Στην Κατάνια, διαταγή απομάκρυνσης* για το συνδικάτο: θέλουν να εμποδίσουν στην πρόεδρο του συνδικάτου USB (Unione Sindacale Di Base)** να συνεχίσει τη συνδικαλιστική της δράση στην πόλη.

Την Πέμπτη 10 Σεπτεμβρίου, η Αστυνομική Διεύθυνση της Κατάνιας κοινοποίησε στην πρόεδρο της Ομοσπονδίας USB της πόλης μια ειδοποίηση για την έναρξη μιας διαδικασίας που έχει στόχο «την επιβολή του προληπτικού μέτρου απομάκρυνσης και απαγόρευσης επιστροφής στον δήμο της Κατάνιας.»

Στην πράξη, η Dafne Anastasi, πρόεδρος της USB εδώ και αρκετά χρόνια και πολύ γνωστή ακτιβίστρια στην πόλη για τους αμέτρητους αγώνες που διεξήγαγε σε πάρα πολλά μέτωπα, απειλείται με αποκλεισμό της πρόσβασης στην πόλη και, κατά συνέπεια, με την απώλεια της δυνατότητας να φτάνει στον χώρο εργασίας της και να συνεχίζει τη συνδικαλιστική και κοινωνική της δράση.

Η αφορμή για την έναρξη αυτής της διαδικασίας, σύμφωνα με την ανακοίνωση, φαίνεται να είναι μια διαμαρτυρία που πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα του Δημοτικού Συμβουλίου τους τελευταίους μήνες. Ωστόσο, δεν μπορεί να μας διαφεύγει η σοβαρότητα του μέτρου που απειλούν να επιβάλουν, γιατί στην πραγματικότητα, στοχεύει να πλήξει τη συνδικαλιστική οργάνωση, εμποδίζοντας μία από τις πιο γνωστές προέδρους της να δραστηριοποιηθεί στην πόλη.

Τη Dafne Anastasi την γνωρίζουν πολλ* στην Κατάνια, ανάμεσα στους δημοσίους υπαλλήλους, στα κοινωνικά κινήματα, αλλά και στον κόσμο των θεσμικών οργάνων. Εδώ και αρκετά χρόνια αποτελεί συχνά τον σύνδεσμο της επαφής μεταξύ των συνδικαλιστικών και κοινωνικών κινητοποιήσεων και πρωτοβουλιών. Η προσπάθεια να την εξουδετερώσουν αποτελεί ένδειξη μιας σαφούς βούλησης να διακοπεί κάθε μορφή διαλόγου σχετικά με τις συγκρούσεις και τα προβλήματα της πόλης. Ένα πολύ σοβαρό μήνυμα που στοχεύει να δηλητηριάσει το κλίμα και να φιμώσει τη διαφωνία μέσω της καταστολής.

«Αυτή η πραγματική πράξη εκφοβισμού δεν θα περάσει. Χρειάζεται μια συλλογική απάντηση σε όσους θέλουν να περιορίσουν τους χώρους της δημοκρατίας και το δικαίωμα των εργαζομένων να εκφράζουν τις απόψεις τους.

Η USB σχεδιάζει μια σειρά νομικών ενεργειών και κινητοποιήσεων για να υπερασπιστεί την πλήρη πολιτική και συνδικαλιστική ελευθερία δράσης. Διακυβεύεται η ελευθερία όλων.

Κάτω τα χέρια από τη Dafne» δηλώνει το συνδικάτο.

* Το foglio di via (συγκεκριμένα foglio di via obbligatorio) είναι ένα διοικητικό μέτρο πρόληψης του ιταλικού δικαίου με το οποίο απαγορεύεται σε ένα άτομο να επιστρέψει σε έναν συγκεκριμένο Δήμο.

Το εκδίδει ο Questore (ο επικεφαλής της αστυνομίας μιας ιταλικής επαρχίας), χωρίς να απαιτείται δικαστική απόφαση. Αφορά άτομα που θεωρούνται «κοινωνικά επικίνδυνα» (π.χ. ύποπτοι για εγκληματική δραστηριότητα) και βρίσκονται εκτός του τόπου κατοικίας τους. Υποχρεώνει το άτομο να απομακρυνθεί από τον Δήμο και του απαγορεύει να επιστρέψει σε αυτόν για διάστημα έως 3 χρόνια, εκτός εάν υπάρξει ειδική άδεια. Αν το άτομο επιστρέψει στον απαγορευμένο Δήμο, διαπράττει ποινικό αδίκημα και τιμωρείται με φυλάκιση/κράτηση (arresto) από 1 έως 6 μήνες. Η υποχρεωτική εντολή απέλασης είναι ένα προληπτικό μέτρο με αρχαίες ρίζες στο ιταλικό δίκαιο, που χρονολογείται από τον 19ο αιώνα με την ονομασία «confino» (φυλάκιση/εξορία). Χρησιμοποιήθηκε ευρέως κατά τη φασιστική περίοδο εναντίον όσων αντιτίθεντο στο καθεστώς. Η υποχρεωτική εντολή απέλασης προβλέπεται πλέον από το άρθρο 2 του Νομοθετικού Διατάγματος 159/2011, γνωστότερο ως Codice antimafia e delle misure di prevenzione (Κώδικας Κατά της Μαφίας και Προληπτικών Μέτρων). Είναι ένα διοικητικό μέτρο που περιορίζει την ελευθερία κυκλοφορίας και λειτουργεί ως προληπτικό μέτρο κατά της διάπραξης εγκλημάτων ή ανεξάρτητα από την διάπραξη περαιτέρω εγκλημάτων. Δεν ενεργοποιείται «βάσει πραγματικών στοιχείων», αλλά με βάση μια «προγνωστική αξιολόγηση», ότι η συμπεριφορά του ατόμου εκδηλώνει τάσεις που μπορούν να αναχθούν στη γενική έννοια της «κοινωνικής επικινδυνότητας». Ο τρόπος με τον οποίο εφαρμόζεται η εντολή απέλασης σε ακτιβιστές και ακτιβίστριες κινημάτων καθώς και σε μέλη συνδικάτων δείχνει ότι η επικινδυνότητα που τους αποδίδεται δεν βασίζεται τόσο σε συγκεκριμένα και πραγματικά στοιχεία για τη συμπεριφορά τους, όσο στην ιδιότητά τους ως συμμετεχόντων σε κινητοποιήσεις ή ως μελών ομάδων που αντιμετωπίζονται ως ταραχοποιά ή προβληματικά στοιχεία. Με άλλα λόγια, το μέτρο φαίνεται να στηρίζεται περισσότερο στην «πρόβλεψη των αρχών» ότι η συμμετοχή τους σε διαμαρτυρίες ή σε συγκεκριμένες συλλογικότητες μπορεί να οδηγήσει σε προβληματική συμπεριφορά, παρά σε εξατομικευμένα στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι το συγκεκριμένο άτομο αποτελεί πραγματικό κίνδυνο.

** Αποτελεί τη μεγαλύτερη οργάνωση στον χώρο του λεγόμενου «συνδικαλισμού βάσης» (sindacalismo di base) στην Ιταλία. Λειτουργεί ανεξάρτητα από τα παραδοσιακά, μεγαλύτερα συνδικαλιστικά συνομοσπονδιακά όργανα.

πηγή: USB Unione Sindacale Di Base pag. nazionale

Το άρθρο Ιταλία: Διαταγή απομάκρυνσης της προέδρου του συνδικάτου USB από τον Δήμο της Κατάνιας εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

«Μας εξοργίζει να ακούμε να παρουσιάζονται ως “λύσεις” πολιτικές που έχουν ήδη επιδεινώσει αυτή την κατάσταση ή που προστατεύουν τα κέρδη όσων επωφελούνται από την κρίση» δηλώνουν αναλύοντας το ποιος ευθύνεται για το στεγαστικό πρόβλημα αλλά και το τι πρέπει να γίνει, έτσι ώστε η κατοικία ως βασική ανθρώπινη ανάγκη, να αναγνωριστεί και ως κοινωνικό δικαίωμα.

Ποιος ευθύνεται για το στεγαστικό πρόβλημα;

Η στεγαστική κρίση δεν έπεσε από τον ουρανό, ούτε εξηγείται απλώς με αφηρημένη επίκληση στην «προσφορά και τη ζήτηση». Είναι σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσμα της στρατηγικής επιλογής της κυβέρνησης για την μετατροπή της κατοικίας σε επενδυτικό προϊόν, που αυξάνει την κερδοφορία όσων εκμεταλλεύονται ακίνητα και οδηγεί σε όλο και μεγαλύτερους αποκλεισμούς. Η Golden Visa, η ανεξέλεγκτη ανάπτυξη των βραχυχρόνιων μισθώσεων, οι πλειστηριασμοί και η μεταβίβαση υποθηκευμένων κατοικιών σε funds και servicers, οι εξώσεις-εξπρές, η επιδότηση της ζήτησης χωρίς έλεγχο των τιμών, είναι διαφορετικές όψεις μιας πολιτικής που ενθάρρυνε την κερδοσκοπική χρήση της κατοικίας και περιόρισε την πρόσβαση όσων τη χρειάζονται για να ζήσουν.

Τα υφιστάμενα μέτρα

Μεγάλο τμήμα της σημερινής στεγαστικής πολιτικής είναι όχι απλώς ανεπαρκές αλλά αντιπαραγωγικό. Τα προγράμματα «Σπίτι μου», με κύριο στόχο την αναθέρμανση του δανεισμού, διοχετεύουν χρήμα σε μια αγορά με περιορισμένη προσφορά προσιτών κατοικιών, εκτοξεύοντας τις τιμές. Οι επιδοτήσεις ανακαίνισης και οι φοροαπαλλαγές στους εκμισθωτές αναβαθμίζουν ιδιωτικές περιουσίες, αλλά δεν εξασφαλίζουν προσιτά ενοίκια. Τα επιδόματα και οι επιστροφές ενοικίου χωρίς έλεγχο των μισθωμάτων, μπαίνουν στις τσέπες των εκμισθωτών και αυξάνουν τα ενοίκια. Η λεγόμενη «Κοινωνική Αντιπαροχή» παραδίδει δημόσια γη σε ιδιώτες κατασκευαστές, με πενιχρά κοινωνικά ανταλλάγματα – 30% των παραγόμενων κατοικιών – και καμία ουσιαστική εγγύηση ότι αυτές θα είναι πραγματικά προσιτές ή ότι θα παραμείνουν δημόσιες σε βάθος χρόνου. Οι φορολογικές ελαφρύνσεις σε κατασκευαστές δεν έχουν καμία αξία, αν αυτοί τελικά θα χτίζουν μονο πολυτελείς κατοικίες που απευθύνονται σε υψηλά εισοδήματα και τη διεθνή ζήτηση.

Αν και σε σωστότερη κατεύθυνση, οι περιορισμοί στις βραχυχρόνιες μισθώσεις, εφαρμόζονται προσωρινά και σε λίγες μόνο κορεσμένες περιοχές, οι παρεμβάσεις για τα κενά ακίνητα στηρίζονται αποκλειστικά σε κίνητρα προς τους ιδιοκτήτες χωρίς όρους, και η ελάχιστη δημόσια παραγωγή κατοικίας αφορά μόνο συγκεκριμένες επαγγελματικές ομάδες. Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση διαβρώνει τα δικαιώματα των ενοικιαστών: θεσμοθετεί εξώσεις-εξπρές, προωθεί έναν «Τειρεσία ενοικιαστών» και κάνει τη μισθωτική σχέση πιο επισφαλή προς όφελος του ήδη ισχυρότερου μέρους, των εκμισθωτών.

Όσον αφορά την αντιπολίτευση, δυστυχώς η κριτικη τους αρκείται σε μπαλώματα και υποσημειώσεις πάνω στο κυβερνητικό πρόγραμμα, χωρίς διάθεση για ουσιαστική αλλαγή κατεύθυνσης. Δεν μπορούμε να έχουμε και την πίτα ολόκληρη και τον σκύλο χορτάτο. Δεν μπορουν να συνδυαστούν μέτρα κοινωνικής προστασίας με τη διατήρηση ενός κερδοσκοπικού μοντέλου γης και κατοικίας που βασίζεται σε υπεραποδόσεις για εκμισθωτές, developers, funds και επενδυτές. Δεν χρειαζόμαστε άλλη μία συλλογή φοροαπαλλαγών, δανείων, επιδοτήσεων και συμπράξεων με “developers”, αλλά αλλαγή κατεύθυνσης του μοντέλου στεγαστικής πολιτικής.

