Της Ντίνας Τζουβάλα
Την τελευταία βδομάδα η Αγγλία ζει στη ζώνη του λυκόφωτος. Άξονας της συζήτησης είναι χοντρικά αν ο Εντ Μίλιμπαντ, ο οποίος, για την ιστορία, έχει στηρίξει τις περισσότερες από τις περικοπές που κάνει η τωρινή κυβέρνηση συνεργασίας Συντηρητικών-Φιλελευθέρων, είναι ένας επικίνδυνος ακροαριστερός εξτρεμιστής επηρεασμένος από τον επίσης εξτρεμιστή πατέρα του που «μισούσε τη Βρετανία». Η επίθεση ενορχηστρώνεται από την (ακρο)δεξιά εφημερίδα Daily Mail, ενώ οι αρχηγοί της συμπολίτευσης διαχώρισαν τη θέση τους όχι τόσο επί της ουσίας, αλλά βάσει του παλιού, καλού «δεν βρίζουμε μάνες».
Πως προέκυψε όμως το ζήτημα; Μετά από μια ομιλία του Εντ Μίλιμπαντ -στην οποία θα επανέλθουμε- η Daily Mail αποφάσισε ότι ο αρχηγός των Εργατικών παρουσίασε ένα πρόγραμμα καθαρά σοσιαλιστικό και ως εκ τούτου έπρεπε να εντοπιστεί ο υπεύθυνος της υποτιθέμενης εξτρεμιστικής στροφής του «κόκκινου Έντ». Ο Ραλφ Μίλιμπαντ, πατέρας του Έντ και νεκρός εδώ και 19 χρόνια, ήταν ο εύκολος στόχος. Ο Ραλφ Μίλιμπαντ ήταν μαρξιστής διανοούμενος, καθηγητής πανεπιστημίου και εβραίος. Το δε μίσος του για τη Βρετανία «τεκμηριώθηκε» από τις σημειώσεις στο ημερολόγιό του όταν ήταν 17 χρονών, όπου τολμούσε να ειρωνευτεί την Εκκλησία, τη μοναρχία και την Οξφόρδη, δηλαδή τα ορόσημα της Βρετανίας για όποιον έχει αηδιαστικά πολλά χρήματα και βρίσκεται αρκετά δεξιότερα του Κέντρου. Επίσης, η Mail επιτέθηκε ευθέως στην ιδεολογία του Ραλφ ισχυριζόμενη πως ακόμα και αν ο ίδιος δεν ήταν σταλινικός, εν τούτοις η μαρξιστική ιδεολογία είναι υπεύθυνη για τα εγκλήματα του σταλινισμού, ο υπολογισμός των οποίων εκ μέρους της Mail θα έκανε ως και τον Kουρτουά να κοκκινίσει από αμηχανία.
Ας μην σταθούμε στον φτηνό αντικομουνισμό, ο οποίος είναι άλλωστε δομικό χαρακτηριστικό της μεταπολεμικής αγγλικής άρχουσας τάξης, σε βαθμό που ακόμα και τα πιο ριζοσπαστικά «ακροαριστερά» στοιχεία αυτοπροσδιορίζονται πάντα ως «σοσιαλιστές» και δεν χρησιμοποιούν ποτέ την «βρώμικη λέξη από Κ». Έχει μια σημασία να δούμε όμως δυο άλλα ζητήματα. Πρώτον, τι προκάλεσε αυτή την επίθεση και δεύτερον, γιατί αυτή τη συγκεκριμένη επίθεση και όχι κάποια άλλη.
Είναι κοινώς αποδεκτό ότι η ομιλία του Μίλιμπαντ στο συνέδριο των Εργατικών τον περασμένο μήνα ήταν η αφορμή γι αυτό το παραλήρημα1. Δεξιοί αναλυτές και πολιτικοί χαρακτήρισαν την τοποθέτηση αυτή «σοσιαλιστική». Ο χαρακτηρισμός αυτός δεν λέει απολύτως τίποτα για την ίδια την ομιλία, λέει όμως πολλά για το πόσο δεξιά έχει μετακινηθεί συνολικά το πολιτικό σύστημα, ώστε μια οικονομία της αγοράς με κάποια ελάχιστα κοινωνικά στοιχεία να φαντάζει ριζοσπαστική. Είναι αλήθεια ότι στην ομιλία του Έντ υπήρχαν στοιχεία που αμφισβητούσαν την απόλυτη κυριαρχία της αγοράς όπως διαμορφώθηκε μετά το 1970 και στην οποία προφανώς ομνύουν και οι Νέοι Εργατικοί. Νομίζω πως δύο ήταν τα ενοχλητικά στοιχεία αυτή τη φορά. Πρώτον, η αναφορά σε πάγωμα των τιμών του γκαζιού και του ηλεκτρικού μέχρι το 2017, αν οι Εργατικοί κερδίσουν τις εκλογές του 2015. Δεύτερον, η κατασκευή 200 χιλιάδων σπιτιών κάθε χρονιά της θητείας των Εργατικών. Είναι σαφές ότι και τα δύο μπορούν να γίνουν -και κατά πάσα πιθανότητα θα γίνουν- εντός της λογικής της αγοράς και κατά πάσα πιθανότητα οι μεγάλες επιχειρήσεις δεν θα χάσουν ούτε λίρα από τα κέρδη τους.
