Καθώς η ποδοσφαιρική ομάδα της Γερμανίας κατευθύνεται τον Ιούνιο προς την Ουκρανία για τον ευρωπαϊκό πρωτάθλημα ποδοσφαίρου του 2012, ο αρχηγός της, Φίλιπ Λαμ μιλάει στο SPIEGEL για τις αντιφάσεις στην υπόθεση της φυλακισμένης πλέονΓιούλια Τιμοσένκο, αλλά και για το κατά πόσον οι επαγγελματίες αθλητές πρέπει να εμπλέκονται στην πολιτική. Ακολουθεί ολόκληρο το κείμενο της συνέντευξης.
SPIEGEL: Κύριε Λαμ, σας ενδιαφέρει η πολιτική;
Φίλιπ Λαμ: Φυσικά. Το να μένω ενημερωμένος σχετικά με τις διεθνείς εξελίξεις είναι ένα ακόμα μέρος της δουλειάς μου. Παρακολουθώ τηλεόραση, σερφάρω στο διαδίκτυο και διαβάζω καθημερινές εφημερίδες- και όχι μόνο τα αθλητικά.
SPIEGEL: Πολλοί από τους συμπαίκτες σας στην Μπάγερν Μονάχου παίζουν επίσης στην εθνική ομάδα της Γερμανίας. Έχετε συζητήσει τις συνθήκες στην Ουκρανία και την απεργία πείνας της Γιούλια Τιμοσένκο, της φυλακισμένης πρώην πρωθυπουργού της χώρας;
Φίλιπ Λαμ: Βέβαια, το σκεφτόμαστε. Οτιδήποτε άλλο θα είναι προφανώς κακό δεδομένου ότι το ζήτημα θα είναι μαζί μας μέσα στις επόμενες εβδομάδες. Κάθε παίκτης στην εθνική ομάδα έχει λάβει μια επιστολή από τον Βόλφγκανγκ Νίρσμπαχ, πρόεδρο της Γερμανικής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας, που θα εξηγεί τί συμβαίνει πολιτικά στην Ουκρανία. Το να είμαστε ενημερωμένοι σε διάφορα θέματα είναι πολύ σημαντικό για μας και η Ομοσπονδία θα φροντίσει γι’αυτό.
SPIEGEL: Σύντομα θα ταξιδεύετε στην Ουκρανία για να παίξετε στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Ποδοσφαίρου, το οποίο φιλοξενεί μαζί με την Πολωνία τον Ιούνιο. Τί γνωρίζετε για την χώρα;
Φίλιπ Λαμ: Γνωρίζω ότι η Ουκρανία είναι ένα νέο κράτος που δεν πληροί τις προδιαγραφές μας ΜΕ όρους ελευθερίας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αλλά δεν μπορώ να κρίνω αρκετά καλά το υπόβαθρό της. Αυτό είναι κάτι που πρέπει να κάνουν οι αθλητικές ενώσεις και οι πολιτικοί.
SPIEGEL: Πώς προετοιμάζεστε για αυτό το ταξίδι;
Φίλιπ Λαμ: Η Γερμανική Ομοσπονδία Ποδοσφαίρου το οργανώνει ήδη αυτό εκτενώς εδώ και πολύ καιρό. Κάθε φορά που ταξιδεύουμε στο εξωτερικό, οπουδήποτε και αν είναι, παίρνουμε ένα ντοσιέ σχετικό με ποδοσφαιρικά, κοινωνικά και πολιτικά.
SPIEGEL: Την προηγούμενη εβδομάδα ο Ούλι Χένες, πρόεδρος της ομάδας σας, Μπάγερν Μονάχου, είπε ότι θα σεβόταν τα μέλη της εθνικής ομάδας που εξέφρασαν την αλληλεγγύη τους με την αντιπολίτευση στην Ουκρανία. Το να πάρετε μία στάση είναι εξίσου σημαντικό για σας. Σας ενεθάρρυνε ο Ούλι προσωπικά να το κάνετε;
Φίλιπ Λαμ: Όχι φυσικά. Ξέρω ότι φέρω κάποια συγκεκριμένη ευθύνη σαν αρχηγός της εθνικής ομάδας. Αλλά ο Χένες εμπλέκεται σε πολιτικές και κοινωνικές συζητήσεις. Ο λόγος του βαραίνει. Αυτό με εντυπωσιάζει. Από αυτή την άποψη είναι ένα πρότυπο για μένα.
SPIEGEL: Εξεπλάγητε που οι εσωτερικές πολιτικές συνθήκες στην Ουκρανία κινδύνεψε να υπερσκιάσουν το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Ποδοσφαίρου;
Φίλιπ Λαμ: Το ποδόσφαιρο έχει μεγαλώσει πολύ για να μείνει ανεπηρέαστο από αυτό. Όταν διάβασα τις πρώτες αναφορές για την κακή υγεία της Τιμοσένκο, είχα ένα προαίσθημα για το πού θα πήγαιναν τα πράγματα.