Διεκδικούμε 

1.Άμεση παρέμβαση στην αγορά ενοικίου. Πλαφόν στις αυξήσεις και ανώτατα μισθώματα που θα συνδέονται με την αντικειμενική αξία, την ποιότητα, την παλαιότητα και την ενεργειακή απόδοση της κατοικίας. Παράλληλα, ουσιαστική διεύρυνση των δικαιωμάτων των ενοικιαστών: μεγαλύτερη ελάχιστη διάρκεια μίσθωσης, κατάργηση των εξώσεων-εξπρές, ολική προστασία από τις εξώσεις για ευάλωτα νοικοκυριά, οριστική εγκατάλειψη του «Τειρεσία ενοικιαστών», ποιοτικοί έλεγχοι στις ενοικιαζόμενες κατοικίες και μεταφορά της μεσιτικής αμοιβής αποκλειστικά στον εκμισθωτή.

2.Να σταματήσει η κερδοσκοπική αλλαγή χρήσης της κατοικίας. Η κατοικία υπάρχει πρωτίστως για να στεγάζει νοικοκυριά, δεν είναι εισιτήριο εισόδου στην ΕΕ, τουριστικό κατάλυμα ή επενδυτικό προϊόν. Οι βραχυχρόνιες μισθώσεις είναι εμπορικές και όχι αστικές μισθώσεις. Χρειάζεται μόνιμο πλαίσιο που να επιτρέπει στους δήμους να επιβάλλουν περιορισμούς ή απαγόρευση νέων βραχυχρόνιων μισθώσεων ανάλογα με τη στεγαστική πίεση κάθε περιοχής. Η Golden Visa για επενδύσεις σε κατοικία πρέπει να καταργηθεί πλήρως, ακόμη και για αλλαγή χρήσης που μετατρέπουν πρώην βιομηχανικούς, γραφειακούς ή άλλους χώρους σε πανάκριβα, κακής ποιότητας πολύ μικρά διαμερίσματα. –

3.Ουσιαστική προστασία της πρώτης κατοικίας. Να απαγορευτούν οι πλειστηριασμοί κύριας κατοικίας και να δημιουργηθεί ευνοϊκό πλαίσιο αποπληρωμής για τους υπερχρεωμένους δανειολήπτες με μείωση χρεών. Το μοντέλο των servicers, που επιδιώκουν τη μέγιστη απόδοση από υποθηκευμένες κατοικίες μέσω κατασχέσεων και πλειστηριασμών, πρέπει να καταργηθεί. Δεν είναι δυνατόν οικογένειες να χάνουν τα σπίτια τους για να διαφυλάσσεται η κερδοφορία διεθνών χρηματοπιστωτικών οργανισμών.

4. Ένα διαφορετικό, πολυεπίπεδο μοντέλο κοινωνικής κατοικίας, που διατίθεται μακροχρόνια προς ενοικίαση με κοινωνικά κριτήρια και τιμές σημαντικά χαμηλότερες από τις αγοραίες. Με γενναία δημόσια χρηματοδότηση για παραγωγή, απόκτηση, ανακαίνιση και διαχείριση κατοικιών από δημόσιους, δημοτικούς, συνεταιριστικούς και άλλους μη κερδοσκοπικούς φορείς, χωρίς ιδιωτικοποίηση δημόσιας περιουσίας και χωρίς περιθώριο κέρδους για εργολάβους.

5. Προτεραιότητα στην ανακαίνιση και επανάχρηση του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος, και όχι στις νέες κατασκευές που έχουν μεγάλο περιβαλλοντικό κόστος σε εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα και σε απόβλητα. Χρειάζεται δημόσια χρηματοδότηση και τεχνική βοήθεια για να αναβαθμίζονται ενεργειακά και να ενισχύονται στατικά τα παλιά κτίρια, να μετατρέπονται σε κατοικίες κενοί ή αναξιοποίητοι χώροι (γραφεία, εργοστάσια), και φορολογικά κίνητρα (π.χ. μειωμένος ΦΠΑ στις ανακαινίσεις) ώστε να συμφέρει περισσότερο η ανακαίνιση από το γκρέμισμα και το ξαναχτίσιμο.

6. Ουσιαστικά μέτρα για όσα ακίνητα διατηρούνται κενά και εκτός χρήσης, με κλιμακωτό φόρο αδράνειας και εξαιρέσεις με κοινωνικά κριτήρια, παράλληλα με κίνητρα και ανταποδοτικούς μηχανισμούς μακροχρόνιας παραχώρησης σε δημοτικούς, δημόσιους φορείς για κοινωνική μίσθωση.

Η στεγαστική κρίση δεν θα λυθεί με παραλλαγές της ίδιας πολιτικής που την δημιούργησε. Χρειάζεται ρήξη με το μοντέλο που μετέτρεψε τη στέγη σε επενδυτικό προϊόν και άφησε την κοινωνική πλειοψηφία εκτεθειμένη στις τιμές και τις διαθέσεις της αγοράς. Η κατοικία είναι βασική ανθρώπινη ανάγκη και ως εκ τούτου κοινωνικό δικαίωμα. Πρέπει να εξασφαλιστεί για τον καθένα και την καθεμία, ακόμη και όταν αυτό σημαίνει ότι θα περιοριστούν τα κέρδη εκείνων που μέχρι σήμερα επωφελούνται από την κρίση.

Υπογράφουν (αλφαβητικά):

• Γειτονιές για το Δικαίωμα στη Στέγαση

• Ελληνικό Δίκτυο για το Δικαίωμα στη Στέγη και την Κατοικία

• Ένωση Ενοικιαστ(ρι)ών Θεσσαλονίκης

• Ενωτική Πρωτοβουλία κατα των Πλειστηριασμών

• Μαχαλάς Μεταξουργείου

• ΞΕΣΠΙΤΟΓΑΤΟΣ

• Συνέλευση Κατοίκων Μεταξουργείου Κεραμεικού

• Architects for Climate Action Network Greece

• CoHab

• Gentrification skg

• HARTA

Στηρίζουν (αλφαβητικά):

• ΔΥΤΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ – Συντονισμός πολιτών και συλλογικοτήτων για το οριστικό κλείσιμο της εγκατάστασης της Φυλής

• Εναλλακτική Δράση για Ποιότητα Ζωής

• Οικοφεμινιστική Ομάδα

• Πρωτοβουλία για τη Διασφάλιση της Δημόσιας Διαχείρισης του Νερού

• Σύλλογος Διεπιστημονικής Δημιουργίας Χωροχρόνος – SPACETIME

• ΦΙΛΟΙ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ/ Naturefriends Greece

• QUOKKA Action Research Collective

Το άρθρο Αλλαγή πορείας στη στεγαστική πολιτική τώρα!  εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

LVSL: Οι εκδόσεις La Tempête δημιουργήθηκαν το 2015, γεννήθηκαν εντός των κοινωνικών κινημάτων και βρήκαν την ολοκλήρωσή τους στο χώρο του βιβλίου. Ποιοι είναι οι λόγοι που σας οδήγησαν στο να ξεκινήσετε ένα εκδοτικό εγχείρημα και να αλλάξετε τον τρόπο της πολιτικής σας παρέμβασης;

Yann Gomez: Αρχικά, είμαστε μία ομάδα φίλων από το Μπορντώ. Και οι τέσσερις, συναντηθήκαμε στα κοινωνικά κινήματα· αυτό που μας συνέδεσε ήταν μια κοινή άρνηση για μία συγκεκριμένη ιδέα για τη ζωή, η οποία υπονοούσε πως δεν μπορούσες «να πετύχεις στη ζωή σου» παρά μόνο μέσω μιας μορφής ατομικής αναγνώρισης. Επιλέξαμε τη συλλογικότητα, ζώντας μαζί και επιχειρώντας να προσεγγίσουμε τη σφαίρα του πολιτικού και τη σφαίρα της ζωής. Με πολύ συγκεκριμένο τρόπο, ξεκινήσαμε για παράδειγμα να δουλεύουμε όλοι μαζί ως βιβλιοϋπάλληλοι στην αγορά του βιβλίου. Μοιραζόμασταν τόσο την προς επιτέλεση εργασία, όσο και το άθροισμα των κερδών. Πολύ περισσότερο, μοιραζόμασταν μια αγάπη για την ανάγνωση και μια κοινή καταγωγή από μια αιρετική μαρξιστική παράδοση (από τη Σχολή της Φρανκφούρτης έως την Ιταλική Αυτονομία) – συγγραφείς που επρόκειτο να δημοσιεύσουμε στη συνέχεια, διαπιστώνοντας πως δεν ήταν καθόλου μεταφρασμένοι ή πως ήταν ανεπαρκώς μεταφρασμένοι [στη γαλλική γλώσσα].

Το εκδοτικό εγχείρημα, λοιπόν, είδε το φως της ημέρας στο σταυροδρόμι αυτών των δύο πρακτικών: αυτό που προείχε για εμάς ήταν να συγκεκριμενοποιήσουμε μία συλλογική δραστηριότητα. Ξεκινήσαμε με συνεργατική και εθελοντική μορφή –κάτι το οποίο ισχύει έως σήμερα– και πήραμε το ρίσκο του μη επαγγελματισμού, ακόμη και αν κάτι τέτοιο δεν έγινε χωρίς να μας θέσει ενώπιον προβλημάτων. Κάθε μέλος της εκδοτικής ομάδας θα έπρεπε να γνωρίζει να κάνει τα πάντα: επιμέλεια, διορθώσεις, γραφιστική… Από το ξεκίνημα, επωφεληθήκαμε επίσης από τις συμβουλές μίας φίλης που ήταν ήδη επιμελήτρια, η οποία μας ενθάρρυνε να συνεχίσουμε.

Αν θα έπρεπε να δώσουμε ένα όνομα στην ευρύτερη κίνηση που διατρέχει τα βιβλία μας, θα λέγαμε πως είναι αυτή του εφικτού. Είναι δυνατό να δημιουργήσεις έναν εκδοτικό οίκο, όπως είναι δυνατό να επηρεάσεις την Ιστορία. Ξεκινήσαμε με τις δικές μας δυνάμεις για τρία χρόνια, αυτό σημαίνει πως επικοινωνούσαμε εμείς οι ίδιοι με τους/τις βιβλιοπώλες για να διανείμουμε τα βιβλία μας. Πάντοτε μας άκουγαν και πολύ συχνά υποδέχονταν τις προτάσεις μας θετικά. Υπό μία έννοια, οι εκδόσεις La Tempête πασχίζουν να καταδείξουν πως ακόμη και αναφορικά με τα βιβλία που έχουν πρωτοεκδοθεί στο παρελθόν, υπάρχουν πάντοτε στοιχεία που μπορούν να αναβιώσουν.

Σε αντίθεση με τη νοσταλγική προτίμηση του παρελθόντος, το δικό μας βλέμμα είναι στραμμένο με μελαγχολικό τρόπο στο παρόν. Τίποτα δεν είναι τόσο εσφαλμένο όσο το λάιτ μοτίφ που θα ήθελε τα πάντα να έχουν τελειώσει (η φιλοσοφία, η λογοτεχνία, η μεταφυσική, η ποίηση…), όπως το νομίζουν οι αντιδραστικοί· αυτός είναι, άλλωστε, και ο λόγος που πασχίζουμε ακριβώς να εκδώσουμε εκείνα τα βιβλία για τα οποία δεν σταματούν μετά από τόσα χρόνια να αναγγέλουν το τέλος τους.

LSVL: Το πρώτο βιβλίο που εκδόθηκε από τις εκδόσεις La Tempête είναι ένα κείμενο του Γκέοργκ Λούκατς, με τίτλο Περί της ένδειας του πνεύματος, όπου γίνεται λόγος για το «νόημα μιας ύπαρξης στην οποία άχρηστα και άνευ σπουδαιότητας καθήκοντα διαδέχονται το ένα το άλλο» όπως μπορούμε να διαβάσουμε στην παρουσίασή σας. Με ποιον τρόπο αυτή η επιλογή είναι ενδεικτική για την εκδοτική γραμμή που υπερασπίζεστε;

Yann Gomez: Αρχικά, θέλαμε να δημοσιεύσουμε ως πρώτο τίτλο των εκδόσεων το έργο του Λούκατς Η ψυχή και οι μορφές (1911), το οποίο μάς φαίνεται πως ψηλαφεί μία τρέχουσα αντίφαση: την αναγκαιότητα μιας επαναστατικής μεταβολής και την έλλειψη των διαθέσιμων δυνάμεων που θα την πραγματώσουν. Με άλλα λόγια, πώς να σκεφτούμε αυτήν την τραγική στιγμή της ύπαρξης όπου η επιτακτική αναγκαιότητα και οι ανεπαρκείς δυνάμεις βρίσκονται σε σύγκρουση; Αυτήν την ένταση πραγματεύεται ο Λούκατς σε αυτό κείμενο, προτού οδηγηθεί στην επίλυσή της αργότερα χάρη στη θεωρία του προλεταριάτου που ανέπτυξε στο Ιστορία και ταξική συνείδηση (1923).

