Μία από τις πολλές θλιβερές φήμες που κυκλοφορούν στο στρατό, είναι ότι όταν αυτοκτονεί κάποιος σε ένα στρατόπεδο, οι υπόλοιποι συνάδελφοί του αμέσως απολύονται, για να αποσοβηθούν οι αντιδράσεις. Δεν ξέρουμε αν η μακάβρια αυτή φήμη αληθεύει, αποτελεί πάντως ένα ενδεικτικό σύμπτωμα μίας βαθύτερης αλήθειας: στο Στρατό η αυτοκτονία δεν είναι μία τραγική εξαίρεση, ένα ‘απονενοημένο διάβημα’ ή μία ατομική επιλογή φυγής, αλλά μία κανονικότητα: μία επαναλαμβανόμενη, στατιστικώς μετρημένη, συνέπεια της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας, η οποία μάλιστα ‘ρυθμίζεται’ μέσα από μέτρα ‘προληπτικά’ (ψυχολογική υποστήριξη κοκ) ή ‘άμεσης απάντησης’, όπως πχ αυτό που υποστηρίζει η παραπάνω φημολογία. Ίσως μάλιστα να περιλαμβάνεται και στις απαγορεύσεις του Στρατιωτικού Κανονισμού…
Γενικότερα, δεν υπάρχει άλλος θεσμός ή κοινωνικός χώρος όπου οι ‘εξαιρετικές’ καταστάσεις -η ‘τρέλα’, η αυτοκτονία, ο σαδισμός, ο εξευτελισμός- να θεωρούνται τόσο αυτονόητες, όσο περίπου ο κακός καιρός. Το γνωστό ρητό σύμφωνα με το οποίο ‘όπου ξεκινά ο Στρατός, σταματά η λογική’, δεν το ακούς συνήθως από τους φαντάρους, αλλά από τα ίδια τα στελέχη του στρατού, τους αξιωματικούς και τους ΕΠΟΠ, οι οποίοι με αυτό τον τρόπο θέλουν να ‘φυσικοποιήσουν’ τον παραλογισμό που κυριαρχεί και να δείξουν ότι κανείς τελικά δεν έχει την ευθύνη για αυτόν· συνεπώς, κανείς δεν μπορεί να κατηγορηθεί για τις αυτοκτονίες και την καταπίεση.
Το ίδιο θα ισχύσει και για τη νέα αυτοκτονία-δολοφονία, στο 616 του Έβρου: πέσανε τα τηλέφωνα, πλακώσανε οι ανώτεροι να ‘καθησυχάσουν’ τα ‘παιδία’, έστειλε τα συλλυπητήριά του το ΓΕΣ, διατάχθηκε φυσικά και η απαραίτητη ‘ένορκη εξέταση’, και η ζωή –για τους υπόλοιπους- συνεχίζεται. Κανείς δεν πρόκειται να απολογηθεί για την αθλιότητα που κυριαρχεί στο συγκεκριμένο στρατόπεδο, για τις εξοντωτικές συνθήκες, για τον εγκλεισμό, για την αυθαιρεσία, για την τρομοκρατία των ποινών, όπως κανείς δεν έδωσε τόσο καιρό σημασία στις απελπισμένες καταγγελίες και εκκλήσεις που απεύθυναν οι φαντάροι (βλ. τις σχετικές αναρτήσεις στη σελίδα του Δικτύου Σπάρτακος http: //diktiospartakos.blogspot.gr/2013/02/616-onoyntai-aytoktonoyn-kai-kataiezonta.html?showComment=1360074265301).
Με δεδομένες αυτές τις προειδοποιήσεις, δεν πρόκειται σαφώς για ένα μεμονωμένο περιστατικό, αλλά για μία ακόμα ‘προβλεπόμενη’ –που θα έλεγαν και οι στρατιωτικοί μας- ανθρωποκτονία. Κι αν λάβουμε υπόψη τις προηγούμενες και δυστυχώς και τις επόμενες ‘αυτοκτονίες’, μιλάμε για ανθρωποκτονία κατά συρροή από πρόθεση και με ενδεχόμενο μάλιστα δόλο, αφού τις συνθήκες που οδηγούν σε αυτές κάποιοι τις σχεδιάζουν γιατί κάποιους συμφέρουν.
Για είμαστε όμως δίκαιοι, δεν θα μπορούσαμε να απομονώσουμε και να κατηγορήσουμε για όλα αυτά τους συγκεκριμένους αξιωματικούς που ευθύνονται για το συγκεκριμένο στρατόπεδο –και κατ’ επέκταση για τη συγκεκριμένη ανθρωποκτονία. Γιατί, ακόμα κι αν οι ‘ιδιαίτερες συνθήκες κάποιας περιοχής’ κι ο υπερβάλλον ‘επαγγελματικός ή εθνικός ζήλος’ του τάδε διοικητή καθιστούν τη θητεία σε κάποιο στρατόπεδο ακόμα πιο απάνθρωπη από ό,τι συνήθως, ο τρόμος και η αθλιότητα στον Ελληνικό Στρατό είναι ο κανόνας και όχι η εξαίρεση.
Αποτελεί, για παράδειγμα, κανόνα να μένουν έγκλειστοι οι φαντάροι στα περισσότερα στρατόπεδα της χώρας, χωρίς έξοδο για 10, 20 ακόμα και 50 ημέρες, αφού ‘δεν βγαίνουν οι υπηρεσίες’, όπως κανόνα αποτελεί και το άθλιο αλισβερίσι των ‘τιμητικών’ αδειών σε κάθε ανθυποσκυλά ή γόνο υπουργού που κάνει τη θητεία του από το σπίτι. Κανόνα αποτελεί και η χυδαία, ατιμωτική και εξευτελιστική συμπεριφορά των ανωτέρων, κανόνα και ο μόνιμος φόβος εξοντωτικών ποινών φυλάκισης για το παραμικρό παράπτωμα, χωρίς κανένα περιθώριο αντίδρασης ή απολογίας. Κανόνας και οι άθλιες συνθήκες διαβίωσης και η βρώμα, κανόνας και τα παράλογα καψώνια ‘επιθεώρησης’ για το αν είναι συμμαζεμένος ο φοριαμός και γυαλισμένες οι μπότες.
