Των Resistenze Meticce – 9.2.2016
Πηγή: dinamopress.it
Μετάφραση: Βαρβαρα Κυριλλίδου
Στα συμφραζόμενα των μεταναστευτικών πολιτικών των ευρωπαϊκών χωρών αποτιμούνται επισπεύσεις προαγγελτικές δυσοίωνων επακόλουθων. Για όλους. Η αποκαλούμενη ως «προσφυγική κρίση» στον μιντιακό λόγο, πράγματι, συμβάλει στον επανακαθορισμό, με όρους οπισθοδρόμησης, του ευρωπαϊκού χώρου και των περιοχών που τον περιβάλλουν.
Από γεωπολιτική άποψη, η μεταναστευτική δίοδος της ανατολής προσέδωσε στην Τουρκία του Ερντογάν μια τεράστια στρατηγική σημασία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση φαντάζει ανίσχυρη μπροστά στους εκβιασμούς του Τούρκου προέδρου. Η στρατηγική, που τέθηκε σε εφαρμογή από τη Γερμανία, έχει ως αποκλειστικό της διακύβευμα την επίτευξη συμφωνίας που θα καθιστά την Τουρκία χώρα-ανάχωμα με σκοπό την παρεμπόδιση της συνέχισης του ταξιδιού των προσφύγων προς την Βόρεια Ευρώπη. Η στρατηγική αυτή αύξησε εκθετικά την διαπραγματευτική δύναμη του Ερντογάν, ο οποίος και προχώρησε στην εξαργύρωσή της.
Στο εσωτερικό της χώρας εξαπολύονται, εδώ και περισσότερο από δύο μήνες, στρατιωτικές επιθέσεις ενάντια στους κουρδικούς πληθυσμούς. Λόγος πρέπει να γίνεται όχι τόσο για πόλεμο όσο για εθνοκάθαρση και για συνεχόμενο αιματοκύλισμα, γιατί στον πόλεμο υπάρχουν δύο στρατεύματα αντιμέτωπα το ένα στο άλλο. Αντίθετα εδώ, υπάρχει ένα επιπλέον στράτευμα, αυτό του ΝΑΤΟ, που επιτίθεται σε άμαχους πληθυσμούς με βαρύ οπλισμό, βομβαρδίζοντας σπίτια, επιβάλλοντας σε ολόκληρες πόλεις απαγόρευση κυκλοφορίας για πολλές εβδομάδες, σκοτώνοντας κάθε μέρα ανθρώπους, ανάμεσα στους οποίους μικρά παιδιά, γυναίκες και ηλικιωμένοι, αναγκάζοντας χιλιάδες ανθρώπους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και την γη τους. Κι όλα αυτά συμβαίνουν σε απ’ ευθείας σύνδεση, με τις φωτογραφίες των νεκρών να κυκλοφορούν σε πραγματικό χρόνο στο τουίτερ, και συμβαίνουν σε μια χώρα που είναι μέλος του Συμβουλίου της Ευρώπης, που θα ήθελε να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση, που θα έπρεπε να δεσμεύεται στο σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από τις διεθνείς συνθήκες που έχει υπογράψει. Κι όμως τίποτε από αυτά δεν συμβαίνει. Οι Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις τηρούν σιγή ιχθύος μπροστά στα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που διαπράττει ο Τούρκος σύμμαχός τους.
Παρόμοια είναι η κατάσταση και στην Συρία. Εκεί, η τουρκική κυβέρνηση, αφού υποστήριξε και χρηματοδότησε το Ισλαμικό Κράτος, συμπεριφέρεται με όλο και πιο αδίστακτο τρόπο, συμβάλλοντας στην υπονόμευση κάθε ενδεχόμενου για ουσιαστικές ειρηνευτικές διαδικασίες (οι οποίες ομολογουμένως είναι εξαιρετικά σύνθετες). Καθώς συνεχίζει να απειλεί (ή να προετοιμάζεται;) για μια χερσαία επέμβαση, άσκησε βέτο στην συμπερίληψη των Κούρδων στη συνθήκη της Γενεύης. Με άλλα λόγια: η πολιτικο – στρατιωτική συνιστώσα που απώθησε τον ISIS, η μοναδική που κατάφερε να φέρει την ειρήνη στο τμήμα της χώρας που ήταν υπό τον έλεγχό του, δεν προσκλήθηκε στο τραπέζι των διαβουλεύσεων για την απεμπλοκή από τις συρράξεις στην Συρία επειδή δεν το ήθελε ο Ερντογάν. Και σε αυτή την περίπτωση, καμία από τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν εξέφρασε κάποια αντίρρηση. Ωστόσο, χωρίς την επίλυση της κρίσης στην Συρία είναι προφανές πως κανένα ανάχωμα δεν θα μπορέσει να σταματήσει την φυγή των εκατοντάδων χιλιάδων ατόμων που εξαναγκάστηκαν από τον πόλεμο να εγκαταλείψουν τα πάντα. Η κατάσταση, επιπλέον, χειροτερεύει γοργά εξαιτίας των ρωσικών βομβαρδισμών, κυρίως εκείνων στην πόλη Αλέπο, που πολιορκείται από τα στρατεύματα του καθεστώτος. Τις τελευταίες μέρες, ολόκληρα χωριά και συνοικίες ξεκίνησαν να πορεύονται προς την Τουρκία, που στο μεταξύ έκλεισε τα σύνορά της. Για τα υπόλοιπα, είναι προφανές πως και ο Πούτιν εκμεταλλεύεται πολιτικά τις μεταναστευτικές ροές, αποβλέποντας στην διόγκωσή τους για να πετύχει μια περαιτέρω αποσταθεροποίηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πράγματι, από την μια πλευρά, η αντιπολίτευση στην Μέρκελ θα παίξει με το ζήτημα της υποδοχής των Σύρων, κατά την γερμανική προεκλογική εκστρατεία, από την άλλη, οι δυνάμεις της ακροδεξιάς, που χρηματοδοτούνται απλόχερα από τον ρώσο πρόεδρο στην οπτική της διάλυσης του ευρωπαϊκού σχεδίου, συνεχίζουν να αυξάνονται σπεκουλάροντας εις βάρος των προσφύγων.