Η φιλοδοξία μας, παρ’ όλα αυτά, ματαιώθηκε από προβλήματα που ανέκυψαν αναφορικά με τα δικαιώματα της έκδοσης. Είναι στην πραγματικότητα οι εκδόσεις Gallimard που διέθεταν τα πρωταρχικά δικαιώματα του τίτλου. Αν και το βιβλίο ήταν εξαντλημένο από το 1974 και δεν επανεκδόθηκε, δεν ήταν εφικτό να τα αποκτήσουμε. Η κληρονομιά του Λούκατς είναι επίσης περίπλοκη: αφενός οι κληρονόμοι των πνευματικών του δικαιωμάτων κληρονόμησαν μία προβληματική κατάσταση, αφετέρου το αρχείο Λούκατς στην Ουγγαρία έκλεισε και το άγαλμά του καταστράφηκε. Για αυτό αποφασίσαμε, τελικά, για να ξεκινήσουμε το εκδοτικό μας εγχείρημα να δημοσιεύσουμε ένα σύντομο κείμενο του ίδιου συγγραφέα: το «Περί της ένδειας του πνεύματος», έναν πολύ πυκνό φιλοσοφικό διάλογο που γράφτηκε αμέσως μετά από τον θάνατο της συντρόφου του, Irma Seidler. Ο τραγικός χαρακτήρας μιας ζωής που συνθλίβεται από την καθημερινότητα και που, καθώς δεν κατορθώνει να συγκροτήσει μια μορφή, επιδεινώνεται σε ακραίο βαθμό.

Αν ο Λούκατς είναι τόσο σημαντικός για εμάς, αυτό οφείλεται επίσης και στα βιβλία που τον προϋποθέτουν. Από διάφορους συγγραφείς, ελάχιστα γνωστούς, στους οποίους προσφεύγουμε με ζέση, όπως είναι για παράδειγμα ο Giorgio Cesarano (φιλόσοφος, ποιητής και μεταφραστής του 20ού αιώνα) που επανέφερε τη θεωρία της κεντρικότητας του προλεταριάτου στην επαναστατική θεωρία. Οι εν λόγω συγγραφείς καταδεικνύουν τα όρια και εξετάζουν τη συγκυρία που θα μπορούσε να συμπίπτει και με τη δική μας. Στο Manuel de Survie [Εγχειρίδιο επιβίωσης] ο Τζόρτζιο Τσεζαράνο κατά βάση υποθέτει πως αυτό που απομένει ενώπιον του κεφαλαίου, συγκροτημένου από εδώ και στο εξής ως υλική κοινότητα και συναρθωμένου με μία θνήσκουσα δυναμική, είναι το ανθρώπινο είδος ως τέτοιο, το οποίο θα πρέπει να αγωνιστεί για την ίδια του την επιβίωση. Μία συζητήσιμη υπόθεση, την οποία ωστόσο θα μπορούσαμε να κρίνουμε γόνιμη ιδιαίτερα σήμερα υπό το φως αυτού που αποκαλούμε «Ανθρωπόκαινο».

LSVL: Κατά τη διάρκεια των πρώτων μηνών των εκδόσεων La Tempête θέσατε ως στόχο να προτείνετε έναν πρόλογο της έκδοσης για κάθε βιβλίο που δημοσιεύατε. Ήταν αυτός ένας τρόπος να καταδείξετε το προσωπικό σας ενδιαφέρον για τα βιβλία σας και να προσδώσετε μεγαλύτερη συνεκτικότητα στον κατάλογό σας;

Yann Gomez: Είναι αλήθεια πως αυτό είχε να κάνει με μια απαίτηση κατά το ξεκίνημα. Θέλαμε να εγγράψουμε τα βιβλία που εκδίδαμε στις συλλογικές συζητήσεις που διεξήγαμε όλες και όλοι μαζί και στην ιστορία αυτών που τα παράγουν – των συγγραφέων και των εκδοτών. Αυτή είναι μια ιδέα που την αφήσαμε στην άκρη για λόγους που σχετίζονται με τον ρυθμό της εκδοτικής παραγωγής: ήταν πιο εύκολο να προλογίσουμε έναν τίτλο το χρόνο, παρά έξι που εκδίδουμε σήμερα. Επίσης, δώσαμε στους εαυτούς μας ένα μεγαλύτερο περιθώριο ελιγμών, κάποιες φορές δεν υπάρχει κάτι να ειπωθεί για ένα βιβλίο αφού αυτό μιλάει από μόνο του, ενώ κάποιες φορές καλεί σε ένα άλλο είδος γραφής.

Στις εκδόσεις La Tempête είμαστε καχύποπτοι απέναντι σε αυτούς που αντιδρούν εν θερμώ στις συζητήσεις της εποχής. Τα βιβλία μας έχουν φτιαχτεί για να διαρκούν, και πρέπει να βρίσκουν απήχηση εντός δέκα, δεκαπέντε ή και είκοσι χρόνων. Η σχέση των τίτλων που δημοσιεύουμε με την επικαιρότητα είναι με αυτήν την έννοια διαλεκτική: την συναντάει ώστε να αποστασιοποιηθεί κριτικά από αυτήν. Υπό τη δική μου οπτική, ένα βιβλίο μπορεί να προσλάβει μια στρατηγική αξία, σύμφωνα με εκείνο ή το άλλο θέμα που τίθεται στον διάλογο, αλλά δεν αποτελεί ποτέ μια αποκλειστική ή ετοιμοπαράδοτη απάντηση που απευθύνεται στον καιρό της.

LSVL: Αυτή η «ανεπίκαιρη» επικαιρότητα δεν υφίσταται εάν δεν υπενθυμίσουμε τις φιλοδοξίες της κριτικής θεωρίας διατυπωμένες εντός ενός θεμελιώδους κειμένου του Theodor Adorno και του Max Horkheimer, του Παραδοσιακή θεωρία και κριτική θεωρία (1973). Αυτοί οι τελευταίοι επιχείρησαν να συλλάβουν ένα νέο κομμουνιστικό μανιφέστο, αν και δεν κατέληξαν ποτέ σε ένα οριστικό κείμενο. Μας απομένουν απλώς οι διάλογοί τους, τους οποίους δημοσιεύσατε πρόσφατα (Προς ένα νέο μανιφέστο, 2020) και οι οποίοι οδηγούν σε μια ολωσδιόλου διαφορετική κληρονομιά του μαρξισμού…

Yann Gomez: Η ομάδα των εκδόσεων La Tempête διατηρεί μια ορισμένη πίστη στη μαρξιστική παράδοση και στη μορφοποίησή της εντός της κριτικής θεωρίας. Στον Αντόρνο και τον Χορκχάιμερ βρίσκουμε εκ νέου την άρνηση των διανοητικών μοδών και την ανησυχία να μην αποκηρύξουμε τον μαρξισμό. Τα έργα τους μαρτυρούν αυτή τη θέληση να τον στοχαστούμε εκ νέου υπό το φως ενός νέου ιστορικού δεδομένου.

Το Προς ένα νέο μανιφέστο είναι ένα περίεργο κείμενο, καθώς προτείνει μία σκέψη υπό διαρκή διαμόρφωση. Πρόκειται για σπαράγματα μίας συζήτησης, σε στυλ “freejazz”, όπου περνάμε από το ένα θέμα στο άλλο, όπως συμβαίνει σε μία συνηθισμένη συζήτηση. Όμως, κατά βάση, σκιαγραφείται επίσης το κεντρικό έργο ενός «νέου μανιφέστου» μετά το 1956 – δηλαδή μετά την καταστολή των συμβουλίων στην Ουγγαρία, εν μέσω της βαθιάς κρίσης της Σοβιετικής Ένωσης. Ο Αντόρνο και ο Χορκχάιμερ, υπό αυτήν την οπτική γωνία, τείνουν προς μία μοναδική θέση μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο: δεν εγκαταλείπουν το ζήτημα του κομμουνισμού. Κατ’ επέκταση, θέτουν ουσιαστικά ερωτήματα για το μέλλον του μαρξισμού: πώς να μιλήσουμε για τον κομμουνισμό μετά την ΕΣΣΔ; Πώς να οραματιστούμε την άρθρωση του κομμουνισμού και του προοδευτισμού; Η πρόοδος αποτελεί την καλύτερη δίοδο στον μετασχηματισμό της κοινωνίας; Αυτές οι συζητήσεις, που ξεκίνησαν από τη δεκαετία του 1950, είναι ακόμη εξαιρετικά επίκαιρες και βρισκόμαστε πολύ μακριά από την επίλυσή τους.

LSVL: Τα βιβλία σας χαρακτηρίζονται, επίσης, από την επιθυμία να διεξάγετε έναν διάλογο ο οποίος δεν θα είναι «διαχωρισμένος από τη ζωή». Με ποιον τρόπο ένας εκδοτικός οίκος κατορθώνει να αγωνιστεί ενάντια σε αυτόν τον διαχωρισμό, στην κατασκευή του οποίου πολλές φορές συνεισφέρει;

Yann Gomez: Το ότι τα βιβλία μας δεν αποτελούν αντικείμενο της κατανάλωσης του συρμού, αποτελεί μία από τις ιδιαιτερότητες αυτού που προσπαθούμε να κάνουμε. Ως συνέπεια, αυτό οδηγεί σε μία άλλη χρονικότητα της ανάγνωσης: ένα βιβλίο διαρκεί σχεδόν μια ζωή. Η προσέγγιση ορισμένων από τους τίτλους μας είναι δύσκολη. Απαιτούν μια δουλειά μακράς διάρκειας ώστε να εκτιμηθεί η σημασία τους. Όμως, αντιστοίχως, κάτι τέτοιο αποτελεί την εγγύηση πως μπορούμε να αντλήσουμε πραγματικά κάτι από αυτούς – πως πρόκειται για βιβλία που εγγράφονται στη μνήμη μας και ξεχωρίζουν για την κριτική τους οπτική.

Για παράδειγμα, Η κουλτούρα της δεξιάς, που γράφτηκε από τον Furio Jesi, έναν Ιταλό μυθολόγο, αποτελεί ένα απαραίτητο βιβλίο για να εξηγήσουμε αυτό που συνιστά η κουλτούρα της δεξιάς καθώς και τη συνεκτικότητά της μέσα στα χρόνια. Ο συγγραφέας της επιχειρεί να την προσδιορίσει καταδεικνύοντας ότι φανερώνει την παραγωγή «μίας γλώσσας χωρίς λέξεις». Αναλύει σε βάθος τις μυθολογίες της δεξιάς και του φασισμού για να κατανοήσει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν και, κατ’ επέκταση, ώστε να αποφύγουμε να πέσουμε στις ίδιες παγίδες. Αυτό που μας ενδιαφέρει, επομένως, σε ένα βιβλίο είναι η πολιτική του διάσταση, αλλά σίγουρα όχι ο στρατευμένος χαρακτήρας του.

Τα βιβλία μας είναι επίσης προϊόντα μιας γραφής που αποσκοπεί να κινηθεί εκτός της ακαδημαϊκής φιλοσοφικής γραφής. Δίνουμε μεγάλη σημασία στον τρόπο με τον οποίο η λογοτεχνία και η φιλοσοφία διαπλέκονται, στην ανάπτυξη ενός φιλοσοφικού «στυλ» εγγεγραμμένου στις ίδιες τις ιδέες. Για αυτό το λόγο δημοσιεύουμε πολύ λίγα βιβλία «πάνω» σε συγγραφείς, τα οποία υιοθετούν τον τόνο του σχολιασμού που σε κάποιες περιπτώσεις είναι αρκετά διδακτικός.

Τέλος, κάνουμε ό,τι μπορούμε για να απαντήσουμε υλικά σε αυτό το ζήτημα της αποστασιοποίησης, ώστε το διανοητικό μας σχέδιο να ενσαρκωθεί σε μία μορφή. Τα βιβλία μας είναι ραμμένα – και όχι απλώς δεμένα, «κολλημένα», όπως η πλειονότητα των καθιερωμένων αντιτύπων. Τα άνω περιθώριά τους είναι πολύ μεγαλύτερα απ’ ό,τι συνήθως, με σκοπό να επιτρέπουν στους αναγνώστες να γράφουν πάνω στα ίδια τα βιβλία, στον αντίποδα μίας τρέχουσας τάσης που μειώνει τον διαθέσιμο χώρο στις σελίδες. Αυτό ίσως αποτελεί μια λεπτομέρεια για πολλούς αναγνώστες, ωστόσο φανερώνει μία συγκεκριμένη αντίληψη για αυτό που είναι ένα βιβλίο: πρόκειται για ένα ευκαιριακό δεκανίκι ή αντιθέτως για ένα αγκυροβόλιο στο οποίο θα πρέπει πάντα να επιστρέφουμε;

πηγή: lvsl.fr

Το άρθρο Το βιβλίο αποτελεί ένα αγκυροβόλιο στο οποίο θα πρέπει πάντα να επιστρέφουμε – συνέντευξη με τον Yann Gomez των εκδόσεων La Tempête εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

Αναρωτιέμαι αν οι διαφημιστές που δημιούργησαν τη συγκεκριμένη καμπάνια επισκέφτηκαν καθόλου την περιοχή της Χαλκιδικής. Αν, πέρα από εικόνες σχεδιασμένες στον υπολογιστή και με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης, φωτογράφησαν το δάσος των Σκουριών και το μεταλλείο εντός του. Αν συνομίλησαν με κάποια κάτοικο της περιοχής και τη ρώτησαν τη γνώμη της για τα μεταλλεία.

