H Πάολα Ρεβενιώτη και η κινηματογραφική ομάδα Paola Team Documentaries παρουσιάζουν το πρώτο τους μεγάλου μήκους ντοκιμαντέρ με θέμα τα Καλιαρντά, την κρυφή γλώσσα των ομοφυλόφιλων της Ελλάδας από τη δεκαετία του ’40 μέχρι την αρχή της μεταπολίτευσης. Η Πάολα πρόλαβε τη χρήση των καλιαρντών στο τέλος τους, τη δεκαετία του ’80, στον κήπο του Ζαππείου, στην πιάτσα, αλλά και στην επαρχία. Ενώ η ομάδα ξεκίνησε για να καταγράψει απλώς την ιστορία των καλιαρντών, συνειδητοποίησε ότι παράλληλα παρακολουθούσε την εξέλιξη της ομοφυλοφιλικής ζωής στην Ελλάδα τον εικοστό αιώνα. Προέκυψαν θέματα όπως ο έρωτας, η σεξουαλικότητα, τα στέκια, τα προβλήματα των ανθρώπων τότε, και πώς σταδιακά οδηγηθήκαμε στη σημερινή κατάσταση. Στο ντοκιμαντέρ συναντάμε θεωρητικούς καθώς και άτομα της πιάτσας με βιωματική γνώση του θέματος. Στις ερωτήσεις του alterthess.gr απαντούν η Πάολα Ρεβενιώτη αλλά και όλο το Paola Team Documentaries που απαρτίζεται από τον Βαγγέλη Τσάκα, τον Αλέξανδρο Συνοδινό, την Ελπινίκη Βουτσά, την Παυλίνα Δράκου, και την περίοδο που γυρίστηκε το ντοκιμαντέρ, και το Δημήτρη Πολέμη.
Συνέντευξη στην Κατερίνα Μπακιρτζή και τον Ιάσων Μπάντιο
Ξεκινώντας, τι είναι τα καλιαρντά;
Τα καλιαρντά ήταν κυρίως η κρυφή διάλεκτος των ομοφυλόφιλων αντρών της Ελλάδας.
Που έχουν τις ρίζες τους στην Ελλάδα; Πότε τα πρωτοσυναντούμε;
Εφόσον η πλατεία συντάγματος βλέπουμε να λέγεται πλατεία Γερμανόγκρεκας…(επειδή το Ξενοδοχείο Μεγάλη Βρετάνια στέγαζε το αρχηγείο του Τρίτου Ράιχ)..λογικά τα καλιαρντά υπήρχαν πριν από τον πόλεμο…ίσως μετά το 1922 οι πρόσφυγες από την Σμύρνη, οι μάγκες, το ρεμπέτικο και οι ταξιδιώτες έπαιξαν κάποιο ρόλο. Οι παρέες έβγαζαν μεταξύ τους λέξεις που με το καιρό πέρναγαν και σε άλλες παρέες.
Σήμερα συναντούμε στην σύγχρονη χρήση της γλώσσας στοιχεία από τα καλιαρντά;
Μέσα από την επιθεώρηση και την τηλεόραση, αλλά και τις εκπομπές της Μαλβίνας…έμειναν κάποιες λέξεις, όπως τεκνό, κουλό…
Από που ξεκίνησε η ιδέα για το ντοκιμαντέρ; Γιατί είναι χρήσιμη η καταγραφή τους;
Η καταγραφή τους είναι χρήσιμη γιατί πέρα από το βιβλίο του Πετρόπουλου, υπάρχουν ελάχιστες πληροφορίες. Δεν υπήρξε ποτέ οπτικοακουστική καταγραφή και ο Πετρόπουλος που ετοίμαζε ένα δισκάκι (ηχητικό ντοκουμέντο) τότε για να πουλιέται μαζί με το βιβλίο…δεν το κατάφερε ποτέ, γιατί η μοναδική εταιρεία που έφτιαχνε βινύλια τότε στην Ελλάδα του ζητούσε σφραγίδα λογοκρισίας.
