«Γιατί τάχα –και με ποιο ηθικό δικαίωμα– πρέπει να μιλήσω για το Επταπύργιο, όταν δεν υπήρξα παρά μόνο ένας από τους χιλιάδες ανώνυμους που πέρασαν από εκεί – και πώς να λησμονήσουμε εκείνους που για πάντα έμειναν εκεί. Ναι, κράτησα κι εγώ μερικά χαρτιά ημερολογίου. Όσα δεν χάθηκαν, τα έσκισα μετά από χρόνια όταν οριστικά πια κατάλαβα πόσο ισχνές είναι κάποιες “γραπτές μαρτυρίες”, πόσο τελικά οι “αναμνήσεις”, τα προσωπικά βιώματα, οι απόπειρες μυθοποίησης κινδυνεύουν να γίνουν εύκολα γλυκερό φολκλόρ και να γλιστρήσουν στη συνθηματολογία και στο “αχ, εμείς οι καημένοι”»..
M. Αναγνωστάκης.
Την Τετάρτη οι μαθητές του 2ο Σχολείου Δεύτερης Ευκαιρίας Θεσσαλονίκης ανηφόρησαν στο Γεντί Κουλέ (πρώην φυλακές Επταπυργίου). Η σκοτεινή φυλακή ή αλλιώς «υγρός τάφος» έτσι όπως το χαρακτήριζαν οι κρατούμενοί του, άνοιξε ξανά τις πόρτες του για μία ξενάγηση από τον πρώην πολιτικό κρατούμενο στα χρόνια της δικτατορίας Τρ. Μηταφίδη. Μία από τις σκληρότερες φυλακές της χώρας απ`όπου περισσότεροι από 500 κρατούμενοι εκτελέστηκαν στην ευρύτερη περιοχή στα χρόνια της κατοχής και του εμφυλίου ενώ στα χρόνια της δικτατορίας φυλακίστηκαν περισσότερα από 100 άτομα. Για τον Τριαντάφυλλο Μηταφίδη οι μνήμες αυτές δεν αποτελούν φυσικά ούτε παλαιοντολογία ούτε φολκλόρ αφηγήσεις ανώδυνες για το σήμερα. Όπως ο ίδιος εξάλλου συνηθίζει να λέει παραφράζοντας τον Μ. Κούντερα, «ο αγώνας της μνήμης ενάντια στην λήθη είναι αγώνας της ελευθερίας ενάντια στην τυραννία και η τυραννία εμφανίζεται σε διάφορες περιόδους όπως και στο σήμερα». Ειδικά σήμερα που η κατάσταση εξαίρεσης έχει γίνει καθεστώς και ο φασισμός μετατρέπεται καθημερινά από τα κυρίαρχα μίντια σε ποπ κουλτούρα, η ξενάγηση στο Γεντί Κουλέ κάθε άλλο παρά εθιμοτυπική μπορεί να χαρακτηριστεί.
Στα πλαίσια του αφιερώματος του alterthess “40 χρόνια μετά τον Νοέμβρη” σας παρουσιάζουμε το βίντεο με αποσπάσματα από την ξενάγηση αυτή που είχαμε τη ευκαιρία να παρακολουθήσουμε.
Τα κελιά της απομόνωσης από τα οποία δεν περνάει ούτε ίχνος φωτός, οι σκιές των μελλοθάνατων αλλά και οι φωνές των συγγενών στα επισκεπτήρια, το φαρμακείο, το αναρρωτήριο, ο στενός χώρος προαυλισμού των φυλακισμένων, το πειθαρχικό φυλάκιο βρίσκονται ακόμη εκεί για να θυμίζουν το ζοφερό παρελθόν και τις άθλιες συνθήκες κράτησης εκατοντάδων κρατουμένων των «πέτρινων χρόνων» της χώρας μας.
«Το Νοέμβρη του 1969 μας μετέφεραν από το Μεταγωγών (γωνία Φιλίππου με Χριστοπούλου) μετά από έντεκα μέρες απεργίας πείνας και αφού ειδοποιήθηκε ο Ερυθρός Σταυρός» διηγείται ο Τρ. Μηταφίδης λίγο πριν να μπούμε στις φυλακές.
Οι πολιτικοί κρατούμενοι της Χούντας ακόμη και μέσα στις φυλακές συνεχίζουν να αγωνίζονται για καλύτερες συνθήκες κράτησης αλλά και για την διάδοση του μηνύματος ενάντια στην δικτατορία, μήνυμα που έφευγε από την φυλακή με τρόπους που επινοούσαν εκείνη την ώρα και έφτανε στα μέσα ενημέρωσης στην Ευρώπη.
