Αναρωτιέμαι αν οι διαφημιστές που δημιούργησαν τη συγκεκριμένη καμπάνια επισκέφτηκαν καθόλου την περιοχή της Χαλκιδικής. Αν, πέρα από εικόνες σχεδιασμένες στον υπολογιστή και με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης, φωτογράφησαν το δάσος των Σκουριών και το μεταλλείο εντός του. Αν συνομίλησαν με κάποια κάτοικο της περιοχής και τη ρώτησαν τη γνώμη της για τα μεταλλεία.

Πιστεύω πως δεν το έκαναν. Γιατί αν το έκαναν, θα εντυπωσιάζονταν και οι ίδιοι από την αναντιστοιχία της ψηφιακής με τη φυσική πραγματικότητα. Το έντονο πράσινο θα έδινε τη θέση του στο πραγματικό χρώμα της εταιρείας και του τόπου μετά τις παρεμβάσεις της, το γκρίζο. Ένα γκρίζο που πλέον κυριαρχεί στο περιβαλλοντικό, κοινωνικό και οικονομικό τοπίο της περιοχής.

Η Ελληνικός Χρυσός, θυγατρική της καναδικής Eldorado Gold, επιβεβαιώνει τον κανόνα των βιομηχανιών εξόρυξης παγκοσμίως: παρουσιάζουν μια εικόνα πράσινων και κοινωνικά επωφελών επενδύσεων στους χάρτες τους, στις ψηφιακές εικόνες και στο επικοινωνιακό τους υλικό τη στιγμή που ο τόπος της εξόρυξης, η ΒΑ Χαλκιδική στη συγκεκριμένη περίπτωση, βιώνει μια περιβαλλοντική, κοινωνική και οικονομική καταστροφή.

Η περιβαλλοντική καταστροφή είναι εμφανής σε όποιον επισκεφτεί τις Σκουριές σήμερα. Η εταιρεία έχει περιφράξει μια τεράστια έκταση στην οποία, προφανώς, απαγορεύεται η πρόσβαση. Από τα κιγκλιδώματα όμως μπορεί ο καθένας να δει την πραγματικότητα: το δασικό τοπίο έχει αντικατασταθεί από το βιομηχανικό. Το βουνό έχει σκαφτεί στο βάθος του, η τεράστια τρύπα του ανοικτού ορύγματος, αν και πλέον καλυμμένη με μεταλλικές κατασκευές είναι παρούσα και στη θέση των δέντρων έχουν χτιστεί δεκάδες βιομηχανικά κτίρια. Οι παλιοί δασικοί χωματόδρομοι έχουν δώσει τη θέση τους σε ασφαλτοστρωμένους αυτοκινητόδρομους από όπου περνάνε καθημερινά δεκάδες φορτηγά. Αν σταθείς στην Ιερισσό και κοιτάξεις απέναντι στο βουνό εκεί που κάποτε έβλεπες ένα καταπράσινο δάσος πλέον βλέπεις ένα γκρίζο βιομηχανικό τοπίο. Όπως χαρακτηριστικά λένε οι κάτοικοι «κάθε βράδυ βλέπουμε το δεύτερο φεγγάρι: τα φώτα και τους προβολείς του εργοστασίου που ξεπροβάλλει σε ένα σεληνιακό τοπίο».

Για την οικονομική καταστροφή αρκεί κανείς να ανατρέξει στην καταστροφική και (αναθεωρημένη προς το χειρότερο πλέον) σύμβαση παραχώρησης. Η αποικιοκρατικής φύσης σύμβαση είναι κομμένη και ραμμένη στα μέτρα της εταιρείας. Με μια σειρά από δεσμευτικά άρθρα το Ελληνικό Δημόσιο παραιτείται από κάθε αξίωση ενάντια στην εταιρεία, θεσμοθετείται η  διαιώνιση του μονοδιάστατου εξορυκτικού μοντέλου ως το μόνο αναπτυξιακό όραμα για την περιοχή, το ελληνικό κράτος δεν έχει κανένα δικαίωμα στα μεταλλεύματα μετά την εξόρυξή τους από τη γη, παύει η ποσόστωση 90/10 υπέρ της εντοπιότητας των απασχολούμενων και τέλος, το Ελληνικό Δημόσιο επί της ουσίας δεν δικαιούται να επιβάλλει πρόστιμα στην Εταιρεία καθώς κάτι τέτοιο μπορεί να θεωρηθεί «ουσιώδης οικονομική επιβάρυνση» εναντίον της [1]. Με λίγα λόγια, η εταιρεία εκ προοιμίου δεν ελέγχεται και οι εργαζόμενοί της (πολύ λιγότεροι από τα νούμερα στις διαφημίσεις της εταιρείας) είναι κατά κύριο λόγο μη ντόπιοι ενοικιαζόμενοι εργάτες [2].

Η κοινωνική καταστροφή είναι δυστυχώς εμφανής από την πρώτη βόλτα στα χωριά του δήμου Αριστοτέλη της ΒΑ Χαλκιδικής. Η εταιρεία πλέον έχει τον απόλυτο λόγο σε κάθε κοινωνική και οικονομική πτυχή. Ορίζει ποιος δουλεύει και ποιος δεν δουλεύει στα έργα, είναι παρούσα σε κάθε κοινωνική εκδήλωση, πραγματοποιεί επουσιώδεις μικροδωρέες που διαφημίζονται με τεράστιες ταμπέλες, απαγορεύει εκείνα τα επαγγέλματα και εκείνες τις δραστηριότητες που δεν συνάδουν με τη «μεταλλευτική ιστορία του τόπου». Οι αγροτικές καλλιέργειες έχουν καταστραφεί λόγω της αποστράγγισης του βουνού, οι μελισσοκόμοι και οι δασεργάτες έχουν περιοριστεί χωρίς γη για τις δουλειές τους και οι μικρές λιανικές επιχειρήσεις χάνονται[3]. Αυτό που επικρατεί είναι μια αίσθηση χωροκοινωνικής αδικίας: «η εταιρεία κλέβει τον τόπο και το μέλλον μας» όπως λένε κάποιοι ακόμη κάτοικοι των γύρω χωριών.

Η Ρέιτσελ Κάρσον στο εμβληματικό της βιβλίο «Σιωπηλή Άνοιξη»[4] μάς μιλάει για την άνοιξη που χάνει τους ήχους της στα παλιά αγροτικά τοπία των ΗΠΑ λόγω των ζιζανιοκτόνων και τις βιομηχανικές καλλιέργειες μεγάλης κλίμακας. Αντιθέτως και ειρωνικά, το τοπίο της Χαλκιδικής πλάι στις Σκουριές δεν είναι πλέον ήσυχο αλλά θορυβώδες: οι ήχοι του δάσους έχουν χαθεί και έχουν αντικατασταθεί από τη βουή των εκσκαφέων και των τρυπανιών. Και αυτή η βουή είναι καταστροφική. Γι΄αυτό το τοπίο είναι υπεύθυνη η Ελληνικός Χρυσός, γι΄αυτό αξίζει να την μνημονεύουμε και να την «ευχαριστούμε».

Φωτο:

www.hellas-gold.com

Σημειώσεις:

1. Περισσότερα για τις καταστροφικές πτυχές της σύμβασης παραχώρησης: https://www.efsyn.gr/stiles/apopseis/287084_na-mia-epizimia-gia-dimosio-symferon-symbasi/
2. Για μια ανάλυση σε σχέση με τους εργαζόμενους στην Ελληνικός Χρυσός βλ. και Κεφάλαιο 9 στο: https://www.didaktorika.gr/eadd/handle/10442/43832
3. Ο.π. Κεφάλαιο 14
4. https://en.wikipedia.org/wiki/Silent_Spring

Πηγή: epohi.gr

Το άρθρο Σ’ ευχαριστώ, ω εταιρεία! Του Γιώργου Βελεγράκη εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

Το όνομά τους παραπέμπει ετυμολογικά στο «πέρα από τη θάλασσα». Τα Διαπόντια Νησιά βρίσκονται βόρεια – βορειοδυτικά της Κέρκυρας και δυτικά της Αλβανίας. Από τα έντεκα κατοικούνται μόνο τα τρία: οι Οθωνοί, η Ερείκουσα και το Μαθράκι. Τα τρία αυτά νησιά εμφανίζονται για πρώτη φορά ως ενιαία γεωγραφική και διοικητική ενότητα με την ονομασία «Διαπόντια» σε βασιλικό διάταγμα του 1869, με το οποίο συγκροτείται ο Δήμος Διαποντίων. Σε παλαιότερες ενετικές και δυτικοευρωπαϊκές πηγές απαντούν αντίστοιχα ως Fano, Merlere και Samotraki ή Smotraki, ενώ στις πρώτες ελληνικές διοικητικές καταγραφές το Μαθράκι αναφέρεται ως «Σαμαθράκη».

Αυτό που χαρακτηρίζει και τα τρία νησιά είναι η πυκνή τους βλάστηση. Από δέντρα, υπάρχουν κυρίως κυπαρίσσια και ελιές, αλλά και καστανιές, πλατάνια και λίγα πεύκα. Η χαμηλότερη βλάστηση αποτελείται κυρίως από μυρτιές, σχίνα, πουρνάρια, ρείκια, κουμαριές, ασπάλαθους, θυμάρι, φασκόμηλο κ.ά. Στις ακτές εμφανίζονται χαρακτηριστικά παράκτια φυτά, όπως ο κρίνος της θάλασσας. Σε όλα τα νησιά, υπάρχει πλήθος από μικρούς οικισμούς, καθώς και διάσπαρτα αγροτόσπιτα. Η θάλασσα, ακόμη και στα μικρά λιμάνια τους, είναι πεντακάθαρη με γαλαζοπράσινο χρώμα, ελκυστική, σε σημείο που να θέλεις να βουτήξεις αμέσως βγαίνοντας από το καράβι.

Οι κάτοικοι των νησιών συνθέτουν ένα ιδιαίτερο μωσαϊκό. Υπάρχουν οι λιγοστοί γηγενείς που παραμένουν εκεί και τον χειμώνα, αλλά και πολλοί που κατάγονται από τα νησιά, ζουν στην Κέρκυρα και επιστρέφουν τους καλοκαιρινούς μήνες. Πολλοί από αυτούς είναι ιδιοκτήτες μικρών τουριστικών επιχειρήσεων, όπως ενοικιαζόμενα δωμάτια και καταστήματα. Στο μωσαϊκό αυτό έχουν προστεθεί και μετανάστες από την Αλβανία, οι οποίοι αποτελούν πλέον αναπόσπαστο μέρος της ζωής των νησιών, καθώς και Ιταλοί ιδιοκτήτες παραθεριστικών κατοικιών, ο αριθμός των οποίων βαίνει αυξανόμενος. Και βέβαια υπάρχουν οι απόγονοι όλων εκείνων που μετανάστευσαν στην Αμερική –και ήταν πάρα πολλοί– οι οποίοι έρχονται τα καλοκαίρια για να περάσουν λίγο χρόνο στο νησί των προγόνων τους. Αρκετοί έχουν επισκευάσει τις πατρογονικές ή μητρογονικές τους οικίες ή έχουν χτίσει καινούργιες, ενώ δεν λείπουν οι περιπτώσεις όπου στον κήπο κυματίζει, δίπλα στην ελληνική, και η αμερικανική σημαία.

Η πρόσβαση στα τρία νησιά γίνεται από την Κέρκυρα. Από το λιμάνι της πόλης πήρα το μικρό φέρι «Ευδοκία», στο οποίο φόρτωσα και τη μοτοσυκλέτα μου, για να τα επισκεφθώ με τη σειρά που τα προσεγγίζει το συγκεκριμένο καράβι. Υπάρχει επίσης καραβάκι που αναχωρεί από τον Άγιο Στέφανο, στη βόρεια Κέρκυρα, αλλά δεν μεταφέρει οχήματα. Καθώς ακολουθούσαμε την ακτογραμμή της Κέρκυρας, ένιωθα μεγάλη δυσφορία βλέποντας ξενοδοχεία και εξοχικές κατοικίες να ξεπροβάλλουν παντού μέσα από το πράσινο, αφήνοντας ελάχιστα τμήματα του τοπίου αδόμητα. Η Κέρκυρα δεν αποτελεί, βέβαια, εξαίρεση σε μια τάση που έχει μεταμορφώσει μεγάλο μέρος του ελληνικού τοπίου. Εκεί όπου κάποτε η δόμηση περιοριζόταν κυρίως στα χωριά και τους οικισμούς, με αποτέλεσμα μεγάλο μέρος του τοπίου να παραμένει ανέπαφο, σήμερα σχεδόν κάθε περιοχή μοιάζει δυνάμει οικοδομήσιμη, χωρίς το μάτι να μπορεί πια να αποδράσει από το μπετόν.

