Λογόκριναν ρεμπέτικο τραγούδι για τον Βελουχιώτη

Ο διαχρονικά λογοκριμένος Μπαγιαντέρας

Χαμός έγινε σε σχολική γιορτή στον Πύργο Ηλείας, όταν ο διευθυντής, ύστερα από παρέμβαση γονέα, απαγόρευσε στην καθηγήτρια μουσικής να διδάξει στη χορωδία του σχολείου ρεμπέτικο τραγούδι του Μπαγιαντέραπου μιλούσε για τον Άρη Βελουχιώτη.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ του ilialive.gr, ενώ η συγκεκριμένη καθηγήτρια μουσικής προετοίμαζε μαζί με τους μαθητές της τα τραγούδια που θα παρουσίαζε  η χορωδία στην επετειακή εκδήλωση του σχολείου, ο διευθυντής την κάλεσε και ζήτησε από την μουσικό, να… αφαιρέσει το ρεμπέτικο «Να’ ναι γλυκό το βόλι» του Μπαγιαντέρα από τα τραγούδια που έχουν επιλεγεί, κατόπιν προτροπής ενός γονέα του σχολείου που είπε ότι το παιδί του δεν θέλει να λέει τραγούδια που μιλάνε για τον Άρη  Βελουχιώτη και τους αντάρτες.

Μάλιστα ο διευθυντής συγκάλεσε αμέσως και τον Σύλλογο διδασκόντων για να τους ενημερώσει για το θέμα. Η καθηγήτρια μουσικής δεν δέχθηκε να «κόψει» το συγκεκριμένο ρεμπέτικο από την γιορτή, είπε «ή όλα θα τα πούμε, ή κανένα» και συνέχισε να το διδάσκει κανονικά. Ωστόσο, στην σχολική γιορτή, η καθηγήτρια μουσικής επέλεξε να μην ακουστεί κανένα τραγούδι στην εκδήλωση του σχολείου, πλην του Εθνικού Ύμνου.

Το θέμα ανέδειξε και κατήγγειλε με ανακοίνωσή της και η ΕΛΜΕ Ηλείας. Μάλιστα η μουσικός μαζί με τη χορωδία του σχολείου είπαν τελικά το «απαγορευμένο» ρεμπέτικο του Μπαγιαντέρα στη χθεσινή αντιφασιστική συναυλία που διοργάνωσε η ΕΛΜΕ Ηλείας και ο Σύλλογος Δασκάλων Πύργου στην κεντρική πλατεία.

Οι “επίμαχοι” στίχοι του Μπαγιαντέρα:

«Φόρεσ’ αντάρτη τ’ άρματα
ζώσε και το σπαθί σου
και σύρε για τον πόλεμο
κι η λευτεριά μαζί σου.

Σύρε και θέλω νικητής
παιδί μου να γυρίσεις
για τη γλυκιά τη λευτεριά
το αίμα σου να χύσεις

Πολέμησε αντάρτη μου
πως πολεμάνε όλοι
και με τον Άρη αρχηγό
γλυκό να ‘ναι το βόλι».

Ο αριστερός Μπαγιαντέρας λογοκριμένος από τη Δεξιά

Ο Δημήτρης Γκόγκος (Μπαγιαντέρας), ο τυφλός εξαιτίας γλαυκώματος ρεμπέτης, προερχόταν από δημοκρατική οικογένεια ενώ ασχολήθηκε ιδιαίτερα με την ποίηση και τη μελέτη πολιτικών και φιλοσοφικών κειμένων. Το τραγούδι για τον Άρη και τους αντάρτες δεν ήταν το μοναδικό τραγούδι του με τέτοια στιχουργική. Το ενδιαφέρον του για την πολιτική ήταν μεγάλο και λόγω της κοινωνικής του ευαισθησίας τοποθετήθηκε στην Αριστερά. Λίγο πριν το πόλεμο εντάχθηκε στις γραμμές του ΚΚΕ. Το 1940 έλαβε μέρος στον πόλεμο και τα Χριστούγεννα του ίδιου έτους ηχογράφησε δυο πολεμικά τραγούδια, τα «Συντροφιά έχω τη λόγχη» και «Στης Πίνδου τα βουνά». Ένα άλλο το οποίο γράφτηκε στα χρόνια της Κατοχής αλλά ήταν αδύνατο να ηχογραφηθεί, έλεγε:

«Στη σκλαβωμένη Ελλάδα μας τα βράδια
στους δρόμους βλέπεις τους νεκρούς κοπάδια
κανείς δεν βρίσκεται κερί ν’ανάψει
η μαύρη η σκλαβιά μας έχει κάψει

Και μόνο απ’τα βουνά ένα καντήλι
ανάβει κάθε μέρα με το δείλι
τ’ ανάβει ο ΕΛΑΣ και δε θα σβήσει
της λευτεριάς το δρόμο να φωτίσει
τ’ ανάβει ο ΕΛΑΣ και δε θ’αργήσει
της λευτεριάς το δρόμο θα φωτίσει

Κι η δόξα που μονάχη αργοδιαβαίνει
τα λίγα παλικάρια περιμένει,
προσμένει εκεί για να τα στεφανώσει,
της νίκης το στεφάνι να τους δώσει».

Για τα παραπάνω και τα παρακάτω μας πληροφορεί ο Θανάσης Γιώγλου, ερευνητής του λαϊκού τραγουδιού. Σε κείμενο του μας αναφέρει: "το ότι το τραγούδι δεν ηχογραφήθηκε τότε δεν ήταν κάτι το περίεργο… Το 1980 όμως, σαράντα σχεδόν χρόνια μετά, υποβλήθηκε στην αρμόδια διεύθυνση της Γραμματείας Τύπου και Πληροφοριών του Υπουργείου Προεδρίας της Κυβέρνησης, προκειμένου να δοθεί η άδεια για να ηχογραφηθεί από τον Γιώργο Νταλάρα και να κυκλοφορήσει στο δίσκο «Τα ρεμπέτικα της Κατοχής». Υποβλήθηκε μάλιστα με τον παραπλανητικό τίτλο «Γιώργος Νταλάρας»… Αυτό που πρόσεξαν οι λογοκριτές ήταν οι λέξεις ΕΑΜ και ΕΛΑΣ και απέρριψαν το τραγούδι με την παρακάτω φαιδρή ανακοίνωση:

«Η υπηρεσία μας, ύστερα από γνωμοδότηση των αρμοδίων Επιτροπών με αριθμ.32/20-5-80 και 691/10-6-80 σας πληροφορεί ότι το υπό των 33 στροφών τραγούδι «Γιώργος Νταλάρας» εγκρίνεται,υπό τον όρον να απαληφθούν οι λέξεις ΕΑΜ και ΕΛΛΑΣ" (Θανάσης Γιώγλου, «Στη σκλαβωμένη Ελλάδα μας» του Μπαγιαντέρα με τον Γιώργο Νταλάρα. Πηγή: www.ogdoo.gr)

Τελικά,  «Τα ρεμπέτικα της Κατοχής» ηχογραφήθηκαν χωρίς τη «Σκλαβωμένη Ελλάδα μας» αλλά πειλήφθηκαν στο δίσκο το «Να’ ναι γλυκό το βόλι» καθώς και ένα ακόμα λογοκριμένο τραγούδι που αφορά τον Άρη Βελουχιώτη, το «Ένας λεβέντης έσβησε» των Γενίτσαρη, Χιώτη και Μάθεση καθώς και το ομώνυμο τραγούδι για τον αντιστασιακό Στέλιο Καρδάρα, του Μιχάλη Γενίτσαρη. Ο δίσκος κυκλοφόρησε το 1980, ξεκινώντας από μια ιδέα του ερευνητή του ρεμπέτικου Κώστα Χατζηδουλή και τραγούδησαν ο Γιώργος Νταλάρας ενώ δεύτερες φωνές έκαναν η Γλυκερία και ο Δημήτρης Κοντογιάννης. Ο Γιώργος Νταλάρας "συγκρούστηκε" με την MINOS που δεν ήθελε να εκδόσει τον δίσκο και αυτό είχε σαν αποτέλεσμα να μην διαφημιστεί ο δίσκος χωρίς ωστόσο αυτό να εμποδίσει να γίνουν δεκάδες χιλιάδες πωλήσεις.

Πηγές: eproini.gr, ilialive.gr, ogdoo.gr