Πιστεύω πως δεν το έκαναν. Γιατί αν το έκαναν, θα εντυπωσιάζονταν και οι ίδιοι από την αναντιστοιχία της ψηφιακής με τη φυσική πραγματικότητα. Το έντονο πράσινο θα έδινε τη θέση του στο πραγματικό χρώμα της εταιρείας και του τόπου μετά τις παρεμβάσεις της, το γκρίζο. Ένα γκρίζο που πλέον κυριαρχεί στο περιβαλλοντικό, κοινωνικό και οικονομικό τοπίο της περιοχής.

Η Ελληνικός Χρυσός, θυγατρική της καναδικής Eldorado Gold, επιβεβαιώνει τον κανόνα των βιομηχανιών εξόρυξης παγκοσμίως: παρουσιάζουν μια εικόνα πράσινων και κοινωνικά επωφελών επενδύσεων στους χάρτες τους, στις ψηφιακές εικόνες και στο επικοινωνιακό τους υλικό τη στιγμή που ο τόπος της εξόρυξης, η ΒΑ Χαλκιδική στη συγκεκριμένη περίπτωση, βιώνει μια περιβαλλοντική, κοινωνική και οικονομική καταστροφή.

Η περιβαλλοντική καταστροφή είναι εμφανής σε όποιον επισκεφτεί τις Σκουριές σήμερα. Η εταιρεία έχει περιφράξει μια τεράστια έκταση στην οποία, προφανώς, απαγορεύεται η πρόσβαση. Από τα κιγκλιδώματα όμως μπορεί ο καθένας να δει την πραγματικότητα: το δασικό τοπίο έχει αντικατασταθεί από το βιομηχανικό. Το βουνό έχει σκαφτεί στο βάθος του, η τεράστια τρύπα του ανοικτού ορύγματος, αν και πλέον καλυμμένη με μεταλλικές κατασκευές είναι παρούσα και στη θέση των δέντρων έχουν χτιστεί δεκάδες βιομηχανικά κτίρια. Οι παλιοί δασικοί χωματόδρομοι έχουν δώσει τη θέση τους σε ασφαλτοστρωμένους αυτοκινητόδρομους από όπου περνάνε καθημερινά δεκάδες φορτηγά. Αν σταθείς στην Ιερισσό και κοιτάξεις απέναντι στο βουνό εκεί που κάποτε έβλεπες ένα καταπράσινο δάσος πλέον βλέπεις ένα γκρίζο βιομηχανικό τοπίο. Όπως χαρακτηριστικά λένε οι κάτοικοι «κάθε βράδυ βλέπουμε το δεύτερο φεγγάρι: τα φώτα και τους προβολείς του εργοστασίου που ξεπροβάλλει σε ένα σεληνιακό τοπίο».

Για την οικονομική καταστροφή αρκεί κανείς να ανατρέξει στην καταστροφική και (αναθεωρημένη προς το χειρότερο πλέον) σύμβαση παραχώρησης. Η αποικιοκρατικής φύσης σύμβαση είναι κομμένη και ραμμένη στα μέτρα της εταιρείας. Με μια σειρά από δεσμευτικά άρθρα το Ελληνικό Δημόσιο παραιτείται από κάθε αξίωση ενάντια στην εταιρεία, θεσμοθετείται η  διαιώνιση του μονοδιάστατου εξορυκτικού μοντέλου ως το μόνο αναπτυξιακό όραμα για την περιοχή, το ελληνικό κράτος δεν έχει κανένα δικαίωμα στα μεταλλεύματα μετά την εξόρυξή τους από τη γη, παύει η ποσόστωση 90/10 υπέρ της εντοπιότητας των απασχολούμενων και τέλος, το Ελληνικό Δημόσιο επί της ουσίας δεν δικαιούται να επιβάλλει πρόστιμα στην Εταιρεία καθώς κάτι τέτοιο μπορεί να θεωρηθεί «ουσιώδης οικονομική επιβάρυνση» εναντίον της [1]. Με λίγα λόγια, η εταιρεία εκ προοιμίου δεν ελέγχεται και οι εργαζόμενοί της (πολύ λιγότεροι από τα νούμερα στις διαφημίσεις της εταιρείας) είναι κατά κύριο λόγο μη ντόπιοι ενοικιαζόμενοι εργάτες [2].

Η κοινωνική καταστροφή είναι δυστυχώς εμφανής από την πρώτη βόλτα στα χωριά του δήμου Αριστοτέλη της ΒΑ Χαλκιδικής. Η εταιρεία πλέον έχει τον απόλυτο λόγο σε κάθε κοινωνική και οικονομική πτυχή. Ορίζει ποιος δουλεύει και ποιος δεν δουλεύει στα έργα, είναι παρούσα σε κάθε κοινωνική εκδήλωση, πραγματοποιεί επουσιώδεις μικροδωρέες που διαφημίζονται με τεράστιες ταμπέλες, απαγορεύει εκείνα τα επαγγέλματα και εκείνες τις δραστηριότητες που δεν συνάδουν με τη «μεταλλευτική ιστορία του τόπου». Οι αγροτικές καλλιέργειες έχουν καταστραφεί λόγω της αποστράγγισης του βουνού, οι μελισσοκόμοι και οι δασεργάτες έχουν περιοριστεί χωρίς γη για τις δουλειές τους και οι μικρές λιανικές επιχειρήσεις χάνονται[3]. Αυτό που επικρατεί είναι μια αίσθηση χωροκοινωνικής αδικίας: «η εταιρεία κλέβει τον τόπο και το μέλλον μας» όπως λένε κάποιοι ακόμη κάτοικοι των γύρω χωριών.

Η Ρέιτσελ Κάρσον στο εμβληματικό της βιβλίο «Σιωπηλή Άνοιξη»[4] μάς μιλάει για την άνοιξη που χάνει τους ήχους της στα παλιά αγροτικά τοπία των ΗΠΑ λόγω των ζιζανιοκτόνων και τις βιομηχανικές καλλιέργειες μεγάλης κλίμακας. Αντιθέτως και ειρωνικά, το τοπίο της Χαλκιδικής πλάι στις Σκουριές δεν είναι πλέον ήσυχο αλλά θορυβώδες: οι ήχοι του δάσους έχουν χαθεί και έχουν αντικατασταθεί από τη βουή των εκσκαφέων και των τρυπανιών. Και αυτή η βουή είναι καταστροφική. Γι΄αυτό το τοπίο είναι υπεύθυνη η Ελληνικός Χρυσός, γι΄αυτό αξίζει να την μνημονεύουμε και να την «ευχαριστούμε».

Φωτο:

www.hellas-gold.com

Σημειώσεις:

1. Περισσότερα για τις καταστροφικές πτυχές της σύμβασης παραχώρησης: https://www.efsyn.gr/stiles/apopseis/287084_na-mia-epizimia-gia-dimosio-symferon-symbasi/
2. Για μια ανάλυση σε σχέση με τους εργαζόμενους στην Ελληνικός Χρυσός βλ. και Κεφάλαιο 9 στο: https://www.didaktorika.gr/eadd/handle/10442/43832
3. Ο.π. Κεφάλαιο 14
4. https://en.wikipedia.org/wiki/Silent_Spring

Πηγή: epohi.gr

Το άρθρο Σ’ ευχαριστώ, ω εταιρεία! Του Γιώργου Βελεγράκη εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

Γεθσημανή

Ο Ουμανισμός βρίσκει τον χώρο του στη χριστιανική πολιτισμική σφαίρα. Αυτό δεν σημαίνει, φυσικά, ότι ο Χριστιανισμός, μέσα στην αντιφατική πολυπλοκότητα της ιστορίας του, είναι ένα ανθρωπιστικό κίνημα, αλλά σημαίνει ότι μέσα σε αυτήν την ιστορία υπάρχει ο χώρος για να κατανοήσουμε την ηθική και οντολογική αυτονομία της ανθρώπινης δράσης.

Δεν είμαι πιστός, ωστόσο υπάρχει μια στιγμή που νιώθω τόσο κοντά στον Ιησού που θεωρώ ότι δεν μπορώ παρά να αυτοαποκαλούμαι Χριστιανός. Αυτή η στιγμή είναι όταν, στον Κήπο της Γεθσημανή, λίγες ώρες πριν από το μαρτύριό του, ο Ιησούς απευθύνεται στον Πατέρα με τα λόγια: «Παρελθέτω απ’ εμού το ποτήριον τούτο».

Είναι σαφές ότι αυτό θα ήταν δυνατό, δεδομένου ότι ο Πατέρας είναι Παντοδύναμος.

Αλλά ο Ιησούς, σαν να φοβήθηκε από το ίδιο του το αίτημα, προσθέτει αμέσως: «Πλὴν μὴ τὸ θέλημά μου, ἀλλὰ τὸ σὸν γινέσθω.»

Σαν γιος που στάλθηκε να πεθάνει για κάποια πατρίδα, ο Χριστός σκύβει το κεφάλι μπροστά στην Ιστορική Ανάγκη, αλλά η ανθρώπινη φύση του (που λιποτακτεί από την Ιστορία) ζητά να απομακρυνθεί αυτό το ποτήρι από τα χείλη του.

Σε εκείνον τον κήπο, για μια στιγμή, η ανθρώπινη φύση του Χριστού υπερισχύει της θεϊκής του φύσης.

Η ανθρώπινη φύση του Χριστού συνιστά αυτονομία από την ιστορική Αναγκαιότητα, ή, σε αυτή την περίπτωση, από τη θεία βούληση, που είναι το αρχέτυπο της ιστορικής Ανάγκης. Στη συνέχεια, η Ιστορική Ανάγκη υπερισχύει, και ο Πατέρας παρίσταται στο μαρτύριο του γιου του, έτσι ώστε από αυτό το μαρτύριο να γεννηθεί η Εκκλησία, που είναι προορισμένη να εξυμνεί τη δόξα του Πατρός.

Η Χριστιανική Εκκλησία φέρει μέσα της αυτή τη διπλή προέλευση: είναι στο πλευρό του Πατέρα, αλλά είναι και στο πλευρό του Υιού.

Η Εκκλησία του Πέτρου είναι αφιερωμένη στη δόξα του Πατέρα, όχι στην αδυναμία του Υιού, σε τέτοιο βαθμό που η Εκκλησία καταδίωξε όσους διεκδίκησαν την ανεξαρτησία της ανθρώπινης γνώσης από την Αναγκαιότητα της θείας Γνώσης και την ιστορική της υλοποίηση. Παρόλα αυτά, μέσα στο πλαίσιο του Χριστιανισμού είναι εφικτός ο Ανθρωπισμός, επειδή ο Χριστιανισμός είναι και τα δύο αυτά ασυμβίβαστα πράγματα: η Ανάγκη του Πατέρα και η επιδίωξη του γιου για αυτονομία.

Το νέο είναι ότι σήμερα η Χριστιανική Εκκλησία στέκεται στο πλευρό εκείνων που ικετεύουν: «Παρελθέτω απ’ εμού το ποτήριον τούτο».

Από αυτή την οπτική γωνία διάβασα την Εγκύκλιο του Λέοντα ΙΔ΄, Magnifica Humanitas. Στην απανθρωποποίηση που προκάλεσε ο καπιταλιστικός απολυταρχισμός, η Εκκλησία του Φραγκίσκου και του Λέοντα εμφανίζεται τώρα ως το τελευταίο προπύργιο του Ανθρώπινου.

Η Ιστορική Ανάγκη παίρνει τη μορφή της Τεχνητής Νοημοσύνης, και επειδή η Ιστορική Ανάγκη είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με  τον πόλεμο, η τεχνολογία της αυτοματοποίησης υποτάσσεται στον πόλεμο. Οι πόροι που απαιτούνται για την έρευνα και τις υποδομές – που καθιστούν δυνατή την ανάπτυξη της ΤΝ – προέρχονται σχεδόν αποκλειστικά από τον στρατό, και οι βασικές εφαρμογές είναι στρατιωτικές. Αυτή είναι η οικονομική και ιστορική πραγματικότητα της ΤΝ, η οποία αντικαθιστά ταχέως τη φυσική νοημοσύνη.

Γι αυτό, διαβάζω την Εγκύκλιο ως την υψηλότερη εκδήλωση του σύγχρονου Ανθρωπισμού, αφού η Ιστορία νίκησε τον υλιστικό Ανθρωπισμό, ο οποίος βασίζεται στην ισότητα.

Όπως τα λόγια που ψιθύρισε ο Ιησούς στον Κήπο της Γεθσημανή, φοβάμαι, όμως, ότι τα λόγια του Λέοντα είναι καταδικασμένα να μην ακουστούν από το Ευφυές Αυτόματο, το οποίο εξαρτάται από το στρατιωτικό σύστημα των δυνάμεων που προετοιμάζονται για τον τερματικό πόλεμο.

