Του Γιάννη Γκλαρνέτατζη
Στις 13.6.1928 επεκτείνεται στη Θεσσαλονίκη η καπνεργατική απεργία που είχε ξεκινήσει δυο μέρες πριν στην Καβάλα. Την πρωτοβουλία για την απεργία είχε η ρεφορμιστική Ενωτική Ομοσπονδία Καπνεργατών και Στιβαδόρων Ελλάδος (ΕΟΚΣΕ) αλλά σύντομα τη στήριξε και το κομμουνιστικό σωματείο καπνεργατών Πρόοδος (να θυμίσουμε ότι στη διάρκεια του Μεσοπολέμου το συνδικαλιστικό κίνημα ήταν πολυδιασπασμένο). Την πρώτη μέρα της απεργίας η Ένωση (το τοπικό σωματείο της ΕΟΚΣΕ στη Θεσσαλονίκη) είχε προγραμματίσει συγκέντρωση στον κινηματογράφο Αττικόν (στην αρχή της Εγνατίας, δίπλα στο Βαρδάρι, απέναντι από το ξενοδοχείο Βιέννη), η οποία όμως απαγορεύτηκε, ενώ συγκέντρωση που πραγματοποιήθηκε στο Εργατικό Κέντρο διαλύθηκε από την έφιππη χωροφυλακή. Την επομένη απεργούν σε ένδειξη συμπαράστασης οι αρτεργάτες, υποδηματεργάτες και υδατεργάτες (ενώ οι σιδηροδρομικοί, παρότι απείλησαν τελικά δεν πραγματοποίησαν απεργία). Η κυβέρνηση απαντά κατεβάζοντας τον στρατό που ουσιαστικά καταλαμβάνει την πόλη διαλύοντας οποιαδήποτε απόπειρα συγκέντρωσης ή διαδήλωσης και φρουρώντας τις καπναποθήκες.
Στις 15.6 συγκροτήθηκε ενιαία επιτροπή απεργίας και των δύο σωματείων, ενώ ο γενικός διοικητής Αχ. Καλεύρας δήλωνε προς τους απεργούς ότι το δικαίωμα της απεργίας ήταν αναφαίρετο, αλλά «και αυστηρά η ηθική υποχρέωσις τους κράτους να προστατεύση την ησυχίαν των πολιτών», εξού και το ξύλο κι οι απαγορεύσεις. Η απεργία συνεχίστηκε μέχρι τα τέλη Ιουνίου, παρότι εμφανίστηκαν αρκετοί απεργοσπάστες ενώ και κάποιοι απεργοί επέστρεψαν στις δουλειές τους. Τότε με πρωτοβουλία του γενικού διοικητή Μακεδονίας έγινε σύσκεψη στο Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας στην Αθήνα, παρουσία του αρμόδιου υπουργού κι άλλων υπηρεσιακών παραγόντων. Εκεί οι καπνέμποροι προτείνουν λύση της απεργίας και την υπογραφή, εντός δύο εβδομάδων, συλλογικής σύμβαση εργασίας. Οι δύο συνδικαλιστές που συμμετείχαν στη σύσκεψη (οι οποίοι όμως εκπροσωπούσαν μόνο τα ρεφορμιστικά σωματεία) απαίτησαν αναγνώριση των σωματείων, αλλά και των πληρεξουσίων τους και των επιτροπών σαλονιών, καθώς και κατά 75% προσλήψεις καθ’ υπόδειξη των σωματείων (περίπου δηλ. ό,τι ζητούσαν και τα κομμουνιστικά σωματεία). Έτσι η σύσκεψη έληξε χωρίς συμφωνία κι η απεργία συνεχίστηκε μέχρι τις 4.7 που ανέλαβε η νεοκλεγείσα κυβέρνηση Βενιζέλου.
Τέσσερις μέρες αργότερα η ΕΟΚΣΕ αποφάσισε να κηρύξει τη λήξη της απεργίας σε ένδειξη καλής θέλησης προς τη νέα κυβέρνηση, στην οποία ήταν και φιλική. Η κομμουνιστική Καπνεργατική Ομοσπονδία Ελλάδος (ΚΟΕ) διαφώνησε αλλά δεν μπόρεσε να σηκώσει μόνη της το βάρος της απεργίας. Αυτή ήταν και η τελευταία μεγάλη κινητοποίηση του καπνεργατικού κόσμου πριν την εργατική εξέγερση του 1936.
Πηγή: Κώστας Φουντανόπουλος, Εργασία και εργατικό κίνημα στη Θεσσαλονίκη 1908-1936: Ηθική οικονομία και συλλογική δράση στο Μεσοπόλεμο, Νεφέλη, Αθήνα 2005.