Ερείκουσα

Πρώτος σταθμός, έπειτα από δυόμισι ώρες ταξιδιού σε ένα ήρεμο Ιόνιο, η Ερείκουσα. Το όνομα του νησιού προέρχεται από την ερείκη, το γνωστό μας ρείκι, έναν θάμνο που αφθονεί στο νησί. Η ονομασία του παραμένει ουσιαστικά η ίδια από την αρχαιότητα. Ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος, τον 1ο αιώνα μ.Χ., αναφέρει στη Φυσική Ιστορία νησί με το όνομα Ericusa. Σε αρχαίες γεωγραφικές πηγές απαντούν επίσης οι μορφές Ἐρικοῦσσα στον Στράβωνα και Ἐρικώδης νῆσος στον Πτολεμαίο. Η Ερείκουσα είναι το δεύτερο σε μέγεθος νησί των Διαποντίων, με έκταση 4,5 τ.χλμ. και πληθυσμό 303 κατοίκους. Βέβαια, όπως και στα άλλα δύο νησιά, αρκετοί από αυτούς μοιράζουν τον χρόνο τους ανάμεσα στην Ερείκουσα και την Κέρκυρα.

Το λιμάνι είναι συγχρόνως και ο κύριος οικισμός του νησιού. Αυτό που χαρακτηρίζει την Ερείκουσα, πέρα από το πράσινο, είναι τα καλαίσθητα μονώροφα και διώροφα σπίτια, βαμμένα σε διάφορα χρώματα. Αν και πολλά είναι καινούργια, δεν διακρίνεται καμία αρχιτεκτονική παραφωνία. Δεξιά του λιμανιού απλώνεται η μεγάλη αμμώδης παραλία Πόρτο. Στην άκρη της, μετά το ύψος του σταθμού ηλεκτροπαραγωγής, δύσκολα πατά ανθρώπινο πόδι. Εκεί έστησα τη σκηνή μου, με τον ίσκιο να μου κρατά συντροφιά μέχρι τις έντεκα το πρωί.

Σχετικά κοντά μου είχε ήδη κατασκηνώσει μία ακόμη παρέα από τη Θεσσαλονίκη, ο Διαμαντής και ο Νικόλας. Ευγενικά παιδιά, που προσφέρθηκαν, μεταξύ άλλων, να με κρατούν ενήμερο μέσω μηνυμάτων για τις δυνατότητες ελεύθερου κάμπινγκ και στα άλλα δύο νησιά, μιας και θα πήγαιναν πριν από μένα. Άλλωστε, κάθε σκηνή σημαίνει και μία μικρότερη ανάγκη για νέα τουριστική δόμηση. Μόλις ξεστηθεί, το περιβάλλον παραμένει εντελώς ανέπαφο. Βέβαια, το ελεύθερο κάμπινγκ πρέπει να γίνεται με ευσυνειδησία. Δεν στήνουμε, για παράδειγμα, κοντά σε λουόμενους ούτε γεμίζουμε τον τόπο με χαρτιά τουαλέτας· τα μαζεύουμε σε πλαστική σακούλα. Φροντίζουμε επίσης να έχουμε μαζί μας ένα μικρό σκαλιστήρι. Μη με ρωτήσετε γιατί!

Τι κερδίζουμε με το ελεύθερο κάμπινγκ; Ακούμε και νιώθουμε τον άνεμο να φυσά πάνω στο σώμα μας μέσα στη νύχτα, ξυπνάμε νωρίς το πρωί και βλέπουμε τη μέρα να αναδύεται μπροστά μας, βουτάμε στη θάλασσα πριν κάνουμε οτιδήποτε άλλο και πίνουμε τον πρωινό μας καφέ μέσα σε ένα μαγευτικό τοπίο, αντί να είμαστε κλεισμένοι στους τέσσερις τοίχους ενός δωματίου. Και φυσικά δίνει τη δυνατότητα σε άτομα που δεν μπορούν να ανταποκριθούν στο κόστος ενός ξενοδοχείου να κάνουν διακοπές.

Εκτός από την Πόρτο, το νησί διαθέτει μία ακόμη ωραία αμμώδη παραλία, το Μπραγκίνι. Οι ονομασίες Πόρτο και Μπραγκίνι είναι ιταλικής προέλευσης και ανάγονται στην περίοδο της ενετοκρατίας. Στο Μπραγκίνι πήγα με τα πόδια. Η διαδρομή διαρκεί περίπου τριάντα πέντε λεπτά και περιλαμβάνει αρκετή ανάβαση. Δυστυχώς, δεν υπάρχει κάποιο μονοπάτι που να οδηγεί εκεί, παρά μόνο ο τσιμεντόδρομος. Στην παραλία βρήκα μια παρατημένη ομπρέλα για να προφυλαχτώ από τον ήλιο. Και στα τρία νησιά, παρά την πυκνή βλάστηση, οι παραλίες διαθέτουν ελάχιστη φυσική σκιά.

Το ψηλότερο σημείο του νησιού είναι το Σαντάρδο (134μ.). Αν και είναι σχετικά εύκολο να περιηγηθεί κανείς το νησί με τα πόδια, προκειμένου να γνωρίσει τους ενδιαφέροντες οικισμούς και τα διάσπαρτα αγροτόσπιτα, οργανωμένο δίκτυο μονοπατιών δεν υπάρχει. Η μοναδική πινακίδα που είδα να παραπέμπει σε πεζοπορική διαδρομή έγραφε «Μονοπάτι Πεζοπορίας Τίμιος Σταυρός», με αναγραφόμενη ημερομηνία ολοκλήρωσης την 24η Σεπτεμβρίου 2035, δηλαδή εννέα χρόνια μετά. Κάλλιο αργά παρά ποτέ. Αρκεί να μην πέσουν έξω στην ακριβή ημέρα παράδοσης του έργου!

Από τον φούρνο-καφέ του χωριού «Il Forno di Marlera» προμηθευόμουν τυρόπιτες, σπανακόπιτες και άλλα συναφή αρτοσκευάσματα, τα περισσότερα εκ των οποίων τα φτιάχνουν οι ίδιοι και είναι πολύ νόστιμα. Επίσης, πολύ καλό είναι το φαγητό που σερβίρουν μετά τις επτά το απόγευμα. Άλλες επιλογές για φαγητό είναι το εστιατόριο του Hotel Erikousa, ο Ανεμόμυλος, το Oasis Bar Restaurant και το BAER Erikousa.

Μοναδική παραφωνία στο νησί αποτελεί ο σκουπιδότοπος δίπλα στην παραλία Πόρτο, μέσα στους καλαμιώνες, ο οποίος εγκυμονεί σοβαρό κίνδυνο εκδήλωσης πυρκαγιάς. Όπως με ενημέρωσαν κάτοικοι, δύο κοντέινερ απορριμμάτων μεταφέρονται κάθε μήνα στην Κέρκυρα, αριθμός που δεν επαρκεί κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, όταν ο όγκος των απορριμμάτων αυξάνεται σημαντικά. Φυσικά, ούτε λόγος για ανακύκλωση σε κανένα από τα τρία νησιά.

Οθωνοί  

Το νησί απαντά ως Ὀθρωνός ήδη σε αρχαίες πηγές και ως Ὀθονοί στον Προκόπιο, τον 6ο αιώνα μ.Χ., ενώ η ακριβής ετυμολογία του τοπωνυμίου παραμένει αβέβαιη. Πάντως, καμία σχέση με τον βασιλιά Όθωνα! Οι Οθωνοί είναι το μεγαλύτερο από τα τρία νησιά, με έκταση 10,8 τ.χλμ. και πληθυσμό 386 κατοίκους. Απέχουν 12 ναυτικά μίλια από τις βορειοδυτικές ακτές της Κέρκυρας και 43 ναυτικά μίλια από το ακρωτήριο του Οτράντο της Ιταλίας, αποτελώντας έτσι το πλησιέστερο ελληνικό νησί στις ιταλικές ακτές. Κύριος οικισμός και λιμάνι του νησιού είναι ο Άμμος, όπου βρίσκονται τα περισσότερα καταλύματα και εστιατόρια, καθώς και τα δύο μίνι μάρκετ. Εκεί βρίσκεται και η ομώνυμη παραλία, που προσελκύει τον περισσότερο κόσμο.

Δύο είναι, κατά τη γνώμη μου, τα μεγάλα ατού του νησιού: η Άσπρη Άμμος και τα μονοπάτια του. Στη δυτική παραλία Άσπρη Άμμος φτάνεις μόνο με βάρκα και, ευτυχώς, είναι εντελώς ανοργάνωτη. Μόνη ενόχληση, τα φουσκωτά που συχνά αγκυροβολούν ακριβώς μπροστά στις παραλίες. Επειδή είμαι λίγο οξύθυμος, αλλά κυρίως επειδή πιστεύω ότι κάποιος/-α πρέπει να βρίσκεται εκεί για να τους συνετίζει, αφού δεν το κάνει το Λιμενικό, και να τους εξηγεί ότι δεν μπορούν να αγκυροβολούν δίπλα στους λουόμενους, ότι δεν είναι μόνοι σ’ αυτόν τον κόσμο και ότι οφείλουν να σέβονται τους άλλους, συνήθως είμαι εγώ αυτός που τα βάζει μαζί τους. Εκείνοι μου απαντούν συνήθως με ύφος τσαμπουκά, τσακωνόμαστε και τελικά μου χαλάει η διάθεση για την υπόλοιπη μέρα. Παρ’ όλα αυτά, νιώθω τουλάχιστον μια μικρή ικανοποίηση που δεν έμεινα παθητικός, αλλά αντέδρασα. Χρόνια ταξιδιών με έχουν οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι, για κάποιον λόγο, φουσκωτό και ενσυναίσθηση δεν πάνε μαζί.

Αυτό που χαρακτηρίζει τη συγκεκριμένη παραλία, όπως μαρτυρεί και το όνομά της, είναι η λευκή άμμος, τα διάφανα γαλαζοπράσινα νερά και οι απόκρημνοι ασβεστολιθικοί βράχοι που υψώνονται ακριβώς πίσω της. Πριν αποβιβαστούμε, η βάρκα μάς πήγε πρώτα στη Σπηλιά της Καλυψώς. Σύμφωνα με παλιά τοπική παράδοση, οι Οθωνοί ταυτίζονται με την ομηρική Ωγυγία και η σπηλιά με την κατοικία της Καλυψώς, όπου η νύμφη κράτησε τον Οδυσσέα για επτά χρόνια.

Στους Οθωνούς υπάρχει εκτεταμένο δίκτυο μονοπατιών, τα οποία στο παρελθόν εξυπηρετούσαν τις μετακινήσεις των κατοίκων. Στο διαδίκτυο είναι διαθέσιμος ένας πρόχειρος χάρτης με τις βασικές διαδρομές του νησιού. Τα περισσότερα περνούν από κατάφυτα σημεία, προσφέροντας σκιά στο μεγαλύτερο μέρος της πορείας. Η μακρύτερη και εντυπωσιακότερη διαδρομή είναι εκείνη που συνδέει το λιμάνι, τον Άμμο, με τον Σταυρό και στη συνέχεια με το Χωριό. Έχει μήκος περίπου 2,7 χλμ., είναι κυρίως ανηφορική, αλλά ήπιας κλίσης, και απαιτεί περίπου 50-60 λεπτά. Από το Χωριό ξεκινά το μονοπάτι προς το Ημεροβίγλι, το ψηλότερο σημείο του νησιού, στα 393μ., μήκους 1,2 χλμ. και διάρκειας περίπου 20-30 λεπτών. Η θέα από την κορυφή είναι πραγματικά εντυπωσιακή. Στην επιστροφή βρήκα και έφαγα νοστιμότατα βατόμουρα και σύκα.

Επίσης, από το Χωριό ένα σύντομο πλακόστρωτο μονοπάτι οδηγεί στη θέση «Ηλιοβασίλεμα», πάνω από την παραλία Ξυλοσέρμι. Κάθε απόγευμα πήγαινα ως εκεί για να βλέπω τον χρυσοκόκκινο ήλιο να βυθίζεται στο πέλαγος. Και κάθε φορά αναρωτιόμουν πώς είναι δυνατόν μια εικόνα που έχω δει εκατοντάδες φορές να διατηρεί αμείωτη τη δύναμή της, σαν να την αντικρίζω για πρώτη φορά. Την ιεροτελεστία του ηλιοβασιλέματος μοιραζόταν μαζί μου ο Αλέξανδρος, ένας ντόπιος που του άρεσε να μιλάει για το νησί και από τον οποίο έμαθα πολλά ενδιαφέροντα πράγματα. Δεν παρέλειψε, μάλιστα, να μου κάνει και ένα σύντομο ψυχογράφημα, με αφορμή τη μοναχική καλοκαιρινή περιδιάβασή μου, παροτρύνοντας με να επιδιώκω περισσότερη κοινωνική ζωή.

