Τον κίνδυνο εξαναγκαστικής αποχώρησης από τη Γάζα με ό,τι σημαίνει αυτό σε ανθρωπιστικό, υγειονομικό επίπεδο αλλά και σε αυτό της μαρτυρίας αντιμετωπίζουν οι ανθρωπιστικές οργανώσεις που δρουν στη Γάζα από την αρχή της γενοκτονίας, όπου βασικά κεκτημένα του ανθρωπιστικού δικαίου καταλύονται συστηματικά. Μαρτυρίες αλλά και στοιχεία για το τι συμβαίνει εκεί, ποια είναι τα όρια της δράσης των ανθρωπιστικών οργανώσεων αλλά και τα διλήμματα με τα οποία έχουν έρθει αντιμέτωποι μετέφεραν μέλη των Γιατρών Χωρίς Σύνορα σε εκδήλωση που πραγματοποίησαν στις 9 Ιανουαρίου στη Θεσσαλονίκη με τίτλο «Γάζα: Τα όρια της ανθρωπιστικής δράσης, η μαρτυρία και η κινητοποίηση των ΓΧΣ».
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα στοιχεία που εξέθεσε ο Χρήστος Παπαϊωάννου, ταμίας του ΔΣ των ΓΧΣ Ελλάδος, το 50% της επισιτιστικής βοήθειας στη Γάζα καλύπτεται από ανθρωπιστικές οργανώσεις. Επιπλέον το 60% των δομών υγείας οργανώνονται ή υποστηρίζονται από ανθρωπιστικές οργανώσεις. Στο ενδεχόμενο αποχώρησής τους σημαίνει ότι μία στις τρεις δομές υγείας θα κλείσει αυτομάτως. Οι ΓΧΣ υποστηρίζουν μία στις πέντε κλίνες και έναν στους τρεις τοκετούς. Το 50% της ύδρευσης και της αποχέτευσης καλύπτεται από τις ανθρωπιστικές οργανώσεις ενώ σοβαρά ζητήματα υποσιτισμού καλύπτονται στο 100% από τις ανθρωπιστικές οργανώσεις καθώς και ζητήματα στέγασης σε μια συνθήκη διαρκούς εκτοπισμού. Όπως είπε ο κ. Παπαϊωάννου, 1,3 εκατομμύρια Παλαιστινίων βρίσκονται σε μια διαρκή κατάσταση κρίσης σε ό,τι αφορά θέματα στέγασης, από τη μία λόγω του περιορισμού τους σε περιοχές που τους ωθούν οι Ισραηλινοί-που έχουν καταλάβει πάνω από το μισό της Γάζας- από την άλλη οι καιρικές συνθήκες έχουν οδηγήσει σε καταστροφές δομών. Οι πρόχειροι καταυλισμοί που οργανώνονται αντιμετωπίζουν συνεχόμενα προβλήματα εξαιτίας των Ισραηλινών δυνάμεων.
Κλήση για αποχώρηση στις 30 Δεκεμβρίου
Στις 30 Δεκεμβρίου η οργάνωση των ΓΧΣ μαζί με ακόμη 37 άλλες ΜΚΟ, έλαβε κλήση από τις Ισραηλινές Αρχές να αποχωρήσουν από την περιοχή τους επόμενους δύο μήνες γιατί αρνήθηκε να δώσει προσωπικά δεδομένα των Παλαιστινίων μελών της οργάνωσης και των οικογενειών τους. Ταυτόχρονα οι Ισραηλινοί προσπαθούν να αμαυρώσουν την εικόνα των ανθρωπιστικών οργανώσεων, μεταξύ άλλων και των ΓΧΣ, στο δημόσιο λόγο και στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης.
Ο Δρ. Χρήστος Χρήστου, πρόσφατα απερχόμενος Πρόεδρος του Διεθνούς Κινήματος των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, μίλησε για την ανάγκη να διατηρηθεί ο καταγγελτικός λόγος στις δημόσιες τοποθετήσεις σχετικά με την εν εξελίξει γενοκτονία και ταυτόχρονα να διασφαλιστεί η παρουσία και ασφάλεια των ΓΧΣ στη Γάζα καθώς και η προστασία του προσωπικού σε ένα μέλλον που η ανεξάρτητη και απρόσκοπτη ανθρωπιστική δράση διεθνώς αντιμετωπίζει κινδύνους με τρομερές συνέπειες για τους ανθρώπους εκεί.
