Ένα καφενείο διαφορετικό από τα άλλα συμπληρώνει ένα χρόνο ζωής στην πόλη μας προτείνοντας ένα μοντέλο οργάνωσης της εργασίας που αντιτίθεται στην εκμετάλλευση ανθρώπου από ανθρώπο.
Ο λόγος για το παραδοσιακό καφενείο Ζερμινάλ το οποίο γεννήθηκε μέσα από την ανάγκη δημιουργίας μιας κολεκτίβας που καθημερινά θα αποφασίζει συλλογικά για κάθε ζήτημα μικρό ή μεγάλο. Χωρίς αφεντικό.
Στα πλαίσια του αφιερώματός μας για τους κοινωνικούς συνεταιρισμούς επισκεφθήκαμε το καφενείο και μιλήσαμε με δύο από τα μέλη της κολεκτίβας τα οποία μας μετέφεραν τόσο την λογική του εγχειρήματος όσο και τα συμπεράσματα της μέχρι σήμερα εμπειρίας τους.
Πως οδηγηθήκατε στην απόφαση δημιουργίας της κολεκτίβας Ζερμινάλ;
Η κολεκτίβα Ζερμινάλ προέκυψε από τις συζητήσεις που έγιναν στη συνέλευση της κατάληψης Libertatia. Μια ιδέα που αρχικά δημιουργήθηκε μέσα από την ανάγκη για μια πολιτική πρόταση που θα οδηγεί στο ξεπέρασμα της κρίσης και γενικότερα του υπάρχοντος μοντέλου εκμετάλλευσης ενώ ταυτόχρονα θα ικανοποιεί τον βιοπορισμό όσων συμμετέχουν. Ανάγκη όλων ήταν να προταθεί ένα μοντέλο εργασίας που θα διαφοροποιείται από τον εκμεταλλευτικό τρόπο παραγωγής και που θα στηρίζεται στην αυτοδιαχείριση σε όλα τα επίπεδα και στάδια του εγχειρήματος.
Γιατί επιλέξατε το καφενείο και τι συμβολίζει το όνομα που του δώσατε;
Σε καμιά περίπτωση δεν θέλαμε να προωθήσουμε ένα είδος διασκέδασης που θα σήμαινε εκτόνωση από την καθημερινή βία της εργασίας ούτε βέβαια θέτουμε την κατανάλωση αλκόολ ως πρόταγμα διασκέδασης. Ο λόγος που επιλέξαμε το καφενείο οφείλεται στην εμπειρία πολλών από εμάς στον κλάδο του επισιτισμού αλλά και στο μικρό κεφάλαιο που χρειαζόταν για να ξεκινήσει να λειτουργεί.
Όσον αφορά το όνομά του, Ζερμινάλ σημαίνει εμβρυακό, ότι κάτι τώρα γεννιέται. Με το όνομα αυτό θέλαμε να νοηματοδοτήσουμε την νέα κουλτούρα οργάνωσης της εργασίας που ξεκινά να αναπτύσσεται στην πόλη μας.
Πείτε μας λίγα λόγια για το πως λειτουργεί το καφενείο και γιατί διαφοροποιείται από μία οικογενειακή επιχείρηση;
Στο καφενείο αυτό οι έντεκα εργαζόμενοι του δουλεύουν ανάλογα με τις δυνατότητές τους και διανέμονται τα κέρδη σύμφωνα τόσο με τη προσφορά τους σε εργασία αλλά κυρίως σύμφωνα με τις ανάγκες τους. Έχει για μας σημασία σε ποια κατάσταση βρίσκεται ο καθένας και αυτό καθορίζει τόσο τις ώρες που εργάζεται συνεπώς και τα χρήματα που παίρνει. Επίσης μας ενδιαφέρει τα προϊόντα που προσφέρουμε να είναι μεν σε πολύ χαμηλή τιμή χωρίς όμως να γίνεται έκπτωση στην ποιότητα.
Όσον αφορά το δεύτερο ερώτημα η αυτοδιαχείριση διαφοροποιείται από το μοντέλο της αυταποασχόλησης που επικρατεί στις οικογενειακές επιχειρήσεις. Σημασία για εμάς έχει να κάνουμε κριτική στο ζήτημα της ιδιοκτησίας και της συσσώρευσης κερδών. Το εγχείρημα δεν στηρίζεται σε μια συγγενική σχέση αλλά στην ανάγκη όλων να ζήσουν και να εργαστούν με έναν διαφορετικό τρόπο που θα έρχεται σε αντιδιαστολή με το κυρίαρχο μοντέλο της μισθωτής εργασίας που αναπαράγει την εκμετάλλευση. Η αυτοδιαχείριση είναι δομικό στοιχείο όλης της προσπάθειας αυτής. Κάθε πρόβλημα που προκύπτει συζητιέται στην συνέλευση ενώ παράλληλα προσπαθούμε να κρατήσουμε ένα επίπεδο πολιτικών συμφωνιών σε σχέση με ευρύτερα κοινωνικά ζητήματα, τον ρατσισμό, τον σεξισμό, τον εθνικισμό κτλ.
