«Θα σας μιλήσω τώρα γι’ αυτά που έχω δει τα τελευταία 12-13 χρόνια. Ήταν το 2013 όταν ανακοινώθηκε δημόσια ότι η διοίκηση και η εκπροσώπηση περνούσαν στον εξεγερμένο υποδιοικητή Μοϊσές. Όμως ήταν στις 21 Δεκεμβρίου του 2012, την ημέρα του τέλους του κόσμου, που αυτό έγινε στην πράξη. Αυτό που είπε ο υποδιοικητής Μάρκος στον υποδιοικητή Μοϊσές, ανάμεσα σε πολλά άλλα, ήταν: το πρώτο από τα πράγματα που πρέπει να κάνεις είναι να ψάξεις τον διάδοχό σου. Στην πυραμίδα ενός στρατού, των αποπάνω ή των αποκάτω, η συνήθεια και η παράδοση είναι ότι ο διοικητής επιλέγει τον δεύτερο στη διοίκηση, και αυτός είναι που τον διαδέχεται αν ο πρώτος λείψει.
Αυτό που έκανε ο υποδιοικητής Μοϊσές δεν ήταν να επιλέξει έναν δεύτερο, αλλά να κόψει την πυραμίδα του EZLN. Αυτό έχω δει. Δεν έψαξε έναν διάδοχο αλλά πολλούς. Άρχισε λοιπόν να διευρύνει τη διερεύνηση, τη συζήτηση, ξεκίνησε πρώτα να εμπλέκει περισσότερο την Παράνομη Επαναστατική Ιθαγενική Επιτροπή, δηλαδή τους διοικητές. Οι συζητήσεις για κάθε βήμα που γινόταν έμπαιναν σε διαβούλευση με τις κοινότητες, μετά κάλεσε κι άλλους και μετά κι άλλους. Και τώρα οι συναντήσεις που ονομάζονται διαζωνικές είναι ένας εφιάλτης, είναι περισσότεροι από όσους βρίσκονται τώρα εδώ».
Καπετάνιος Μάρκος
Αυτά είπε μεταξύ άλλων ο καπετάνιος Μάρκος στο Σπορείο «Περί πυραμίδων, ιστοριών, ερώτων και, φυσικά, ερωτικών απογοητεύσεων» που έγινε στο Cideci, μεταξύ 26 και 30 Δεκεμβρίου. Κάποιοι σαστίσαμε, ιδίως αναλογιζόμενοι την ιστορία των επαναστατικών κινημάτων στον κόσμο, όπου η πυραμίδα αποτελούσε ζήτημα αρχής.
Πώς είναι δυνατόν ο ζαπατισμός να έχει κόψει τη στρατιωτική πυραμίδα, αυτήν ακριβώς που είναι κάτι ιερό σε κάθε θεωρία και πρακτική του πολέμου και της επανάστασης;
Το πρώτο που μπορούμε να διαπιστώσουμε είναι ότι ο ζαπατισμός δεν προσκολλάται στις προϋπάρχουσες θεωρίες και πρακτικές. Και πώς θα μπορούσε να είναι αλλιώς, αφού ένα από τα χαρακτηριστικά της ταυτότητάς του είναι η εξέγερση; Το να είναι κανείς επαναστάτης απέναντι στον καπιταλισμό και τις κυβερνήσεις αλλά όχι στο ίδιο του το σπίτι θα ήταν μια τεράστια αντίφαση. Το να είσαι επαναστάτης σημαίνει να μην υποτάσσεσαι στις παραδόσεις, ακόμη και στις επαναστατικές.
Ο Λένιν ήταν εντελώς ανορθόδοξος σε σχέση με τον Μαρξ, ο οποίος διαβεβαίωνε ότι η επανάσταση θα γινόταν πρώτα στις πιο ανεπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες, όπως η Γερμανία, επειδή εκεί είχαν ωριμάσει οι «αντικειμενικές συνθήκες» για τον σοσιαλισμό. Αντίθετα, ο Λένιν δεν αμφέβαλε ότι η τσαρική Ρωσία ήταν ο πιο αδύναμος κρίκος του συστήματος, και πίστευε ότι οι δυνάμεις των εργατών και (εν μέρει) των αγροτών ήταν ικανές να προωθήσουν την επανάσταση.
Ο Μάο ήταν ανορθόδοξος σε σχέση με τον Λένιν και τους μπολσεβίκους, που πόνταραν στην εξέγερση των εργατών των μεγάλων εργοστασίων στις πόλεις, όπως είχε συμβεί στη Μόσχα και την Αγία Πετρούπολη. Η Γ΄ Διεθνής προωθούσε στην Κίνα τον επαναστατικό αγώνα των εργατών, παρότι όλες οι προσπάθειες απέτυχαν, γεγονός που οδήγησε τον Μάο να εμπιστευτεί την αγροτιά (το 80% του πληθυσμού) ως κινητήρια δύναμη της επανάστασης. Για τον Μαρξ και τον Λένιν, η αγροτιά αντιπροσώπευε την οπισθοδρόμηση, ενώ οι εργάτες ήταν η νεωτερικότητα και ενσάρκωναν τη δυνατότητα του σοσιαλισμού.