«Οι συστηματικές μέχρι τώρα παραβιάσεις του Διεθνούς Ανθρωπιστικού Δικαίου τώρα πλέον δεν κρατάνε κανένα πρόσχημα. Το βλέπουμε και με τις πολύ πρόσφατες εξελίξεις γεωπολιτικά, με τον Trump στη Βενεζουέλα ή με ό,τι θα έρθει αργότερα. Άρα, αυτό που έχει σημασία είναι να δούμε πολύ γρήγορα τι έγινε μέχρι σήμερα, πού βρισκόμαστε και τι θα γίνει από δω και πέρα. Και πώς θα μπορέσουμε, να συμπαρασταθούμε σε όλους αυτούς τους ανθρώπους αυτή τη στιγμή». Σύμφωνα με τον ίδιο, οι ΓΧΣ έχουν καταγράψει τι σημαίνει ένα καθεστώς κατοχής όλα αυτά τα χρόνια. Τα στοιχεία δείχνουν ότι απλά και μόνο περνώντας την πράσινη γραμμή και μπαίνοντας στα κατεχόμενα, το προσδόκιμο ζωής των ανθρώπων έπεφτε σημαντικά. «Για τους ΓΧΣ η 7η Οκτωβρίου ήταν ένα σοκ αλλά δεν ήρθε ως κεραυνός εν αιθρία. Και αυτό θα πρέπει να το έχουμε συνέχεια στο μυαλό μας. Και γνωρίζαμε πάντα ότι οι αντιδράσεις ήταν δυσανάλογες. Δεν μπορούσαμε οπωσδήποτε να φανταστούμε ότι θα έφταναν σε αυτό το σημείο και θεωρούσαμε ότι υπήρχε μια διεθνής κοινότητα η οποία τουλάχιστον θα μπορούσε να προστατεύσει αυτό το πλαίσιο μέσα στο οποίο λειτουργούν οι ανθρωπιστικές οργανώσεις. Όπως όλοι πολύ καλά γνωρίζουμε, δεν έγινε τίποτα από όλα αυτά» είπε μεταξύ άλλων.
Ο Χρήστος Χρήστου μίλησε για τα νοσοκομεία που δεν προστατεύονται, αντίθετα οι βομβαρδισμοί οδήγησαν στο να χαθεί πλήθος υγειονομικών και μελών ανθρωπιστικών οργανώσεων. Μόνο οι ΓΧΣ έχασαν 15 συναδέλφους. Στην περίοδο των δύο αυτών ετών, πρωταρχική ανάγκη της οργάνωσης ήταν η ιατρική φροντίδα, η αλληλεγγύη στον κάθε άνθρωπο. Οι ΓΧΣ ήρθαν αντιμέτωποι με πολλές ματαιότητες προσπαθώντας να υπερασπιστούν τα αυτονόητα αλλά και στην διαπίστωση ότι δεν υπήρχε η αναγκαία συμπαράσταση από τη διεθνή κοινότητα.
«Πώς μπορούμε να υπερασπιστούμε την ανθρωπιά αλλά και πως γιατροί σε όλο τον κόσμο μπορούν να αντιδρούν στις επιθέσεις απέναντι στην υγεία;» διερωτήθηκε τονίζοντας ότι το μεγαλύτερο δίλημμα με το οποίο δεν έρχονται πρώτη φορά αντιμέτωποι είναι που σταματάει η ιατρική δράση και που ξεκινάει η μαρτυρία και η συνηγορία. Πώς αυτά τα δύο μπορούν να πηγαίνουν μαζί χωρίς το ένα να υποδαυλίζει το άλλο; Τελικά, όπως ανέφερε ο κ. Χρήστου, μετά από δύο χρόνια τα διλήμματα αυτά αποδείχθηκαν ψεύτικα. Σύμφωνα με τον ίδιο, «το πιο σημαντικό που κάναμε αυτό το καιρό ήταν να μπορούμε να είμαστε δίπλα στους ανθρώπους, να μπορούμε να καταγράφουμε και η δύναμη της μαρτυρίας μας έρχεται από τα ιατρικά δεδομένα που συγκεντρώναμε». Ο ίδιος μίλησε για τους «αόρατους θανάτους» στα σπίτια και στις σκηνές, για τις σφαίρες στα κρανία και στα στήθη βρεφών που έδειχναν προφανώς ότι υπάρχει σκοπιμότητα.