SPIEGEL: Υπάρχει ήδη μία συζήτηση να μποϋκοταριστεί το πρωτάθλημα εάν η απεργία πείνας επιδεινώσει δραματικά την κατάσταση της Τιμοσένκο και το καθεστώς δεν υποχωρήσει. Το φαντάζεστε να γίνεται αυτό;
Φίλιπ Λαμ: Αυτή η ερώτηση είναι υπερβολή για μας τους αθλητές. Αυτό είναι κάτι που οι ενώσεις και οι πολιτικοί θα πρέπει να αποφασίσουν, και τους έχω εμπιστοσύνη. Την ίδια ώρα, ένα Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα είναι ένα τεράστιο γεγονός για τα μέσα ενημέρωσης. Θα μπορούσε να τραβήξει ακόμα μεγαλύτερη προσοχή στο πρόβλημα και αυτό θα αύξανε την πολιτική πίεση στην Ουκρανία.
SPIEGEL: Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επισημάνει ότι και τα 27 μέλη της θα μείνουν μακριά από τους αγώνες στην Ουκρανία. Η καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ και οι περισσότεροι στο υπουργικό της συμβούλιο θα κάνουν προφανώς το ίδιο προκειμένου να αποφύγουν την ενίσχυση της νομιμοποίησης του καθεστώτος. Σκοπεύετε και σεις να αποφύγετε την επαφή με τους Ουκρανούς πολιτικούς;
Φίλιπ Λαμ: Εμείς οι ποδοσφαιριστές δεν ερχόμαστε κανονικά σε επικοινωνία με κυβερνητικούς αξιωματούχους της χώρας υποδοχής. Και πρέπει να ομολογήσω με ειλικρίνεια ότι σε αυτή τη συγκεκριμένη περίπτωση είμαι πραγματικά χαρούμενος για αυτό.
SPIEGEL: Ο τελικός του τουρνουά θα διεξαχθεί στο Κίεβο, την πρωτεύουσα της Ουκρανίας. Εάν η γερμανική ομάδα συμβεί να παίξει στον αγώνα, ο Ουκρανός Πρόεδρος, Βίκτορ Γιανούκοβιτς μπορεί να θελήσει να σας σφίξει το χέρι στην εξέδρα των νικητών. Θα δεχθείτε;
Φίλιπ Λαμ: Σε αυτή τη περίπτωση θα πρέπει να το σκεφτώ σοβαρά. Στην παρούσα πολιτική κατάσταση στην Ουκρανία, δεν βρίσκω στοιχεία που να αντικατοπτρίζουν τις απόψεις μου σε βασικά δημοκρατικά δικαιώματα, σε ανθρώπινα δικαιώματα, σε θέματα όπως η προσωπική ελευθερία ή η ελευθερία του Τύπου. Όταν βλέπω πώς μεταχειρίζεται το καθεστώς την Γιούλια Τιμοσένκο, δεν έχει να κάνει σε τίποτα με την ιδέα μου περί δημοκρατίας. Κάποιος είναι υπεύθυνος για αυτό. Αλλά, από όσο γνωρίζω, οι μόνοι άνθρωποι που θα συμμετέχουν στην τελετή βράβευσης είναι από την UEFA.
SPIEGEL: Ως διοργανωτής του Ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου και του τουρνουά, η Ομοσπονδία Ευρωπαϊκών Ποδοσφαιρικών Ενώσεων (UEFA) έχει τονίσει την πολιτική της ουδετερότητα, και ο πρόεδρος Μισέλ Πλατινί έχει μακράν αρνηθεί να σχολιάσει θέματα όπως τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Ουκρανία. Θέλετε να πάρει θέση ο Πλατινί σχετικά με την ηγεσία της Ουκρανίας;
Φίλιπ Λαμ: Νομίζω ότι θα έπρεπε να πάρει θέση. Και είμαι περίεργος τί έχει να πει.
SPIEGEL: Είναι δυνατόν να διαχωριστούν ακόμα και τώρα τα αθλητικά από την πολιτική;
Φίλιπ Λαμ: Και τα δύο είναι μαζί. Δεν μπορούν να διαχωριστούν. Εμείς οι εθνικοί παίκτες εκπροσωπούμε την Γερμανία. Αγωνιζόμαστε για μια δημοκρατική κοινωνία, για αξίες όπως η δικαιοσύνη και η ανοχή, για την ενσωμάτωση. Ας πάρουμε το πιο πρόσφατο πρωταθλήμα Παγκοσμίου Κυπέλλου, για παράδειγμα, στη Γερμανία το 2006 και στη Νότια Αφρική το 2010. Πολλοί άνθρωποι έχουν πει θετικά πράγματα για την απόδοση μας. Αυτό συμβάλλει στην εικόνα της Γερμανίας που έχει ο κόσμος.