Η πρόσβαση στην παραλία Ξυλοσέρμι γίνεται μόνο διά θαλάσσης. Δυστυχώς, η βάρκα που πηγαίνει στην Άσπρη Άμμο δεν φτάνει μέχρι εκεί, καθώς, όπως μου εξήγησε ο βαρκάρης, η παραλία είναι αρκετά εκτεθειμένη στους δυτικούς ανέμους. Σύμφωνα με την τοπική ιστοσελίδα των Οθωνών, «[τ]ο όνομα βγαίνει από το ξύλο και το σέρνω. Ξυλεία που κοβόταν στα δάση του νησιού σερνόταν ως αυτή την ακτή για να φορτωθεί και να φύγει από τη θάλασσα». Κατά τη διάρκεια του ηλιοβασιλέματος, μια παρέα μεσηλίκων αναπολούσε εκείνες τις λίγες φορές που, παιδιά ακόμη, είχαν κατέβει στην παραλία από το απότομο μονοπάτι που υπήρχε τότε, για να μαζέψουν αλάτι.

Το Χωριό είναι ο παλιός ορεινός οικισμός των Οθωνών με πέτρινα σπίτια με κεραμοσκεπές, στενά σοκάκια και κατοικίες διάσπαρτες μέσα στο πράσινο. Είναι χτισμένο  στα 300 μ. υψόμετρο, πάνω από την απόκρημνη δυτική πλευρά του νησιού, χωρίς να είναι ορατό από τη θάλασσα, κάτι που το προστάτευε από τις πειρατικές επιδρομές. Οι κάτοικοί του ασχολούνταν με την ελαιοκαλλιέργεια και την παραγωγή λαδιού, ενώ πολλοί εργάζονταν ως ναυτικοί. Σταδιακά, καθώς ο κίνδυνος των πειρατικών επιδρομών εξέλιπε, πολλοί κάτοικοι εγκατέλειψαν το Χωριό και μετακινήθηκαν προς τον Άμμο, μετέπειτα διοικητικό και εμπορικό κέντρο των Οθωνών.

Ένα από τα χαρακτηριστικότερα τοπόσημα του νησιού είναι ο Φάρος των Οθωνών, γνωστός και ως Φάρος Καστρί, που βρίσκεται στο ακρωτήριο Καστρί, στο βορειοανατολικό άκρο του νησιού. Είναι ο πρώτος ελληνικός φάρος που συναντούν τα πλοία που πλέουν στο Ιόνιο από τον βορρά. Ο φάρος κατασκευάστηκε και πρωτολειτούργησε το 1872, δηλαδή οκτώ χρόνια μετά την ένωση των Επτανήσων με την Ελλάδα. Από τον Φάρο ξεκινά όμορφο μονοπάτι που, αφού περάσει από τα ερείπια ενός μικρού ενετικού φρουρίου καταλήγει στην παραλία Κάνουλα. Η διαδρομή δεν ξεπερνά τα δεκαπέντε λεπτά. Εκτός από τα σκάφη που είχαν δέσει ανοιχτά της παραλίας, ήμουν ο μόνος άνθρωπος εκεί. Περπάτησα μέχρι το τέλος της, στο τμήμα με τα φύκια, όπου η πρόσβαση στη θάλασσα ήταν ευκολότερη και δεν υπήρχαν φυσαλίδες που, όπως υπέθεσα, σχετίζονταν με την παρουσία των σκαφών.

Μία ακόμη μικρή πεζοπορική διαδρομή, μόλις 356 μέτρων, ξεκινά από τον δρόμο προς τον όρμο Φύκι και καταλήγει στην παραλία Καψολινάρι. Το μονοπάτι περνά μέσα από μυρτιές και σχίνα. Κι εδώ ένιωσα κάτι από την ήρεμη μοναχικότητα του Ροβινσώνα Κρούσου. Αναρωτιέμαι τι είναι εκείνο που με συνεπαίρνει τόσο στην εμπειρία μιας μοναχικής παραλίας. Ίσως μια μικρή, αναγκαία αναστολή της κοινωνικής συνύπαρξης; Μόνο η θάλασσα, η άμμος, το απαλό αεράκι και το φως. Βέβαια, όσο περνούν τα χρόνια, ζω όλο και πιο μοναχικά. Οι συναντήσεις με τους άλλους ανθρώπους γίνονται απλώς σύντομα διαλείμματα, παρόλο που γράφω όλο και περισσότερο για τον κοινωνικό δεσμό και την ανάγκη ενδυνάμωσής του. Ζούμε μέσα στην αντίφαση  – τουλάχιστον εγώ.

Το πρωί πριν από την αναχώρησή μου από το νησί, ακολούθησα την ανηφορική πεζοπορική διαδρομή μισής ώρας περίπου που ξεκινά από τον Άμμο, περνά από τα Μπεναρδάτικα και καταλήγει στα Δαμασκάτικα. Δυστυχώς, η διαδρομή δεν είναι καλά σηματοδοτημένη. Η αφετηρία βρίσκεται ακριβώς πίσω από το γήπεδο μπάσκετ, κοντά στην εκκλησία. Το μονοπάτι δεν ακολουθεί δεξιά τα πέτρινα σκαλοπάτια, αλλά συνεχίζει ευθεία, περνώντας από ένα μικρό τσιμεντένιο γεφύρι, όπου υπάρχει σχετική σήμανση. Στο άρθρο του Γεράσιμου Δημουλά «Οθωνοί, ο άγνωστος μικρός παράδεισος»,  αναφέρεται ότι «στα Μπεναρδάτικα κατοικούν από πολύ παλιά οι Αρώνηδες, ενώ η ονομασία καθιερώθηκε από τον Μπερνάρδο Αρώνη, κάτοχο μεγάλης έκτασης γης, όπως θυμούνται οι πιο παλιοί». Γενικότερα, πολλές από τις ονομασίες των μικρών οικισμών των Διαποντίων Νήσων προέρχονται από επώνυμα οικογενειών.

Μία ακόμη πεζοπορική διαδρομή, που δεν πρόλαβα όμως να πραγματοποιήσω, ξεκινά από τον οικισμό Δάφνη (213μ.), περνά από τον Φανό, ένα όμορφο σημείο θέας του νησιού, και καταλήγει στον όρμο Φύκι. Έχει μήκος περίπου 1,7χλμ. (Δάφνη–Φανός–Φύκι). Η διαδρομή καταλήγει σε έναν πετρώδη όρμο με παλιά προβλήτα, από όπου υπάρχει δυνατότητα συνέχισης προς τα δεξιά, με κατεύθυνση την παραλία Καψολινάρι.

Αρκετές φορές άκουσα στο νησί να μιλούν για το κυνήγι των τρυγονιών τα παλαιότερα χρόνια, όταν, όπως μου είπαν, «ήταν τόσα πολλά που γέμιζαν και έψηναν στον φούρνο ολόκληρα ταψιά». Τα Επτάνησα, συμπεριλαμβανομένων των Οθωνών, βρίσκονται πάνω στη μεταναστευτική διαδρομή των τρυγονιών, τα οποία, αφού ξεχειμωνιάσουν στην υποσαχάρια Αφρική, διασχίζουν την άνοιξη τη Σαχάρα και τη Μεσόγειο, επιστρέφοντας στις περιοχές αναπαραγωγής τους στην Ευρώπη. Σύμφωνα με την Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, το παράνομο ανοιξιάτικο κυνήγι των τρυγονιών συνεχίζεται ακόμη και σήμερα. Πρόκειται για μια πρακτική που, «παρά τις δεκαετίες απαγόρευσης, διαπράττεται κάθε χρόνο με μεγάλη ένταση κυρίως σε περιοχές της Ζακύνθου, της Κέρκυρας, των Παξών, Αντίπαξων αλλά και στις Διαπόντιες νήσους (Μαθράκι, Οθωνούς), όπου εξακολουθεί να θεωρείται από μερίδα του τοπικού πληθυσμού ως “παραδοσιακή” δραστηριότητα». Η BirdLife εκτιμά ότι στα Ιόνια Νησιά σκοτώνονται παράνομα κάθε άνοιξη περίπου 70.000 τρυγόνια.

Στους Οθωνούς κατέλυσα στο ξενοδοχείο «Καλυψώ», οι ιδιοκτήτριες του οποίου ήταν ιδιαίτερα ευγενικές και εξυπηρετικές. Η παραλία Άμμος δύσκολα προσφέρεται για ελεύθερο κάμπινγκ, καθώς συγκεντρώνει αρκετούς λουόμενους. Εξαιρετικό φαγητό έφαγα στο εστιατόριο New York. Άλλες επιλογές είναι το Antonis Restaurant Beach Bar, το Marina Gastrobar και το Tasos.

Μαθράκι

Το Μαθράκι είναι το μικρότερο από τα Διαπόντια Νησιά, με έκταση 3,1 τ.χλμ και πληθυσμό 174 κατοίκους. Το λιμάνι του νησιού βρίσκεται στις Πλάκες, όπου υπάρχουν ελάχιστα κτήρια. Ανάμεσά τους είναι το Dolphins Restaurant και το ημιτελές κτήριο που στεγάζει την Κοινότητα, με τις γυμνές κολώνες του δευτέρου ορόφου να χάσκουν ακαλαίσθητα. Από το λιμάνι ξεκινούν δύο τσιμεντένιοι δρόμοι, οι οποίοι ενώνονται μεταξύ τους σχηματίζοντας κύκλο. Ο ένας διατρέχει κατά μήκος το κεντρικό, κατάφυτο τμήμα του νησιού, περνώντας από τους οικισμούς Κάτω Μαθράκι, Μπενάτικα, Κατσουράτικα, Φουριάτικα και Άνω Μαθράκι. Ο άλλος κινείται προς τα αριστερά, παράλληλα με το Πορτέλο, τη μεγάλη αμμώδη παραλία του νησιού. Η έκτασή της –φτάνει μέχρι το ακρωτήριο Αρβανίτικο– μας δίνει την αίσθηση μιας σχεδόν έρημης παραλίας. Τα νερά της είναι ρηχά, διάφανα και γαλαζοπράσινα. Στο νότιο άκρο της, περίπου 3χλμ. από το λιμάνι, βρίσκεται το Corfu Paradise Hotel-Restaurant, μία ακόμη επιλογή για φαγητό στο νησί. Μια εσοχή στην άκρη της παραλίας, μακριά από τα βλέμματα των λουόμενων, προσφέρεται για στήσιμο σκηνής.

Στη δυτική πλευρά του νησιού βρίσκεται η παραλία Φύκι, ένας μεγάλος όρμος με διάφανα γαλαζοπράσινα νερά. Η αμμώδης ακτή του καλύπτεται στο μεγαλύτερο μέρος της από φύκια. Η πρόσβαση γίνεται από το Κάτω Μαθράκι μέσω σύντομου μονοπατιού. Κι εδώ ήμουν εντελώς μόνος. Επέστρεψα πάλι στην παραλία αργά το απόγευμα για να παρακολουθήσω ένα ακόμη μαγευτικό ηλιοβασίλεμα.

Όσον αφορά τα μονοπάτια, κατά μήκος του κύριου δρόμου υπάρχουν αρκετές ξύλινες πινακίδες που υποδεικνύουν επιμέρους πεζοπορικές διαδρομές, επί το πλείστον σύντομες, όπως από τις Αργυάδες στο Γιανούλη, από την περιοχή Ντούφος προς την παραλία Πορτέλο ή από το Δημοτικό Σχολείο στο Άνω Μαθράκι προς το Παρατηρητήριο. Υπάρχει ακόμη πεζοπορική διαδρομή προς τον Κόντρακα, το παλιό λιμάνι του Μαθρακίου, ενώ το Eureka Glamping έχει χαρτογραφήσει μια μεγαλύτερη διαδρομή μήκους περίπου 5χλμ.

Στο Άνω Μαθράκι βρίσκεται το πολύ όμορφο παραδοσιακό καφενείο «Κεντρικόν», που το λειτουργεί από το απόγευμα και μετά η πρόσχαρη και φιλόξενη Χρύσα. Είναι ένας από τους χώρους όπου μπορεί κανείς να συναντήσει και να πιάσει κουβέντα με ντόπιους. Στο νησί υπάρχει ακόμη το Al Fresco Cafe & Bar, ένας χώρος εντελώς διαφορετικού ύφους. Εκεί κοντά, όταν «κατάφερα», κάνοντας όπισθεν, να ρίξω τη μοτοσυκλέτα μου σε ένα χωράφι, οι άνθρωποι έσπευσαν αμέσως να με βοηθήσουν να τη σηκώσω.

Μεγάλη εντύπωση μου έκαναν τα δεκάδες εγκαταλελειμμένα αυτοκίνητα, φορτηγά και μπουλντόζες που συναντά κανείς σε οικόπεδα, κατά μήκος των δρόμων ή ακόμη και κοντά στη θάλασσα. Πρόκειται για ένα σοβαρό πρόβλημα που απαντά σε πολλά ελληνικά νησιά και συνδέεται, μεταξύ άλλων, με το υψηλό κόστος μεταφοράς των οχημάτων σε εγκαταστάσεις απόσυρσης και ανακύκλωσης εκτός νησιού. Θα ήταν επομένως σκόπιμο οι τοπικές αρχές να πιέσουν το αρμόδιο υπουργείο για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση ενός προγράμματος απομάκρυνσής τους.