Η «κατάπαυση του πυρός» σήμαινε και άλλους θανάτους
Την εμπειρία του από τη Γάζα μετέφερε ο Βασίλης Στραβαρίδης, μέλος του διεθνούς προσωπικού των ΓΧΣ που έχει βρεθεί πολλές φορές στην περιοχή μέχρι και πρόσφατα, αναφέροντας πώς εξελίχθηκαν τα πράγματα αυτά τα δύο χρόνια. «Τότε ήταν ακόμα ανοιχτή η είσοδος από την Αίγυπτο. Είχαμε δυνατότητα να περάσουμε πολύ πιο εύκολα από ό,τι είναι πλέον με τους συναδέλφους μας που πρέπει να περάσουν από την Ιορδανία μέσα από όλο το Ισραήλ και με πολύ διαφορετικό έλεγχο. Τελευταία βρέθηκα μέχρι τέλος του χρόνου στην περιοχή της Δυτικής Όχθης, όπου είχα τη δυνατότητα να δω πράγματα που δεν ακούγονται. Το τελευταίο τρίμηνο και μετά τη θεωρητική κατάπαυση του πυρός (10 Οκτωβρίου) έχουμε πάνω από 400 θανάτους. Και η Δυτική Όχθη επηρεάστηκε πάρα πολύ και άμεσα γιατί υπήρχαν και εκεί θύματα αλλά και εξαιτίας του γεγονότος ότι η ζωή των ανθρώπων αυτών ήταν πολύ αλληλένδετη με τη ζωή σε όλη την περιοχή του Ισραήλ (το 1/4 του πληθυσμού έχασε εντελώς τη δουλειά του) με προβλήματα, τα οποία δεν μπορούμε να τα φανταστούμε» σημείωσε. Όπως πρόσθεσε, μπορεί η Γάζα στην αρχή να «ακούστηκε» και να συγκλόνισε αλλά όσο περνάει ο καιρός «πολλοί το ξεχνάμε ή το συνηθίζουμε». «Τίποτα από όλα αυτά δεν είναι φυσιολογικό. Τίποτα από όλα αυτά δεν μπορούμε και δεν πρέπει να συνηθίσουμε» δήλωσε.
Η εμπειρία των ΓΧΣ από την περιοχή, που ξεκινάει το 1988 με τη συστηματική παρουσία τους στη Δυτική Όχθη και στη Γάζα, είναι σημαντική για να καταλάβει κανείς τι θα σημαίνει αυτή η βίαιη έξωση, δεδομένου ότι στα προγράμματα της οργάνωσης απασχολούνται 1.200 άτομα τοπικό προσωπικό και 50-60 διεθνές που ανανεώνεται συνεχώς παρά τις δυσκολίες με τη visa.
Θα φύγουν τα μάτια μας από τη Γάζα
Το τι συμβαίνει σήμερα στη Γάζα μετέφερε ο Μιχάλης Φωτιάδης, μέλος επίσης της διεθνούς προσωπικού των ΓΧΣ, που μίλησε από εκεί διαδικτυακά.
«Βρίσκομαι σε μια πόλη που έζησα τόσο πολύ καιρό και πραγματικά σου ραγίζει την καρδιά η κατάσταση που βλέπεις γιατί ακόμα και οι εικόνες που βλέπουμε δεν περιγράφουν την κατάσταση αυτή τη στιγμή στη Λωρίδα της Γάζας, επειδή δεν εμπεριέχουν όλες τις υπόλοιπες αισθήσεις. Αυτές τις μέρες είχαμε φοβερές καταιγίδες και ανέμους που έχουν ξεριζώσει πολλές από τις σκηνές και απλά αυξάνουν το τραύμα που βιώνουν οι άνθρωποι εδώ» είπε χαρακτηριστικά. Ο ίδιος μίλησε για το τι σημαίνει η έξωση των οργανώσεων αναφέροντας ότι το κίνημα βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις και εσωτερικές διαβουλεύσεις σχετικά με το τι θα θα κάνουν.