SPIEGEL: Το 1978, το Παγκόσμιο Κύπελλο ποδοσφαίρου φιλοξενήθηκε από την Αργεντινή, η οποία στη συνέχεια κυβερνήθηκε από μια στρατιωτική χούντα της οποίας ο λεγόμενος «βρώμικος πόλεμος» θα κόστιζε τελικά τις ζωές χιλιάδων αριστερών ακτιβιστών, συνδικαλιστών, φοιτητών και άλλων. Όταν ρωτήθηκε για αυτό, ο Μπέρτι Βόγκς, ο αρχηγός της εθνικής ομάδας της Γερμανίας εκείνη την εποχή, είπε ότι δεν είχε δει έναν πολιτικό κρατούμενο. Θα μπορούσε ένας Γερμανός παίκτης να φύγει λέγοντας κάτι τέτοιο σήμερα;
Φίλιπ Λαμ: Οι καιροί έχουν αλλάξει και εμείς είμαστε επαγγελματίες. Θεωρούμαστε ως πρότυπα προς μίμηση. Είμαστε στα μάτια του κοινού κάτι πολύ περισσότερο από τους παίκτες που συνηθιζόταν να είμαστε, διότι τα μέσα ενημέρωσης παρέχουν πολύ πιο λεπτομερή ενημέρωση. Θέλουμε να μάθουν τις ιστορίες στα παρασκήνια, και είναι φυσιολογικό για εμάς να μιλήσουμε για την πολιτική διάσταση του αθλητισμού με έναν πιο εκλεπτυσμένο τρόπο.
SPIEGEL: Μια άλλη πολιτική συζήτηση σχετικά με το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα ξέσπασε πρόσφατα. Ο Ντίτερ Γκράουμαν, πρόεδρος του Κεντρικού Συμβουλίου των Εβραίων στη Γερμανία, ζήτησε από την εθνική ομάδα για να επισκεφθεί το πρώην ναζιστικό στρατόπεδο εξόντωσης του Άουσβιτς κατά τη διάρκεια της παραμονής της στην Πολωνία.
Φίλιπ Λαμ: Το παρατήρησα αυτό. Αυτό που είναι σημαντικό είναι ότι γνωρίζουμε πως κάτι τρομακτικό συνέβη στο Άουσβιτς – και ότι έχουμε μια στάση απέναντι σε αυτό. Ξέρω από την Γερμανική Ομοσπονδία Ποδοσφαίρου ότι η επίσκεψη έχει προγραμματιστεί.
SPIEGEL: Νιώθετε πιεσμένοι από τον Γκράουμαν να το κάνετε;
Φίλιπ Λαμ: Όχι, παραμένει απόφασή μας αν θα ταξιδέψουμε στο μνημείο ή αν θα κάνουμε κάτι παρόμοιο. Θα το συζητήσουμε με την επιτροπή της ομάδας και θα πάρουμε απόφαση από κοινού με την Ομοσπονδία. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο κύριος λόγος που είμαστε στο τουρνουά είναι να παίξουμε ποδόσφαιρο και να εντυπωσιάσουμε τους ανθρώπους με τις αθλητικές μας επιδόσεις.
SPIEGEL: Εάν η Γερμανία δεν τα καταφέρει από το αρχικό στάδιο της ομάδας, στον προημιτελικό αγώνα θα μείνει στην Πολωνία ή στη Βαρσοβία ή στο Γκντάνσκ. Είστε χαρούμενος που δεν θα είναι στην Ουκρανία;
Φίλιπ Λαμ: Δεν έχει κάποια διαφορά.
SPIEGEL: Στις 27 Απριλίου, τέσσερις βόμβες εξερράγησαν στο Ντνιπρόπετροβσκ, την ανατολική πόλη της Ουκρανίας, όπου γεννήθηκε η Τιμοσένκο, και παραμένει ασαφές το ποιος ήταν υπεύθυνος. Σας ανησυχεί αυτό;
Φίλιπ Λαμ: Όχι δεν αισθάνομαι άβολα, τουλάχιστον όχι ακόμα. Περισσότερο, ελπίζω ότι η κατάσταση θα χαλαρώσει αντί να επιδεινώνεται. Πριν (το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2010) στη Νότια Αφρική, πολλοί είχαν πει επίσης ότι η κατάσταση ασφαλείας είναι κρίσιμη λόγω του υψηλού ποσοστού εγκληματικότητας. Αλλά δεν είχαμε κανένα λόγο να ανησυχούμε για αυτό.
Επιμέλεια: Γρηγόρης Καυκιάς