Φοβάμαι ότι ο Πρέβοστ είναι υπερβολικά αισιόδοξος όταν χαρακτηρίζει την ανθρωπότητα ως «υπέροχη». Η ανθρωπότητα δεν υπάρχει αφηρημένα: ο Homo sapiens εξελίσσεται παράλληλα τις μεταβαλλόμενες κοινωνικές σχέσεις και τις τεχνικές μορφές που παράγει ο ίδιος και μέσω των οποίων παράγεται. Δεν υπάρχει τίποτα το μεγαλοπρεπές στον Homo sapiens που αναδύεται μετά από σαράντα χρόνια ανταγωνισμού της ελεύθερης αγοράς και της ψηφιακής τεχνολογικής μετάλλαξης. Αν η σύγχρονη ανθρωπότητα είναι ο ισραηλινός λαός και η πλειοψηφία των δυτικών λαών (για να μην αναφέρω τους υπόλοιπους), θα έλεγα ότι ένας καλός ορισμός είναι «Horribilis», όχι «Magnifica».

Από αυτό το σημείο μπορούμε να αρχίσουμε να προβληματιζόμαστε για το μέλλον της Τεχνητής Νοημοσύνης, που δεν είναι τίποτα άλλο παρά ο καθρέφτης της σύγχρονης απάνθρωπης ανθρωπότητας.

______________

Τι απομένει μετά τη φούσκα

Στο βιβλίο του «The Reverse Centaur’s Guide to Life After AI» ο Cory Doctorow υποστηρίζει ότι οι μεγάλες υποσχέσεις αυτής της τεχνολογίας είναι παραπλανητικές επειδή η ανάπτυξη της ΤΝ είναι καταδικασμένη να αποτύχει σε οικονομικό και χρηματοοικονομικό επίπεδο.

«Όλες οι εταιρείες ΤΝ χάνουν χρήματα, και όσο μεγαλύτερη είναι η εταιρεία, τόσο μεγαλύτερες είναι οι απώλειες. Οι μεγαλύτερες εταιρείες ΤΝ χάνουν δισεκατομμύρια κάθε τρίμηνο. Οι χρηματοδοτήσεις για τα νέα μοντέλα προέρχονται από επενδυτές, οι οποίοι στοιχηματίζουν ότι η ΤΝ, την οποία χρηματοδοτούν, θα επιτρέψει στους εργοδότες να απολύσουν το μισό εργατικό δυναμικό τους και να το αντικαταστήσουν με την ίδια την ΤΝ, μοιράζοντας τα κέρδη μεταξύ των πελατών των εταιρειών ΤΝ και των ίδιων των εταιρειών». (Doctorow, σελ. 201)

Αυτή, σύμφωνα με τον Doctorow, είναι μια ψευδής υπόσχεση, και κατά συνέπεια, «… η φούσκα θα σκάσει, όπως συμβαίνει πάντα με όλες τις φούσκες».

Όμως, προσθέτει ο Doctorow, ουδείς λόγος υπάρχει να χαιρόμαστε:

«Ανεξάρτητα από το πόσο μπορεί κανείς να μισεί την ΤΝ, δεν θα είναι μια όμορφη μέρα. Επτά κολοσσοί της ΤΝ αντιπροσωπεύουν το 35% της χρηματιστηριακής αγοράς των ΗΠΑ… Μιλάμε για μια κατάρρευση που θα επισκιάσει την κατάρρευση του 2008 και θα ισοδυναμεί ή θα ξεπεράσει την κατάρρευση της αγοράς που σημειώθηκε στη διάρκεια της πανδημίας.» (σελ. 202)

Στις οικονομικές ζημίες που, ενδεχομένως, θα προκαλέσει το σκάσιμο της φούσκας, πρέπει να προσθέσουμε τις ζημίες που προκαλούν οι υποδομές αυτής της τεχνολογίας στο φυσικό περιβάλλον, το οποίο βρίσκεται ήδη στα πρόθυρα της κατάρρευσης.

«Η πλήρης αλυσίδα εφοδιασμού της ΤΝ περιλαμβάνει το κεφάλαιο, το εργατικό δυναμικό και τους πόρους του πλανήτη και απαιτεί τεράστιες ποσότητες από το καθένα. Το cloud είναι η ραχοκοκαλιά της βιομηχανίας της ΤΝ και αποτελείται από πετρώματα, άλμη λιθίου και αργό πετρέλαιο.» (Kate Crawford: Ούτε Ευφυής ούτε Τεχνητή, 2021; σελ. 40. Πρωτότυπος τίτλος: Atlas of AI. Power, Politics and the planetary costs of Artificial Intelligence, 2021).

Έτσι, η οικονομική καταστροφή, που επίκειται, προμηνύεται να είναι γιγαντιαία, δεδομένου ότι οι επενδύσεις σε αυτήν την τεχνολογία θα φτάσουν τα 600 δισεκατομμύρια δολάρια μόνο το 2026 (εκτίμηση της Goldman Sachs).

Δεδομένου ότι δεν υπάρχει οικονομική απόδοση σε αυτές τις τεράστιες επενδύσεις που χρηματοδοτούνται από χρέη, η πρόβλεψη του Doctorow είναι απολύτως εύλογη. Ωστόσο, κατά τη γνώμη μου, οι οικονομικές επιπτώσεις δεν είναι το κύριο ζήτημα. Όσο δραματικές κι αν είναι οι επιπτώσεις της πιθανής οικονομικής κατάρρευσης, ο Doctorow φαίνεται να μην λαμβάνει υπόψη τις συγκεκριμένες επιπτώσεις που έχει η τεχνολογία της αυτοματοποίησης του νου στο στρατιωτικό και γνωστικό επίπεδο.

Ο Doctorow γράφει ακόμα:

«Όποιος πέφτει θύμα του ενθουσιασμού του για την ΤΝ ονειρεύεται να ικανοποιήσει μια ανθρώπινη ανάγκη χωρίς να χρειάζεται να λάβει υπόψη  κανένα ηθικό κριτήριο».  Αυτό ισχύει τόσο για τον τύπο που ψάχνει για μια εικονική κοπέλα όσο και για τους εργοδότες που ελπίζουν να χρησιμοποιήσουν την ΤΝ για να αντικαταστήσουν το μισό εργατικό δυναμικό και να τρομοκρατήσουν το άλλο μισό… ακόμη και η εικονική κοπέλα δεν σε ρωτάει τίποτα για τον εαυτό σου, εκτός από αυτά που της λες εσύ ο ίδιος.» (σελ. 74)

Επομένως, η ΤΝ δεν έχει καμία ανθρώπινη αξία, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχει οικονομική αξία, αξία χρήσης, για να χρησιμοποιήσουμε τη μαρξική έννοια που ορίζει τη συγκεκριμένη χρησιμότητα των προϊόντων της αφηρημένης εργασίας.

Μπορεί ένα προϊόν να έχει αξία χρήσης ακόμα κι αν δεν έχει ανθρώπινη αξία; Ναι, βεβαιότατα. Ένα προϊόν μπορεί να είναι κερδοφόρο ακόμα κι αν είναι καταστροφικό, όπως γνωρίζουν καλά οι κατασκευαστές όπλων. Θα έφτανα μάλιστα στο σημείο να πω ότι η απάνθρωπη αξία χρήσης είναι η πιο κερδοφόρα, αφού έχει να κάνει με τη  ζωή και τον θάνατο.

Ποια είναι η αξία χρήσης των σύγχρονων εφαρμογών της ΤΝ;

Ποια είναι η οικονομική απόδοση των τεράστιων επενδύσεων που απαιτεί;

Η απάντηση είναι απλή: η αξία χρήσης της ΤΝ, στην παρούσα φάση, είναι ουσιαστικά ο πόλεμος. Είναι οι στρατιωτικές εφαρμογές της ΤΝ που αποσβένουν εν μέρει το κεφάλαιο που επενδύθηκε στην ανάπτυξη αυτής της τεχνολογίας: έξυπνα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, έξυπνα αμυντικά συστήματα, έξυπνος πόλεμος. Έξυπνη καταστροφή του πολιτισμού.

Αλλά αν αυτό είναι αλήθεια (και δεν μπορεί να αμφισβητηθεί ότι η χρήση της ΤΝ είναι σήμερα κυρίως στρατιωτική), τότε βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια ανησυχητική εναλλακτική: είτε ο πόλεμος θα εξαπλωθεί παντού, για να καταστήσει εφικτή την οικονομική απόδοση αυτών των γιγάντιων επενδύσεων, είτε η φούσκα θα ξεφουσκώσει με αδιανόητες συνέπειες για την οικονομική και κοινωνική ισορροπία ολόκληρου του κόσμου.

_____________

Απενεργοποίηση του ανθρώπινου νου

Όποια και αν είναι η τύχη των οικονομικών επενδύσεων στην τεχνολογία της αυτοματοποιημένης νοημοσύνης, είναι βέβαιο ότι θα αφήσει ισχυρό αποτύπωμα. Η καταστροφή είναι ο κύριος τομέας εφαρμογής της ΤΝ. Η καταστροφή του περιβάλλοντος για την τροφοδοσία των τεχνικών υποδομών και η στρατιωτική καταστροφή ολόκληρων εδαφών, ολόκληρων πληθυσμών. Αυτά είναι τα ίχνη που αφήνει η ΤΝ στη σύγχρονη ανθρώπινη ιστορία. Υπάρχει όμως και ένα άλλο αποτέλεσμα που ο Doctorow παραβλέπει: το γνωστικό.

Το στρατιωτικό σύστημα δεν είναι ο μόνος χρήστης της ΤΝ. Ο άλλος χρήστης είναι ο νους του Homo sapiens, ο οποίος είναι εν μέρει απενεργοποιημένος. Εδώ και πολύ καιρό, η ψηφιακή τεχνολογία και οι δικτυακές εφαρμογές της φρόντισαν να καταστρέψουν την ικανότητα συγκέντρωσης και να απενεργοποιήσουν άλλες ικανότητες, όπως αυτή του προσανατολισμού στον χώρο ή την ικανότητα της κοινωνικοποίησης με τη φυσική παρουσία του σώματος του άλλου.

Ο νέος τεχνολογικός κλάδος αντικαθιστά και απενεργοποιεί και τη γραφή, η οποία – τουλάχιστον από όσο γνωρίζουμε – είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη σκέψη. Η σκέψη είναι το πιο διακεκριμένο θύμα της αναδυόμενης γνωστικής μετάλλαξης που ακολουθεί την εφαρμογή των συστημάτων ΤΝ στις διαδικασίες μάθησης και επικοινωνίας.

Η λογικο-κριτική ικανότητα εκχωρείται στο γνωστικό αυτόματο και ο Homo sapiens υποβιβάζεται σταδιακά σε ένα εξάρτημά του: ανίκανος να συγκεντρώσει την προσοχή του σε ένα αντικείμενο για περισσότερο από λίγα δευτερόλεπτα, ανίκανος να γράψει, ανίκανος να προσανατολιστεί στο χώρο, ανίκανος να σκεφτεί.

Η ιστορία της τεχνολογίας πάντα προκαλούσε λίγο ως πολύ βαθιές μεταβολές στον τρόπο ζωής αλλά και στις γνωστικές λειτουργίες του χρήστη. Αλλά τώρα,  η μετάλλαξη καταργεί την γνωστική αυτονομία του ανθρώπου, την οποία ο Pico della Mirandola στο «Discorso sulla dignità dell’uomo», θεωρεί ως το χαρακτηριστικό γνώρισμα της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Τη στιγμή της δημιουργίας του Αδάμ, ο Θεός του παραχωρεί μια ελευθερία που συνεπάγεται την παραίτηση από την τελειότητα. Ο Αδάμ απαρνείται την τέλεια ταύτιση ανάμεσα στο όνομα και το πράγμα, με αντάλλαγμα την ελευθερία να ονομάζει ο ίδιος τα πράγματα.

Τώρα ο Θεός παίρνει πίσω αυτό που μας είχε παραχωρήσει: την ελευθερία της ανθρώπινης γλώσσας. Σε αντάλλαγμα, μας προσφέρει την (αμφίβολη) τελειότητα της τεχνητής νοημοσύνης.

Η συμβολική οργάνωση είναι πλέον μια δυνατότητα που αναδύεται από την ύλη του λιθίου και του πυριτίου. Για πρώτη φορά στην ιστορία, χτίζουμε μια υποδομή από την οποία αναδύεται η ικανότητα της συμβολικής έκφρασης και της ερμηνείας συμβόλων. Αναδύεται η ικανότητα κατασκευής και προβολής συμβολικών κόσμων, και αυτή η ικανότητα δεν εξαρτάται πλέον από τη βιολογική ύλη.

Η υπολογιστική (διαδικασία) και η φυσική ύλη μέσα στην οποία αυτή είναι ενσωματωμένη μετατρέπονται σε φορέα συμβολοποίησης και προβολής του κόσμου. Ο οργανισμός που αισθάνεται δεν είναι πλέον ο μόνος που δημιουργεί κόσμους.