Η έξωση, σύμφωνα με τον ίδιο, σημαίνει ότι δεν θα μπορούν να λαμβάνουν προμήθειες στο όνομα των οργανώσεων, δεν θα υπάρχουν γραφεία, κέντρα υγείας και ειδικές δομές που προστατεύονταν από τα χτυπήματα του Ισραηλινού στρατού. Θα σταματήσουν να δίνουν στοιχεία και μαρτυρίες στο Υπουργείο Υγείας. Επιπλέον, όπως είπε, από την αρχή του χρόνου δεν έχει μπει κανένα μέλος των ΓΧΣ από το εξωτερικό στη Λωρίδα, γιατί κάθε φορά λαμβάνουν άρνηση. Δημιουργείται, έτσι, μια κατάσταση δυστοπική, που σαν αποτέλεσμα θα έχει τα πράγματα να γίνουν πολύ πιο χειρότερα για τους ανθρώπους στη Γάζα.
«Οι άνθρωποι στην Παλαιστίνη βλέπουν το μέλλον τους να γίνεται μια κόλαση. Εμείς συνεχίζουμε και θα λειτουργήσουμε ένα ιατρικό κέντρο πολύ κοντά στη γραμμή» ανέφερε ακόμη τονίζοντας ότι από τα Χριστούγεννα μέχρι και τώρα έχουν αυξηθεί του Ισραήλ στην κίτρινη γραμμή. «Το Ισραήλ αυτή στιγμή κατέχει γύρω στο 58% της Λωρίδας. Μόνο χθες είχαμε 15 νεκρούς, πολλοί από αυτούς παιδιά, σε διάφορες επιθέσεις στην πόλη της Γάζας. Οπότε υπάρχουν όλα τα στοιχεία για μια μεγάλη καταστροφή».
Χιλιάδες άτομα χρειάζονται ιατρικές εκκενώσεις
Σε ένα άγνωστο σχετικά ζήτημα, αυτό των ιατρικών εκκενώσεων από τη Γάζα αναφέρθηκε η Χριστίνα Ψαρρά, Γενική Διευθύντρια του ελληνικού τμήματος των ΓΧΣ, μιλώντας παράλληλα για τους τρόπους με τους οποίους η οργάνωση στηρίζει σε διεθνές και εθνικό επίπεδο την προσπάθεια υποστήριξης των πληγέντων πληθυσμών.
Σύμφωνα με τη ίδια, υπάρχει μια λίστα 18.500 ατόμων που έχουν ταυτοποιηθεί από τον ΠΟΥ και το Υπουργείο Υγείας στα Παλαιστινιακά Εδάφη που χρήζουν άμεσης ιατρικής εκκένωσης, δηλαδή να βγουν από την Παλαιστίνη και να λάβουν ιατροφαρμακευτική φροντίδα. Οι ΓΧΣ υπολογίζουν ότι ο αριθμός αυτός είναι τετραπλάσιος καθώς η λίστα από ένα σημείο και μετά έπαψε να ανανεώνεται αλλά και γιατί δεν γίνονται πλέον ιατρικές εκκενώσεις. Το 25% των ατόμων που βρίσκονται στη λίστα είναι παιδιά. Όλη αυτή την περίοδο 1.992 άτομα έχασαν τη ζωή τους περιμένοντας να βγουν έξω και πρόκειται για άτομα των οποίων το αίτημα είχε εγκριθεί. Κάθε μήνα, με πρόχειρους υπολογισμούς της οργάνωσης, χάνονται 65 άτομα από τη λίστα αυτή. «Τους ψάξαμε και μάθαμε ότι έχουν χάσει τη ζωή τους. Το νούμερο αυτό μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερο γιατί πολύ απλά δεν έχουμε έρθει σε επαφή με όλα τα άτομα. Οι περισσότερες ιατρικές εκκενώσεις αφορούν πολυτραυματίες, αλλά υπάρχουν και χρόνια νοσήματα ή καρκινοπαθείς, οι οποίοι χρήζουν άμεσης ανάγκης» ανέφερε.