Το νησί δεν διαθέτει μίνι μάρκετ. Αυτό σημαίνει ότι οι κάτοικοι αγοράζουν τις προμήθειές τους από την Κέρκυρα και τις παραλαμβάνουν με το καράβι. Ό,τι αποτελεί για εμάς μια απλή καθημερινή διαδικασία, γι’ αυτούς απαιτεί προγραμματισμό, χρόνο και υπομονή. Ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης το γεγονός ότι στο Μαθράκι δεν υπάρχει αστυνομία και λιμενικό. Η ιστοσελίδα του Μαθρακίου προσφέρει αρκετές πληροφορίες για το νησί, αλλά είναι διαθέσιμη μόνο στα αγγλικά.

Υπέροχες παραλίες, πυκνή βλάστηση, σκιερά μονοπάτια, λίγοι επισκέπτες, νόστιμο φαγητό, ευγενικοί άνθρωποι είναι μερικοί μόνο από τους λόγους για τους οποίους αξίζει να γνωρίσει κανείς τα Διαπόντια Νησιά. Νησιά με τον ανθρώπινο μόχθο αποτυπωμένο στο τοπίο τους, φορτωμένα με ιστορίες μετανάστευσης, αλλά και με τους κινδύνους της τουριστικής ανάπτυξης να ελλοχεύουν.

Αρκετά χρήσιμο και κατατοπιστικό για τα Διαπόντια Νησιά είναι παλαιό άρθρο του Αντώνη Ιορδάνογλου στο πάλαι ποτέ ταξιδιωτικό περιοδικό Passport. Ενδιαφέροντα κείμενα βρήκα επίσης στο Travel.gr. Ας σημειωθεί ότι σε κανένα από τα τρία νησιά δεν υπάρχει φαρμακείο, βενζινάδικο ή ΑΤΜ.

*Ο Γεράσιμος Κακολύρης διδάσκει σύγχρονη ευρωπαϊκή φιλοσοφία στο Τμήμα Φιλοσοφίας του ΕΚΠΑ (gkakoliris@gmail.com).

Το άρθρο Περιδιαβαίνοντας τα Διαπόντια Νησιά (Ερείκουσα, Οθωνοί, Μαθράκι) εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

Υπάρχει ένα βουητό σε αυτό το δάσος που δεν έχει καμία σχέση με τα πεύκα. Είναι χαμηλό, συνεχές, σχεδόν βιομηχανικό. Προέρχεται από τον σταθμό συμπίεσης που ωθεί το φυσικό αέριο του Αζερμπαϊτζάν μέσα στο ιταλικό δίκτυο. Βρισκόμαστε στην Απουλία, στις ακτές της Αδριατικής του Salento: San Foca, Melendugno, το σημείο όπου ο Νότιος Διάδρομος του Φυσικού Αερίου αγγίζει τη γη για πρώτη φορά στην Ευρώπη. Εδώ έζησαν οι Μεσσάπιοι, από δω πέρασαν και οι Βυζαντινοί. Αλλά εκείνη η ιστορία δεν προετοίμασε κανέναν για αυτόν τον θόρυβο. Τις πιο καθαρές μέρες, στον ορίζοντα διακρίνεται η Αλβανία.

Στο κινητό μου φτάνει ένα βίντεο από εκείνη ακριβώς την ακτή: χιλιάδες άνθρωποι διαμαρτύρονται ενάντια σε ένα πολυτελές θέρετρο που συνδέεται με την οικογένεια Τραμπ στο νησί Sazan (πρώην σοβιετική βάση χημικών όπλων, τώρα καταφύγιο φλαμίνγκο), φωνάζοντας «Η Αλβανία δεν πωλείται». Δεν είναι απλώς μια ηχώ στο παρόν. Είναι το πεπρωμένο που επαναλαμβάνεται σε κάθε «ζώνη θυσίας», από τη μία ακτή στην άλλη της ίδιας θάλασσας, είτε έχουν περάσει ογδόντα χρόνια είτε δύο εβδομάδες.

Εν τω μεταξύ, η ανάγκη κατασκευάζεται αλλού. Ο Μάριο Ντράγκι, ως πρωθυπουργός, ρώτησε τους δημοσιογράφους στις 6 Απριλίου 2022: «Προτιμούμε την ειρήνη ή το κλιματιστικό αναμμένο;» Με αυτό το ερώτημα, μετέτρεπε μια γεωπολιτική απόφαση σε οικιακή υπόθεση. Το κλιματιστικό μπαίνει στην πρόταση ως γεγονός, όχι ως επιλογή: ήταν ήδη εκεί, ήταν ήδη αναμμένο, ήταν ήδη απαραίτητο. Δεν συζητάμε για το αν θα το έχουμε, συζητάμε μόνο για το τι είμαστε διατεθειμένοι να θυσιάσουμε για να το διατηρούμε αναμμένο. Η ανάγκη δεν προκύπτει, κατασκευάζεται και αυτό που κατασκευάζεται δεν τίθεται υπό αμφισβήτηση. Έκτοτε, αυτή η ερώτηση, έχει κολλήσει πάνω μου, σαν πέτρα στο παπούτσι μου.

SAN FOCA

Εκεί φτάνει, από τον πυθμένα της Αδριατικής, ο TAP (Trans Adriatic Pipeline), ο αγωγός που μεταφέρει το αέριο από το Shah Deniz, του Αζερμπαϊτζάν, στο εθνικό ιταλικό δίκτυο, στον «Νότιο Διάδρομο Φυσικού Αερίου» που σχεδίασαν οι Βρυξέλλες και το Μπακού, ο οποίος, μόλις φτάσει στην ξηρά, γίνεται τοπική υπόθεση, με ελαιόδεντρα να μεταφυτεύονται και ένα δάσος να περιφρουρείται για χρόνια από το κίνημα NoTAP.

Όταν μια υποδομή χαρακτηρίζεται ως «κρίσιμη», κάτι αλλάζει στη νομική ορολογία: ένας αποκλεισμός, μια πικετοφορία, μια πορεία διαμαρτυρίας δεν αποτελούν, πλέον, διαφωνία, αλλά κάποια «τρωτά σημεία» που η εξουσία πρέπει να «διαχειριστεί». Πρόσφατα ρεπορτάζ περιγράφουν αυξημένη επιτήρηση γύρω από τον αγωγό TAP – περιπολίες, κάμερες, φάκελοι – και μαζί με αυτήν, αυξάνεται και ο αριθμός εκείνων που καταλήγουν εντός μιας περιμέτρου κινδύνου, που έχει σχεδιαστεί για αγωγούς φυσικού αερίου, όχι για ανθρώπους.

ΕΞΕΓΕΡΣΕΙΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΚΑΝΟΥΝ ΘΟΡΥΒΟ

Για να κατανοήσουμε αυτόν τον  μηχανισμό, πρέπει να γυρίσουμε πίσω. Πέρασα εβδομάδες στα Κρατικά Αρχεία του Μπάρι μελετώντας προσεκτικά ένα αρχείο του 1942: την εξέγερση του Monteleone της Απουλίας, στην επαρχία της Foggia, την οποία ανασυνέθεσε ο Vito Antonio Leuzzi στο βιβλίο του «Donne Contro la Guerra» (2016). Μια ομάδα γυναικών, συζύγων και μητέρων ανδρών που βρίσκονταν στο μέτωπο, μπλόκαρε την αναγκαστική κατάσχεση των σιτηρών που είχε διατάξει το καθεστώς εν μέσω πολέμου. Ήθελαν να φάνε και το εξέφραζαν με το σώμα τους, στους δρόμους. Η απάντηση του κράτους ήταν ένα νομικό τέχνασμα, μια εγκληματική κατηγορία προσαρμοσμένη έτσι ώστε να μην μπορεί να χαρακτηριστεί ως πολιτική πράξη. Οι γυναίκες του Monteleone δεν έχουν μείνει στην ιστορία ως επαναστάτριες, αλλά ως μια ανωμαλία που έπρεπε να αρχειοθετηθεί.  Και τις βρήκα στα αρχεία, αρχειοθετημένες όλες μαζί, σχεδόν τόσο ανώνυμες όσο και το χαρτί που τις περιέχει.

Το ίδιο μοτίβο επανεμφανίζεται στις καταλήψεις του Arneo. Μεταξύ του Δεκεμβρίου 1949 και του Ιανουαρίου 1950, χιλιάδες εργάτες του Salento κατέλαβαν τα λατιφούντια μεταξύ του Nardò, Copertino και Veglie. 40.000 ακαλλιέργητα εκτάρια ανήκαν σε 81 οικογένειες, ενώ 20.000 εργάτες ζούσαν σε απόλυτη φτώχεια με μια ανεργία που ξεπερνούσε το 50%, και για να ξεφύγουν από τους ελέγχους, μετακινούνταν τη νύχτα με ποδήλατα. Ο υπουργός εσωτερικών Scelba ανέπτυξε χιλιάδες ένοπλους άνδρες, ακόμη και στρατιωτικά αεροσκάφη. Στις 14 Φεβρουαρίου 1950, η αστυνομία άνοιξε πυρ. Αυτές οι εκτάσεις απέχουν μόλις λίγα χιλιόμετρα από το Melendugno, το San Foca και το δάσος που το κίνημα NoTAP υπερασπίζεται εδώ και χρόνια. Κάθε φορά, ο ίδιος μηχανισμός: η άρνηση της τοπικής κοινότητας γίνεται «διασάλευση της δημόσιας τάξης», και η «διασάλευση της δημόσιας τάξης» δικαιολογεί όχι μόνο τη βία, αλλά και τη λήθη. Πολύ λίγες από αυτές τις εξεγέρσεις έχουν καταγραφεί στη δημόσια μνήμη.

Η ΙΔΙΑ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ, ΣΗΜΕΡΑ

Μεταξύ του Monteleone και του San Foca, μεσολαβούν σχεδόν τριακόσια χιλιόμετρα και ογδόντα χρόνια απόστασης, δύο διαφορετικές Απουλίες: το Tavoliere delle Puglie (ο σιτοβολώνας της Ιταλίας) και το Salento των ελαιόδεντρων. Δεν είναι η ίδια γη, είναι η ίδια γραμματική της εξουσίας. Το δάσος του San Foca, οι διώξεις, οι εντολές απομάκρυνσης, οι δίκες για τους αποκλεισμούς των δρόμων ανταποκρίνονται στη λογική που δίκασε τις γυναίκες του σιταριού. Όποιος διακόπτει την κυκλοφορία ενός πόρου – τότε σιτάρι και σήμερα φυσικό αέριο – κατηγοριοπείται ως κίνδυνος, όχι ως πολιτικό υποκείμενο με δικαίωμα λόγου. Στην δικαστική αίθουσα- bunker του Lecce, σε μια αυθόρμητη δήλωση που δημοσιοποιήθηκε από το κίνημα NoTAP, ένας ακτιβιστής εξήγησε γιατί συνέχιζε να φωτογραφίζεται σε απαγορευμένους χώρους αντί να κρύβεται: όχι από περιφρόνηση, αλλά λόγω μιας ηθικής επιταγής που δεν ένιωθε την ανάγκη να αιτιολογήσει ενώπιον ενός δικαστή. Το μόνο του παράπονο που ήταν ότι δεν είχε κάνει αρκετά. Ογδόντα χρόνια πριν, στο Monteleone, ούτε οι γυναίκες είχαν κρυφτεί.

ΟΥΤΕ ΕΔΩ, ΟΥΤΕ ΑΛΛΟΥ

Η κριτική του κινήματος NoTAP άγγιξε και τα κόστη. Τον Μάιο του 2022, με βάση τα στοιχεία της Τελωνειακής Υπηρεσίας, αποκαλύφθηκε ότι το αέριο του Αζερμπαϊτζάν της TAP κόστιζε τρεις φορές περισσότερο από αυτό που εισάγεται από τη Νορβηγία ή την Αλγερία, μια επιβάρυνση που θα παραμείνει στον λογαριασμό για είκοσι πέντε χρόνια, όσο δηλαδή διαρκούν οι υπογεγραμμένες συμβάσεις. Το νήμα που συνδέει αυτούς τους αριθμούς με το Μπακού είναι το ίδιο που ισχυρίζεται το κίνημα στην καμπάνια του «Ούτε εδώ, ούτε αλλού»: όσοι διαμαρτύρονται εδώ καταλήγουν να πληρώνουν δύο φορές. Υπάρχει όμως και μια άλλη σύνδεση που αποκάλυψε το άρθρο της Linda Maggiori στην εφημερίδα L’Indipendente τον Ιανουάριο του 2026: η SOCAR, η κρατική εταιρεία ορυκτών καυσίμων του Αζερμπαϊτζάν που διαχειρίζεται το αέριο της TAP, θα αγοράσει το διυλιστήριο API στη Falconara Marittima για τρία δισεκατομμύρια ευρώ, αποκτώντας έτσι τον έλεγχο ενός σημαντικού μέρους του ιδιωτικού ενεργειακού τομέα της Ιταλίας.

