινήθηκαν προς τον Άμμο, μετέπειτα διοικητικό και εμπορικό κέντρο των Οθωνών.

Ένα από τα χαρακτηριστικότερα τοπόσημα του νησιού είναι ο Φάρος των Οθωνών, γνωστός και ως Φάρος Καστρί, που βρίσκεται στο ακρωτήριο Καστρί, στο βορειοανατολικό άκρο του νησιού. Είναι ο πρώτος ελληνικός φάρος που συναντούν τα πλοία που πλέουν στο Ιόνιο από τον βορρά. Ο φάρος κατασκευάστηκε και πρωτολειτούργησε το 1872, δηλαδή οκτώ χρόνια μετά την ένωση των Επτανήσων με την Ελλάδα. Από τον Φάρο ξεκινά όμορφο μονοπάτι που, αφού περάσει από τα ερείπια ενός μικρού ενετικού φρουρίου καταλήγει στην παραλία Κάνουλα. Η διαδρομή δεν ξεπερνά τα δεκαπέντε λεπτά. Εκτός από τα σκάφη που είχαν δέσει ανοιχτά της παραλίας, ήμουν ο μόνος άνθρωπος εκεί. Περπάτησα μέχρι το τέλος της, στο τμήμα με τα φύκια, όπου η πρόσβαση στη θάλασσα ήταν ευκολότερη και δεν υπήρχαν φυσαλίδες που, όπως υπέθεσα, σχετίζονταν με την παρουσία των σκαφών.

Μία ακόμη μικρή πεζοπορική διαδρομή, μόλις 356 μέτρων, ξεκινά από τον δρόμο προς τον όρμο Φύκι και καταλήγει στην παραλία Καψολινάρι. Το μονοπάτι περνά μέσα από μυρτιές και σχίνα. Κι εδώ ένιωσα κάτι από την ήρεμη μοναχικότητα του Ροβινσώνα Κρούσου. Αναρωτιέμαι τι είναι εκείνο που με συνεπαίρνει τόσο στην εμπειρία μιας μοναχικής παραλίας. Ίσως μια μικρή, αναγκαία αναστολή της κοινωνικής συνύπαρξης; Μόνο η θάλασσα, η άμμος, το απαλό αεράκι και το φως. Βέβαια, όσο περνούν τα χρόνια, ζω όλο και πιο μοναχικά. Οι συναντήσεις με τους άλλους ανθρώπους γίνονται απλώς σύντομα διαλείμματα, παρόλο που γράφω όλο και περισσότερο για τον κοινωνικό δεσμό και την ανάγκη ενδυνάμωσής του. Ζούμε μέσα στην αντίφαση  – τουλάχιστον εγώ.

Το πρωί πριν από την αναχώρησή μου από το νησί, ακολούθησα την ανηφορική πεζοπορική διαδρομή μισής ώρας περίπου που ξεκινά από τον Άμμο, περνά από τα Μπεναρδάτικα και καταλήγει στα Δαμασκάτικα. Δυστυχώς, η διαδρομή δεν είναι καλά σηματοδοτημένη. Η αφετηρία βρίσκεται ακριβώς πίσω από το γήπεδο μπάσκετ, κοντά στην εκκλησία. Το μονοπάτι δεν ακολουθεί δεξιά τα πέτρινα σκαλοπάτια, αλλά συνεχίζει ευθεία, περνώντας από ένα μικρό τσιμεντένιο γεφύρι, όπου υπάρχει σχετική σήμανση. Στο άρθρο του Γεράσιμου Δημουλά «Οθωνοί, ο άγνωστος μικρός παράδεισος»,  αναφέρεται ότι «στα Μπεναρδάτικα κατοικούν από πολύ παλιά οι Αρώνηδες, ενώ η ονομασία καθιερώθηκε από τον Μπερνάρδο Αρώνη, κάτοχο μεγάλης έκτασης γης, όπως θυμούνται οι πιο παλιοί». Γενικότερα, πολλές από τις ονομασίες των μικρών οικισμών των Διαποντίων Νήσων προέρχονται από επώνυμα οικογενειών.

Μία ακόμη πεζοπορική διαδρομή, που δεν πρόλαβα όμως να πραγματοποιήσω, ξεκινά από τον οικισμό Δάφνη (213μ.), περνά από τον Φανό, ένα όμορφο σημείο θέας του νησιού, και καταλήγει στον όρμο Φύκι. Έχει μήκος περίπου 1,7χλμ. (Δάφνη–Φανός–Φύκι). Η διαδρομή καταλήγει σε έναν πετρώδη όρμο με παλιά προβλήτα, από όπου υπάρχει δυνατότητα συνέχισης προς τα δεξιά, με κατεύθυνση την παραλία Καψολινάρι.