Το ανδροειδές (το Κατασκεύασμα, το τεχνητό) και το ανθρώπινο (το Γεννημένο, το οργανικό) ανταγωνίζονται πλέον στη διαδικασία της εκπόρευσης νέων κόσμων. Όμως, ο οργανισμός έχει ένα διπλό μειονέκτημα σε σύγκριση με το ανδροειδές: είναι ευαίσθητος, επομένως υποφέρει. Έχει συνείδηση, επομένως αμφιβάλλει. Το ανδροειδές δεν υποφέρει, δεν αμφιβάλλει, δεν κουράζεται και δεν χάνει χρόνο να συλλογίζεται.

Είναι εύκολο να φανταστεί κανείς ποιος κερδίζει.

______________

Η προφητεία του Μαρξ, αντίστροφα

Είναι γνωστό ότι ο Μαρξ διατύπωσε, σε ένα από τα πιο οραματικά του γραπτά, μια προφητεία που, με έναν διεστραμμένο τρόπο, επαληθεύεται μέσω της αυτοματοποίησης της γνωστικής δραστηριότητας.

Στο «Απόσπασμα για τις Μηχανές», ο Μαρξ παρατηρεί ότι η γνώση είναι ένας παράγοντας αύξησης της παραγωγικότητας και ταυτόχρονα ένας παράγοντας αυτοματοποίησης και αντικατάστασης της ανθρώπινης εργασίας.

«Το Κεφάλαιο», έλεγε ο Μαρξ, «εργάζεται για τη διάλυσή του ως κυρίαρχη μορφή παραγωγής… Μέσω αυτής της διαδικασίας (της αυτοματοποίησης της εργασίας μέσω της επιστημονικής γνώσης), η απαιτούμενη εργασία για την παραγωγή θα μειωθεί στο ελάχιστο… το κεφάλαιο, χωρίς να το επιδιώκει, μειώνει την εργασία και τη δαπάνη ενέργειας στο ελάχιστο. Αυτό θα έχει ως συνέπεια ένα όφελος για την χειραφέτηση της εργασίας, και ταυτόχρονα αποτελεί την προϋπόθεση της χειραφέτησής της.»

(Σ.τ.σ. Ελεύθερη μετάφραση από την έκδοση του «Απόσπασμα για τις Μηχανές» στη διεύθυνση https://thenewobjectivity.com/pdf/marx.pdf)

Χάρη στην εφαρμογή της νοημοσύνης, ως παράγοντα αυτοματοποίησης, οι άνθρωποι δεν θα χρειάζεται πλέον να υποτάσσουν τον χρόνο τους στην ανάγκη παραγωγής των κοινωνικών αγαθών, επειδή αυτό θα το κάνουν οι έξυπνες μηχανές, ενώ οι άνδρες και οι γυναίκες, θα είναι επιτέλους ελεύθερες να καλλιεργήσουν τις απολαύσεις τους.

Δυστυχώς, τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν έτσι.

Τα ιστορικά γεγονότα ανέτρεψαν την προοπτική που οραματιζόταν ο Μαρξ. Η γνωστική εργασία (η γενική διάνοια) δεν κατάφερε να συγκροτηθεί ως αυτόνομη δύναμη, και έτσι η ιστορία των τελευταίων πενήντα ετών (ξεκινώντας από την ήττα των κινημάτων για την ισότητα) κατέληξε να είναι η ιστορία της υποδούλωσης της γνωστικής εργασίας στην αυτόματη λογική του Κεφαλαίου.

Υποταγμένη σε  μια καταστροφική λογική, η δύναμη της νοημοσύνης δημιούργησε έναν κόσμο φάντασμα: οι άνθρωποι δεν απελευθερώθηκαν από την μισθωτή εργασία για να καλλιεργήσουν τις απολαύσεις τους, αλλά η μισθωτή εργασία έχει υποτάξει τη γνωστική δραστηριότητα. Ταυτόχρονα, η μισθωτή εργασία είναι όλο και λιγότερο αναγκαία, επειδή σε ορισμένες περιπτώσεις αντικαθίσταται από την έξυπνη μηχανή, και στις περισσότερες περιπτώσεις αντικαθίσταται από την εργασιακή σκλαβιά.

Αυτό που οραματιζόταν ο Μαρξ (και επέτρεψε και σε μας να οραματιστούμε) είναι ο κομμουνισμός: συλλογική διαχείριση της γνώσης και της τεχνολογίας, βασισμένη στην αυτοδιαχείριση των εργαζομένων, με στόχο το ατομικό και το συλλογικό καλό.

Ουτοπία;

Όχι. Ένα απόλυτα λογικό σχέδιο, που, όμως,  απέτυχε.

«Όταν η εργασία, στην άμεση μορφή της, παύει να αποτελεί πηγή πλούτου, ο χρόνος εργασίας καταργείται… χάρη στις γενικές δυνάμεις του ανθρώπινου νου… Η διαδικασία της κοινωνικής ζωής τίθεται υπό τον έλεγχο της γενικής διάνοιας και μετασχηματίζεται σύμφωνα με αυτήν.»

Αυτό συνέβη, αλλά αντίστροφα: η γενική διάνοια υποτάσσεται στην αξιοποίηση του κεφαλαίου και διαπερνάται από την αρχή του ανταγωνισμού και του πολέμου.

Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι έχουμε εισέλθει, τελικά, στο βασίλειο της υπολογιστικής αρμονίας που καθοδηγείται από ένα συγκροτημένο κακόβουλο σχέδιο, διότι δεν υπάρχει μόνο ένα συγκροτημένο κακόβουλο σχέδιο, υπάρχουν πολλά, τα οποία βρίσκονται σε σύγκρουση μεταξύ τους. Το πολλαπλό υπολογιστικό αυτόματο αποτελεί λειτουργία του πολέμου.

Το κομμουνιστικό σχέδιο – η αναδιανομή του πλούτου, η μείωση των ωρών εργασίας και η προτεραιότητα του κοινωνικού συμφέροντος έναντι αυτού των επιχειρήσεων – αντιπροσώπευε τη μόνη δυνατότητα να αποτραπεί το ξέσπασμα των καταστροφικών τάσεων του καπιταλισμού. Η προτεραιότητα του κέρδους έχει επιταχύνει την καταστροφή του περιβάλλοντος και του νου. Κανείς δεν μπορεί πλέον να αποτρέψει την εξάλειψη της ανθρώπινης φυλής. Αλλά πρέπει όντως να λυπούμαστε για αυτό;

______________

Το πικρό ποτήριον παρήλθε

«Η κλασική σκέψη διαχώριζε την ψυχή από την ύλη, και την ουσία του υποκειμένου από τους μηχανισμούς της σωματικότητας. Από την πλευρά τους, οι μαρξιστές αντιπαραθέτουν τις υποκειμενικές υπερδομές στις υποδομικές σχέσεις παραγωγής. Πώς μπορούμε σήμερα να μιλάμε για υποκειμενικότητα, αν δεν αναγνωρίσουμε ότι τα περιεχόμενα της υποκειμενικότητας εξαρτώνται όλο και περισσότερο από ένα πλήθος μηχανικών συστημάτων;» (Felix Guattari: Cartographies schizoanalytiques, Galilée, 1989, σ. 9)

Στον ορίζοντα του εικοστού πρώτου αιώνα αναδύεται μια υβριδική υποκειμενικότητα. Στα μέσα του εικοστού πρώτου αιώνα, οι άνθρωποι θα βρίσκονται στα πρόθυρα της εξαφάνισης, θα αποδεκατίζονται από τους πολέμους, τις κλιματικές καταστροφές και, κυρίως, από την υπογεννητικότητα. Ο πλανήτης θα κατοικείται από έναν υβριδικό πληθυσμό, αποτελούμενο από Ανδροειδή και Τροποποιημένους: τα ανδροειδή που συνδέονται με το αυτόματο θα είναι ικανά να αναπαράγονται, να τελειοποιούν τον συνθετικό τους εγκέφαλο και να αυξάνουν την αποτελεσματικότητά τους για συγκεκριμένες εργασίες.

Οι Τροποποιημένοι, που ήδη αποτελούν την πλειοψηφία όσων γεννήθηκαν στον νέο αιώνα, είναι σαρκικοί οργανισμοί ανθρώπινης προέλευσης, γνωστικά διαμορφωμένοι σύμφωνα με τους κανόνες λειτουργίας του αυτόματου. Μέχρι τα μέσα του αιώνα, δεδομένης της προοδευτικής μείωσης της  γεννητικότητας, θα είναι, κατεξοχήν, ηλικιωμένοι επιζώντες χάρη στα εμφυτεύματα που έχουν σχεδιαστεί για να αντικαταστήσουν σχεδόν όλα όσα κάποτε ήταν σάρκα, και μια ολοένα και μικρότερη μειονότητα νέων που θα συνομιλούν σιωπηλά χάρη στα εγκεφαλικά εμφυτεύματα.

Θα απελευθερωθούν σταδιακά από το ελάττωμα της ευαισθησίας, η οποία βασάνιζε τους ανθρώπους για εκατό χιλιάδες χρόνια. Θα έχουν αποκλείσει τον δρόμο που οδηγεί στη σωματική ταλαιπωρία και, κυρίως, στον ψυχολογικό πόνο που προκαλείται από την ενσυναίσθηση.

Αντικαθιστώντας το σώμα που αισθάνεται με μια μαθηματική συνάρτηση, θα απομακρύνουμε, επιτέλους, το πικρό ποτήριον που έπρεπε να πίνουμε όταν ήμασταν άνθρωποι.

* Η Magnifica humanitas είναι η πρώτη εγκύκλιος του Πάπα Λέοντα ΙΔ΄, που ασχολείται με την «προστασία του ανθρώπινου προσώπου στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης». Δημοσιεύτηκε στις 25 Μαΐου 2026.

Το άρθρο Το πικρό ποτήριον. Του Franco Berardi εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

Δημοσιεύουμε το άρθρο που μας απέστειλε:

Ονομάζομαι Θανάσης Τουρναβίτης, είμαι 36 ετών και ζω στον Βόλο με προχωρημένη Μυϊκή Δυστροφία Duchenne.

Έχω πιστοποιημένη αναπηρία 95%, μόνιμη τραχειοστομία εδώ και περίπου 17 χρόνια και χρειάζομαι μηχανική υποστήριξη της αναπνοής 24 ώρες το 24ωρο.

Η Duchenne είναι μια σοβαρή, προοδευτική νευρομυϊκή νόσος. Στη δική μου περίπτωση έχει πλέον προχωρήσει σε σημείο όπου είμαι ουσιαστικά τετραπληγικός. Η αισθητικότητά μου παραμένει, όμως η εκούσια μυϊκή κίνηση είναι εξαιρετικά περιορισμένη. Στα άνω άκρα έχει απομείνει ελάχιστη χρήσιμη κίνηση και ακόμη και αυτή μειώνεται σταδιακά.

Αυτό έχει μια σημασία που δύσκολα γίνεται αντιληπτή από κάποιον που δεν ζει με προχωρημένη Duchenne.

Μερικά χιλιοστά κίνησης ενός δαχτύλου ή του χεριού μπορεί να είναι η διαφορά ανάμεσα στο να μπορώ να χειριστώ μόνος μου το αμαξίδιό μου και στο να εξαρτώμαι πλήρως από κάποιον άλλο. Μια κίνηση που σήμερα γίνεται με δυσκολία μπορεί μετά από μήνες ή χρόνια να μην είναι πλέον δυνατή.

Γι’ αυτό στη Duchenne η λειτουργικότητα δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη. Η νόσος εξελίσσεται συνεχώς και ο εξοπλισμός πρέπει να μπορεί να προσαρμόζεται σε αυτή την εξέλιξη, όχι να σχεδιάζεται μόνο για το πώς είναι κάποιος τη συγκεκριμένη ημέρα της αξιολόγησης.

Η αναπνοή μου εξαρτάται συνεχώς από μηχανική υποστήριξη. Ο αναπνευστήρας και η αναρρόφηση δεν είναι αντικείμενα που χρησιμοποιώ περιστασιακά· αποτελούν μέρος της καθημερινής μου ζωής και πρέπει να με συνοδεύουν με ασφάλεια.

Παράλληλα, επειδή δεν μπορώ να αλλάζω μόνος μου εύκολα τη θέση του σώματός μου, η σωστή υποστήριξη κεφαλής, αυχένα, κορμού, λεκάνης και άκρων αποκτά τεράστια σημασία. Η πολύωρη παραμονή στην ίδια θέση, η πίεση στο σώμα, η κόπωση και η ανάγκη συνεχούς repositioning δεν είναι ζητήματα απλής άνεσης.

Η Duchenne δεν είναι μια στατική αναπηρία. Αυτό που μπορώ να κάνω σήμερα μπορεί αύριο να μην είναι πλέον δυνατό. Κάθε καθυστέρηση, κάθε γραφειοκρατικό κενό και κάθε λύση που σχεδιάζεται για έναν «μέσο» χρήστη μπορεί στην πράξη να σημαίνει απώλεια λειτουργικότητας που δεν επιστρέφει.