Το Αζερμπαϊτζάν, το οποίο δεν μπορούσε να καταδικαστεί από την Ευρώπη επειδή είναι ο εναλλακτικός -έναντι της Ρωσίας- προμηθευτής φυσικού αερίου, χρησιμοποιούσε τα όπλα που πωλούνταν από τις Beretta και Leonardo στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ, προκαλώντας χιλιάδες θανάτους και μαζική έξοδο του αρμενικού πληθυσμού. Φυσικό αέριο από το Μπακού με αντάλλαγμα ιταλικά όπλα. Μια συμφωνία που συντηρεί τόσο τον αγωγό φυσικού αερίου όσο και το καθεστώς, και που καθιστά το San Foca έναν τερματικό σταθμό όχι μόνο ενεργειακού χαρακτήρα.

Στο δικαστικό μέτωπο, ο χρόνος κινείται αντίστροφα, και όχι τυχαία. Ένα διάταγμα ασφαλείας του 2019, το λεγόμενο «Salvini bis», αύξησε τις ποινές  έως και πέντε χρόνια για όσους προκαλούν φθορές σε περιουσιακά στοιχεία ή αντιστέκονται στις δυνάμεις της τάξεως στη διάρκεια μιας διαμαρτυρίας.

Το αναφέρει η Anna Di Ronco, ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο του Έσσεξ, σε μια έρευνα που δημοσιεύτηκε στο The Conversation, το 2021: η δίκη εναντίον εκατό σχεδόν ακτιβιστών της NoTAP, η οποία βασίστηκε, κυρίως, σε μαρτυρίες αστυνομικών, ολοκληρώθηκε σε μόλις επτά μήνες, με τις ποινές σε ορισμένες περιπτώσεις να αυξάνονται από έξι μήνες σε πάνω από τρία χρόνια. Την ίδια περίοδο, η δίκη εναντίον της εταιρείας TAP για περιβαλλοντική καταστροφή αναβλήθηκε επανειλημμένα λόγω της πανδημίας. Το 2024, σύμφωνα με το L’ExtraTerrestre, η δίκη βρισκόταν ακόμη σε εξέλιξη με δεκαεννέα κατηγορούμενους και έναν δικαστή που είχε αλλάξει έξι φορές, ενώ ελλοχεύει ο κίνδυνος της παραγραφής πριν από την έκδοση της απόφασης. Είναι το ίδιο σενάριο που βρήκα στα αρχεία του Μπάρι. Η άδεια κατασκευής εκδίδεται γρήγορα, σχεδόν πάντα. Η αναγνώριση της ζημίας, αν γίνει, φτάνει πολύ αργά.

ΖΩΝΕΣ ΘΥΣΙΑΣ

Υπάρχει μια έκφραση που επανέρχεται συχνά σε αυτό το έργο: «ζώνες θυσίας» — είναι όρος που χρησιμοποιεί η ακαδημαϊκός Macarena Gómez-Barris για τα εδάφη, τα οποία αναγκάζονται να πληρώσουν το περιβαλλοντικό και κοινωνικό τίμημα του εξορυκτικού καπιταλισμού προς όφελος άλλων.

Μια έρευνα της εφημερίδας «Il Fatto Quotidiano» το 2020 υπολόγισε ότι η ΕΕ επέλεξε 149 έργα που αφορούν το φυσικό αέριο και τους σταθμούς επαναεριοποίησης, ενώ οι δικές της προβλέψεις δείχνουν μείωση της ζήτησης κατά 21% έως το 2030. Τα ορυκτά καύσιμα συνεχίζουν να χρηματοδοτούνται σαν να αποτελούν μέρος της ενεργειακής μετάβασης. Ο πολεοδόμος Keller Easterling αυτό το αποκαλεί «extrastatecraft», τον τρόπο, δηλαδή, με τον οποίο μια υποδομή παρουσιάζεται ως καθαρά τεχνικό ζήτημα για να αποφευχθεί η πολιτική συζήτηση.

Το 2011, ο TAP υποσχέθηκε την έγκριση της ΕΠΕ (Εκτίμηση Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων) εντός του τετάρτου τριμήνου του 2012.  Σχεδόν δεκατέσσερα χρόνια αργότερα, η εκδίκαση της υπόθεσης για την περιβαλλοντική καταστροφή βρίσκεται σε εκκρεμότητα. Η ανάγκη είχε μια πιο βολική ημερομηνία λήξεως από τη δικαιοσύνη. Υπάρχει επίσης μια ειρωνεία: το κλιματιστικό του Draghi, με τα καλοκαίρια όλο και πιο θανατηφόρα, κινδυνεύει τώρα να γίνει πραγματικά ζήτημα ζωής και θανάτου.  Όμως, είναι ακριβώς αυτό το αέριο που επηρεάζει το κλίμα, γεγονός που το καθιστά απαραίτητο.

ΜΙΑ ΑΝΟΙΧΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ

Το κλιματιστικό είναι ήδη αναμμένο, ο αγωγός έχει ήδη κατασκευαστεί και καθώς γράφω, τα εργοτάξια της Αδριατικής Γραμμής ανεβαίνουν τα Απέννινα Όρη από τη Sulmona προς την Bologna: 425 χιλιόμετρα, 2,5 δισεκατομμύρια ευρώ, και, καθοδόν, έχουν κόψει δέντρα, έχουν διασχίσει σεισμικά ρήγματα, έχουν καταστρέψει μια νεκρόπολη της Εποχής του Χαλκού στο Colfiorito. «Προσπαθούμε να σταματήσουμε το έργο εδώ και τουλάχιστον 15 χρόνια», δήλωσε ο Mario Pizzola της επιτροπής No Hub της Gas Abruzzo στην Altreconomia. «Τα είχαμε, σχεδόν, καταφέρει, όταν η Snam (Società Nazionale Metanodotti)* έδωσε νέα ώθηση στο έργο, χρησιμοποιώντας τον πόλεμο στην Ουκρανία ως πρόσχημα».

ΠΟΙΟΣ ΔΟΥΛΕΥΕΙ ΑΥΤΗΝ ΤΗ ΓΗ

Όταν ο αγωγός TAP έφτασε στο San Foca, το 2017, ξεριζώθηκαν δεκάδες αιωνόβιες ελιές από κτήματα οικογενειών που βιοπορίζονταν από αυτές για γενιές, προκειμένου να ανοίξει ο δρόμος για τον αγωγό. Αλλά αυτοί που αντιτάχθηκαν στον αγωγό δεν ήταν απλώς ένα κίνημα αγροτών.

Η επιτροπή, που ιδρύθηκε στα τέλη του 2011, αποτελούνταν σε μεγάλο βαθμό από περιβαλλοντικές οργανώσεις και μεμονωμένους πολίτες, οι οποίοι είχαν ήδη πληγεί από χρόνια εργασίας στην Ilva, το εργοστάσιο παραγωγής ενέργειας με καύση άνθρακα στο Cerano και το εργοστάσιο τσιμέντου στην Galatina.

Εξελίχθηκε σε κίνημα επειδή συνδέθηκε με άλλους τοπικούς αγώνες: το Κίνημα της Ελιάς, που δημιουργήθηκε ενάντια στις εκριζώσεις  των δέντρων λόγω της  Xylella**, και μια επιτροπή μητέρων που συμμετείχε στη διαμαρτυρία.

Όχι μόνο όσοι δουλεύουν αυτή τη γη, λοιπόν, αλλά και όσοι απλώς ζουν σε αυτήν, μέσα σε μια λογική που αποφασίζεται αλλού, στις Βρυξέλλες, στο Μπακού, σε ένα διοικητικό συμβούλιο, το οποίο σπανίως αισθάνεται την ανάγκη να εξηγήσει γιατί αξίζει τον κόπο να ρημάξουν αυτοί οι τόποι.

Η γραμμή δεν σταματάει στο San Foca. Ανεβαίνει, αλλά όχι μέχρι τις Βρυξέλλες.

* Είναι η μεγαλύτερη εταιρεία διαχείρισης υποδομών φυσικού αερίου στην Ιταλία και από τις κορυφαίες στην Ευρώπη.

** Xylella fastidiosa: είναι ένα καταστροφικό φυτοπαθογόνο βακτήριο που προσβάλει τα αγγεία του ξύλου των φυτών και προκαλεί το θάνατό τους. Στην Ιταλία εντοπίστηκε για πρώτη φορά τον Οκτώβριο του 2013 στην περιοχή της Απουλίας (συγκεκριμένα στο Σαλέντο) και έκτοτε έχει καταστρέψει εκατομμύρια ελαιόδεντρα, αποτελώντας τον κυριότερο βιολογικό εχθρό της ελιάς.

πηγή: www.laterratrema.org

Το άρθρο Το San Foca δεν φαίνεται από τις Βρυξέλλες. Της Elettra Gotti εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

Το ελληνικό κράτος, ακόμα πριν θεσπίσει το γενικό πλαίσιο θαλάσσιας χωροταξίας, έσπευσε με την υπ’ αριθμ. 31722/4.11.2011 απόφαση της Επιτροπής Συντονισμού της Κυβερνητικής Πολιτικής στον τομέα του χωροταξικού σχεδιασμού και της αειφόρου ανάπτυξης¹ να ορίσει ένα πλαίσιο χωροταξίας για τις υδατοκαλλιέργειες, δημιουργώντας ζητήματα πιθανής σύγκρουσης διατάξεων και ανακολουθιών με το γενικό θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό που επρόκειτο να θεσμοθετηθεί μελλοντικά και ήδη προβλέφθηκε, έστω και υπό πίεση με την υπ’ αριθμ. 6 ΠΥΣ της 17/4/2025², βάζοντας έτσι η ελληνική πολιτεία για άλλη μια φορά το κάρο μπροστά απ’ το άλογο.

Με την υπό συνθήκες πίεσης της τότε κυβέρνησης που επρόκειτο πολύ άμεσα να αντικατασταθεί, πρωτοβουλία να δημιουργηθεί το πλαίσιο οριοθέτησης και αδειοδότησης βιομηχανικού τύπου περιοχών παραγωγής προϊόντων κυρίως ιχθυοκαλλιέργειας ξεκινούσε καθυστερημένα και με φανερή ανεπάρκεια μια ακόμα προσπάθεια να ιδρυθεί και να αδειοδοτηθεί με προχειρότητα και χωρίς συνολικό θαλάσσιο χωροταξικό μία δραστηριότητα που θα γιγάντωνε τις έως τότε υπάρχουσες μορφές υδατοκαλλιεργειών. Και τούτο διότι  επιτρέποντας την αύξηση των περιοχών υδατοκαλλιεργειών κατά 24 φορές (από 9.000 στρέμματα σε 240.000 στρέμματα)³ , οι μικρές μονάδες θα μετατρέπονταν σε μεγάλες, συγκεντρωμένες επιφάνειες μαζικής εγκατάστασης και λειτουργίας ιχθυοκλωβών, εκτοξεύοντας όχι μόνο την παραγωγή αλλά και τις περιβαλλοντικές δυσμενείς επιπτώσεις απ’ αυτήν τη γιγαντωμένη παραγωγή, οδηγώντας σε υποβάθμιση του τοπικού θαλασσίου περιβάλλοντος, τόσο απ’τη συνεπαγόμενη μεγάλη κατάληψη θαλασσίου υδάτινου όγκου για εκμετάλλευση, όσο και απ’τα παραγόμενα απ’ τους χιλιάδες ανατρεφόμενους ιχθύες απόβλητα. Αρκεί να αναλογιστεί κανείς τον βενθικό αντίκτυπο τόσο μεγάλων εκτάσεων παραγωγής απ’ τα παραγόμενα απόβλητα των εκμεταλλεύσιμων μαζικά θαλασσίων ειδών, τη χρήση πλαστικών και μικροπλαστικών που καταλήγουν στο θαλάσσιο περιβάλλον απ΄ την υδατοκαλλιέργεια και τα οποία πρόκειται να φτάσουν 336.530 τόνους/ανά έτος υπό το καθεστώς των ΠΟΑΥ⁴, αλλά και το σημαντικό στοιχείο της αλίευσης μαζικά ιχθύων ανοιχτής θάλασσας προκειμένου να τραφούν οι ιχθύες των υδατοκαλλιεργειών σε τέτοιο βαθμό που τα 15 εκατομμύρια αλιευμάτων ετησίως από τα 90 να καταλήγουν τροφή σε ιχθύες που εκτρέφονται σε θαλάσσιες μονάδες παραγωγής, ενώ για ένα κιλό ψάρι ιχθυοτροφείου απαιτείται ως τροφή, 1,2 κιλά αλιεύματος⁵ .