Και υπάρχουν άλλοι δύο παράμετροι του ζητήματος που χρειάζεται απαρεγκλίτως να συνυπολογιστούν. Ο πρώτος είναι πως οι πρόσφατες αποφάσεις ορισμένων ευρωπαϊκών χωρών και η πλήρης αδυναμία αντιμετώπισης του μεταναστευτικού φαινομένου στο μεσο-μακρο διάστημα βάζουν αμετάκλητα στο χρονοντούλαπο το κοινωνικό σύμφωνο στη βάση του οποίου στεκόταν η Ευρωπαϊκή Ένωση. Κι ενώ πέντε χρόνια κρίσης και νεοφιλελεύθερων μέτρων λιτότητας κατέστρεψαν ότι κοινωνικά κι εργασιακά δικαιώματα είχαν απομείνει, τώρα ήρθε η σειρά των δικαιωμάτων του πολίτη και, επιπλέον, αυτών της κυριότητας. Η επίθεση αφορά, εν συντομία, τα βασικά στοιχεία που διαμόρφωσαν τα πολιτικά και νομικά ευρωπαϊκά συστήματα, στον απόηχο του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου. Τα άτομα που πνίγονται στη Μεσόγειο ή αυτά που πεθαίνουν ξεπαγιάζοντας κατά μήκος των διαδρομών των Βαλκανίων χωρίς να επενεργούν ούτε στο ελάχιστο στο δημόσιο πολιτικό διάλογο της ηπείρου, ή τουλάχιστον στην κοινή αντίληψη, καταγγέλλουν μια κοινωνική και πολιτισμική φίμωση ήδη μεγάλων διαστάσεων. Οι νόμοι που απαιτούν την κατάσχεση των προσωπικών τιμαλφών με βάση τη φυλή ή την ονομασία χώρας προέλευσης που αναγράφεται στο διαβατήριο κάνουν αναφορά σε ένα παρελθόν που παραμονεύει στη γωνία. Αυτό που συμβαίνει τους τελευταίους μήνες, και συγκεκριμένα μετά το τεράστιο κύμα αλληλεγγύης στους Σύρους, που διέτρεξε κι ένωσε την Ευρώπη και τις περιοχές που την περιβάλλουν κατά την διάρκεια του περσινού καλοκαιριού, δημιουργεί εξαιρετικά επικίνδυνα προηγούμενα σε διάφορους τομείς. Και ο κόμπος θα φτάσει στο χτένι πού σύντομα.
Τέλος, δεν μετατρέπονται όλα τα πυρά των ευρωπαίων ηγετών σε νόμους. Δεν υλοποιούνται όλες οι μεγαλόστομες δηλώσεις ως νέες νόρμες. Όμως όλες, χωρίς καμία εξαίρεση, δρουν επιτελεστικά σε συμβολικό επίπεδο. Παγιώνοντας μια σειρά μη αναστρέψιμων σημείων. Όταν γίνονται προαναγγελίες για τρένα που θα απελαύνουν δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους σε χώρες που ζουν εμπόλεμες καταστάσεις σημαίνει πως τα φαντάσματα των πιο σκοτεινών χρόνων του περασμένου αιώνα, και που για καιρό καθόριζαν τα όρια του δημόσιου διαλόγου, έχουν εξαφανιστεί. Με την απειλή πως θα επανέλθουν για να καθορίσουν κοινωνικές πρακτικές, νομικούς κανόνες και πολιτικές επιλογές. Τις τελευταίες εβδομάδες στην Γερμανία πολλαπλασιάστηκαν οι νεοναζιστικές επιθέσεις εναντίον προσφύγων. Οι βόμβες στα κέντρα υποδοχής προσφύγων, οι σωματικές επιθέσεις και τα μαχαιρώματα έγιναν το ψωμοτύρι μιας χώρας που οικοδόμησε την πολιτική και πολιτισμική της οργάνωση στην αποκήρυξη του ναζισμού. Και το ίδιο συνέβη και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες: με αφορμή το μεταναστευτικό ξεφύτρωσαν ξανά πολυάριθμα νεοφασιστικά στοιχεία, με όλες τις συνεπαγόμενες επιπτώσεις.
