Ολοκληρώθηκε η Συνέλευση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Φόρουμ το περασμένο Σαββατοκύριακο στη Βουδαπέστη. Η συνέλευση είχε σκοπό να ανανεώσει τη διαδικασία του Φόρουμ, στο πλαίσιο της κρίσης, αλλά και των εξεγέρσεων, και να ενισχύσει τους δεσμούς μεταξύ των κινημάτων της Δυτικής και της Ανατολικής Ευρώπης.
Κοινή διαπίστωση ότι “χρειαζόμαστε το ΕΚΦ, ως έναν δυνατό, ευρύ, περιεκτικό και ανοιχτό χώρο, όπου τα κοινωνικά κινήματα μπορούν να βρουν ευκαιρία συνδέσεις, συνεργασίες και κοινές δράσεις”. Αυτός ήταν και ο αρχικός στόχος του Ευρωπαϊκού, όπως και του Παγκόσμιου, των τοπικών ή περιφερειακών Κοινωνικών Φόρουμ -μεταξύ των οποίων και το Ελληνικό- που ιδρύθηκαν από το 2001, στην κορύφωση τότε του κινήματος ενάντια στη νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση.
Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Φόρουμ ειδικότερα συγκροτήθηκε για πρώτη φορά το Νοέμβρη του 2002 στη Φλωρεντία, με μια πρωτόγνωρη -και μάλλον ανεπανάληπτη από τότε- κινηματική διαδικασία. Πάνω από 30.000 άνθρωποι συμμετείχαν στα σεμινάρια και τα εργαστήρια που οργανώθηκαν από πολλές εκατοντάδες συλλογικότητες. Το Φόρουμ ολοκληρώθηκε με μια τεράστια πορεία, στην οποία εκτιμάται ότι έλαβαν μέρος ένα εκατομύριο πολίτες, σε μια πόλη μάλιστα των 300.000 κατοίκων, αλλά και με τη Συνέλευση των Κινημάτων, όπου, μεταξύ άλλων, αποφασίστηκε η οργάνωση μια κοινής παγκόσμιας ημέρας δράσης ενάντια στον επερχόμενο πόλεμο στο Ιράκ, στις 15 Φλεβάρη, πρόταση που είχε ήδη υιοθετηθεί και από το Παγκόσμιο Κοινωνικό Φόρουμ.
Την ημέρα εκείνη πολλά εκατομύρια διαδήλωσαν σε εκατοντάδες πόλεις του πλανήτη, από την Ιαπωνία ως τη δική μας Θεσσαλονίκη, η οποία έζησε τότε μάλλον τη μεγαλύτερη διαδήλωση που έγινε ποτέ, με τις εφημερίδες να αναφέρουν (τον μάλλον υπερβολικό) αριθμό των 100.000. Η μέρα αυτή υπήρξε και το εναρκτήριο λάκτισμα για το αντιπολεμικό κίνημα ενάντια στην επίθεση των ΗΠΑ και της “Συμμαχίας των προθύμων” ενάντια στο Ιράκ, η οποία τέλικά έγινε ένα μήνα μετά, στα τέλη Μάρτη. Κορυφαίο συντονιστικό ρόλο σε αυτό το διεθνές κίνημα έπαιξαν τα Κοινωνικά Φόρουμ.
Η δυναμική που αποκτήθηκε στράφηκε τα επόμενα χρόνια στα κοινωνικά ζητήματα, με έμφαση τη μάχη ενάντια στις εργασιακές μεταρρυθμίσεις, την εκπαίδευση και αλλού. Ακολούθησαν τα Φόρουμ του Παρισιού (2003), του Λονδίνου (2004), της Αθήνας (2006), του Μάλμο (2008) και της Ιστανμπούλ (2010). Ο χώρος του ΕΚΦ έδωσε έδαφος ανάπτυξης σε μια σειρά πανευρωπαϊκών θεματικών δικτυώσεων σε σημαντικά κινηματικά πεδία, όπως η υγεία, η εκπαίδευση, η μετανάστευση, η καταστολή. Οι δικτυώσεις μετεξελίχθηκαν στις πιο γόνιμες και παραγωγικές διαδικασίες του ΕΚΦ, δημιουργώντας τη δυνατότητα να διαμορφώνεται η συνισταμένη πολιτική από τις επιμέρους συλλογικότητες που δουλεύουν στο κάθε ζήτημα, και όχι μόνο από τις συμφωνίες κορυφής των μεγάλων συνιστωσών.
Όλα αυτά τα χρόνια, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Φόρουμ αντιμετώπισε ταυτόχρονα μεγάλες αντιφάσεις και προβλήματα. Πολλοί κατηγόρησαν για προσπάθεια γραφειοκρατικής επιβολής, ενώ ειδικά τα τελευταία χρόνια η σύνθεση και η διαδικασία του Φόρουμ δεν μπόρεσε να ανανεωθεί ώστε να πιάσει τον επίκαιρο σφυγμό των κοινωνικών κινημάτων την εποχή της κρίσης.
Αυτή η εσωτερική κρίση του ΕΚΦ αποτελεί τώρα το πεδίο προβληματισμού και συζήτησης όλων των βασικών του συνιστώσων και πάνω σε αυτή έγινε και η έκτακτη συνέλευση της Βουδαπέστης. Οι συμμετέχοντες αναγνώρισαν την ευθύνη για ανανέωση της διαδικασίας και διεύρυνση του Φόρουμ, μέσα από τις κινηματικές πρωτοβουλίες του επόμενου διαστήματος.
Το σημαντικότερο ραντεβού του επόμενου διαστήματος είναι η αντί-Σύνοδος ενάντια στη συνάντηση των G8 τον Μάη στη Γαλλία, αλλά πλαισιώνεται από πολλές θεματικές καμπάνιες και δράσεις για το νερό και τα δημόσια αγαθά, την κλιματική αλλαγή, την καταστολή και φυσικά τη λιτότητα και την κρίση.
Αξίζει τέλος να σημειωθεί ότι το πρώτο κοινό ψήφισμα της Συνέλευσης του ΕΚΦ εξέφραζε την αλληλεγγύη του στον αγώνα των 300 μεταναστών απεργών πείνας.