«Το ότι ήμασταν φυλακισμένοι δεν σήμαινε ότι σταματούσαμε να αγωνιζόμαστε, τόσο στις φυλακές Κορυδαλλού, όσο και στις άλλες φυλακές οι κρατούμενοι προχωρούσαν σε απεργίες πείνας, φώναζαν από τα κελιά, δεν ήταν καθόλου ήρεμη η ζωή στην φυλακή, δεν περιμέναμε πότε θα πέσει η δικτατορία, υπήρχαν διαρκείς συγκρούσεις και διεκδικήσεις, το επισκεπτήριο, τα γράμματα επικοινωνίας, η μάχη να μην φοράμε στολές ποινικών κρατουμένων κ.α. Οι συγκρούσεις αυτές είχαν ως συνέπεια πειθαρχικές μεταγωγές σε πιο σκληρές φυλακές όπως αυτή του Γεντί Κουλέ» αναφέρει ο Τρ. Μηταφίδης «Υπερασπιζόμασταν την ιδιότητα του πολιτικού κρατουμένου χωρίς αυτό να σημαίνει ότι υποτιμούσαμε τους ποινικούς πολλές φορές μάλιστα είχαμε κοινές διεκδικήσεις. Λόγω μάλιστα του Εμφυλίου πολέμου υπήρχαν πολιτικοί κρατούμενοι που χρονολογούνταν από την περίοδο της κατοχής. Να σημειωθεί ότι η χούντα αρνούνταν ότι υπάρχουν πολιτικοί κρατούμενοι και έτσι η διεκδίκηση της ιδιότητας αυτής ήταν πολύ σημαντική για εμάς» διηγείται ο Τρ. Μηταφίδης και μας δείχνει ένα χαρακτηριστικό γράμμα πολιτικών κρατουμένων προς τον Διεθνή Ερυθρό Σταυρό και την Διεθνή κοινή γνώμη του Ιούλιο του 1972.
«Οι παρακάτω πολιτικοί κρατούμενοι διαφόρων πολιτικών πεποιθήσεων, εγκάθειρκτοι της Χούντας γιατί εναντιωθήκαμε στα σχέδιά της, φυλακισμένοι στην υγρή φυλακή του Γεντί Κουλέ Θεσσαλονίκης, που ο Δ.Ε.Σ. έκρινε τελείως ακατάλληλες καταγγέλλουμε στην ελληνική και διεθνή κοινή γνώμη ότι:
Εδώ και ένα μήνα η Δ/νση της φυλακής εφαρμόζοντας χιτλερικές μεθόδους μας δίνει μόνο ψωμί, πετώντας το φαγητό μας μπροστά στα μάτια μας στο σκουπιδοτενεκέ, σαν τιμωρία γιατί αρνιόμαστε να συμμορφωθούμε στις πρόσφατες παράλογες διαταγές της που δεν εφαρμόζονται σε καμμία άλλη φυλακή της Ελλάδας». …. «Επειδή όμως τα χρήματα μας εξαντλούνται και η απαράδεκτη κατάσταση δεν μπορούσε να συνεχίζει διακόψαμε την αγορά τροφίμων και τώρα είμαστε χωρίς τροφή καταδικασμένοι στην αργή συστηματική εξόντωση από την πείνα που μας επιβάλλουν. …«Ανάμεσά μας βρίσκονται τέσσερις άρρωστοι με χρόνιες αρρώστιες.»
«Κάνουμε έκκληση σε όλους τους ελεύθερους δημοκρατικούς ανθρώπους μέσα και έξω από την Ελλάδα και ζητούμε βοήθεια και συμπαράσταση με την ελπίδα πως οι ενέργειες και οι πιέσεις τους θα φέρουν κάποιο αποτέλεσμα» αναφέρουν οι κρατούμενοι μεταξύ άλλων στο συγκεκριμένο γράμμα.
Ο Τρ. Μηταφίδης θυμάται χαρακτηριστικά ότι οι κρατούμενοι Χριστούγγενα του `70 «αξιοποίησαν» τον παπά που είχε έρθει να τους εξομολογήσει εν`όψει των εορτών δίνοντας του ένα γράμμα το οποίο ήταν γραμμένο και στα αγγλικά και το οποίο κατάφερε να φτάσει στην Ευρώπη δημιουργώντας σάλο σχετικά με τις συνθήκες κράτησης. Η κίνηση αυτή είχε ως αποτέλεσμα να επιβληθούν αυστηρότερες συνθήκες κράτησης με διακοπή του επισκεπτηρίου, πλήρη απομόνωση κ.α
Στο τέλος της ξενάγησης ο αγωνιστής στα χρόνια της δικτατορίας δεν ξεχνά να μας θυμίζει το νόημα του Πολυτεχνείου σήμερα: «Με το Πολυτεχνείο συνέβη ότι λέει ο ποιητής «Από τα πολλά μαλάματα κατέστρεψαν το πρόσωπό του». Το αγιοποίησαν και έτσι κατάφεραν να αφαιρέσουν το ατίθασο περιεχόμενό του, το περιεχόμενο εκείνο που κινεί την ιστορική μνήμη. Το Πολυτεχνείο ήταν μία εξέγερση που ερχόταν από το μέλλον» τονίζει
« Ήταν η έφοδος της καινούριας γενιάς στο προσκήνιο της ιστορίας, η ανοιχτή αμφισβήτηση της δικτατορίας. Από αυτή την γενιά είχαμε κρατούμενους, οι καταληψίες της Νομικής ήταν ήδη επιστρατευμένοι. Η Χούντα χτύπησε στο Πολυτεχνείο όταν είδε να διαμορφώνεται ένας πόλος συσπείρωσης όλης της ελληνικής κοινωνίας που την απειλούσε. Και έτσι χτύπησε με το μοναδικό τρόπου που διέθετε, με τα τανκς» καταλήγει.
Σταυρούλα Πουλημένη