Αρκετές φορές άκουσα στο νησί να μιλούν για το κυνήγι των τρυγονιών τα παλαιότερα χρόνια, όταν, όπως μου είπαν, «ήταν τόσα πολλά που γέμιζαν και έψηναν στον φούρνο ολόκληρα ταψιά». Τα Επτάνησα, συμπεριλαμβανομένων των Οθωνών, βρίσκονται πάνω στη μεταναστευτική διαδρομή των τρυγονιών, τα οποία, αφού ξεχειμωνιάσουν στην υποσαχάρια Αφρική, διασχίζουν την άνοιξη τη Σαχάρα και τη Μεσόγειο, επιστρέφοντας στις περιοχές αναπαραγωγής τους στην Ευρώπη. Σύμφωνα με την Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, το παράνομο ανοιξιάτικο κυνήγι των τρυγονιών συνεχίζεται ακόμη και σήμερα. Πρόκειται για μια πρακτική που, «παρά τις δεκαετίες απαγόρευσης, διαπράττεται κάθε χρόνο με μεγάλη ένταση κυρίως σε περιοχές της Ζακύνθου, της Κέρκυρας, των Παξών, Αντίπαξων αλλά και στις Διαπόντιες νήσους (Μαθράκι, Οθωνούς), όπου εξακολουθεί να θεωρείται από μερίδα του τοπικού πληθυσμού ως “παραδοσιακή” δραστηριότητα». Η BirdLife εκτιμά ότι στα Ιόνια Νησιά σκοτώνονται παράνομα κάθε άνοιξη περίπου 70.000 τρυγόνια.

Στους Οθωνούς κατέλυσα στο ξενοδοχείο «Καλυψώ», οι ιδιοκτήτριες του οποίου ήταν ιδιαίτερα ευγενικές και εξυπηρετικές. Η παραλία Άμμος δύσκολα προσφέρεται για ελεύθερο κάμπινγκ, καθώς συγκεντρώνει αρκετούς λουόμενους. Εξαιρετικό φαγητό έφαγα στο εστιατόριο New York. Άλλες επιλογές είναι το Antonis Restaurant Beach Bar, το Marina Gastrobar και το Tasos.

Μαθράκι

Το Μαθράκι είναι το μικρότερο από τα Διαπόντια Νησιά, με έκταση 3,1 τ.χλμ και πληθυσμό 174 κατοίκους. Το λιμάνι του νησιού βρίσκεται στις Πλάκες, όπου υπάρχουν ελάχιστα κτήρια. Ανάμεσά τους είναι το Dolphins Restaurant και το ημιτελές κτήριο που στεγάζει την Κοινότητα, με τις γυμνές κολώνες του δευτέρου ορόφου να χάσκουν ακαλαίσθητα. Από το λιμάνι ξεκινούν δύο τσιμεντένιοι δρόμοι, οι οποίοι ενώνονται μεταξύ τους σχηματίζοντας κύκλο. Ο ένας διατρέχει κατά μήκος το κεντρικό, κατάφυτο τμήμα του νησιού, περνώντας από τους οικισμούς Κάτω Μαθράκι, Μπενάτικα, Κατσουράτικα, Φουριάτικα και Άνω Μαθράκι. Ο άλλος κινείται προς τα αριστερά, παράλληλα με το Πορτέλο, τη μεγάλη αμμώδη παραλία του νησιού. Η έκτασή της –φτάνει μέχρι το ακρωτήριο Αρβανίτικο– μας δίνει την αίσθηση μιας σχεδόν έρημης παραλίας. Τα νερά της είναι ρηχά, διάφανα και γαλαζοπράσινα. Στο νότιο άκρο της, περίπου 3χλμ. από το λιμάνι, βρίσκεται το Corfu Paradise Hotel-Restaurant, μία ακόμη επιλογή για φαγητό στο νησί. Μια εσοχή στην άκρη της παραλίας, μακριά από τα βλέμματα των λουόμενων, προσφέρεται για στήσιμο σκηνής.

Στη δυτική πλευρά του νησιού βρίσκεται η παραλία Φύκι, ένας μεγάλος όρμος με διάφανα γαλαζοπράσινα νερά. Η αμμώδης ακτή του καλύπτεται στο μεγαλύτερο μέρος της από φύκια. Η πρόσβαση γίνεται από το Κάτω Μαθράκι μέσω σύντομου μονοπατιού. Κι εδώ ήμουν εντελώς μόνος. Επέστρεψα πάλι στην παραλία αργά το απόγευμα για να παρακολουθήσω ένα ακόμη μαγευτικό ηλιοβασίλεμα.