Πέραν όμως των οξυμένων περιβαλλοντικών προβλημάτων που μοιραία θα δημιουργήσουν οι γιγαντωμένες μονάδες παραγωγής – στο βαθμό που οι ΠΟΑΥ προβλέπουν τη γειτνίαση στην ίδια περιοχή παραγωγής διαφορετικών μονάδων/εταιρειών – το τρωτό τους σημείο βρίσκεται στην ίδια την ίδρυσή τους. Κι ενώ λοιπόν,  ο σχετικός χωροταξικός σχεδιασμός, ως κατ’επίφαση «συμμάζεμα» των άναρχα ιδρυθέντων ως τότε μονάδων υδατοκαλλιέργειας στη θαλάσσια επικράτεια (ΠΑΣΜ) προέβλεψε ως χρονικό όριο για την υποβολή αίτησης ίδρυσης των ΠΟΑΥ τα 3 έτη απ΄τη δημοσίευσή του⁶ συνεχίζει να είναι σε ισχύ έως και σήμερα⁷ , με αποτέλεσμα, μία μεταβατική κατάσταση να παγιοποιείται, τόσο σε βάρος του περιβάλλοντος, όσο και της νομοθετικής αξιοπιστίας και της εθνικής οικονομίας. Ή για να το πούμε αλλιώς, η κυβέρνηση σύρεται πίσω απ΄ τις εταιρείες, αδιαφορώντας έτσι το σκοπό της ίδρυσης των ΠΟΑΥ, δηλαδή την ανάγκη για άμεση και ασφαλή μετάβαση στη νέα μορφή λειτουργίας των οργανωμένων πια χωροταξικά υδατοκαλλιεργειών. Άλλωστε, μία προσωρινή ρύθμιση, με χρονικό απώτατο σημείο 3 ετών και χαρακτήρα μεταβατικό καθίσταται μονιμότερη και παγιώνεται ως κανόνας παραβιάζοντας κατάφορα τόσο τη συνταγματικά κατοχυρωμένη αρχή του κράτους δικαίου, όσο και της προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος, όπως σχετικά απεφάνθη το ΣτΕ με την υπ’αριθμ. 1694/2025 απόφαση.

Tα παραπάνω είναι αποκαλυπτικά τόσο της ανικανότητας της διοίκησης να εφαρμόσει έγκαιρα μια πολιτική, όσο όμως και της ανετοιμότητας των ενδιαφερομένων εταιρειών να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα που τους ζητάει η κεντρική διοίκηση, αφού απ’ τις 25 προβλεπόμενες για ίδρυση ΠΟΑΥ μόλις οι 7 έχουν θεσμοθετηθεί⁸ , ενώ οι υπόλοιπες φαίνεται να τελούν επί έτη στις καλένδες, κυρίως λόγω εσωτερικών παθογενειών, σχετιζομένων με τις Στρατηγικές Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ), αλλά και το απαρχαιωμένο πια, ειδικό χωροταξικό για τις Ιχθυοκαλλιέργειες, το οποίο, εν καιρώ αστραπιαίων ταχυτήτων και νέων επιστημονικών δεδομένων κι ως προς την κλιματική αλλαγή και τις συνέπειές της στην κλειστή, όλο και περισσότερο θερμαινόμενη θάλασσα της Μεσογείου, μετράει ήδη 15 χρόνια ζωής, φαίνεται γερασμένο και ανεπίκαιρο να καλύψει τις νέες περιβαλλοντικές και διατροφικές προκλήσεις.

Έχει ενδιαφέρον να σταθούμε εδώ στις ΣΜΠΕ, οι οποίες, φαίνεται να παρακωλύουν σε κάποιες περιπτώσεις την εξέλιξη των ΠΟΑΥ, όπως επισημάνθηκε παραπάνω. Ενδεικτικά, αναφέρουμε τη ΣΜΠΕ για την ΠΟΑΥ Πόρου, η οποία άνοιξε το χορό των απορρίψεων απ΄το ΚΕΣΥΠΟΘΑ⁹ , το οποίο με τη σειρά του έκρινε αυτήν παρωχημένη κι ανεπίκαιρη, άρα ανίκανη να προστατέψει αυτό, για το οποίο προβλέφθηκε ως υποχρέωση, το φυσικό περιβάλλον¹⁰ . Μάλιστα, παραθέτει η γνωμοδότηση του ΚΕΥΣΠΟΘΑ ότι η επίμαχη ΣΜΠΕ είναι τουλάχιστον 15ετίας για μια αδειοδότηση που επιχειρείται να αποκτηθεί σήμερα, ενώ επισημαίνεται η ανικανότητα της ΣΜΠΕ για την ΠΟΑΥ Πόρου να διασφαλίσει τη βιωσιμότητα του οικοσυστήματος. Άλλωστε και στην ΠΟΑΥ Λάρυμνας – Αταλάντης αναδείχθηκαν οι πλημμέλειες της σχετικής ΣΜΠΕ, η οποία ως σήμερα δεν έχει επιτρέψει την ίδρυση της ΠΟΑΥ. Με σχετικό έγγραφό της η Διεύθυνση Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης (ΔΙΠΑ) του ΥΠΕΝ ζητάει απ΄το φορέα διαχείρισης της εν λόγω υπό ίδρυση ΠΟΑΥ να αναθεωρήσει/επανασυντάξει τη ΣΜΠΕ, στο βαθμό που δεν αρκεί ως έχει, για να ελεγχθεί και να εκτιμηθεί ως προς τις προβλεπόμενες περιβαλλοντικές επιπτώσεις της ΠΟΑΥ, δείχνοντας έτσι την κακή σύνθεση της ΣΜΠΕ, η οποία σίγουρα χωλαίνει – σύμφωνα πάντα με τη ΔΙΠΑ – ως προς τη μη πραγματική απεικόνιση των συνεπειών στον Οπούντιο Κόλπο, ο οποίος ήδη έχει εμφανίσει φαινόμενα ευτροφισμού, αλλά και τη μη λήψη υπ΄όψιν της ήδη επιβεβαρυμένης κατάστασης στο βόρειο Ευβοϊκό απ’ την πολυετή λειτουργία μονάδων ιχθυοκαλλιεργειών. Ενδεικτικό της προβληματικής κατάστασης των ΣΜΠΕ και του σχεδιασμού των ΠΟΑΥ είναι και το γεγονός ότι ένα χρόνο αργότερα, την 10/4/2024, το ΥΠΕΝ επανέρχεται στη ΠΟΑΥ Λάρυμνας – Αταλάντης, απευθύνοντας εκ νέου έγγραφο στο φορέα διαχείρισης, ζητώντας επιτέλους να προσαρμόσει τη ΣΜΠΕ στα πραγματικά περιβαλλοντικά δεδομένα της περιοχής, λαμβάνοντας υπ’όψιν νέες ποιοτικές μετρήσεις που πρέπει να γίνουν στην περιοχή, αλλά και την κλιματική αλλαγή, σε συνδυασμό με την ανάλυση τρωτότητας, με τις παραμέτρους της μεταβολής της θερμοκρασίας, της αλλαγής της στάθμης της στάθμευσης, τα φαινόμενα πλημμυρών κλπ συμπεριλαμβανόμενες.

Φαίνεται λοιπόν ότι η αδυναμία της διοίκησης να εφαρμόσει όσα πρόχειρα και βιαστικά αποφάσισε για τη μετάβαση των υδατοκαλλιεργειών από τα μικρά μοντέλα παραγωγής σε βιομηχανικού τύπου καλλιεργητικές εκτάσεις, η απουσία των τοπικών κοινωνιών απ’τη διαβούλευση για την ίδρυση των ΠΟΑΥ, η επικράτεια των οποίων επηρεάζεται και πιθανότατα θίγεται σημαντικά απ΄τη λειτουργία τέτοιων γιγαντωμένων παραγωγικών μονάδων, έχουν προς το παρόν οδηγήσει τις εναπομείνασες για χωροθέτηση ΠΟΑΥ σε ανεπίσημη αναστολή. Τα φαινόμενα αυτά, σε συνδυασμό με τις οικονομικές δυσκολίες των εταιρειών ιχθυοκαλλιέργειας¹¹ και κυρίως την απουσία εν τοις πράγμασι ενός σύγχρονου, επίκαιρου, εξορθολογισμένου χωροταξικού για τις υδατοκαλλιέργειες γεννάν την ελπίδα στο περιβάλλον και τις τοπικές κοινωνίες της πιθανής αλλαγής της σχετικής πολιτικής και της κατεύθυνσης αυτής απ’τις τεράστιες μονάδες παραγωγής με τη μέγιστη απόδοση, σε μικρές, ήπιες, φιλοπεριβαλλοντικές και ποιοτικές μονάδες παραγωγής.

*O Παναγιώτης Λογγινίδης είναι δικηγόρος, Δρ Νομικής Πανεπιστημίου Τουλούζης Ι

1. ΦΕΚ Β’2505/2011
2. ΦΕΚ Δ’227/2025
3. Βλ. ιστότοπο ΑΚΤΑΙΑ, https://aktaia.org/el/
4. ό.π.
5. ό.π
6. Ά.6 άρθρου ΠΡΩΤΟΥ της ΚΥΑ 31722/2011.
7. Με την παρ.7 του ά. 111 του ν. 5243/2025 παρατάθηκε ο χρόνος κατάθεσης αίτησης ίδρυσης ΠΟΑΥ έως το Νοέμβριο έτους 2026.
8. Ενημερωτικό σημείωμα του ΥΠΕΝ της 28/4/2023.
9. Κεντρικό Συμβούλιο Χωροταξικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων του ΥΠΕΝ.
10. Συνεδρίαση της 29/7/2025.
11. Οικονομική κατάρρευση της Avramar α.ε., https://wearesolomon.com/mag/format-el/erevnes/exoume-20-meres-zoi-pos-i-polyethniki-avramar-eftase-ksana-konta-stin-katarefsi/

Το άρθρο Οι Περιοχές Οργανωμένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών (ΠΟΑΥ) σε αμφισβήτηση εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

Μετά ανεβήκαμε προς το μητροπολιτικό πάρκο, στην τέως ΔΕΘ δηλαδή, όπου είναι πραγματικά η μαγεία του πράσινου στο κέντρο της τσιμεντούπολης. Πλούσια χλωρίδα, διάφορες ποικιλίες δέντρων και φυτών, και ένα κλασσικό καφενεδάκι, χωρίς ηχορύπανση, που προσφέρει καφέδες, αναψυκτικά και ποτά.  Πάρα πολύ δροσιά μέσα στο κατακαλόκαιρο. Ήταν εφτάμισι το απόγευμα και σκεφτήκαμε ότι μια ζακετούλα δεν θα ήταν αχρείαστη σε λίγη ώρα. Χιλιάδες πουλιά διαφόρων ειδών μαζεύονταν τιτιβίζοντας στα δέντρα για να αποβραδιάσουν.

Αφήσαμε αυτή την ομορφιά γιατί είχαμε εισιτήρια για θεατρική παράσταση στο θέατρο Δάσους το ίδιο βράδυ.

Ανεβήκαμε στα κοιμητήρια της Ευαγγελίστριας από όπου ξεκινούν τα λεωφορεία που πάνε στο Θέατρο Δάσους κάθε βράδυ όταν υπάρχει παράσταση.

Το λεωφορείο ανεβαίνει πλάι στα κάστρα και μετά τον Άγιο Παύλο παίρνει το δρόμο -που σωστά μονοδρομήθηκε-που πάει στο θέατρο Δάσους και γυρνάει από Σαράντα Εκκλησιές. Θαυμάσαμε τη δύση του ηλίου πάνω από την πόλη και φτάσαμε άνετα στο θέατρο, χωρίς ουρές και εκνευρισμούς αγχωμένων οδηγών ΙΧ. Ελάχιστα αυτοκίνητα υπήρχαν στον δρόμο που προφανώς μεταφέρανε ανθρώπους που έχουν προβλήματα μετακίνησης. Χαρήκαμε μια πολύ ωραία παράσταση και κατεβήκαμε με τα πόδια το ωραίο αυτό βράδυ.

Γυρίσαμε ευχαριστημένοι στο σπίτι μας και περήφανοι που ζούμε σε μία κοινωνία που βάζει ως προτεραιότητα τις ανάγκες της για μία καλύτερη ζωή σε ένα όμορφο περιβάλλον και όχι σε μια κατεστραμμένη πόλη που η τύχη της έχει αφεθεί στα εργολαβικά συμφέροντα και την κερδοσκοπία, που βασίζεται σε άχρηστα φαραωνικά έργα, τύπου fly over και στην τσιμεντοποίηση των πάντων εις βάρος των δέντρων και του πράσινου.

Το άρθρο Όνειρο θερινής νυκτός εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

Ακολουθεί το κοινό ψήφισμα των φορέων:

Δεν υπάρχει άνθρωπος που να αγαπάει την Πάρο, που η καρδιά του να μην γέμισε θλίψη και θυμό μετά την πρόσφατη πυρκαγιά. Μια πυρκαγιά που ξεκίνησε από έναν κορεσμένο, χρόνια τώρα, ΧΥΤΑ για να κάψει στο διάβα της τα πλέον παρθένα μέρη του τόπου, με την σπάνια και δυσαναπλήρωτη χλωρίδα και πανίδα τους, καθώς και το βιός μερικών εκ των τελευταίων παραγωγών που έχουν απομείνει στο νησί.
Ενός ΧΥΤΑ που λειτουργούσε με ευθύνη εργολάβου, με μηνιαίες απευθείας αναθέσεις από το 2022, τις οποίες ενέκρινε ο πρόεδρος του ΦοΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου και Περιφερειάρχης, Γ. Χατζημάρκος.

