Αυτό που συνετρίβη στις τελευταίες εκλογές, εκτός από την κυβέρνηση, είναι η προπαγάνδα του φόβου και της υποταγής. Πέντε συναπτά χρονάκια η προπαγάνδα σκέπασε την ζωή μας σας μαύρο σύννεφο, τρομοκρατώντας και πείθοντας κόσμο και κοσμάκη ότι έπρεπε να απολαμβάνει όσα δεν επιτρεπόταν να αποφύγει. Αλληλοτροφοδοτούμενη με τον λόγο των κυβερνήσεων που την υπηρετούσαν, την μόχλευαν και την τάιζαν, είχε εγκαταστήσει την μονοκρατορία της στους τηλεοπτικούς, και ραδιοφωνικούς δέκτες, στις εφημερίδες, ακόμη και στο διαδίκτυο και στις μάχες που δινόταν σ’ αυτό για να απαντηθεί. Συμπληρώνουμε ήδη μια εβδομάδα κατά την οποία, η προπαγάνδα, που συμπυκνωνόταν στο παράδειγμα του «κακού μαθητή που έπρεπε να κάνει διαρκώς τα μαθήματά του» έχει αποσυντονιστεί. Όχι πλήρως, αν αναλογιστούμε μοναχά το πως αντιμετωπίστηκε το τηλεφώνημα Ομπάμα στον νέο πρωθυπουργό, σίγουρα όμως έχασε την βάση της, που ήταν ο επίσημος κυβερνητικός λόγος.
Η προπαγάνδα, έτσι κι αλλιώς, αντιλαμβάνεται τους στόχους της, που είναι τα μυαλά αυτών στους οποίους απευθύνεται σαν παιδικούς εγκεφάλους, στους οποίους μαθαίνει διαρκώς κάτι το οποίο, υποτίθεται, δεν γνωρίζουν και αδυνατούν να καταλάβουν αλλά, μπορούν να αισθανθούν ότι είναι σωστό, κυρίως, διότι εμπιστεύονται αυτόν που τους το λέει. Η εμπιστοσύνη αυτή προέρχεται από την θέση κύρους, ευθύνης και εξουσίας, που η προπαγάνδα διαθέτει. Τα θύματα είναι για την προπαγάνδα παιδιά, στα οποία δίνει το δικό της αριθμητήρι για να μάθουν πρόσθεση αφαίρεση και διαίρεση. Επιπλέον, εισβάλλει στην επικράτεια των αισθήσεων και της επεξεργασίας δεδομένων, πείθοντας τα θύματά της ότι πρέπει να ξεχάσουν όσα αντιλαμβάνονται δια γυμνού οφθαλμού. Αν πεινάς, για παράδειγμα, δεν είναι πρόβλημα γιατί μπορεί να φας αύριο ή την επόμενη εβδομάδα, αν κάποιος σου βούτηξε το πορτοφόλι δεν είναι και για θάνατο, αφού σου άφησε ψιλά στην τσέπη και γι’ αυτό αντί να διαμαρτυρηθείς του οφείλεις χάρη.
Η σύγχυση που επικρατεί τις τελευταίες μέρες στις τάξεις των επιδέξιων προπαγανδιστών με την αλλαγή κυβέρνησης, είναι διαστάσεων υπερπαραγωγής. Όποιος στοιχειωδώς εστιάσει στα όσα λένε οι διαπρύσιοι κήρυκες της λιτότητας και του «ναι σε όλα» μοιάζουν με διαλόγους και επεισόδια από «Το πάρτι» του Πήτερ Σέλλερς. Ξεκινούν να ποτίσουν μια γλάστρα και αδειάζουν μια πισίνα ολυμπιακών διαστάσεων.
Χθες, για παράδειγμα, στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του τηλεοπτικού Σκάι, ο Μπάμπης Παδημητρίου σχολίαζε την σημερινή επίσκεψη Ντάισελμπλουμ και είπε τα εξής: « Δεν έρχεται εδώ να συμβιβαστεί. Έρχεται να δώσει οδηγίες πώς να διατυπώσει η ελληνική κυβέρνηση αυτό που θέλει να κάνει. Προφανώς είναι ζήτημα της Ελλάδας το τι θέλει να κάνει αλλά θα πρέπει να είναι με τέτοιο τρόπο διατυπωμένο ώστε να διευκολύνει την περαιτέρω συζήτηση για να μην διακοπεί πριν αρχίσει. Άρα, λέει, μην τα βάλετε όλα μαζί, βάλτε τα σε μια προοδευτική διαπραγμάτευση. Αποδέχεται επομένως ότι αφού ο κ. Βαρουφάκης κάνει τις επαφές, θα μπορέσει κι αυτός να βγάλει ένα καλύτερο συμπέρασμα πριν προχωρήσει στη διατύπωση της πρότασης της Ελλάδας για την έξοδο από το χρέος».
Μνημειώδης διατύπωση, άξια να διδάσκεται στις σχολές του story telling. Να υποστηρίξει τα συμφέροντα της χώρας συντασσόμενος με τις θέσεις της αριστερής κυβέρνησης του είναι δύσκολο, να πει στην κυβέρνηση να καθίσει στα αυγά της δεν θα ακουστεί καλά, οπότε βάζει τα πάντα στο μίξερ και δια της ιεράρχησης στην έξοχα επιμελημένη ασάφεια του λόγου βγάζει τις προτεραιότητες ως αφόρητες αναντίρρητες σαφήνειες. Ο Ντάισελμπλουμ, λέει, δεν έρχεται να συμβιβαστεί άρα, υπονοεί, πρέπει να το κάνουμε εμείς, δηλαδή η κυβέρνηση. Αλλά είναι καλό παιδί, ο Ντάισελμπλουμ, και θα έρθει μέχρι εδώ για να μας δώσει συμβουλές, πώς να συμβιβαστούμε καλύτερα, αφήνοντας ανοιχτό ότι, μπορεί, ο Ντάισελμπλουμ να έρχεται μέχρις εδώ για να δεχθεί όσα θα του πει η ελληνική κυβέρνηση αλλά, θα πρέπει να του τα πει ευγενικά και με τρόπο που, και το αίτημα της Ελλάδας να γίνεται δεκτό και να φαίνεται ότι δεν γίνεται δεκτό. Θα μπορούσα να προχωρήσω την ανάλυση σε επίπεδο διατριβής αλλά δεν είναι της στιγμής.
Εξάλλου, μην νομίζετε ότι αυτά συμβαίνουν μόνο στον εγχώριο προπαγανδιστικό λόγο. Χθες, κοτζάμ BBC, έκανε ρεπορτάζ για το ελληνικό χρέος μέσα σε κουρείο για να γίνονται εύληπτα τα υπονοούμενα και, ένα άλλο κανάλι εξηγούσε τις θεωρίες του Βαρουφάκη με τον ρεπόρτερ να παίζει φλίπερ. Όντως, όπως λέει και η λεκτική σύνοψη ανάλογων καταστάσεων που χρησιμοποιεί η τρέχουσα αργκό «τα ’χουν παίξει».
* Ο δημοσιογράφος του ρ/σ “Στο Κόκκινο 93,4” Απόστολος Λυκεσάς αρθρογραφεί καθημερινά στο alterthess.gr. Ακούστε ζωντανά στο “Κόκκινο 93,4” την εκπομπή “Ορθά- Κοφτά” με τον Απόστολο Λυκεσά Δευτέρα- Παρασκευή 11:00-12:00.