Όσον αφορά τα μονοπάτια, κατά μήκος του κύριου δρόμου υπάρχουν αρκετές ξύλινες πινακίδες που υποδεικνύουν επιμέρους πεζοπορικές διαδρομές, επί το πλείστον σύντομες, όπως από τις Αργυάδες στο Γιανούλη, από την περιοχή Ντούφος προς την παραλία Πορτέλο ή από το Δημοτικό Σχολείο στο Άνω Μαθράκι προς το Παρατηρητήριο. Υπάρχει ακόμη πεζοπορική διαδρομή προς τον Κόντρακα, το παλιό λιμάνι του Μαθρακίου, ενώ το Eureka Glamping έχει χαρτογραφήσει μια μεγαλύτερη διαδρομή μήκους περίπου 5χλμ.

Στο Άνω Μαθράκι βρίσκεται το πολύ όμορφο παραδοσιακό καφενείο «Κεντρικόν», που το λειτουργεί από το απόγευμα και μετά η πρόσχαρη και φιλόξενη Χρύσα. Είναι ένας από τους χώρους όπου μπορεί κανείς να συναντήσει και να πιάσει κουβέντα με ντόπιους. Στο νησί υπάρχει ακόμη το Al Fresco Cafe & Bar, ένας χώρος εντελώς διαφορετικού ύφους. Εκεί κοντά, όταν «κατάφερα», κάνοντας όπισθεν, να ρίξω τη μοτοσυκλέτα μου σε ένα χωράφι, οι άνθρωποι έσπευσαν αμέσως να με βοηθήσουν να τη σηκώσω.

Μεγάλη εντύπωση μου έκαναν τα δεκάδες εγκαταλελειμμένα αυτοκίνητα, φορτηγά και μπουλντόζες που συναντά κανείς σε οικόπεδα, κατά μήκος των δρόμων ή ακόμη και κοντά στη θάλασσα. Πρόκειται για ένα σοβαρό πρόβλημα που απαντά σε πολλά ελληνικά νησιά και συνδέεται, μεταξύ άλλων, με το υψηλό κόστος μεταφοράς των οχημάτων σε εγκαταστάσεις απόσυρσης και ανακύκλωσης εκτός νησιού. Θα ήταν επομένως σκόπιμο οι τοπικές αρχές να πιέσουν το αρμόδιο υπουργείο για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση ενός προγράμματος απομάκρυνσής τους.

Το νησί δεν διαθέτει μίνι μάρκετ. Αυτό σημαίνει ότι οι κάτοικοι αγοράζουν τις προμήθειές τους από την Κέρκυρα και τις παραλαμβάνουν με το καράβι. Ό,τι αποτελεί για εμάς μια απλή καθημερινή διαδικασία, γι’ αυτούς απαιτεί προγραμματισμό, χρόνο και υπομονή. Ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης το γεγονός ότι στο Μαθράκι δεν υπάρχει αστυνομία και λιμενικό. Η ιστοσελίδα του Μαθρακίου προσφέρει αρκετές πληροφορίες για το νησί, αλλά είναι διαθέσιμη μόνο στα αγγλικά.

Υπέροχες παραλίες, πυκνή βλάστηση, σκιερά μονοπάτια, λίγοι επισκέπτες, νόστιμο φαγητό, ευγενικοί άνθρωποι είναι μερικοί μόνο από τους λόγους για τους οποίους αξίζει να γνωρίσει κανείς τα Διαπόντια Νησιά. Νησιά με τον ανθρώπινο μόχθο αποτυπωμένο στο τοπίο τους, φορτωμένα με ιστορίες μετανάστευσης, αλλά και με τους κινδύνους της τουριστικής ανάπτυξης να ελλοχεύουν.

Αρκετά χρήσιμο και κατατοπιστικό για τα Διαπόντια Νησιά είναι παλαιό άρθρο του Αντώνη Ιορδάνογλου στο πάλαι ποτέ ταξιδιωτικό περιοδικό Passport. Ενδιαφέροντα κείμενα βρήκα επίσης στο Travel.gr. Ας σημειωθεί ότι σε κανένα από τα τρία νησιά δεν υπάρχει φαρμακείο, βενζινάδικο ή ΑΤΜ.

*Ο Γεράσιμος Κακολύρης διδάσκει σύγχρονη ευρωπαϊκή φιλοσοφία στο Τμήμα Φιλοσοφίας του ΕΚΠΑ (gkakoliris@gmail.com).

Το άρθρο Περιδιαβαίνοντας τα Διαπόντια Νησιά (Ερείκουσα, Οθωνοί, Μαθράκι) εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.