Η Ε.Ε., σύμφωνα με την ίδια, διατηρεί έναν ελλιπέστατο ρόλο. Οι χώρες υποδέχονται ελάχιστα άτομα, η Γαλλία 17, η Γερμανία κανένα, το Βέλγιο 19, η Ελλάδα 10 και ο Καναδάς 2. Οι ΗΠΑ στο παρελθόν δεχόταν πολλούς ασθενείς, είχε ήδη ξεπεράσει τα 500 άτομα, ωστόσο και αυτό σταμάτησε και άνθρωποι που ήταν να μεταφερθούν εγκλωβίστηκαν στην Αίγυπτο. Η Χρ. Ψαρρά περιέγραψε ένα πολύ περίπλοκο σύστημα εγκρίσεων που περνάει από τις Ισραηλινές Αρχές, από τη χώρα προορισμού και τον ενδιάμεσο τόπο που θα βρεθούν οι ασθενείς. Παρόλα αυτά ακόμη και τις μέρες που η Γάζα βομβαρδιζόταν ανηλέως γινόντουσαν ιατρικές εκκενώσεις.
Το άλλο πρόβλημα αφορά τον διαχωρισμό οικογενειών όπου κάποια μέλη της οικογένειας συνεχίζουν να παραμένουν μέσα ενώ αυτά που καταφέρνουν να βγουν για να συνοδεύσουν τους ασθενείς έρχονται αντιμέτωπα με την κατάσταση του προσφυγικού στην Ελλάδα κ.ά για να καταφέρουν να επιβιώσουν. Όσον αφορά στην Ελλάδα, πρόκειται για 10 παιδιά ασθενείς και συνολικά 27 άτομα καθώς και ένα ολόκληρο σύστημα οργανώσεων και αλληλέγγυων που παλεύει για οφθαλμοφανείς ανάγκες.
«Δεν είναι άτομα τα οποία έρχονται να καταχραστούν το Εθνικό Σύστημα Υγείας ή ελπίζουν να μείνουν εδώ για πάντα. Εμείς φωνάζουμε και για το δικαίωμα επιστροφής όποτε και αν το θελήσουν. Αυτό είναι μια πολύ προσωπική απόφαση, αλλά πρέπει να αναγνωρίζεται γιατί ο λόγος ο οποίος φεύγουν δεν είναι γιατί θέλουν να φύγουν απλώς. Σε όλο αυτό λοιπόν το σύστημα προσπαθούμε οι ΓΧΣ να πιέσουμε όσο περισσότερο γίνεται τις κυβερνήσεις» δήλωσε. Την ίδια στιγμή, όπως πρόσθεσε, οι γιατροί στο ΕΣΥ και ιδιώτες προσπαθούν να βοηθήσουν και αν τους δινόταν η δυνατότητα θα έφερναν πολλούς ασθενείς ακόμη. Έτσι, στο ερώτημα τι άλλο μπορούμε να κάνουμε είτε είμαστε εκεί είτε εδώ είναι αυτή η μάχη και οι ανάγκες που προκύπτουν για εκκενώσεις όταν τελικά εγκρίνονται.
Να συνεχίσουμε να μιλάμε για τη Γάζα
Τέλος, από την πλευρά της η Paula Gil, Πρόεδρος του ισπανικού τμήματος και μέλος του Διεθνούς Διοικητικού Συμβουλίου των ΓΧΣ, αναφέρθηκε στη διεθνή κινητοποίηση της οργάνωσης καθώς και τις πρωτοβουλίες υποστήριξης των πληγέντων πληθυσμών από το ισπανικό τμήμα των ΓΧΣ.
Όπως εξήγησε, η παγκόσμια καμπάνια που οργανώνουν οι ΓΧΣ αφορά την πραγματική εκεχειρία, περισσότερο εξοπλισμό, ανθρωπιστική βοήθεια για τη Γάζα και περισσότερες ιατρικές εκκενώσεις. Μόνο στην Ισπανία οι δωρητές ανέρχονται στους 500.000, κάτι που λειτουργεί επιδραστικά και στον δημόσιο λόγο. Σημαντική αναφορά έγινε και στις εκθέσεις των ΓΧΣ για την κατάσταση εκεί. «Θέλουμε να μιλάμε για τη Γάζα και να πιέζουμε τις κυβερνήσεις μέσω των εκθέσεων» σημείωσε χαρακτηριστικά.
Η ίδια περιέγραψε και από την πλευρά της τις τρομερές συνέπειες της απομάκρυνσης των ανθρωπιστικών οργανώσεων από την Παλαιστίνη που δεν θα αφορούν μόνο τον αποκλεισμό από τη βοήθεια και την υποστήριξη αλλά και το γεγονός ότι τελικά «θα είναι πολύ δύσκολο να μιλήσουμε για το τι πραγματικά συμβαίνει εκεί».