Ο κατάλογος θα μπορούσε να συνεχιστεί για ώρες, αλλά θα ήταν τόσο βαρετό όσο το να λες ‘ιστορίες από το στρατό’. Εκείνο που έχει σημασία είναι ότι ο κατασταλτικός αυτός μηχανισμός, εγκιβωτισμένος μέσα στα στρατόπεδά του, παραμένει πάντα απαλλαγμένος από κάθε κοινωνικό έλεγχο. Ότι πουθενά αλλού, σε καμία άλλη κοινωνική δραστηριότητα ή σχέση με τους κρατικούς θεσμούς, ο πολίτης δεν είναι τόσο ανυπεράσπιστος. Ότι δεν υπάρχει κανένας άλλος «Κανονισμός», ο οποίος να περιλαμβάνει μόνο υποχρεώσεις, χωρίς κανένα ουσιαστικό δικαίωμα. Ότι ο κάθε φαντάρος τελικά, απέναντι σε αυτό το μηχανισμό, νιώθει απομονωμένος, ευάλωτος, ανίσχυρος και μόνος, κρατώντας την ανάσα του –και τη μύτη του- για εννιά μήνες.
Για όλα αυτά τα εγκλήματα, που οδηγούν στη χειρότερη περίπτωση στις τακτικές αυτοκτονίες και στην καλύτερη στην καταρράκωση του ηθικού και της αξιοπρέπειας, ένοχοι δεν είναι μόνο οι αξιωματικοί του κάθε 616, αλλά ολόκληρη η ‘ιεραρχία’, από τον τελευταίο ΕΠΟΠ λοχία, ως τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας – χωρίς αυτό να σημαίνει βέβαια ότι όταν το έγκλημα αυτό φτάνει στα άκρα, όπως στο 616, δεν θα πρέπει να υπάρχει η απαίτηση για την τιμωρία έστω κάποιων εκ των άμεσα υπευθύνων.
Ίσως όμως δεν πρόκειται για ‘εγκλήματα’, για πράξεις δηλαδή που ξεφεύγουν από μία υποτιθέμενη ιδανική κατάσταση, από έναν ‘ανθρώπινο’ στρατό και μία ‘πραγματική’ εκπαίδευση. Ίσως, αυτή να είναι πια η μόνη λογική χρησιμότητα που έχει απομείνει στην υποχρεωτική στρατιωτική θητεία, αφού όλοι γνωρίζουν ότι είτε μας αρέσει είτε δεν μας αρέσει ο πόλεμος (εμάς φυσικά δεν μας αρέσει), αυτός δεν γίνεται πια με παιδάκια που τρέχουν με τα όπλα τους μέσα στα βουνά. Ίσως λοιπόν θα πρέπει να γυρίσουμε σε πολύ πιο απλές ερμηνείες και να θυμηθούμε ότι, όπως κάθε κρατικός μηχανισμός, ο Στρατός υπάρχει ακριβώς για να σπάει το ηθικό και τα νεύρα των ανθρώπων, να τους κάνει να μισούν τη ζωή και τους άλλους, να τους υποτάσσει, να τους υποχρεώνει μάλιστα να αναπαράγουν οι ίδιοι τις βίαιες και καταπιεστικές αυτές συμπεριφορές προς τους ‘νέους’ συναδέλφους τους– με μια φράση, για ‘να τους κάνει άντρες’, με τη χειρότερη σημασία της φράσης.
Αυτός ο βαθύς ταξικός και καταπιεστικός ρόλος υποδεικνύει τέλος γιατί δεν πρέπει ποτέ να υποτιμούμε τη σημασία της μάχης ενάντια στο στρατό. Στη χώρα μας τη μάχη αυτή τη δίνει προς τιμή του εδώ και χρόνια το κίνημα των αντιρρησιών· είναι όμως υποχρέωση κάθε αγωνιζόμενου κομματιού της κοινωνίας να έχει το νου του και στα παιδιά που είναι μέσα στα στρατόπεδα, να προσπαθεί να ελέγχει όσο μπορεί τη στρατιωτική αυθαιρεσία, να παλεύει να κλείσουν περισσότερα στρατόπεδα για να εφικτή η περαιτέρω μείωση της θητείας χωρίς περαιτέρω αύξηση των υπηρεσιών– το οποίο αποτελεί και το μόνο ρεαλιστικό μέτρο για τη μείωση των αυτοκτονιών, μέχρι τουλάχιστον να απαλλαχθεί οριστικά η κοινωνία από αυτόν το μηχανισμό θανάτου.
Δεν χρειάζεται να περιμένουμε κάθε φορά μια αυτοκτονία για να τα θυμόμαστε όλα αυτά. Άλλωστε, αν και σε αυτά τα πράγματα δεν χωράνε και πολλές σκέψεις, πόσο μάλλον λόγια, η αυτοκτονία ενός αγωνιστή, όπως μαθαίνουμε ότι ήταν ο σύντροφος που σκοτώθηκε στο 616, δεν είναι μόνο ένα έγκλημα του κράτους, είναι και μία ύστατη πράξη αντίστασης και ως τέτοια πρέπει να γίνει σεβαστή.