Τα αποτελέσματα των σημερινών εκλογών στην Τουρκία καταδεικνύουν ότι το Κόμμα Δημοκρατίας των Λαών (HDP), προερχόμενο από το Κουρδικό αυτονομιστικό κίνημα και κινούμενο στα αριστερά του πολιτικού φάσματος στην Τουρκία, συγκεντρώνει το 13% των ψήφων και εξασφαλίζει την είσοδο του στην βουλή για πρώτη φορά. Παράλληλα, το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ευημερίας (AKP), αν και με το 40% των ψήφων διατηρεί την πρώτη θέση, αποτυγχάνει να εξασφαλίσει την κοινοβουλευτική πλειοψηφία και πολύ πιθανόν να αναγκαστεί να σχηματίσει κυβέρνηση συνεργασίας ή να προσφύγει ξανά στις κάλπες.
Τα αποτελέσματα αυτά ήρθαν έπειτα από μια προεκλογική εκστρατεία κατά την οποία σημειώθηκαν εκτεταμένες επιθέσεις εναντίον εγκαταστάσεων και ακτιβιστών του HDP,με αποκορύφωμα την διπλή βομβιστική επίθεση σε προεκλογική συγκέντρωση στο Ντιγιάρμπακιρ, που είχε ως αποτέλεσμα 2 άνθρωποι να χάσουν την ζωή τους και 100 να τραυματιστούν. Οι επιθέσεις αυτές υπήρξαν πεδίο σφοδρών αντεγκλήσεων μεταξύ των υποστηρικτών του HDP και κυβερνητικών στελεχών του AKP – ήρθαν δε να προστεθούν σε μια σωρεία προσωπικών επιθέσεων εκ μέρους του AKP προς τον συν-πρόεδρο του HDP Σελαχεντίν Ντεμιρτάς: άλλοτε για τις σχέσεις του με την ηγεσία του παράνομου PKK, άλλοτε για τις διατροφικές του συνήθειες που αντιβαίνουν τις επιταγές του Ισλάμ και άλλοτε για την υποτιθέμενη σχέση του με τον ζωροαστρισμό. Εκτός από την αιρετική για το καθεστώς πολιτική του φυσιογνωμία, με την είσοδο του στην Βουλή το HDP θα στερήσει την απαιτούμενη κοινοβουλευτική πλειοψηφία για αναθεώρηση του συντάγματος, αναγκάζοντας το κυβερνών κόμμα είτε να σχηματίσει κυβέρνηση συνεργασίας, είτε να προκηρύξει πρόωρες εκλογές – και βεβαίως αυτός είναι ο λόγος της σφοδρής αντιπαράθεσης μεταξύ του AKP και του HDP.
Ποιος είναι ο πραγματικός υπεύθυνος για την επίθεση στο Ντιγιάρμπακιρ δεν είναι γνωστό – είναι δε πολύ πιθανό να μην μαθευτεί ποτέ. Η ηγεσία πάντως του HDPεπέκρινε την απροθυμία της κυβέρνησης να προστατέψει τους ακτιβιστές του από επιθέσεις και να αναζητήσει τους ενόχους. Είναι χαρακτηριστικό ότι το κυβερνών κόμμα, αν και καταδίκασε άμεσα τις επιθέσεις ως δημοκρατική εκτροπή και απόπειρα δημιουργίας κλίματος αποσταθεροποίησης, δεν απέφυγε να τις θεωρήσει ως προβοκάτσια των Κούρδων ώστε να μεγιστοποιηθεί η πολιτική απήχηση του HDP. Η αναποτελεσματικότητα αυτής της τακτικής έγινε εμφανής αμέσως μετά τα γεγονότα στο Ντιγιάρμπακιρ. Το ενδεχόμενο ατυχήματος αποκλείστηκε αμέσως, ενώ μόλις τρεις μέρες μετά, ο πρωθυπουργός Αχμέτ Νταβούτογλου ανακοίνωσε την σύλληψη ενός υπόπτου για την επίθεση.
Επιθέσεις όπως αυτή στο Ντιγιάρμπακιρ φαίνεται ότι εξυπηρετούσαν την προεκλογική τακτική του AKP. Ενδεχόμενη ισχυροποίηση του HDP και διάδοση των ιδεών του για ουσιαστικότερη δημοκρατία σε όλα τα επίπεδα, αυξημένη αυτονομία σε τοπικό επίπεδο, σεβασμό όλων των ατομικών δικαιωμάτων και αναγνώριση της πληθώρας πολιτιστικών, γλωσσικών και θρησκευτικών ταυτοτήτων που απαρτίζουν την τουρκική κοινωνία, θα σηματοδοτούσε μια ριζικά διαφορετική προσέγγιση στον τρόπο συγκρότησης των συλλογικών ταυτοτήτων στην Τουρκία. Να γιατί οι επιθέσεις εθνικιστών σε ακτιβιστές του HDP χρησιμοποιήθηκαν από το κυβερνών κόμμα ως μια περίπτωση ‘σύγκρουσης των άκρων’, ρητορική που καθιστούσε το AKP ως ‘κέντρο’, άρα το μόνο ικανό να προσφέρει μια πολιτική που δεν θα υπονόμευε την κοινωνική ειρήνη. Καθώς η διχαστική τακτική του Ερντογάν είχε οδηγήσει στην αποξένωση σημαντικών τμημάτων της τουρκικής κοινωνίας, ο ίδιος αποπειράθηκε να συσπειρώσει γύρω του την συντηρητική σουνιτική πλειοψηφία, κάνοντας επικλήσεις στην τάξη και την ασφάλεια στη χώρα.
Η μεγάλη επιτυχία του HDP και η είσοδός του στο κοινοβούλιο, παράλληλα με τον τερματισμό της απόλυτης κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας που διέθετε το AKP από το 2002, οφείλεται και στην επιτυχία του κόμματος να υπερκεράσει τις αρνητικές επιπτώσεις των επιθέσεων στην κοινή γνώμη, με τις συνεχές εκκλήσεις τους προς τους ακτιβιστές του να μην ανταπαντάνε σε προκλήσεις και την απόφασή του να μην επιτρέψει την όξυνση της βίας. Κι ενώ η ανάγκη να αποτραπεί η συγκέντρωση αυξημένων εξουσιών στα χέρια του προέδρου οδήγησε πολλούς να υποστηρίξουν τοHDP χωρίς να ενστερνίζονται πλήρως τις πολιτικές του αρχές, η επιτυχία του να μην θεωρείται ένα κόμμα που εκπροσωπεί αποκλειστικά την κουρδική μειονότητα, του επέτρεψε να εκφράσει όσους από τους πολίτες ένιωσαν να μην χωράνε στην κυρίαρχη ρητορική, με αποτέλεσμα το HDP να εμφανιστεί ως δύναμη υπεράσπισης των δημοκρατικών ελευθεριών και των ατομικών δικαιωμάτων.
Σε κάθε περίπτωση, η εκλογική επιτυχία του HDP και η είσοδος της αριστεράς στο τουρκικό κοινοβούλιο ίσως να προμηνύει μια καινούρια εποχή για τη γειτονική χώρα.
Ο Δημήτρης Στεργιόπουλος είναι μεταπτυχιακός φοιτητής Τουρκικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Λάιντεν
Πηγή: RedNotebook.gr