Από πότε η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου είναι ουσιαστικά αρμόδια για την διαχείριση των απορριμμάτων Πάρου και Αντιπάρου; Από το 2021.

Μειώθηκε έκτοτε το κόστος λειτουργίας του ΧΥΤΑ για τους δημότες και τις δημότισσες Πάρου και Αντιπάρου; το κόστος σχεδόν τετραπλασιάστηκε!

Βελτιώθηκε μήπως η αποτελεσματικότητα στη διαχείριση των απορριμμάτων; Εδώ γελάμε πικρά…

Γνώριζαν οι διοικήσεις του Δήμου μας, η παρούσα και οι προηγούμενες, το διαχρονικό πρόβλημα και αμέλησαν να το κοινοποιήσουν στους δημότες και να διεκδικήσουν μαζί τους την αλλαγή του μοντέλου; Το γνώριζαν και δεν το ανέδειξαν.

«Καποδίστριας», «Καλλικράτης», μνημόνια και ιδιωτικοποιήσεις κατέστησαν την αυτοδιοίκηση μας κουφάρι δημοκρατικής έκφρασης, αναρμόδιο να πάρει την παραμικρή απόφαση δίχως την έγκριση διορισμένων κρατικών αρχών και υπηρεσιών παντελώς άσχετων με την συνθήκη της νησιωτικότητας.

Πλέον, Κεντρική και Περιφερειακή διοίκηση πριμοδοτούν νομοθετικά και χρηματοδοτικά μια αλλότρια, φρενήρη τουριστική και οικοδομική ανάπτυξη, τροφοδοτούμενη από τις αρπακτικές επενδύσεις πολυεθνικών ομίλων και επενδυτικών κεφαλαίων και το είδος τουρισμού που αυτές συνεπάγονται, οδηγώντας σταδιακά σε κατάρρευση τις ανεπαρκείς υποδομές του τόπου. Έχοντας ήδη στερήσει από τον Δήμο, τον καθ’ ύλην αρμόδιο για να εκφράσει την βούληση των Παριανών, την δυνατότητα να προστατεύσει τις ζωές, το περιβάλλον και τον πολιτισμό μας.
Ως πότε θα παρακολουθούμε βουβά την διάλυση του νησιού μας;

Οι Πολιτιστικοί Σύλλογοι, τα Σωματεία και οι Φορείς της Πάρου που συνυπογράφουμε αυτό το ψήφισμα, καλούμε κάθε άνθρωπο που αγαπάει την Πάρο σε αγώνα σωτηρίας του τόπου, που εκκινά με συλλαλητήριο στην πλατεία Μαντώς Μαυρογένους, το Σάββατο 8 Αυγούστου, στις 19:00.

Καλούμε τους ανθρώπους της τοπικής αυτοδιοίκησης πρώτου και δεύτερου βαθμού να αναλάβουν άμεσα πρωτοβουλίες για τις πιεστικές ανάγκες σε αποκομιδή απορριμμάτων, πυροπροστασία και αντιπλημμυρικά έργα, ώστε να προστατευθεί και το εναπομείναν αλώβητο φυσικό περιβάλλον.

Ζητάμε να μπορούμε να έχουμε έναν Δήμο με σύγχρονες υποδομές για τα απορρίμματα και την ανακύκλωση.
Ζητάμε να μπορούμε να προστατεύσουμε και να αποκαταστήσουμε τους καμένους μας τόπους.
Ζητάμε να μπορούμε να στηρίξουμε τους πληγέντες παραγωγούς μας.
Ζητάμε η Πάρος να μην προβάλλεται ως καρτ ποστάλ, αλλά να είναι ζωντανός τόπος με την κοινωνία της στο επίκεντρο.

ΖΗΤΑΜΕ ΠΙΣΩ ΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΣ

ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Αρχίλοχος Π.Σ.
Περιβαλλοντικός Σύλλογος Πάρου “Κεδρυάδες”
Πολιτιστικός Σύλλογος Άσπρου Χωριού ΑΤΛΑΝΤΙΣ
Πολιτιστικός Σύλλογος Προδρόμου “Σκόπας ο Πάριος”
Σύλλογος Μελισσοκόμων Πάρου
Σύλλογος Παραδοσιακού Οικισμού Παροικίας Πάρου
Ναυτικός Όμιλος Νάουσας Πάρου “Ναϊάς”
Σύλλογος Γυναικών Πάρου “Αρηίς”
Σύλλογος “Οι φίλοι του Δρυού”
Α.Μ.Ε.Σ. ΝΗΡΕΑΣ
Χορευτικός Όμιλος Νάουσας
Σύλλογος Γονέων και Κηδεμόνων του Γυμνασίου Νάουσας
Φίλοι Πάρκου Πάρου
Σύλλογος Παρίων Αντιπαρίων “η Εκατονταπυλιανή”
Σύνδεσμος Ναουσαίων Πάρου
Ομοσπονδία Παριανών Συλλόγων
ΑΜΕΣ ΜΑΡΠΗΣΣΑΙΚΟΣ
ΜΕΑΣ ΚΩΣΤΟΥ

Το άρθρο «Η Πάρος δεν αντέχει άλλες πληγές» Συλλαλητήριο το Σάββατο στο νησί-Κοινό ψήφισμα συλλόγων εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

«Αυτή η νίκη στο ΣτΕ είναι η πρώτη μάχη που κερδήθηκε στον αγώνα διαρκείας που θα απαιτήσει η ανάγκη να αποτραπεί η περιβαλλοντική καταστροφή του Ακρωτηρίου της Επανομής» σημειώνει μεταξύ άλλων ο Δήμος Θερμαϊκού τονίζοντας ότι ο αγώνας για τη διάσωση του φυσικού μας πλούτου συνεχίζεται.

Κάτοικοι, επιστήμονες, περιβαλλοντικές οργανώσεις, επαγγελματικές οργανώσεις, σωματεία ζητούν να  μη γίνει απόληψη τεράστιας ποσότητας άμμου (4,5 εκατομμύρια κυβικά μέτρα) για να χρησιμοποιηθεί στην ολοκλήρωση του 6ου προβλήτα του λιμανιού της Θεσσαλονίκης.

Η περιοχή είναι ένας από τους πιο αξιόλογους υγρότοπους στη βόρεια Ελλάδα και αποτελεί μέρος του Ευρωπαϊκού δικτύου προστασίας Natura 2000. Περιλαμβάνει τη λιμνοθάλασσα της Επανομής και την παράκτια ζώνη γύρω από το ακρωτήριο Μύτικας.

Οι προβλεπόμενες περιοχές αμμοληψίας βρίσκονται σε πολύ κοντινή απόσταση των ορίων της Θαλάσσιας Προστατευόμενης Περιοχής Natura2000 Λιμνοθάλασσα Επανομής και στη θαλάσσια Παράκτια Ζώνη, εγείροντας ερωτήματα σχετικά με την πιθανότητα και την έκταση στην οποία θα επηρεαστούν τα μοναδικά είδη και οι οικότοποι της προστατευόμενης περιοχής, όπως τα λιβάδια Ποσειδωνίας.

Απόληψη αμμώδους υλικού από τη θαλάσσια περιοχή του Ακρωτηρίου Επανομής για την κατασκευή του 6ου προβλήτα

Όχι αμμοληψίες από το ακρωτήρι της Επανομής

«Όχι στην αμμοληψία στο Ακρωτήρι Επανομής» είπαν κάτοικοι και φορείς-Συγκέντρωση στην πλατεία της Επανομής

Γιατί στεκόμαστε στο πλευρό όσων αντιδρούν για τις αμμοληψίες από το Ακρωτήρι Επανομής

Το άρθρο Το ΣτΕ «παγώνει» την αμμοληψία στο Ακρωτήρι της Επανομής εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

Με βάση τα στοιχεία ενημέρωσης που διαθέτει σχετικά με τη σύμβαση παραχώρησης των ακινήτων ιδιοκτησίας του Δήμου Θεσσαλονίκης εντός του οικοπέδου της ΔΕΘ, ανακοινώνει τα εξής:
Το απλό σκαρίφημα με τίτλο «Γενική Διάταξη Μητροπολιτικού Πάρκου» που παρουσιάστηκε στους επικεφαλής των παρατάξεων της αντιπολίτευσης κατά τη συνάντησή τους με τον Δήμαρχο Θεσσαλονίκης, δεν αποτελεί ούτε την ελάχιστη εγγύηση ώστε η σημερινή διοίκηση του δήμου να παραχωρήσει για 99 χρόνια (!) τις ιδιοκτησίες του, που αποτελούν δημόσια περιουσία. Κανένας ιδιώτης δεν θα παραχωρούσε με αντιπαροχή έστω και ένα ελάχιστο οικοπεδάκι του σε εργολάβο με αυτούς τους τελείως θολούς όρους. Προηγούμενες διοικήσεις είχαν εκφράσει ρητά σοβαρές επιφυλάξεις στην παραχώρηση της ιδιοκτησίας του δήμου και είχαν προσφύγει δικαστικά απέναντι στις βλέψεις της ΔΕΘ κερδίζοντας τις δίκες. Η νυν διοίκηση δεν δικαιούται να δώσει λευκή επιταγή στη ΔΕΘ και στο Υπερταμείο.
Το περιγραφόμενο στο σκαρίφημα ως «Μητροπολιτικό πάρκο 120 στρεμμάτων» δεν αποτελεί ενιαίο χώρο υψηλού πρασίνου, όπως είχε δεσμευτεί δημοσίως ο δήμαρχος, αλλά κατατμημένο χώρο, όπου συμπεριλαμβάνονται εκτάσεις και χρήσεις χαρακτηρισμένες ως «Ελεύθεροι Χώροι», χωρίς άλλη διευκρίνηση.
Τα νέα εκθεσιακά κτίρια θα έχουν έκταση 25 στρεμμάτων. Τα υφιστάμενα εκθεσιακά περίπτερα, που η ΟΕΔ έχει προτείνει τη διατήρησή τους, έχουν κάλυψη 15 στρεμμάτων και εσωτερική επιφάνεια 37,7 στρεμμάτων, καθώς διαθέτουν περισσότερους από έναν ορόφους. Θα μπορούσαν, δηλαδή, να εξασφαλιστούν τα 25 στρέμματα εκθεσιακού χώρου, που σχεδιάζονται ως εκθεσιακοί χώροι για τη ΔΕΘ, με διατήρηση και ανακατασκευή των υφιστάμενων περιπτέρων με (α) πολύ μικρότερο περιβαλλοντικό κόστος, (β) πολύ μικρότερη επιβάρυνση και καθυστέρηση, (γ) χωρίς κινδύνους από ρέματα κι αρχαία, (γ) πολύ μικρότερη δαπάνη, (δ) με διατήρηση των αρχιτεκτονικά σημαντικών περιπτέρων και της μνήμης της πόλης.

Δεν έχει εκπονηθεί καμιά περιβαλλοντική, κυκλοφοριακή ή οικονομοτεχνική μελέτη, που να διασφαλίζει το περιβάλλον και τη βιώσιμη προοπτική της ΔΕΘ, αλλά αυτές αφήνονται στην κρίση του όποιου ιδιώτη αναδόχου με τη γκρίζα διαδικασία της μελετοκατασκευής.
Τα 25 στρέμματα εκθεσιακών χώρων που σχεδιάζονται είναι κατά 40% λιγότερα από τον σημερινό λειτουργικό εκθεσιακό χώρο της ΔΕΘ (40 στρ.) και αναντίστοιχα προς τις απαιτήσεις ανάπτυξης κλαδικών εκθέσεων. Οι εμμονές της διοίκησης Αγγελούδη για εγκαταστάσεις αποκλειστικά εντός του κέντρου της πόλης, υπό τη δίκαιη πίεση των κατοίκων για περισσότερο πράσινο, οδηγούν σε συρρίκνωση της δημόσιας ΔΕΘ, προς όφελος ιδιωτικών ανταγωνιστικών εκθέσεων στην Αττική και όχι μόνο. Δυο καρπούζια σε μια μασχάλη…
Τέλος, καθοριστικής σημασίας για το νέο σχέδιο ανάπλασης της ΔΕΘ αποτελεί το γεγονός ότι η υπόσχεση για τροποποίηση του ισχύοντος Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου, που θα εγγυάται θεσμικά τις προτάσεις της διοίκησης του Δήμου Θεσσαλονίκης, δεν φαίνεται να υλοποιείται. Χωρίς αυτό, τα υπόλοιπα αποτελούν απλώς εξαγγελία καλών προθέσεων χωρίς την παραμικρή εγγύηση.