Πόσο δύσκολο είναι ένα τέτοιο εγχείρημα να διευρυνθεί και σε άλλους τομείς της παραγωγής;
Εμείς πιστεύουμε ότι η αυτοδιαχείριση είναι μονόδρομος για την χειραφέτηση των εργαζομένων. Κατανοούμε βέβαια ότι είναι πολύ πιο εύκολο να λειτουργήσει έτσι μια ομάδα που συμφωνεί πολιτικά στο ζήτημα αυτό παρά ένα εργοστάσιο όπου οι εργαζόμενοι δεν έχουν συνειδητοποιήσει την έννοια της αυτοδιαχείρισης. Δεν αρκεί οι εργαζόμενοι να καταλάβουν τα μέσα παραγωγής τους, πρέπει να φτάσουν και στο κατάλληλο επίπεδο συνείδησης για να το πράξουν. Συν τοις άλλοις στον υπάρχον σύστημα ένα αυτοδιαχειριζόμενο εργοστάσιο θα έχει να αντιμετωπίσει το μπλοκάρισμα των αγορών και μια σειρά άλλων προβλημάτων. Για αυτό το λόγο προσπαθούμε να προωθήσουμε στην πόλη την λογική της αυτοδιαχείρισης με τον πολιτικό μας λόγο, ανοίγουμε συζητήσεις γύρω από το ζήτημα αυτό ενώ παράλληλα θεωρούμε πολλή σημαντική τη σύνδεση με άλλους συνεταιρισμούς και αυτοδιαχειριστικά εγχειρήματα. Προσπαθούμε έτσι να συμβάλουμε στην δημιουργία ενός δικτύου συνεταιριστικών εγχειρημάτων που θα αλληλοστηρίζονται τόσο για να γίνει εφικτή μια σχετική αυτάρκεια ανταλλαγής προϊόντων όσο και για να καταφέρουμε να δημιουργήσουμε νέες θέσεις εργασίας,
Πως αντιμετωπίζει ο κόσμος την προσπάθειά σας αυτή;
Υπάρχει γενικά μεγάλη ανταπόκριση στο εγχείρημα. Ο κόσμος έχει μάθει για το καφενείο και έρχεται να συνδράμει με όποιον τρόπο μπορεί. Φιλοξενούμε μουσικά συγκροτήματα της πόλης τα οποία αντιστέκονται στην εμπορευματοποίηση της μουσικής εκθέσεις φωτογραφίας ενώ παράλληλα οργανώνουμε και προβολές ταινιών. Παράλληλα μέσα από το διαδίκτυο με κείμενα στο blog μας προσπαθούμε να προωθήσουμε τόσο το μοντέλο αυτό οργάνωσης όσο και μια συνολικά διαφορετική κουλτούρα γύρω από την αυτοδιαχείριση.
Δεν τρέφουμε αυταπάτες. Γνωρίζουμε πολύ καλά τους συμβιβασμούς που προϋποθέτει ένα εγχείρημα για να είναι ανταγωνιστικό στο υπάρχον παραγωγικό σύστημα.Οι συμβιβασμοί είναι πλήρως συνειδητοί,μόνο εάν ένα αυτοδιαχειριστικό μοντέλο οργάνωσης της εργασίας είναι ανταγωνιστικό στο υπάρχον, θεωρούμε ότι τότε μπορεί να είναι άμεσα οικειοποιήσιμο από ενα μεγαλο μερος της κοινωνιας και αρα να έχει προοπτική. Επαναστατική προοπτική έχει οτιδήποτε μπορεί να είναι οικειοποιήσιμο. Με όρους ελευθεριακούς να μπορεί να γίνει πράξη. Επαναστατικό πρόταγμα είναι η κατάφαση που προκύπτει ύστερα από την ανάλυση μιας άρνησης. Κατάφαση μας είναι το πρόταγμα της αυτοδιαχείρισης με σκοπό την ανατροπή του καπιταλιστικού μοντέλου παραγωγής.
Θέση της κολεκτιβας ειναι οτι παρ`ολες τι διαφορετικές μορφες που μπορει να δωσει ο καθένας στους ορους, κολεκτιβα και αυτοδιαχειριση ειναι ουσιαστικα η διαδικασια κοινωνικοποιησης και προώθησης των όρων αυτών στην κοινωνια.
Περισσοτερες πληροφορίες για την κολεκτίβα Ζερμινάλ μπορείτε να βρείτε στον ιστότοπό (http://www.kolektivagerminal.blogspot.com/)
Συνέντευξη – επιμέλεια: Σταυρούλα Πουλημένη
Το αφιέρωμα για τους κοινωνικούς συνεταιρισμούς αναπτύσσεται εδώ