Η ανορθοδοξία, το αντίθετο της ορθοδοξίας, είναι αναγκαία, καθώς οι πραγματικότητες σε κάθε μέρος του κόσμου παρουσιάζουν διαφορετικά χαρακτηριστικά και τρόπους. Γι’ αυτό δεν μπορεί κανείς να επαναλαμβάνει ό,τι συνέβη σε άλλα γεωγραφικά πλάτη, και είναι πάντοτε απαραίτητο να δημιουργούνται νέοι τρόποι. Η δημιουργία είναι προϋπόθεση για να μπορέσει να αλλάξει ο κόσμος, ενώ η επανάληψη είναι μάλλον συνταγή αποτυχίας.
Στη Λατινική Αμερική, η αντιγραφή όσων συνέβησαν σε άλλα μέρη του κόσμου είχε πάντοτε κακά αποτελέσματα. Πριν από έναν αιώνα, οι κομμουνιστές υποστήριζαν ότι ο αγώνας έπρεπε να είναι ενάντια στη λατινοαμερικάνικη «φεουδαρχία», γι’ αυτό και προωθούσαν μια δημοκρατική επανάσταση σε συμμαχία με τμήματα της αστικής τάξης. Όμως σε αυτή την ήπειρο δεν υπήρξε ποτέ φεουδαρχία όπως υπήρξε στην Ευρώπη, και αυτό αποτέλεσε ένα από τα αντικείμενα διαμάχης της νέας επαναστατικής αριστεράς με το κομμουνιστικό ρεύμα τις δεκαετίες του 1960 και 1970.
Παρομοίως, ο λαϊκός παρατεταμένος πόλεμος, όπως τον διατύπωσε ο Μάο, δεν είναι κατ’ ανάγκη εφαρμόσιμος σε κάθε χώρα της Λατινικής Αμερικής, σαν να επρόκειτο για μια μορφή θρησκείας. Σε χώρες με μικρό αγροτικό πληθυσμό, χωρίς παραδόσεις εξεγέρσεων ή πολέμων των αγροτών, ο λαϊκός πόλεμος δεν έχει κανένα νόημα. Η προσπάθεια εφαρμογής του λαϊκού παρατεταμένου πολέμου εκεί όπου δεν υπήρχαν οι συνθήκες, δεν προκάλεσε μόνο αποτυχίες αλλά και καταστολή που την πλήρωσαν οι λαοί.
Το δεύτερο είναι ότι κάθε στρατιωτική δομή έχει μια ενιαία, μόνιμη, σταθερή διοίκηση, συχνά περιορισμένη σε ένα πρόσωπο: τον ανώτατο διοικητή. Σε αυτό το σημείο, οι επαναστάσεις αντέγραψαν τη λογική των παραδοσιακών στρατών, που λειτουργούν πάντα ως πυραμίδα. Αυτός που βρίσκεται στην κορυφή της πυραμίδας δίνει εντολές χωρίς να συμβουλευτεί κανέναν και συχνά διαπράττονται λάθη που προκαλούν φρίκη. Σε πολλές περιπτώσεις αυτή η επιλογή αποδίδεται σε λόγους ασφάλειας, η οποία ιεραρχείται υψηλότερα από τη συμμετοχή πολλών ανθρώπων στη λήψη αποφάσεων.
Εδώ και πολύ καιρό ο ζαπατισμός διαβουλεύεται με τις βάσεις στήριξης για τις αποφάσεις που λαμβάνονται. Αλλά αυτό είναι κάτι άλλο, πολύ βαθύτερο.
Το τρίτο και βασικό είναι οι δρόμοι που βαδίζει ο EZLN. Ο Καπετάνιος Μάρκος είπε: «Συμμετέχουν όλο και περισσότεροι, μέχρι να έρθει η στιγμή που θα είναι ίσοι». Αναφερόταν στη συμμετοχή πολλών ανθρώπων στη λήψη στρατιωτικών αποφάσεων.
Η προσωπική μου ερμηνεία, και βεβαίως μπορεί να κάνω λάθος, είναι ότι βρισκόμαστε μπροστά σε κάτι εντελώς νέο στον κόσμο του αντικαπιταλιστικού αγώνα. Η ισοπέδωση της στρατιωτικής πυραμίδας σημαίνει ότι οι αποφάσεις δεν βρίσκονται πλέον στα χέρια των «ειδικών», αλλά όλο και περισσότερο στα χέρια των κοινοτήτων. Δεν είναι άραγε αυτή μια επανάσταση που προχωράει σε βάθος και ένας δρόμος που δεν έχουμε βαδίσει ποτέ;
Αν, όπως είπε ο υποδιοικητής Μοϊσές στο Οβεντίκ, στις 31 Δεκεμβρίου, οι ζαπατίστας «είμαστε φως και καθρέφτης», τότε μας αναλογεί να κοιταχτούμε σε αυτόν τον καθρέφτη και να αποφασίσουμε τι θα κάνουμε εμείς, πέρα από το να τους σεβόμαστε και να τους θαυμάζουμε.
Πηγή: desinformemonos.org