Για τη χρηματοδότηση του ντοκιμαντέρ χρησιμοποιήσατε τη μέθοδο του crowdfunding. Πως πήγε;
Πολύ καλά. Ουσιαστικά ζητήσαμε 600 ευρώ για να μπορέσουμε να ταξιδέψουμε μέχρι την Θεσσαλονίκη και να συναντήσουμε κάποιους ακόμα ανθρώπους ετσι ώστε να ολοκληρώσουμε το ντοκιμαντέρ. Τα 600 ευρώ μαζεύτηκαν 1-2 μέρες και τελικά φτάσαμε τα 1000.
Με τα λεφτά αυτά ανεβήκαμε στην Θεσσαλονίκη για τα καλιαρντά και στο γυρισμό μείναμε και μια μέρα στον Τύρναβο για να κάνουμε και το Μπουρανί.
Τι δυσκολίες συναντήσατε στη πορεία μέχρι να φτάσετε στο τελικό αποτέλεσμα;
Ήταν πολύ δύσκολο να βρούμε τους κατάλληλους ανθρώπους που θα μας μίλαγαν. Έξτρα δυσκολία ότι άνθρωποι μεγάλης ηλικίας που ήξεραν τα καλιαρντά δεν δεχόταν να εκτεθούν στην κάμερα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ένα απόγευμα στην Ομόνοια που ένας μεγάλος σε ηλικία άντρας μας τραγουδούσε τον Εθνικό Ύμνο στα καλιαρντά και όταν του προτείναμε να το καταγράψουμε, δεν δέχτηκε ούτε καν να καταγράψουμε το ηχητικό ντοκουμέντο και χαρακτηριστικά μας είπε “αν θέλετε με μολύβι και χαρτί μόνο γράψτε το.”
Τι και ποιους θα δούμε στο ντοκιμαντέρ;
Από θεωρητικούς, ποιητές, συγγραφείς, γλωσσολόγους, μέχρι ανθρώπους της πιάτσας, και συγκεκριμένα τον Ντίνο Χριστιανόπουλο, τη Νανά, το Θανάση Σκρουμπέλο, τον George Le Nonce, τον Κώστα Κανάκη, τον Παναγιώτη Ευαγγελίδη, την Τέτα, τον Ηρακλή Δούκα, το Γιώργο Τσιτιρίδη, το Θωμά Κοροβίνη, το Γιάννη Παλαμιώτη και το Φώτη.
Υπήρξε κάποια μαρτυρία ανθρώπου που έζησε την εποχή των καλιαρντών που σας έκανε εντύπωση;
Μεγαλύτερη εντύπωση μας έκανε η μαρτυρία του Θανάση Σκρουμπέλου, γιατί είναι ο μόνος που μιλάει από την άλλη πλευρά, δηλαδή όχι της αδελφής, αλλά του τσολιού.
Αν έπρεπε να διαλέξετε μία λέξη από όσες έχετε καταγράψει ποια θα ήταν αυτή;
Μουτζοπλημμύρα
INFO
Σκηνοθεσία: Πάολα Ρεβενιώτη
Σενάριο: Δημήτρης Πολέμης
Διεύθυνση Φωτογραφίας: Ελπινίκη Βουτσά
Μοντάζ: Βαγγέλης Τσάκας
Ήχος: Αλέξανδρος Συνοδινός
Μουσική: Σελοφάν
Παραγωγός: Πετρούλα Παυλίνα Δράκου
Παραγωγή: Paola Team Documentaries
Φορμά: DCP Έγχρωμο
Χώρα Παραγωγής: Ελλάδα
Διάρκεια: 58′
Έτος Παραγωγής: 2014
Παγκόσμια εκμετάλλευση: Paola Team Documentaries Πετρούλα Παυλίνα Δράκου [email protected]
Πρόγραμμα Προβολών
Το ντοκιμαντέρ προβλήθηκε τη Κυριακή 15 Μαρτίου για πρώτη φορά ενώ θα προβληθεί και τη Τρίτη, 17 Μαρτίου στην αίθουσα Τζον Κασσαβέτης, στις 17:30.