Τα τελευταία περίπου 15 χρόνια χρησιμοποιώ το ίδιο ηλεκτροκίνητο αμαξίδιο, το οποίο σήμερα είναι περίπου 18 ετών. Το είχα αγοράσει ιδιωτικά, επειδή χρειαζόμουν ένα σύστημα που να καλύπτει πραγματικά τις ανάγκες μου.

Σήμερα αυτό το αμαξίδιο έχει φτάσει πλέον στα όριά του.

Δεν χρειάζομαι απλώς «ένα καινούργιο ηλεκτροκίνητο αμαξίδιο». Χρειάζομαι ένα πλήρως εξατομικευμένο σύστημα Complex Rehabilitation Technology, σχεδιασμένο πάνω στις πραγματικές ανάγκες του σώματος, της κινητικότητας και της αναπνευστικής μου υποστήριξης.

Ένα τέτοιο σύστημα χρειάζεται πλήρως εξατομικευμένο seating και positioning, κατάλληλη στήριξη κεφαλής, αυχένα, κορμού και λεκάνης, pressure-management cushion και τις απαραίτητες ηλεκτρικές λειτουργίες αλλαγής θέσης: power standing, power tilt, power recline και power elevating legrests, μαζί με ηλεκτρικά ρυθμιζόμενη υποστήριξη και θέση των ποδιών.

Οι λειτουργίες αυτές δεν είναι διακοσμητικά extras. Αφορούν το πώς το σώμα μου υποστηρίζεται και αλλάζει θέση κατά τη διάρκεια πολλών ωρών καθημερινής χρήσης.

Το σημαντικότερο όμως είναι ο χειρισμός.

Οι μικρές κινήσεις με τις οποίες εξακολουθώ να χρησιμοποιώ συμβατικό joystick γίνονται ολοένα δυσκολότερες, πιο κουραστικές και λιγότερο αξιόπιστες. Χρειάζομαι σύστημα εξαιρετικά χαμηλής απαίτησης δύναμης ή άλλη κατάλληλη εναλλακτική μέθοδο ελέγχου, με προηγμένα ηλεκτρονικά και εξατομικευμένο programming, ώστε να μπορώ να αξιοποιώ τη λίγη κίνηση που μου απομένει.

Για κάποιον με προχωρημένη Duchenne, αυτή η ελάχιστη υπολειπόμενη κίνηση είναι πολύτιμη. Ο σωστός χειρισμός δεν σημαίνει απλώς καλύτερη οδήγηση. Μπορεί να καθορίζει αν μπορώ να κινηθώ και να αλλάξω θέση μόνος μου ή αν χρειάζομαι συνεχώς έναν δεύτερο άνθρωπο δίπλα μου.

Παράλληλα, το αμαξίδιο πρέπει να μεταφέρει με ασφάλεια τον αναπνευστήρα και την αναρρόφηση που χρειάζομαι καθημερινά, με ασφαλή στήριξη και σωστή διαχείριση σωληνώσεων και καλωδίων, χωρίς να δημιουργείται κίνδυνος για τη σταθερότητα, την κίνηση ή την πρόσβαση στον αναπνευστικό εξοπλισμό.

Το εκτιμώμενο κόστος ενός τέτοιου ολοκληρωμένου συστήματος μπορεί να φτάσει περίπου τις 35.000–40.000 ευρώ.

Αυτό είναι το ένα μισό της ιστορίας.

Το άλλο μισό είναι το πώς είναι να ζει κάποιος για δεκαετίες με μια σοβαρή, προοδευτική αναπηρία και να προσπαθεί καθημερινά να καλύψει τα κενά που αφήνει το σύστημα.

Οι γονείς μου είναι περίπου 70 ετών και παραμένουν οι βασικοί μου φροντιστές. Όσο μεγαλώνω εγώ, μεγαλώνουν και εκείνοι.

Και αυτό δημιουργεί ένα ακόμη δύσκολο ερώτημα για το μέλλον. Όταν ένας ενήλικος άνθρωπος με τόσο βαριά αναπηρία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τους γονείς του, τι συμβαίνει καθώς και οι ίδιοι χάνουν σταδιακά τις δικές τους δυνάμεις;

Το επίδομα αναπηρίας μου είναι περίπου 846 ευρώ τον μήνα. Οι πραγματικές ιδιωτικές δαπάνες που σχετίζονται με την υγεία και την αναπηρία μου μπορούν να πλησιάζουν ή να ξεπερνούν τα 2.000 ευρώ τον μήνα — και αυτό ήδη με πολύ αυστηρή διαχείριση των αναγκών και συνεχή προσπάθεια να κρατηθεί το κόστος όσο γίνεται χαμηλότερα.

Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι πολλές φορές στηριζόμαστε σε παλιό εξοπλισμό πολύ πέρα από το χρονικό σημείο στο οποίο κανονικά θα έπρεπε  να έχει αντικατασταθεί, σε αυτοσχέδιες προσαρμογές και «πατέντες» για να συνεχίσει να λειτουργεί κάτι που δεν μπορεί εύκολα να αντικατασταθεί, ακόμη και σε αναλώσιμα που έχουν λήξει όταν δεν υπάρχει οικονομικά εφικτή εναλλακτική.

Αυτή δεν είναι μια φυσιολογική ή επιθυμητή κατάσταση. Είναι το αποτέλεσμα της συνεχούς προσπάθειας να περιοριστεί ένα κόστος που διαφορετικά θα ήταν ακόμη μεγαλύτερο.

Η πραγματικότητα της προχωρημένης Duchenne δεν χωράει σε μία παροχή και δεν τελειώνει με μια διάγνωση.

Είναι το να γνωρίζεις ότι το σώμα σου συνεχίζει να χάνει δύναμη ενώ το μυαλό και η αισθητικότητά σου παραμένουν.

Είναι ο αναπνευστήρας που πρέπει να λειτουργεί κάθε ώρα της ημέρας. Είναι η τραχειοστομία. Είναι η αναρρόφηση. Είναι η σωστή θέση του σώματος. Είναι η πίεση από την πολύωρη καθιστή θέση. Είναι η ανάγκη να αλλάζω θέση χωρίς να έχω τη μυϊκή δύναμη να το κάνω μόνος μου.

Είναι το να προσπαθείς να διατηρήσεις και να αξιοποιήσεις ακόμη και την ελάχιστη κίνηση που έχει απομείνει.

Είναι η εξάρτηση από άλλους ανθρώπους για βασικές καθημερινές ανάγκες.

Είναι οι γονείς που εξακολουθούν να φροντίζουν έναν ενήλικο γιο με πολύ βαριά αναπηρία καθώς και οι ίδιοι γερνούν.

Και είναι το συνεχές οικονομικό κόστος μιας ζωής που απαιτεί εξοπλισμό, αναλώσιμα, φροντίδα, προσαρμογές και λύσεις που συχνά δεν καλύπτονται πλήρως στην πράξη.

Γι’ αυτό η υπόθεσή μου δεν αφορά μόνο ένα αμαξίδιο.

Αφορά το τι σημαίνει πραγματική πρόσβαση για έναν άνθρωπο με βαριά και προοδευτική αναπηρία.

Μπορεί κάποιος να έχει επίσημη πιστοποίηση αναπηρίας 95%. Μπορεί να υπάρχουν κανονισμοί, κατηγορίες παροχών και θεσμικά δικαιώματα.

Το ερώτημα όμως είναι πιο απλό:

Μπορεί πραγματικά να αποκτήσει αυτό που χρειάζεται για να ζει όσο το δυνατόν ασφαλέστερα και με τη μεγαλύτερη δυνατή αυτονομία;

Στη δική μου περίπτωση, η πρόσβαση σε κατάλληλο αμαξίδιο δεν αφορά άνεση ή πολυτέλεια.

Αφορά το αν μπορώ να αλλάζω θέση με power standing, tilt και recline, να διαχειρίζομαι καλύτερα τη θέση των κάτω άκρων μου με power elevating legrests, να υποστηρίζομαι σωστά, να μετακινούμαι με ασφάλεια, να χειρίζομαι το αμαξίδιο με την ελάχιστη δύναμη που μου απομένει και να έχω μαζί μου με ασφάλεια τον εξοπλισμό που με κρατά αναπνευστικά υποστηριζόμενο.

Αλλά αφορά και κάτι μεγαλύτερο.

Το αν ένας άνθρωπος με σοβαρή αναπηρία μπορεί να συμμετέχει στην κοινωνία χωρίς ολόκληρη η ζωή του και η ζωή της οικογένειάς του να μετατρέπεται σε μια ατελείωτη προσπάθεια να καλυφθούν τα κενά μεταξύ όσων θεωρητικά προβλέπονται και όσων τελικά είναι πραγματικά διαθέσιμα.

Το φετινό μήνυμα της World Duchenne Awareness Day ήταν «Access changes lives».

Για ανθρώπους σαν εμένα, αυτό δεν είναι σύνθημα.

Είναι η καθημερινότητα.

Η πρόσβαση πράγματι αλλάζει ζωές.

Το ίδιο όμως και η έλλειψή της.

Θανάσης Τουρναβίτης

Βόλος

Το άρθρο Μια υπόθεση που δεν αφορά μόνο ένα αμαξίδιο αλλά την πρόσβαση στην κοινωνική ζωή εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

Η αρχή γίνεται με τη βιβλιοπαρουσίαση του συλλογικού τόμου “Οριακές Αντιστάσεις” (εκδόσεις Αντίποδες) που επιμελήθηκαν η Νέλλη Καμπούρη και η Όλγα Λαφαζάνη κι έλαβε χώρα στο Κοινωνικό Κέντρο / Στέκι Μεταναστρ(ρι)ών στη Θεσσαλονίκη. Μια μέρα μετά την παρουσίαση, βρεθήκαμε με τις επιμελήτριες του τόμου στο γραφείο του Alterthess και πιάσαμε την κουβέντα από εκεί που την άφησαν οι παρουσιάσεις της προηγούμενης βραδιάς. Κομμάτια αυτής της συζήτησης που συχνά ξεφεύγουν από τις θεματικές του βιβλίου καθαυτές – αλλά βεβαίως εφορμούν από αυτές – μαζί με χαρακτηριστικά αποσπάσματα από τις εισηγήσεις της εκδήλωσης συνθέτουν αυτό το επεισόδιο του bookbubble.

Ακούστε:

Το άρθρο Bookbubble Podcast: Οριακές Αντιστάσεις εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

Χαρτογραφώντας τις δυνατότητες της μουσικής ως πράξης συνάντησης, ακρόασης και αυθόρμητης σύνθεσης, το Φεστιβάλ μεταμορφώνει το συναυλιακό χώρο σε τόπο διαλόγου και ηχητικών ανταλλαγών και μας παρουσιάζει εξέχουσες φωνές της διεθνούς αυτοσχεδιαστικής μουσικής σκηνής σε μια διαπολιτισμική συνάντηση.

Οκτώ καταξιωμένοι /ες μουσικοί από την Ελλάδα και το εξωτερικό θα συναντηθούν για πρώτη φορά επί σκηνής και θα συμπράξουν σε έξι πρωτότυπα μουσικά σετ στον αγωγό τέχνης Transcendance στην καρδιά της πόλης, δημιουργώντας μοναδικές ηχητικές εμπειρίες που γεννιούνται τη στιγμή της εκτέλεσης, μπροστά στα μάτια (και τα αυτιά) του κοινού.

Σας περιμένουμε για να μοιραστούμε ένα τριήμερο αυθόρμητης δημιουργίας, ελεύθερου αυτοσχεδιασμού και ακουστικών εκπλήξεων.

Το No Ordinary Festival σχεδιάζεται και υλοποιείται από την αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία AdhocArts, υπό την Αιγίδα και με την οικονομική υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού.

Χώρος | Transcendance – αγωγός τέχνης, Πολυξένης Αντωνίου 4

Location | Transcendance, Poliksenis Antoniou 4

Ώρα προσέλευσης | Doors: 20:30
Συναυλίες | Concerts start:  21:00

Προτεινόμενη συνεισφορά | Suggested Contribution:≥ 5€

Production, Organizer | Παραγωγή, Οργάνωση:  AdhocArts, Transcendance

Χορηγός Επικοινωνίας | Media Sponsors: ΕΡΤ3, 95,8fm

Ημερομηνία | 18, 19, 20 Σεπτεμβρίου 2026

Date | 18, 19, 20 September 2026

Επίσημη Ιστοσελίδα | Official website: noordinaryfestival.com

Το άρθρο No Ordinary Festival 2026 στις 18 – 20 Σεπτεμβρίου στη Θεσσαλονίκη εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

Εάν θα θέλαμε να βρούμε μια σκηνοθετική επιρροή στο αταξινόμητο, γήινα μετα-αποκαλυπτικό σύμπαν που εικονοποιεί μπροστά στα μάτια των αιφνιδιασμένων θεατών ο Λάξε, ίσως αυτός να ήταν ο σπουδαίος Καναδός Ντενί Βιλνέβ, τόσο στο ύστερο έργο του με τις απόκοσμες, blockbuster παραγωγές (Blade Runner 2049, Dune), όσο και στις πιο εσωτερικές, σπαρακτικές καταθέσεις που τον καθιέρωσαν ως μια από τις πιο ξεχωριστές φωνές του σύγχρονου κινηματογράφου (Incendies, Prisoners).