Εντούτοις, στον πλαίσιο της νεοφιλελεύθερης ορθοδοξίας ο έλεγχος τιμών είναι σκάνδαλο. Η αγορά δεν είναι τόπος δικαιοσύνης, αλλά τόπος αλήθειας, όπως μας είπε και ο Φουκώ. Έτσι, οι «φυσικοί» νόμοι της αγοράς δημιουργούν κάτι που είναι η φυσική/πραγματική τιμή και ως εκ τούτου ο κυρίαρχος δεν έχει κανέναν λόγο να παρέμβει σε αυτή τη διαδικασία. Δεύτερον, το στεγαστικό ζήτημα έχει υπάρξει πάντα κόμβος συμπύκνωσης της λαϊκής κινητοποίησης στην Μεγάλη Βρετανία, και αυτό δύσκολα διαγράφεται από τη συλλογική μνήμη της άρχουσας τάξης. Η μεταπολεμική Εργατική κυβέρνηση του Άτλυ ήρθε στην εξουσία έχοντας το στεγαστικό στο επίκεντρο της καμπάνιας της, ενώ κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου δημοσκοπήσεις υποδείκνυαν ότι η διεθνής ασφάλεια και ειρήνη είναι η τρίτη σε σειρά ανησυχία των Βρετανών, με το στεγαστικό να θεωρείται το μεγαλύτερο πρόβλημα. Δεν νομίζω ότι η αγγλική αστική τάξη θα ξεπεράσει ποτέ απόλυτα το γεγονός ότι εν μέσω πολεμικής προσπάθειας το αγγλικό ΚΚ οργάνωσε καμπάνια με στόχο να χτιστούν καλύτερα καταφύγια για τον λαό, καμπάνια που κορυφώθηκε με μέλη του ΚΚ να εισβάλουν σε πολυτελές ξενοδοχείο που χρησιμοποιούνταν ως καταφύγιο για πολιτικούς και μέλη της αγγλικής «καλής κοινωνίας» και να το ανοίγουν για όσους το είχαν ανάγκη.
Η Daily Μail, όμως, δεν μίλησε για τίποτα από αυτά. Αντί να επιτεθεί ευθέως στα λεγόμενα του Εντ προτίμησε να αφιερώσει σελίδες επί σελίδων στον πατέρα του, και έχει ένα ενδιαφέρον να σκεφτούμε τον λόγο. Το προφανές είναι ότι ο κιτρινισμός πουλάει. Νομίζω, ωστόσο, πως το ζήτημα είναι λίγο βαθύτερο. Η Mail επέλεξε να μην «πολιτικοποιήσει» την κουβέντα, αλλά να φτιάξει ένα πολύπλοκο σχήμα με υπονοούμενα περί πλεκτάνης των Μίλιμπαντ, όπου ο γιος ολοκληρώνει το «έργο» του πατέρα.
Κομβική λεπτομέρεια: οι Μίλιμπαντ είναι Εβραίοι. Επίσης, όλοι οι επικίνδυνοι, σταλινικοί, μαρξιστές φίλοι του Ραλφ Μίλιμπαντ που αναφέρονται στα σχετικά άρθρα της Mail ήταν Εβραίοι. Αν σε αυτά προσθέσουμε την απήχηση των αντι-μεταναστευτικών ιδεών τόσο της Daily Mail, του ακροδεξιού UKIP όσο και της κυβέρνησης, την εθνικιστική υστερία που εκφράζεται ως δεξιός ευρωσκεπτικισμός και ως αντίσταση σε κάθε προσπάθεια αποκέντρωσης της Μ. Βρετανίας, είναι αρκετά πιθανό ότι πρώτη φορά μετά από πολλές δεκαετίες στην Αγγλία δημιουργείται διακριτός πολιτικός πόλος στα «δεξιά της δεξιάς». Αν και το πρόβλημα δεν είναι τόσο η D.M, αλλά η επίσημη ρητορική της κυβέρνησης που συχνά διολισθαίνει στον ρατσισμό και την αντιμεταναστευτική υστερία, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι πρόκειται για την δεύτερη μεγαλύτερη εφημερίδα στην χώρα, η οποία έχει φιλο-ναζιστικό παρελθόν. Όπως επεσήμαναν πολλές και πολλοί, ο Ραλφ Μίλιμπαντ πολέμησε εθελοντικά στην Νορμανδία, ενώ το 1937 η Mail κυκλοφορούσε με άρθρο τιτλοφορούμενο Ζήτω οι Μελανοχιτώνες και παραπονιόταν για το πλήθος των γερμανοεβραίων προσφύγων στην Αγγλία.
Αυτό το δεύτερο στοιχείο είναι το πραγματικά ανησυχητικό σε αυτή την υπόθεση. Γίνεται, δε, ακόμα πιο ανησυχητικό αν αναλογιστούμε το αστείο σχετικά με τους Μίλιμπαντ που κυκλοφορεί τα τελευταία χρόνια: Ο Ραλφ Μίλιμπαντ πίστευε ότι δεν υπάρχει κοινοβουλευτικός δρόμος προς το σοσιαλισμό, και τα παιδιά του θα τον δικαιώσουν.
Πηγή: Rednotebook