 Με βάση τα παραπάνω, η «Οργανωτική Επιτροπή Δημοψηφίσματος» δηλώνει ότι:
Αποτιμά θετικά τις κατακτήσεις της κοινωνίας των πολιτών, που απέτρεψαν καταστροφικά σχέδια διεκδικώντας περισσότερο πράσινο στην περιβαλλοντικά υποβαθμισμένη Θεσσαλονίκη.
Δεν συναινεί στην εν λευκώ παραχώρηση των ακινήτων του δήμου στη ΔΕΘ.
Εκκρεμεί η εκδίκαση της προσφυγής στο ΣτΕ, που έχει οριστεί για τον Οκτώβριο 2026, με την οποία ζητείται ακύρωση της απορριπτικής απόφασης σχετικά με τη διενέργεια δημοψηφίσματος, που έχει συγκεντρώσει τη συναίνεση 23.214 δημοτών της Θεσσαλονίκης.
Επιμένει ότι για ένα μείζον θέμα της πόλης, όπως αυτό του πραγματικού ενιαίου Μητροπολιτικού πάρκου και του μέλλοντος της βιώσιμης προοπτικής της ΔΕΘ, επιβάλλεται να ακουστεί η γνώμη των Θεσσαλονικέων.
Εκφράζει την έντονη δυσαρέσκειά της για την επιλογή να κλείσει το μείζον αυτό θέμα με απαράδεκτα συνοπτικές διαδικασίες μέσα στο κατακαλόκαιρο.

Το άρθρο ΟΕΔ: Δεν συναινούμε στην εν λευκών παραχώρηση της δημόσιας περιουσίας του Δήμου εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

Παρά τη διαχρονικά εκφρασμένη βούληση της κοινωνίας για αποκλειστικά δημόσια διαχείριση του νερού, παρά τη σειρά αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας που υπερασπίζονται τον αποτελεσματικό δημόσιο έλεγχο της ύδρευσης, η κυβέρνηση, αφού οδήγησε τους οργανισμούς ύδρευσης, αποχέτευσης και άρδευσης σε ασφυξία μέσα από υποστελέχωση, υποχρηματοδότηση και εκτίναξη του ενεργειακού κόστους, προχωρά δια της πλαγίας σε έμμεση ιδιωτικοποίηση της διαχείρισης του κύκλου του νερού.

H Πρωτοβουλία για τη Διασφάλιση της Δημόσιας Διαχείρισης του Νερού και to Φεστιβάλ για το νερό και τα κοινά αγαθά καλεί σε κινητοποίηση στις 19:00 έξω από τη Βουλή τονίζοντας ότι οι βουλευτές πρέπει να σταθούν προ των ευθυνών τους.

Σύμφωνα με το κάλεσμα, «το νομοσχέδιο δεν απαντά στα πραγματικά προβλήματα: τις διαρροές, τα γερασμένα δίκτυα, την έλλειψη προσωπικού, την ενεργειακή εξάρτηση, την υπεράντληση, την άναρχη κατανάλωση και την απουσία ολοκληρωμένου σχεδίου προστασίας των υδατικών πόρων. Αντί να ενισχύσει τους δημόσιους και δημοτικούς φορείς, μεταφέρει αρμοδιότητες, υποδομές, οικονομικές υποχρεώσεις και κρίσιμες αποφάσεις σε μεγαλύτερα εταιρικά σχήματα και σε ρυθμιστικούς μηχανισμούς απομακρυσμένους από τις τοπικές κοινωνίες».
Οι βασικές επιδιώξεις του νομοσχεδίου είναι:
– τιμολόγια που εγκρίνονται και εποπτεύονται από τη ΡΑΑΕΥ, απομακρύνοντας ακόμη περισσότερο την τιμολογιακή πολιτική από τις τοπικές κοινωνίες και τα αιρετά όργανα·
– συγκέντρωση αρμοδιοτήτων σε μεγάλα εταιρικά και υπερτοπικά σχήματα, με κεντρικούς πυλώνες την ΕΥΔΑΠ, την ΕΥΑΘ και τον ΟΔΥΘ Θεσσαλίας, σε συνέχεια ενός ευρύτερου σχεδιασμού για τη διαχείριση του νερού σε όλη τη χώρα·
κλειστές fast-track αναθέσεις έργων, με περιορισμένο ανταγωνισμό και ανεπαρκή δημόσια τεκμηρίωση της αναγκαιότητας, του κόστους και των περιβαλλοντικών συνεπειών τους·
– δημιουργία σοβαρής εργασιακής αβεβαιότητας, με μεταφορά προσωπικού σε νέα εταιρικά σχήματα χωρίς πλήρη και μόνιμη κατοχύρωση όλων των μισθολογικών, υπηρεσιακών και εργασιακών δικαιωμάτων·
– μετακύλιση του κόστους των νέων υποδομών, των επενδύσεων, των χρεών και των έργων λειψυδρίας στους καταναλωτές, μέσα από τη λογική της ανάκτησης κόστους.
Η κυβέρνηση, με προσχηματική επίκληση της λειψυδρίας και χωρίς να εφαρμόζει καμία σοβαρή πολιτική ορθολογικής, φιλοπεριβαλλοντικής και οικολογικής διαχείρισης στο σκέλος της ζήτησης του νερού, επιχειρεί να παρουσιάσει ως μονόδρομο αυτό που η κοινωνία έχει απορρίψει εδώ και χρόνια: την επιθετική είσοδο μεγάλων ιδιωτικών συμφερόντων στη διαχείριση του κύκλου του νερού.
Τα προβλήματα που υπάρχουν στον κύκλο του νερού δεν τα δημιούργησε από μόνη της η «πολυδιάσπαση» των ΔΕΥΑ. Τα δημιούργησαν η χρόνια υποχρηματοδότηση, η απουσία δημόσιου σχεδιασμού, η υποστελέχωση, η εργολαβοποίηση κρίσιμων λειτουργιών, η ενεργειακή ακρίβεια και η αντιμετώπιση του νερού ως κόστους που πρέπει να ανακτηθεί από τον πολίτη. Η απάντηση σε αυτά δεν είναι η κατάργηση της τοπικής διαχείρισης, αλλά η ενίσχυσή της με πόρους, προσωπικό, διαφάνεια και δεσμευτικό δημόσιο σχεδιασμό.

«Η βούληση της κοινωνίας, τα κινήματα του δημόσιου νερού και οι αποφάσεις του ΣτΕ διέσωσαν μέχρι σήμερα το νερό από το να ακολουθήσει τον δρόμο του ρεύματος: ιδιωτικοποίηση, χρηματιστικοποίηση, ρήτρα κόστους, ακριβοί λογαριασμοί και κοινωνικός αποκλεισμός. Το νερό δεν πρέπει να γίνει το επόμενο πεδίο κερδοφορίας των ίδιων συμφερόντων που κερδοσκόπησαν στην ενέργεια.
Είναι επίσης κρίσιμο ότι η πολιτική απόφαση προηγείται της γνώσης των πραγματικών δεδομένων. Πρώτα επιβάλλεται η μεταφορά και μετά θα ολοκληρωθούν αποτιμήσεις, τεχνικοί έλεγχοι, καταγραφή υποχρεώσεων, επενδυτικά σχέδια και εκτίμηση επιπτώσεων στα τιμολόγια. Αυτή η σειρά δεν συνιστά σοβαρή μεταρρύθμιση. Συνιστά προαποφασισμένη συγκεντροποίηση.
Η δυνατότητα των Δήμων να διατηρήσουν τυπικά την κυριότητα των παγίων δεν αναιρεί το πρόβλημα. Αν η χρήση, η διαχείριση, η εκμετάλλευση, η συντήρηση, τα έργα και η τιμολογιακή πολιτική μεταφέρονται στην ΕΥΔΑΠ ή την ΕΥΑΘ, τότε ο Δήμος μένει ιδιοκτήτης στα χαρτιά αλλά χάνει τον ουσιαστικό έλεγχο. Αυτό δεν είναι προστασία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Είναι αφαίρεση αρμοδιότητας με θεσμικό περιτύλιγμα.
Οι κατεπείγουσες διαδικασίες για τα έργα λειψυδρίας δεν μπορούν να λειτουργήσουν ως λευκή επιταγή για κλειστές αναθέσεις, ανεπαρκή περιβαλλοντικό έλεγχο και επιλογές έργων χωρίς δημόσια τεκμηρίωση. Η λειψυδρία απαιτεί σχέδιο εξοικονόμησης, προστασίας υδροφορέων, μείωσης διαρροών, επαναχρησιμοποίησης νερού, αλλαγής υδροβόρων πρακτικών και δημόσιας λογοδοσίας. Δεν αντιμετωπίζεται με εργολαβικές fast-track λύσεις που θα πληρωθούν από τους λογαριασμούς των πολιτών.
Η απόσυρση του νομοσχεδίου είναι το επόμενο κρίσιμο ορόσημο στον αγώνα για το δημόσιο νερό. Είναι μάχη που αφορά τους καταναλωτές, τους εργαζόμενους, τους αγρότες, τους Δήμους, τις τοπικές κοινωνίες και κάθε πολίτη που δεν θέλει το νερό να μετατραπεί σε ακόμη ένα ακριβοπληρωμένο εμπόρευμα».

Οι διοργανωτές της κινητοποίησης καλούν τα κόμματα, τους βουλευτές, τις τοπικές κοινωνίες, το συνδικαλιστικό κίνημα στον κύκλο του νερού, τους επιστημονικούς και αυτοδιοικητικούς φορείς να αντιδράσουν δυναμικά και συντονισμένα, ώστε να αποσυρθεί το νομοσχέδιο.
«Παρά τη σύμπλευση της κυβέρνησης με τα μεγάλα συμφέροντα και την προσπάθεια να ψηφιστεί το νομοσχέδιο μέσα στον προεκλογικό Αύγουστο μιας κυβέρνησης σε αποδρομή, υπάρχουν οι κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις που μπορούν να το αποτρέψουν για ακόμη μία φορά.
Το κίνημα του δημόσιου νερού έχει δώσει πολλές νικηφόρες μάχες τα τελευταία χρόνια. Και μπορεί να κερδίσει ξανά, αν η αντίδραση γίνει μαζική, τεκμηριωμένη και αποφασιστική.
Απαιτούμε:
– Άμεση απόσυρση του νομοσχεδίου.
– Πραγματική δημόσια διαβούλευση με Δήμους, ΔΕΥΑ, ΚΕΔΕ, ΕΔΕΥΑ, εργαζόμενους, αγρότες, επιστημονικούς φορείς και τοπικές κοινωνίες.
– Μαζική στελέχωση των οργανισμών ύδρευσης, αποχέτευσης και άρδευσης με τακτικό προσωπικό πλήρων δικαιωμάτων.
– Σταθερή δημόσια χρηματοδότηση για αντικατάσταση δικτύων, μείωση διαρροών, προστασία υδροφορέων και ενεργειακή αυτονομία.
– Μειωμένο ενεργειακό κόστος για τις ΔΕΥΑ και τους δημόσιους φορείς νερού.
– Καμία αύξηση τιμολογίων και καμία μετακύλιση του κόστους της λεγόμενης μεταρρύθμισης στους πολίτες.
– Καμία διακοπή νερού σε ευάλωτα νοικοκυριά και θεσμοθέτηση ουσιαστικής κοινωνικής προστασίας στην πρόσβαση στο νερό».

Το άρθρο Ούτε γη, ούτε ύδωρ! Να αποσυρθεί το νομοσχέδιο Δούρειος Ίππος εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

Το “Πρίνος CO₂” είναι ένα έργο CCS – δέσμευσης κι αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα. Η CCS είναι μια τεχνολογία που υπόσχεται ότι μειώνει τις εκπομπές CO₂ πριν φτάσουν στην ατμόσφαιρα. Η διαδικασία προβλέπει τη δέσμευση CO₂ στην πηγή παραγωγής του (δηλαδή τις βιομηχανίες και τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής), τη μεταφορά του και την αποθήκευσή του σε γεωλογικούς σχηματισμούς και σε κοιτάσματα πετρελαίου που έχουν εξαντληθεί, όπως είναι ο Πρίνος.

Το Alterthess μίλησε με τον Γεράσιμο Παπαδόπουλο, σεισμολόγο και μέλος του Συμβουλίου Διοίκησης του Ελληνικού Μεσογειακού Πανεπιστημίου, που έχει  συμμετάσχει ενεργά με γνωμοδοτήσεις και δημόσιες παρεμβάσεις στον αγώνα των κατοίκων για τους σοβαρότατους περιβαλλοντικούς κινδύνους που επιφυλάσσει ένα τέτοιας κλίμακας και φύσης έργο σε μια ήδη επιβαρυμένη περιοχή η οποία, όπως μας εξηγεί, βρίσκεται μάλιστα εν μέσω ενεργών ρηγμάτων.

Ακούστε το σχετικό podcast:

Έρευνα-σενάριο: Σταυρούλα Πουλημένη

Επεξεργασία ήχου-μοντάζ: Μενέλαος Εξίογλου

Το άρθρο “Πρίνος CO₂” εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.