Οι προσφυγικές ροές, που αναζητούν καταφύγιο στην Ευρώπη, θα έπρεπε να έχουν υποχρεώσει στον πλήρη μετασχηματισμό των πολιτικών υποδοχής και των διεθνών σχέσεων, σύμφωνα με τις αρχές που διέπουν την Ευρώπη στο σύνολό της, ώστε να διασφαλίζεται η ενίσχυση των δικαιωμάτων και να υποστηρίζονται παντού οι δυνάμεις που μάχονται για την δημοκρατία. Απεναντίας, αυτό που συμβαίνει είναι ακριβώς το αντίθετο. Όποιος προσεγγίζει το θέμα τόσο μυωπικά ώστε να πιστεύει πως παρόμοιες ενέργειες δεν έχουν τεράστιο αντίκτυπο στον ευρωπαικό χώρο, θα πρέπει να αρχίσει να ανησυχεί σοβαρά για αυτό που ίσως συνιστά την βασική αιτία της πορεία προς τον αφανισμό της ένωσης: την διασφάλιση ενός χώρου ειρήνης. Διασφαλισμένου μέχρι χθες από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά σίγουρα όχι a priori και για πάντα. Σήμερα αυτός ο χώρος περιστοιχίζεται από περισσότερες από μια εμπόλεμες ζώνες, από το νότο ως την ανατολή. Φράχτες από συρματοπλέγματα εντέμνουν τη Σένγκεν, την περιοχή της ελεύθερης μετακίνησης. Επικίνδυνες πολιτικές δυνάμεις επιβάλλουν μια τέτοια διάρθρωση του διαλόγου που μυρίζει ήδη θάνατο και καταστροφή.
Μπροστά σε όλα αυτά, είναι πιο απαραίτητη από ποτέ η διεκδίκηση μιας Ευρώπης χωρίς σύνορα, στον αντίποδα του σχεδίου που θέλει των σύνορα χωρίς Ευρώπη, το οποίο και φαίνεται να προωθούν οι κυβερνήσεις. Την 1η Μάρτη θα πραγματοποιηθούν κινητοποιήσεις σε ευρωπαϊκή κλίμακα για την διεκδίκηση ενός χώρου ελεύθερης μετακίνησης, απαλλαγμένου από σύνορα, τόπους εγκλωβισμού, διοικητικών κρατήσεων και διαχωρισμού. Θα γεμίσουμε τις πλατείες πολυάριθμων πόλεων, κατονομάζοντας τους τόπους της εκμετάλλευσης και της εργασιακής επισφάλειας τόσο των μεταναστών όσο και των ντόπιων, που παράγουν ιεραρχικές μορφές ιθαγένειας και πρόσβασης στο ήδη διαβρωμένο καθολικό welfare. Δεν θα πέσουμε στην παγίδα ρητορικών εκτάκτου ανάγκης και ασφάλειας, οι οποίες, πέρα από το να κατασκευάζουν επιζήμιες εγκληματικές πολιτικές για τα ατομικά δικαιώματα, θα μας περιόριζαν σε μια ταυτοτική οχύρωση στημένη πάνω σε αφηγήσεις και πρακτικές ρατσισμού και αποκλεισμού. Η ημερομηνία αυτή ας μας βρει αποφασισμένους, γιατί το δικαίωμα στην αναχώρηση και στην παραμονή, στην αξιοπρεπή υποδοχή και στην επιλογή της τροχιάς της ζωής μας , είναι ένα δικαίωμα που ανήκει σε όλες και σε όλους μας.
Γνωρίζουμε πως αυτό που καθιστά την οποιαδήποτε ημερομηνία σημαντική είναι η σημασιοδότηση που επικαλείται, διαφορετικά όσο έντονα συμβολική κι αν είναι, από μόνη της παραμένει ανεπαρκής. Ωστόσο πιστεύουμε επίσης πως κάθε ημερομηνία που εμπίπτει αυτής της θεματολογίας, δίνει τεράστια σημασία στην μη υποταγή στο παρόν.