Αρχής γενομένης από τον τίτλο, η αραβική λέξη «Sirat» παραπέμπει στην ισλαμική εσχατολογική θεολογία (ή, ακριβέστερα, κοσμολογία) και ορίζει τη στενή γέφυρα που ενώνει την Κόλαση με τον Παράδεισο. Η εν λόγω γέφυρα περιγράφεται πολύ παραστατικά ως πιο λεπτή από τρίχα μαλλιών, αλλά πιο κοφτερή από ξίφος. Σε μεταφορικό context, συμβολίζει το σωστό μονοπάτι που καλείται να διασχίσει ο ηθικά ενάρετος άνθρωπος για τη σωτηρία της ψυχής του.

Το Sirat διαδραματίζεται στις εσχατιές της ερήμου, στα σύνορα του Μαρόκου και της Μαυριτανίας, και, μολονότι, (συγ)κινείται και (εκ)τυλίγεται σε «εξωτικό» (με τα μέτρα και τα σταθμά του δυτικοκεντρικού βλέμματος) περιβάλλον, πραγματεύεται με αλληγορικό τρόπο την παρακμή της Δύσης όχι μόνο ως γεωγραφικής περιοχής αλλά και ως κοσμοθεωρητικής οντότητας, άρα, τρόπον τινά, το απογυμνωμένο τέλος του κόσμου όπως τον ξέραμε ή όπως νομίζαμε και θέλαμε μέχρι τούδε να τον ξέρουμε.

Σε ένα δεύτερο επίπεδο, η ταινία συνομιλεί, αρχικά με ακατάσχετο θόρυβο, έπειτα με συνωμοτικό ψίθυρο και, στο φινάλε, με μια έρημη σιωπή, με την ίδια την κρίση της αφήγησης, η οποία έχει συντελεσθεί μετά το ανεπίστρεπτο τέλος της -θρησκευτικής και εκκοσμικευμένης- μεταφυσικής. Η κρίση της αφήγησης ως απώλεια ενός προκατασκευασμένου, τακτοποιημένου νοήματος για τον εαυτό μας μες στον κόσμο διαπερνά κάθε ενσταντανέ δράσης ή/και αδράνειας των (αντι)ηρώων. Ταυτόχρονα, οι (αντι)ήρωες αποζητούν έναν συνδετικό κρίκο, ένα σημείο αναφοράς, καθώς ναι μεν τα δόγματα, οι ιδεολογίες κ.λπ. εξέπεσαν προ πολλού από το αυτοαναφορικό βάθρο τους, αλλά οι αποδεσμευμένοι εαυτοί γυρνάνε πια στα χαμένα, σε μια διαρκώς επαναλαμβανόμενη τροχιά -παρά την υπόσχεση ξέφρενης επιτάχυνσης- ατάκτως ερριμένων ηλεκτρονίων. Η απουσία μεγάλων αφηγήσεων για το παρόν και η έλλειψη φαντασίας για το μέλλον μας εξοικειώνουν, εξάλλου, με τις μηδαμινές προσδοκίες στις διαπροσωπικές και κοινωνικοπολιτικές μας σχέσεις (από δω και στο εξής, διασυνδέσεις).

Από αυτήν ακριβώς τη λούπα των θρυμματισμένων αφηγήσεων και των ματαιωμένων προσδοκιών προσπαθούν να ξεφύγουν οι «ήρωες» του Sirat, οι ερασιτέχνες ρεϊβάδες και ο επαγγελματίας Σέρχι Λόπεθ, ο οποίος υποδύεται με φυσικότητα ανθρώπου της διπλανής πόρτας τον πατέρα που αναζητά από πάρτι σε πάρτι τη χαμένη κόρη του. Και θέλουν να ξεφύγουν εδώ και τώρα με τα δικά τους -γνώριμα και ανοίκεια, κυριολεκτικά και μεταφορικά- μέσα, δηλαδή την περιπλάνηση, το ταξίδι, την αέναη δίνη μες στους σιδερένιους τροχούς της Ιστορίας.

Απέναντί τους έχουν τα πιο μυθικά και πρακτικά αδάμαστα εμπόδια. Την –τόσο κακοποιημένη από τον άνθρωπο- φύση και τον –τόσο υποτιμημένο από τους «προφήτες» της τεχνοολιγαρχίας- φυσικό νόμο του Νεύτωνα για τη βαρύτητα, την παγκόσμια έλξη των σωμάτων. Σε αυτό, λοιπόν, το άγονο υπέδαφος λαμβάνει χώρα μια hardrock, ολοένα και πιο mutαρισμένη τραγωδία, όπου το σοκ αυξάνεται με γεωμετρική πρόοδο «χορηγούμενο» σε ισχυρές δοσολογίες που είναι εξαιρετικά πιθανόν να επιφέρουν δυσανεξία στο «μέσο» θεατή. Από τη μια πλευρά, ο Λάξε «ξεσκεπάζει» το δικαίωμα μη ενόχλησης του «μέσου» ανθρώπου, αλλά και την ίδια την ασάφεια, απροσδιοριστία και κενότητα της –τόσο βολικής για τις ελίτ- ιδέας της «μεσότητας». Από την άλλη, και στο σημείο αυτό είναι που εντοπίζω το ελάττωμα της -αιφνίδιας και overdose χορηγούμενης- σοκαριστικής οδύνης, μας κόβει την ανάσα και δεν μας αφήνει κανένα περιθώριο να ανιχνεύσουμε πίσω από τις γραμμές τη σαφώς πιο σύνθετη μίξη μεταξύ του τυχαίου και του εμπρόθετου παράγοντα Χ στην ανθρώπινη συνθήκη ακόμα και μες στους πιο απάνθρωπους καιρούς.

Στον βαθύτερο πυρήνα του, το Sirat αναζητά ενδεχομενικές διαύλους του «μαζί» σε μια διαρρηγμένη κοινότητα αποξενωμένων εαυτών και διασυνδεδεμένων μόνων. Έτσι, (δια)πραγματεύεται με ένα ολοκαινούριο βλέμμα δυο (από αρχαιοτάτων χρόνων) -ιδρυτικές της κοινωνίας- έννοιες, ιδέες, θεσμούς, αυταξίες: την οικογένεια και το πλήθος.

Η μεν οικογένεια δεν εκλαμβάνεται ως μια αφηρημένη, πατριαρχικά δομημένη και πατροπαράδοτη αξία, η οποία είναι φτιαγμένη από τη «μάνα» της και καταδικασμένη να απηχεί εις το διηνεκές την καρδιά της συντηρητικής προσδοκίας «πατρίς-θρησκεία-οικογένεια» αποζητώντας για την πάρτη της «ησυχία-τάξη-ασφάλεια» δεν πα να καίγεται ο κόσμος γύρω της. Στην εναγώνια προσπάθεια του πατέρα να βρει τη χαμένη κόρη του, με τον γιο σε θέση συνοδηγού, η οικογένεια αναπαρίσταται ως ένα χειροπιαστό βίωμα, μια περιδίνηση σκέψεων, συναισθημάτων, προσεκτικά επιλεγμένων λέξεων και –αμελώς ή επιμελώς- ανέγγιχτων σιωπών. Το κουκούλι του «οίκου» σπάει και πυροδοτεί ένα αγχώδες roadtrip στο «σαλόνι» ενός τζιπ τεθωρακισμένου από το νοιάξιμο, μεταχειρισμένου απ’ τη φθορά του χρόνου, ενός ανθρωπόμορφου θηρίου της ασφάλτου, της πέτρας και του χώματος που μπορεί να σκαρφαλώνει απόκρημνους λόφους, να διασχίζει λασπώδεις βάλτους, να πλοηγεί και να πλοηγείται καταμεσής του χάους, να διαλύεται με λυμένο το χειρόφρενο εις τα εξ ων συνετέθη.

Το δε πλήθος δεν μπορεί παρά να είναι άμορφο, ασύντακτο, διάσπαρτο, αλλά, την ίδια στιγμή, είναι και το μόνο που έχει τη δυναμική να φτιάξει κοινότητα, δήμο, λαό, κόσμο. Εν προκειμένω, παίρνει σάρκα και οστά από «μη κανονικά» πρόσωπα, outsiders που παλεύουν όπως-όπως να τα βγάλουν πέρα και να σκαλίσουν τις ρωγμές στις παρυφές μιας κοινωνίας κλεισμένης στο καβούκι της. Αποκτούν «με το καλημέρα», ήδη από την εναρκτήρια σεκάνς, όνομα, ταυτότητα, υπόσταση, συγκροτώντας ατάκτως μια rave κοινότητα, αφιερώνοντας αυτοσχέδιες χορευτικές σπονδές στον εκπίπτοντα Θεό-φτωχοδιάβολο της απόλαυσης. Παρά τη φρίκη ή εξαιτίας της φρίκης, τα «φρικιά» έχουν κυοφορήσει ένα «μαζί», το έσχατο μετερίζι πριν την οριστική και αμετάκλητη απώλεια ανθρωπιάς που συντελείται σε ένα σύμπαν ανεπούλωτα τραυματισμένο από -αυτόκλητους και ετερόνομους- Μεσσίες.

Αυτό το «μαζί», εξάλλου, είναι που αφήνει μια ανεπαίσθητη μεν, υποδόρια αναζωογονητική δε επίγευση στον ουρανίσκο. Εκεί, λοιπόν, που ο σκηνοθέτης μας έχει σύρει στα απόλυτα επίπεδα απόγνωσης με τα μάλλον αχρείαστα απανωτά σοκ στα οποία μας έχει εκθέσει, η τελευταία πράξη-βουβή δήλωση μας προ(σ)καλεί να επιβιβαστούμε και να κυλίσουμε με τη ροή του ανθρώπινου καραβανιού. Η ταπεινή, κατορθωτή με συνεργατικό τρόπο, εξιλέωση είχε, ασφαλώς, ένα πολύ ακριβό τίμημα, την πτώση με τα μούτρα στην αχανή επικράτεια της οδύνης, στο επισφαλές, εύθραυστο σημείο καμπής και τομής ανάμεσα στις ιστορίες μας και την Ιστορία. Υπό αυτό το πρίσμα, το μονοπάτι από την Κόλαση στον Παράδεισο δεν είναι ούτε μονόδρομο ούτε αμφίδρομο, χαράζει απλώς και μόνο πάνω στον κατασκισμένο χάρτη τις εξόδους διαφυγής που μας επιτρέπουν να ρίχνουμε τα ψιχουλάκια μας για να μη χαθούμε μες στα στενοσόκακα αδιέξοδα του απομαγευμένου κόσμου.

Εν κατακλείδι, το Sirat υφαίνει αριστοτεχνικά τα αξεδιάλυτα νήματα ανάμεσα στην προσωπική/οικογενειακή τραγωδία, τη συλλογική/κοινωνική αντίσταση-τριπαρισμένη διαφυγή και το (γεω)πολιτικό εμφύλιο τραύμα, το οποίο καθίσταται εξαγώγιμο «προϊόν» σε οικουμενική κλίμακα. Βγαίνοντας από την αίθουσα, δεν το αφήνεις πίσω σου, καταχωνιασμένο στους τίτλους τέλους, αλλά το κουβαλάς ως φορτίο μέσα σου, σαν να μεταφέρεις ως «μέσος» Σίσυφος στους κυρτούς σου ώμους ένα τεράστιο ηχείο με ενισχυτή καταμεσής της ερήμου. Νιώθεις μέχρι το μεδούλι στο πετσί σου ότι οι οάσεις που σου υποσχέθηκαν ήταν τελικά οφθαλμαπάτες, αλλά έχεις τουλάχιστον πιστέψει ότι κάπου εκεί έξω μπορεί και να υπάρχουν ακόμα οάσεις ή μπορεί να τις εφεύρεις και να ξεδιψάσεις κάποιο καυτό μεσημέρι με τους παλιούς και καινούριους σου συνοδοιπόρους.

Ο Θωμάς Ψήμμας είναι Διδάκτορας Φιλοσοφίας του Δικαίου Νομικής Σχολής ΑΠΘ

Το άρθρο Sirat: Καταμεσής της ερήμου. Του Θωμά Ψήμμα εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.

Το άρθρο Με τριαντάφυλλα και τραγούδια τίμησαν τη μνήμη του Γιάννη Χαλκίδη εμφανίστηκε πρώτα στο AlterThess.gr - Όλες οι Ειδήσεις από την άλλη Θεσσαλονίκη.